Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Luật An ninh Quốc gia mới : Không khí "tố giác" tràn ngập Hồng Kông

Tình hình Hồng Kông với Luật An ninh Quốc gia mới mà Bắc Kinh áp đặt vẫn thu hút sự quan tâm theo dõi của báo Le Figaro. Trong bài phóng sự "Sự đồng hóa khắc nghiệt của Trung Quốc nhắm vào Hồng Kông", Le Figaro nhận định một năm sau khi Luật An ninh Quốc gia mới do Bắc Kinh áp đặt có hiệu lực, phe đối lập bị ngăn chặn và các quyền tự do đang giảm sút.

luat1

Cờ Trung Quốc giăng mắc trên các đường phố Hồng Kông nhân kỷ niệm 24 năm đặc khu được Anh trao trả cho Bắc Kinh. Ảnh chụp ngày 27/06/2021. AP - Vincent Yu

Đúng vào ngày 01/07/2021, kỷ niệm tròn 100 năm thành lập Đảng cộng sản Trung Quốc và 24 năm Hồng Kông được trao trả lại cho Bắc Kinh, một người đàn ông 50 tuổi đã đâm dao vào lưng một cảnh sát ngay tại trung tâm thành phố rồi tự sát ngay sau đó. Đối với tờ báo Pháp, hành động bạo lực đó là minh chứng cho thấy sự căng thẳng đang ngự trị tại thành phố kể từ khi Luật An ninh Quốc gia mới hình sự hóa các hành vi lật đổ và ly khai.

Một lãnh đạo của đảng Liên đoàn Dân chủ Xã hội khẳng định chính phủ đã hứa rằng Luật An ninh Quốc gia mới chỉ áp dụng cho một nhóm nhỏ những người cực đoan nhưng trên thực tế, tất cả mọi người đều có liên quan : chính trị gia, nhà báo, nghệ sĩ, giáo viên… Từ đó đến nay, gần 120 người đã bị bắt và có nguy cơ bị tù chung thân.

Le Figaro liệt kê lại hàng loạt sự kiện : 15 dân biểu đối lập từ chức hồi tháng 11/2020 sau khi 4 dân biểu đối lập khác bị loại. Vào tháng 01/2021, 53 chính trị gia bị cảnh sát bắt vì tham gia tổ chức kỳ bầu cử sơ bộ của phe đối lập vào tháng 07/2020 và bị cáo buộc tìm cách lật đổ chính phủ. Đến tháng 03/2021, chính phủ Trung Quốc cải cách hệ thống bầu cử nhằm bảo đảm chỉ những "người yêu nước" mới có cơ hội nắm giữ quyền hành. Đơn giản chỉ cần hô "Giải phóng Hồng Kông" cũng bị xem là kêu gọi độc lập, điều hiện giờ bị coi là bất hợp pháp.

"Xảo quyệt" hơn, Luật An ninh Quốc gia mới còn làm bao trùm lên khắp thành phố một bầu không khí "tố giác". Chính phủ đã tạo một đường dây nóng để khuyến khích người dân tố cáo các hành vi lật đổ và ly khai, hiện đã nhận được hơn 100.000 cuộc gọi.

Giới văn hóa cũng bị kiểm duyệt. Bảo tàng nghệ thuật đương đại M+ phải cam kết không trưng bày một số tác phẩm. Một cuộc triển lãm dành riêng cho các cuộc biểu tình năm 2019 và một viện bảo tàng về sự kiện Thiên An Môn 04/06/1989 đã phải đóng cửa sau một cuộc bố ráp của cảnh sát. Một quy định mới được ban hành, cho phép nhà chức trách cấm các bộ phim bị xem là "gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia".

Các phương tiện truyền thông cũng bị ảnh hưởng nặng nề. Apple Daily, tờ báo bình dân day nhất ủng hộ dân chủ, đã phải ngừng xuất bản vào ngày 24/06. Chủ báo, ông Lê Trí Anh, và một số nhà báo của Apple Daily bị giam trong tù. Trong khi đó, đài phát thanh và truyền hình nhà nước RTHK có một giám đốc mới thiếu kinh nghiệm, người đã hủy bỏ một số chương trình và sa thải các phóng viên chỉ trích chính phủ.

Thế nhưng, nơi mà nhà chức trách muốn tấn công mạnh nhất lại là ở các trường học vì họ tin rằng "các cuộc biểu tình làm rung chuyển Hồng Kông hồi năm 2019 là kết quả của một hệ thống giáo dục tự do quá mức, vốn dĩ không khơi dậy được lòng yêu nước trong giới trẻ", theo phó chủ tịch một nghiệp đoàn giáo viên chính ở Hồng Kông. Để khắc phục tình hình, chính quyền đã cho sửa đổi chương trình giảng dạy một số môn học, chẳng hạn như môn giáo dục công dân.

Nhiều nội dung, chẳng hạn về phân quyền hoặc vụ thảm sát Thiên An Môn bị cắt hoàn toàn khỏi sách giáo khoa. Các thư viện cũng đã loại bỏ nhiều cuốn sách kể cả các tác phẩm về Nelson Mandela và Martin Luther King. Việc kiểm duyệt cũng trở nên phổ biến trong giới giáo viên. Nhiều thầy cô tránh nói về các vấn đề thời sự khi giảng bài, sống trong nỗi lo sợ bị khiếu nại hoặc bị tước giấy phép giảng dạy.

Trong bầu không khí đó, nhiều người Hồng Kông đã chọn ra đi dù không dễ dàng. Anh Quốc dự báo ​​đến năm 2025 s tiếp đón 322.000 người Hng Kông. Số đơn xin thị thực nhập cảnh của người dân Hồng Kông vào Canada, Úc và Đài Loan cũng tăng bùng nổ.

Tập đoàn điện lực Pháp EDF : "Giấc mộng Trung Hoa" biến thành ác mộng

Cũng liên quan đến Trung Quốc, nhưng trở lại với sự số nhà máy điện nguyên tử Đài Sơn, trong bài viết "Giấc mộng Trung Hoa của EDF (tập đoàn điện lực Pháp) biến thành ác mộng", thông tín viên Frédéric Lemaitre của Le Monde khẳng định chỉ trong vòng vài giờ, một sự cố kỹ thuật nhỏ tại nhà máy điện hạt nhân Trung Quốc đã trở thành một cuộc "khủng hoảng hoàn hảo" cho tập đoàn điện lực Pháp.

Nhà máy điện nguyên tử Đài Sơn, Trung Quốc, là "hợp đồng thương mại lớn nhất" của ngành công nghiệp hạt nhân Pháp, thậm chí là trong lịch sử điện hạt nhân dân dụng, và Trung Quốc là một trong những thị trường hứa hẹn nhất trên thế giới, theo giải thích của EDF. Được đưa vào hoạt động hồi năm 2018, Đài Sơn là đầu tàu trong quan hệ hợp tác Pháp - Trung. Lò phản ứng hạt nhân EPR thế hệ thứ 3 ở Đài Sơn là lò phản ứng EPR thế hệ 3 đầu tiên được lắp đặt.

Theo các chuyên gia, nguyên nhân sự cố có thể nằm ở khâu sản xuất ở Pháp thanh nhiên liệu, cách vận chuyển, cách lắp đặt thanh nhiên liệu, thậm chí là một sai sót thiết kế lò phản ứng hạt nhân EPR. Đương nhiên, nếu vấn đề là do phía Pháp thì Trung Quốc sẽ không hài lòng và rất có thể Pháp sẽ phải "trả giá đắt" vì đã "làm mất mặt" Trung Quốc khi thông báo vụ việc cho Nhà Trắng.

Theo Le Monde, câu chuyện khá phức tạp bởi hãng Pháp Framatome, một doanh nghiệp được EDF giao xây dựng nhà máy Đài Sơn, lại giao cho một công ty con ở Mỹ quản lý dữ liệu về mọi sự cố liên quan đến tập đoàn. Vì cổ đông chính của nhà máy điện nguyên tử Đài Sơn là CGN - công ty hạt nhân quốc gia Trung Quốc, hiện đang nằm trong danh sách đen của Washington, nên muốn xử lý hồ sơ sự cố thì công ty Mỹ phải được sự cho phép của Nhà Trắng. Đây là sự sỉ nhục đối với Bắc Kinh. 

Không chắc là EDF có nhiều khả năng còn được hoạt động lâu dài ở Trung Quốc, bởi cũng như trong mọi lĩnh vực khác, Bắc Kinh ngày càng cần ít chuyên gia nước ngoài hơn. Vào ngày 30/01, công ty hạt nhân quốc gia Trung Quốc thông báo đã đưa vào vận hành lò phản ứng hạt nhân thế hệ thứ 3 đầu tiên, hoàn toàn do Trung Quốc xây dựng trong vòng 5 năm mà không có bất kỳ đối tác nước ngoài nào. Trong khi đó, ở Flamanville, lò phản ứng hạt nhân thế hệ thứ ba đầu tiên tại Pháp được khởi công từ năm 2007 cho đến nay vẫn đang trong quá trình xây dựng.

Liệu có phải "học sinh Trung Quốc" đang "vượt mặt" người "thầy Pháp" đang trở nên già nua hay không ? Nhà báo Frédéric Lemaitre của Le Monde kết luận dẫu sao thì "giấc mộng Trung Hoa" của tập đoàn điện lực Pháp EDF dường như cũng đã chấm dứt.

Pháp : Niềm hy vọng về một cuộc sống bình thường có thể bị biến thể Delta nhấn chìm

Covid-19 vẫn là một trong những chủ đề được các báo Pháp hôm nay đặc biệt quan tâm, nhất là trong bối cảnh nước Pháp mới thoát khỏi phong tỏa chưa lâu lại phải đối mặt với nguy cơ một làn sóng dịch mới bùng phát ngay trong mùa hè này do sự lây lan quá nhanh của biến thể Delta.

Le Monde trích dẫn phát ngôn viên chính phủ Gabriel Attal, theo đó hiện giờ tại Pháp khoảng 1/3 số ca nhiễm mới thường nhật liên quan đến biến thể Delta và con số này cứ sau mỗi tuần lại tăng gấp đôi. Còn bộ trưởng Y tế Pháp Olivier Véran gọi đó là "mối đe dọa có thực, có thể phá hỏng kỳ nghỉ hè và cả mùa hè" của người dân Pháp, "nhấn chìm niềm hy vọng về sự trở lại lâu dài của một cuộc sống bình thường". Nhà nước đặc biệt lo ngại vì cho đến nay mới có 30% dân số Pháp được tiêm ngừa đầy đủ số liều, tỉ lệ này vẫn còn quá thấp để đạt miễn dịch cộng đồng.

Sức ép đang gia tăng vì tỉ lệ nhân viên y tế ở bệnh viện và trung tâm dưỡng lão đã tiêm phòng đầy đủ chỉ đạt lần lượt 64% và 57%, so với tỉ lệ 98% ở Ý, nên thượng tầng Nhà nước Pháp ngả về khả năng bắt buộc nhân viên y tế tiêm chủng. Chính phủ đang đẩy nhanh việc tham vấn với người đứng đầu các đảng phái ở Nghị Viện, đại điện các hiệp hội dân biểu… với hy vọng đạt đồng thuận về một dự luật bắt buộc nhân viên y tế tiêm chủng rồi đệ trình lên Quốc hội vào cuối tháng Bảy.

Không ủng hộ giải pháp bắt buộc toàn bộ dân chúng tiêm phòng như quy định bắt buộc tiêm chủng 11 bệnh đối với trẻ nhỏ, nhưng chính phủ Pháp cũng đang hướng tới biện pháp mạnh : bắt người nhất quyết không chịu đi tiêm phải tự trả phí xét nghiệm chẳng hạn nếu muốn đi sàn nhảy hay du lịch. Một giải pháp khác là mở rộng phạm vi những nơi yêu cầu có chứng nhận Covid-19, chứ không phải là chỉ khi tham gia các hoạt động tập hợp đông người, đi hộp đêm, du lịch nước ngoài như hiện nay. Tất cả đều nhằm thúc đẩy dân Pháp đi tiêm nhiều hơn.

Sự ngờ vực dai dẳng

Báo La Croix nói đến thái độ "ngờ vực dai dẳng" của giới nhân viên y tế về việc tiêm phòng. Chính vì sự ngờ vực dai dẳng mà chính phủ phải cân nhắc biện pháp bắt buộc. Nhiều nhân viên chăm sóc y tế coi đó là đòn tấn công nhắm vào tự do của họ.  

Thế nhưng, trong bài xã luận có tiêu đề "Tinh thần/Đạo đức", tờ báo công giáo nhấn mạnh tự do cá nhân luôn phải được đặt lên bàn cân với lợi ích chung, ngoài ra cần phải lưu ý là nhân viên y tế thường tiếp xúc với người bệnh và người cao tuổi, những người dễ bị nhiễm virus corona nhất. Vì thế, việc tiêm chủng cho nhân viên chăm sóc y tế là một nghĩa vụ đạo đức.

Liệu có thể dùng luật trong trường hợp này không ? La Croix nhìn sang Ý và cho biết nước láng giềng của Pháp đã làm được với những kết quả ngoạn mục. 98% nhân viên chăm sóc y tế tại Ý đã tiêm chủng. Ngay trong giới chính trị Pháp cũng có một sự đồng thuận khá rộng. Vì thế, theo La Croix, nếu thấy cần thiết, chính quyền Pháp sẽ không gặp khó khăn gì để luật được thông qua.

Thế nhưng, tốt hơn hết là không làm điều đó, bởi vì, nếu đạo đức là quan trọng, thì tinh thần của các đội cũng quan trọng không kém. Lực lượng trên tuyến đầu mà trước đây từng được hoan nghênh và nay đang bị chỉ trích chắc chắn sẽ không thoải mái với việc bị bắt buộc tiêm ngừa. La Croix kết luận sự ép buộc chỉ có ý nghĩa nếu việc giải thích và động viên khích lệ không thành công.

Cá cược trực tuyến : Nạn dịch ít được nói tới

Libération hôm nay dành sự chú ý cho Liên hoan nghệ thuật sân khấu Avignon, Liên hoan phim quốc tế Cannes với gương mặt nổi bật là chủ tịch ban giám khảo, đạo diễn người Mỹ Spike Lee. Một gương mặt khác được Libération trân trọng nhắc tới là nhà khoa học Pháp Axel Kahn, nhà nghiên cứu về gien và bệnh ung thư, cựu chủ tịch Liên đoàn quốc gia phòng chống ung thư. Điều trớ trêu là giáo sư Axel Kahn đã qua đời vì chính căn bệnh ung thư vào ngày hôm qua 06/07/2021. Không chỉ là một khoa học gia, với các quan điểm đạo đức và triết học, Axel Kahn còn là một tiếng nói có giá trị đối với giới chính trị Pháp.

Nhìn ra nước ngoài, Libération đưa độc giả đến với quốc gia Trung Đông Lebanon, nơi mà theo Liên Hiệp Quốc hơn 55% dân số sống dưới mức nghèo, đồng tiền mất giá hơn 85%, giá lương thực thực phẩm tăng gấp 4 lần. Đối đầu với cuộc khủng hoảng, tất cả các đảng phái chính trị, đặc biệt là lực lượng Hezbollah, đã bắt đầu phân phối hàng cứu trợ, thay thế vai trò Nhà nước đồng thời cũng nhằm thắt chặt quan hệ với người ủng hộ.

Trở lại nước Pháp, trong lĩnh vực xã hội, Libération lưu ý về một nạn dịch ít được nói tới : cá cược trực tuyến. Việc công ty xổ số đánh cược của nhà nước, Française des Jeux, lên sàn chứng khoán, đợt tư nhân hóa đầu tiên trong nhiệm kỳ tổng thống Pháp Macron, khi đó được cho là nhằm ủng hộ tầng lớp bình dân nhưng trên thực tế lại làm họ bị tổn thương nhanh hơn : 70% số này dưới 25 tuổi. Việc mở cửa phương thức cá cược trực tuyến đã cho phép những công ty làm ăn "thiếu đàng hoàng" nhấn chìm hơn nữa nhóm dân cư vốn đang không thấy bất cứ lối thoát nào để ra khỏi khó khăn. Họ chỉ còn biết "nợ nần trong vô vọng".

Theo nhiều nghiên cứu, 71% người đặt cược nói rằng nếu thắng, họ sẽ dùng số tiền đó để trả nợ. Các cơ quan có trọng trách bảo vệ những người trong cảnh bấp bênh khỏi những "kẻ săn mồi" này, chẳng hạn Cơ quan quản lý Xổ số Quốc gia (ANJ), đã thừa nhận sự bất lực trước những phương thức hoạt động đáng ngờ của các nhà cái cá cược, tức là họ không có khả năng bảo vệ các nạn nhân.

Libération kết luận đó là một kiểu "dịch bệnh" do Nhà nước làm lây lan, đẩy người chơi đến chỗ lệ thuộc. Trong tương lai gần, sẽ không có chiến dịch tiêm chủng nào để phòng ngừa dịch bệnh mang tên cá cược trực tuyến nhưng công luận có thể chờ đợi vào việc chính phủ ngừng tiếp tay cho sự lây lan của loại virus này.

Thùy Dương

Published in Châu Á

Hồng Kông mờ mịt tương lai, một năm sau luật an ninh

Không gian hành động của đối lập Hồng Kông còn rất ít. Chính quyền đang chuẩn bị vô hiệu hóa các nghiệp đoàn - kênh đấu tranh mới xuất hiện từ 2019. Sau đó có thể đến lượt các tổ chức phi chính phủ, chỉ còn lại những chống đối cá nhân. Internet, xuất bản sách hiện vẫn còn tương đối tự do, nhiều người dân từ chối tiêm chủng chống Covid hay cài ứng dụng truy vết để bày tỏ bất đồng.

hongkong1

Cờ Trung Quốc giăng mắc trên các đường phố Hồng Kông nhân kỷ niệm 24 năm đặc khu được Anh trao trả cho Bắc Kinh. Ảnh chụp ngày 27/06/2021.  AP - Vincent Yu

31 nhà khoa học quốc tế đòi điều tra nguồn gốc con virus ở Vũ Hán

Trang web Le Figaro hôm nay đăng độc quyền lá thư ngỏ của 31 nhà khoa học quốc tế đòi hỏi mở "một cuộc điều tra toàn diện về xuất xứ của virus SARS-CoV-2".

Lá thư nhấn mạnh : "Tất cả các dân tộc và quốc gia, kể cả Trung Quốc, đều có lợi ích trực tiếp khi nguyên nhân của đại dịch được xác định, và sự tổn thương lớn nhất của chúng ta được xử lý". Tập thể các nhà khoa học kêu gọi các nhà lãnh đạo trên toàn thế giới chọn lựa hai phương án để bảo đảm cho cuộc điều tra về xuất xứ đại dịch được hoàn chỉnh nhất.

Phương án thứ nhất : mời Trung Quốc hợp tác toàn diện trong một cuộc điều tra do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) triệu tập. Cuộc điều tra phải độc lập, dựa trên các dữ liệu, đáp ứng các điều kiện chính của một tiến trình khả tín. Đó là phải điều tra đầy đủ về mọi giả thiết, tiến hành bởi một ê-kíp chuyên gia quốc tế nhiều lãnh vực, tránh mọi xung đột lợi ích, có được các phương tiện cần thiết, chia sẻ các dữ liệu thô.

Phương án thứ hai : một cuộc điều tra dựa trên khoa học, nếu Bắc Kinh không chấp nhận phương án thứ nhất, trong khuôn khổ các nhóm quốc gia được một tổ chức hoặc các cơ chế khác điều phối. Các định chế tham gia có thể gồm cả OCDE, G7, Bộ Tứ (Quad). Các nhà khoa học cho rằng một số lượng lớn thông tin hữu ích có thể thu thập được mà không cần đến chính quyền Trung Quốc. Đặc biệt không thể cho Bắc Kinh được quyền phủ quyết về việc thế giới có thể tiến hành hay không cuộc điều tra này.

Lá thư kết luận, dù Trung Quốc có hợp tác hay không, cơ hội thành công vẫn có và điều tra phải được tiếp tục vì lợi ích chung của nhân loại.

Chỉ sau 1 năm, tình hình Hồng Kông u ám hơn bao giờ hết

Cũng liên quan đến Trung Quốc nhưng về khía cạnh dân chủ, nhân quyền, bài phóng sự "Luật an ninh : Một năm sau, Hồng Kông thu mình lại" củaLibération bắt đầu bằng việc mô tả bốn nhà đấu tranh dân chủ tại góc đường E Point Road ở đảo Hồng Kông. Tấm bảng của họ ghi dòng chữ "Nói ra những gì mình nghĩ có phải là tội phạm ?", lạc loài trong một biển những bảng hiệu quảng cáo của những cao ốc ở Đồng La Loan (Causeway Bay). Những tờ truyền đơn ít có ai trong dòng người bận rộn đi qua cầm lấy. Một camera của cảnh sát nhắm vào các nhà đối lập và những ai đến gần. "Không ai hình dung ra được Hồng Kông trở nên u ám nhanh đến thế, chúng tôi không được chuẩn bị" - một khách bộ hành kín đáo thổ lộ.

Một ủy viên hội đồng khu phố kể lại, khi luật an ninh mới bắt đầu có hiệu lực từ đêm 30/06/2020, người dân vẫn chưa lường được mức độ nguy hiểm của nó. Nhưng chỉ vài giờ sau, cảnh sát đã bắt giữ một thanh niên chạy xe gắn máy với tấm băng-rôn "Giải phóng Hồng Kông". Người ta vẫn còn hy vọng việc tổ chức cuộc bầu cử sơ bộ ngày 12/07 không bị coi là tội phạm, nhưng đến tháng Giêng, 53 nhà hoạt động liên quan đã bị bắt.

Chỉ trong một năm, 113 người đã bị bắt giữ (trong đó 61 bị khởi tố) vì cáo buộc khủng bố, nổi dậy và các tội danh khác. Những khuôn mặt là cột trụ của phong trào bị rơi vào mắt lưới ngày càng chặt của cộng sản, do phản biện ôn hòa. Có thể kể lãnh tụ sinh viên Hoàng Chi Phong (Joshua Wong), giảng viên Đái Diệu Đình (Benny Tai), tỉ phú Lê Trí Anh (Jimmy Lai) chủ báo Apple Daily…

Một trong bốn nhà đấu tranh ở Đồng La Loan trên đây cho biết, chỉ cần một bài đăng trên mạng xã hội hay trao đổi trên WhatsApp bị gán nhãn ly khai là đủ để vào tù. Đảng cộng sản Trung Quốc siết lại ảnh hưởng của xã hội dân sự và phe đối lập trên mọi lãnh vực, riêng những lời kêu gọi độc lập hay đòi hỏi chấm dứt độc đảng thì đã bị bóp nghẹt từ lâu.

Bị đàn áp bằng luật an ninh, hàng ngàn người muốn rời Hồng Kông

Lấy cớ đại dịch, các cuộc biểu tình bị cấm và với luật an ninh, tự do báo chí bị tấn công : Apple Daily bị bức tử. Cũng với luật an ninh, các chương trình giảng dạy bị viết lại và ngành điện ảnh Hồng Kông vốn nổi tiếng xưa nay bị trói tay. Cảnh sát gia tăng kiểm soát, khám xét trên các đường phố, một đơn vị cảnh sát mới được thành lập chuyên khám nhà không cần trát tòa. Tặng một quyển sách về các cuộc biểu tình năm 2019 có thể bị buộc tội nổi dậy, nên một số người phải giấu kỹ, đề phòng trường hợp cảnh sát ập vào bất ngờ.

Chính quyền hồi tháng 11/2020 còn mở một đường dây điện thoại để tiếp nhận các tố cáo, đến nay đã nhận được 100.000 cuộc, mà theo một ủy viên hội đồng địa phương, có thể không phải do dân tộc chủ nghĩa mà để "thủ thế". Người này chỉ dám trao đổi tại Câu lạc bộ thông tín viên ngoại quốc, cho biết mọi bình luận chính trị dù mang tính xây dựng cũng có thể bị coi là vi phạm luật an ninh. "Trở thành cảm tử quân và có 100 người tử đạo cũng vô dụng, một Hoàng Chi Phong đã đủ". Anh nghĩ đến việc ra đi.

Hàng ngàn người khác cũng thế. Một số muốn đi vì kinh tế suy sụp, số khác từ chối để con cái sống trong bầu không khí này. Số người xin cấp tư pháp lý lịch, cần thiết để xin một số visa, kể từ tháng Ba đã vượt quá 3.000/tháng. Đối với những người ở lại, vụ ông Lê Trí Anh là một lời cảnh báo. Một chủ doanh nghiệp ngành tài chính nói : "Để tóm tắt Hồng Kông đã thay đổi như thế nào, chỉ cần một ví dụ : Tôi không còn trả lời báo chí bằng tên thật nữa vì quá nguy hiểm".

Nhiều người cho rằng Hồng Kông đã thua trong cuộc chiến giành quyền tự quyết. Số khác tiếp tục kháng cự, trước hết là về chính trị, nhưng không gian hành động của đối lập còn rất ít. Bắc Kinh từ tháng Ba đã giảm số dân biểu được bầu trực tiếp, các ứng cử viên phải được chính quyền thông qua. Những đảng còn được tham dự chỉ mang tính trang trí, để lừa cộng đồng quốc tế.

Nghiệp đoàn và những nỗ lực cá nhân chống độc tài

Các nghiệp đoàn, kênh kháng cự mới từ 2019, nay đứng ở tuyến đầu. Trên 4.000 nghiệp đoàn đã được thành lập, đa số do phe cổ trắng để tiếp tục đấu tranh dân chủ trong doanh nghiệp. Họ vẫn xuất hiện trên đường phố để phản đối các chính sách, chẳng hạn giải thích với người qua đường là vac-xin Sinovac Trung Quốc không hiệu quả bằng BioNTech của Đức. Nhưng chính quyền cũng đang chuẩn bị một "cải cách" mới để vô hiệu hóa các nghiệp đoàn này.

Một nhà hoạt động cho rằng sau đó sẽ đến lượt các tổ chức phi chính phủ (NGO) bị giám sát, chỉ còn lại những chống đối cá nhân. Trừ một vài trang web bị đóng, internet hiện vẫn còn tự do với nhiều bài chỉ trích chế độ. Sách vẫn chưa bị kiểm duyệt ngoại trừ khoảng 30 cuốn bị rút khỏi các thư viện, nên những cuốn tiểu thuyết của Orwell chẳng hạn bán chạy như tôm tươi ở những nhà sách hiếm hoi còn độc lập.

Người ta còn sử dụng quyền tự do qua việc từ chối tiêm chủng chống Covid hay cài ứng dụng truy vết. Ủy viên hội đồng nói trên cho biết, Thiên An Môn đã thức tỉnh người Hồng Kông về bộ mặt thật của chế độ Trung Quốc, là khởi đầu của phong trào dân chủ, sự gắn bó làm nên bản sắc tập thể Hồng Kông. Dù bị cấm tưởng niệm, những cây nến vẫn được thắp trên các đường phố, con số 6-4 (ngày 4 tháng Sáu) được vẽ trên các hộp thư. "Những cố gắng nho nhỏ làm nên lịch sử. Bức tường Berlin không sụp đổ chỉ trong ngày một ngày hai".

Mỹ rút quân : Sài Gòn của Việt Nam Cộng Hòa ám ảnh người Afghanistan

Tại một quốc gia Châu Á khác là Afghanistan, nền dân chủ non trẻ đang bị đe dọa với việc Mỹ rút quân ngày 11/09 tới. Sau buổi tiếp đón phái đoàn do tổng thống Ashraf Ghani dẫn đầu tại Nhà Trắng, không có buổi họp báo chung nào. Trong lúc áp lực của phe nổi dậy Taliban ngày càng tăng, tổng thống Mỹ Joe Biden khẳng định tiếp tục viện trợ quân sự, kinh tế cho Afghanistan và ủng hộ về chính trị.

Dù bị đảng Cộng hòa phản đối, chính quyền Biden vẫn giữ nguyên quyết định. Tại chỗ, phân nửa quân số đã được rút đi, Washington chỉ giữ lại 650 quân nhân để bảo vệ ngoại giao đoàn và phi trường Kabul, với sự hỗ trợ của quân đội Thổ Nhĩ Kỳ. Biden nói : "Người Afghanistan sẽ phải quyết định tương lai của chính mình".

Một công thức nghe quen quen : sự sụp đổ của Sài Gòn, thủ đô Việt Nam Cộng Hòa luôn ám ảnh. Áp lực đè nặng lên số phận 18.000 người Afghanistan làm việc cho quân đội Mỹ. Hôm 07/06, Taliban kêu gọi họ bày tỏ sự "hối hận", đồng thời bảo đảm sẽ không bị nguy hiểm, nhưng tuyên bố này không xóa được nỗi lo sẽ bị trừ khử hay trả thù. Dân biểu Dân chủ Seth Moulton ở Massachusetts cuối tuần trước tiết lộ một kế hoạch hỗ trợ các cựu chiến binh như ông, đề nghị đưa họ sang đảo Guam trong khi chờ đợi xét cấp visa, hòn đảo từng đón nhận người tị nạn Việt Nam năm 1975.

Bầu cử cấp vùng Pháp : Tương quan lực lượng không thay đổi

Kết quả vòng hai của cuộc bầu cử cấp vùng chiếm lĩnh nhiều trang báo Pháp hôm nay 28/06/2021. La Croixchạy tựa "Cánh hữu và cánh tả quay lại với cuộc chơi", trong khi đóLe Figarochú ý đến tổng thống Pháp và chủ tịch đảng cực hữu "Macron, Le Pen, hai lần trừng phạt". Nhật báo thiên tảLibérationnhấn mạnh đến phe cực hữu "Tập hợp Cộng hòa thất bại". Le Mondera từ hôm trước dành tựa chính cho "Vũ khí : Cuộc chiến mới của những thiết bị bay không người lái", còn nhật báo kinh tế Les Echosnói về "Bình điện, thương mại, y tế, những dự án mới cho nước Pháp".

Các báo đều nhận xét : tỉ lệ cử tri vắng mặt tiếp tục cao, số người đi bầu chỉ nhỉnh hơn vòng đầu một chút, khiến các chủ tịch vùng mãn nhiệm giữ được lợi thế. Các đảng truyền thống giành lại được vị trí : cánh hữu thắng lợi ở 7 vùng và cánh tả 5 vùng. Đảng cực hữu ngỡ rằng sẽ chiếm được nhiều vùng, rốt cuộc nơi tràn đầy hy vọng nhất là vùng PACA cũng bị đánh bại. Đảng LREM của tổng thống Macron do chưa tạo lập được chân rết vững chắc ở các địa phương, không thắng được vùng nào. Riêng vùng Île de France tức Paris và vùng phụ cận, ứng cử viên LREM với liên danh có đến năm bộ trưởng cũng không đọ sức được với chủ tịch vùng mãn nhiệm cánh hữu.

Trong bài xã luận "Và sau đó thì sao ?", Libération cho rằng việc cử tri không đi bầu là thảm họa dân chủ đối với tất cả các đảng. Theo bà Céline Braconnier, giám đốc Science Po Saint-Germain-en-Laye, nước Pháp đã chuyển sang một nền "dân chủ vắng mặt", khó thể huy động được cử tri ngoài cuộc bầu cử tổng thống, riêng giới trẻ đến 80% không đi bầu.

Le Figaronhận định, "Mọi việc đều có thể". Bức tranh chính trị các vùng nước Pháp từ cuộc bầu cử trước cho đến lần này không thể thay đổi, tất cả các chủ tịch vùng đều tái đắc cử. Một cuộc bầu cử chẳng để làm gì chăng ? Trên thực tế, tại một nước Pháp bị xé nhỏ (có vùng đến bốn, năm đảng vào vòng hai), giờ đây đương kim tổng thống Emmanuel Macron, chủ tịch đảng cực hữu Marine Le Pen, và một ứng cử viên cánh hữu đều có cơ hội chạy đua vào điện Elysée. Còn một năm nữa đến bầu cử tổng thống, cánh cửa chưa bao giờ rộng mở đến thế. Riêng đối với bà Le Pen, những người ủng hộ bắt đầu thất vọng, đỉnh cao quyền lực có lẽ sẽ chẳng bao giờ đạt được.

Tương tự đối với La Croix, tương quan quyền lực giữa các đảng ôn hòa tả-hữu đều như cũ, phe sinh thái có tăng chút ít nhưng không giành được một chức chủ tịch nào. Đặc biệt cực hữu không có cơ hội lãnh đạo dù chỉ một vùng. Theo tờ báo công giáo, đây là điều đáng mừng vì cử tri chọn lựa những khuôn mặt ôn hòa và giàu kinh nghiệm. Tuy nhiên đáng lo là tỉ lệ vắng mặt cao nơi giới bình dân và lớp trẻ, cứ như là mối quan hệ xã hội và liên hệ giữa các thế hệ đã bị đứt gãy. Thế nên theo bài xã luận "Liên tục và rạn vỡ", những người chiến thắng nên có thái độ khiêm tốn cần thiết.

Thụy My

Published in Châu Á

Hồng Kông : Ấn bản cuối cùng của tờ báo độc lập Apple Daily

Thanh Hà, RFI, 24/06/2021

Dân chúng Hồng Kông đua nhau mua bằng được ấn bản tiếng Anh cuối cùng của tờ báo độc lập Apple Daily. Sau 26 năm hoạt động, ấn bản cuối cùng được phát hành hôm nay 24/06/2021. Theo hãng tin Mỹ AP, mới 8 giờ 30 sáng, toàn bộ 1 triệu tờ báo đã bán hết.

baochi1

Người dân xếp hàng mua số báo Apple Daily cuối cùng, Hồng Kông, ngày 24/06/2021. AP - Vincent Yu

Gần một năm sau ngày luật an ninh quốc gia Hồng Kông do Bắc Kinh áp đặt được ban hành, người dân Hồng Kông xếp hàng dài trước các sạp báo với hy vọng mua được số Apple Daily cuối cùng. Trang nhất số báo đặc biệt này dành đăng bức ảnh khổ lớn một nhà báo từ văn phòng của ban biên tập vẫy tay chào hàng trăm người tập hợp trước trụ sở của tòa soạn.

Hãng tin Pháp AFP lưu ý việc một tờ báo độc lập Hồng Kông đột ngột bị khai tử là đòn tấn công mới nhất nhắm vào các quyền tự do mà người dân Hồng Kông tới nay vẫn được hưởng và việc khai tử Apple Daily của nhà tỷ phú Lê Trí Anh (Jimmy Lai) có thể báo trước, trong tương lai, nhiều hãng truyền thông quốc tế có văn phòng tại Hồng Kông sẽ phải dời cơ sở đi nơi khác.

Cũng AFP nhắc lại từ nhiều thập niên qua, nhiều tờ báo quốc tế đã chọn Hồng Kông là địa bàn hoạt động trong khu vực, nhờ đặc khu hành chính này bảo đảm quyền tự do ngôn luận cho các cơ quan truyền thông nước ngoài. Thế nhưng Bắc Kinh áp đặt luật an ninh quốc gia với đặc khu hành chính này, mặc nhiên khai tử mô hình một quốc gia hai chế độ, Hồng Kông tuột dốc trong bảng xếp hạng về quyền tự do báo chí. Trong bảng xếp hạng của Phóng Viên Không Biên Giới năm 2020, Hồng Kông đang từ hạng 18 trên thế giới hồi năm 2002 rơi xuống hạng thứ 80.

Thanh Hà

********************

Hồng Kông : Phiên tòa đầu tiên không bồi thẩm đoàn, Apple Daily đình bản

Thụy My, RFI, 23/06/2021

Hôm 23/06/2021, phiên tòa đầu tiên theo luật an ninh mới không có bồi thẩm đoàn mở ra tại Hồng Kông - một bước ngoặt mới cho hệ thống tư pháp của trung tâm tài chính quốc tế này. Cũng trong hôm nay, ban quản trị tờ báo ủng hộ dân chủ Apple Daily xác nhận sẽ đình bản chậm nhất vào ngày 26/06, tức chưa đầy một tuần sau khi tài sản bị phong tỏa và 5 nhà lãnh đạo bị bắt.

hongkong1

Nhà tranh đấu Đường Anh Kiệt (Tong Ying-Kit) bị áp giải tới một tòa án ở Hồng Kông, ngày 06/07/2020. AP - Vincent Yu

Từ Hồng Kông, thông tín viên Florence de Changy tường trình :

"Tất cả mọi người ở Hồng Kông đều nhớ lại hình ảnh đã được lan truyền rộng rãi hôm 01/07/2020, trong lúc đặc khu gặp cú sốc khi luật an ninh mới bắt đầu có hiệu lực vào lúc 23 giờ khuya hôm trước. Đường Anh Kiệt (Tong Ying Kit) đã dùng xe gắn máy lao về phía một nhóm cảnh sát, phía sau phấp phới một băng-rôn lớn màu đen với câu khẩu hiệu của cuộc nổi dậy mùa hè năm 2019 : "Giải phóng Hồng Kông, cách mạng thời đại".

Đường Anh Kiệt nằm trong số những công dân Hồng Kông đầu tiên bị bắt và khởi tố theo luật an ninh mới, và hôm nay bị cáo bị buộc các tội khủng bố, xúi giục ly khai, gây thương tích nặng do điều khiển xe một cách nguy hiểm. Anh bị tạm giam từ một năm qua, mặc dù các luật sư đã có được lệnh Habeas corpus (lệnh bảo hộ nhân thân). 

Đường Anh Kiệt bị đưa ra xét xử mà không có bồi thẩm đoàn, theo quyết định của Bộ Tư pháp và kháng cáo của các luật sư bị bác. Nhưng một phiên tòa sơ thẩm không bồi thẩm đoàn bị coi là đi ngược lại với thủ tục tố tụng Hồng Kông. Ba thẩm phán quen thuộc với luật an ninh mới được trưởng đặc khu Lâm Trịnh Nguyệt Nga bổ nhiệm sẽ tuyên án sau phiên tòa kéo dài ít nhất ba tuần lễ".

AFP cho biết trước tòa bị cáo 24 tuổi không nhận tội.

Trong suốt lịch sử 176 năm qua tại Hồng Kông, sự hiện diện của bồi thẩm đoàn là bắt buộc tại các phiên tòa xử những tội nặng như trên. Ngay trên trang web, Tư pháp Hồng Kông cũng coi yêu cầu này là "một trong những phương diện quan trọng nhất" của hệ thống tư pháp đặc khu. Tuy nhiên luật an ninh mới, do Bắc Kinh áp đặt, quy định một số hồ sơ có thể chỉ cần ba thẩm phán xét xử. Đạo luật mơ hồ giúp đàn áp mọi tiếng nói phản biện đã đẩy đa số khuôn mặt nổi bật của phong trào dân chủ Hồng Kông vào tù.

Apple Daily sắp đình bản, thêm một bình luận viên bị bắt

Cũng với luật an ninh mới, tự do báo chí tiếp tục bị bóp nghẹt. Ban quản trị Next Digital, công ty mẹ của tờ báo ủng hộ dân chủ Hồng Kông Apple Daily, hôm nay xác nhận với AFP số báo cuối cùng sẽ ra mắt chậm nhất vào ngày thứ Bảy 26/06. Theo Reuters, cây bút bình luận chính của Apple Daily bị bắt hôm nay, cảnh sát chỉ cho biết "một người đàn ông 55 tuổi bị bắt giam theo luật an ninh quốc gia".

Bắc Kinh chưa bao giờ giấu giếm ý định dập tắt tiếng nói của tờ báo luôn hỗ trợ phong trào đấu tranh và thẳng thừng chỉ trích các nhà lãnh đạo Trung Quốc. Hôm 17/06, khoảng 500 cảnh sát đã bố ráp tòa soạn, câu lưu 5 nhà lãnh đạo, chính quyền phong tỏa tài sản của tờ báo do tỉ phú Lê Trí Anh (Jimmy Lai) thành lập từ năm 1995, khiến Apple Daily không thể trả lương cho nhân viên và thanh toán cho các nhà cung cấp. Tổng biên tập La Vĩ Quang (Ryan Law) và tổng giám đốc Trương Kiếm Hồng (Cheung Kim Hung) hôm 18/06 đã bị khởi tố và tạm giam.

Thụy My

********************

Lãnh đạo Hồng Kông cảnh cáo báo chí không được "lật đổ" chính quyền

Thanh Phương, RFI, 22/06/2021

Hôm 22/06/2021, đặc khu trưởng Hồng Kông Lâm Trịnh Nguyệt Nga (Carrie Lam) cảnh cáo là báo chí không được có những hành động nhằm lật đổ chính quyền. Tuyên bố này nhằm đáp lại phản ứng gần đây của Hoa Kỳ kêu gọi chính quyền đặc khu "ngưng đánh vào giới truyền thông".

hongkong2

Trụ sở chính của nhật báo Apple Daily tại Hồng Kông thuộc tập đoàn truyền thông của tỉ phú Lê Trí Anh, ngày 17/06/2021. AP - Kin Cheung

Theo hãng tin AFP, trong cuộc họp báo hàng tuần, khi được hỏi về vụ khám xét tòa soạn nhật báo ủng hộ dân chủ và về tự do báo chí ở Hồng Kông, bà Lâm Trịnh Nguyệt Nga trả lời : "Chỉ trích chính quyền thì không có vấn đề gì, nhưng nếu có ý định tổ chức những hành động nhằm lật đổ chính quyền, thì dĩ nhiên đó là chuyện khác".

Vào tuần trước, cảnh sát Hồng Kông đã khám xét tòa soạn và bắt giữ 5 lãnh đạo của Apple Daily, đồng thời nhà chức trách phong tỏa tài sản của nhật báo này. Như vậy, rất có thể là tờ báo ủng hộ dân chủ này sẽ phải đình bản trong nay mai.

Từ Hồng Kông, thông tín viên Florence de Changy tường trình :

"Hôm 21/06/2021, Apple Daily đã cho phát bản tin truyền hình trực tuyến cuối cùng của mình. Người dẫn chương trình nhấn mạnh tầm quan trọng của nền báo chí độc lập, đồng thời gửi lời cám ơn tới khán giả. 

Kể từ khi cảnh sát mở chiến dịch bố ráp vào tuần trước, giám đốc và tổng biên tập của tòa báo này đã bị cáo buộc âm mưu "thông đồng với thế lực ngoại quốc", một tội danh được xác định trong luật mới về an ninh quốc gia rất hà khắc. Họ hiện bị tạm giam để tiếp tục điều tra.

Nhưng trên hết, việc phong tỏa các tài khoản mới thực sự đe dọa sự tồn vong của tờ báo, theo lời giải thích của Mark Simon, cố vấn riêng của sáng lập viên tờ báo, Lê Trí Anh (Jimmy Lai), người đã bị bắt giam từ tháng 12 năm ngoái :

"Thực sự có rất ít cơ may để tờ báo tồn tại. Nếu quan chức đặc trách An Ninh không cho phép sử dụng số tiền được đặt trong các tài khoản mà ông ta đã phong tỏa, Apple Daily không thể làm gì được. Không có tiền, chúng tôi phải đóng cửa !".

Mặt khác, ông Mark Simon tin rằng Bắc Kinh sẽ yêu cầu giới chức Hồng Kong đóng cửa Apple Daily nhân kỷ niệm một năm Luật An ninh Quốc gia, do Bắc Kinh áp đặt và do chính quyền Hồng Kông ban hành ngày 30/06 vừa qua".

Thanh Phương

********************

Hồng Kông : Báo Apple Daily bị chính quyền dồn đến chỗ chết

Anh Vũ, RFI, 22/06/2021

Những ngày gần đây, Apple Daily, tờ báo bình dân nổi tếng là mục tiêu của một cuộc tấn công rộng lớn của chính quyền Hồng Kông nhân danh luật an ninh quốc gia rất gây bất bình. Nhật báo trở thành một trong những tiếng nói chủ yếu của phe dân chủ trong 25 năm qua đang đứng trước nguy cơ biến mất khỏi môi trường báo chí ở Hồng Kông

hongkong3

Tại nhà in của nhật báo Hồng Kông Apple Daily ngày 18/06/2021. AP - Kin Cheung

Chủ nhật, 20/06 vừa rồi là ngày kỷ niệm 26 năm Apple Daily ra đời. Nhưng nhật báo bình dân của Hồng Kông này có lẽ không còn trụ được lâu nữa. Ê-kíp của báo hôm thứ Hai đã phải họp nhau để tìm cách sống sót được qua tuần này. "Chúng tôi nghĩ có thể trụ được ít nhất đến cuối tháng nhưng thực tế sự sống còn của tờ báo giờ được tính từng ngày", Mark Simon, một cố vấn của ông chủ báo Lê Trí Anh (Jimmy Lai - hiện đang phải ngồi tù), nói với Reuters.

"Không tiền, không tin tức"

Những ngày qua, Apple Daily đã phải hứng chịu một cuộc tấn công chưa từng có từ chính quyền thân Bắc Kinh hiện nay ở Hồng Kông. Nhiều nhà báo, trong đó có tổng biên tập Ryan Law, đã bị bắt hôm thứ Năm và bị buộc tội thông đồng với thế lực nước ngoài. Lực lượng an ninh đã lục soát thu giữ các tài liệu, máy tính của ban biên tập. Chiến dịch của cảnh sát đã khiến các nhóm làm báo của Apple Daily phải nối bàn phím vào điện thoại di động để viết bài, hoàn tất lên trang báo. Toàn bộ sự việc diễn ra dưới sự chứng kiến của các cơ quan truyền thông địa phương đến ghi hình và truyền trực tiếp lên internet hành trình xuống địa ngục của một nhật báo có số lượng độc giả lớn thứ 2 Hồng Kông.

Tài khoản ngân hàng của tập đoàn đã bị phong tỏa và gần ba triệu đô la cổ phiếu cũng đã bị giữ, vận dụng theo luật an ninh quốc gia, vừa được thông qua hồi tháng 6/2020. "Quyết định phong tỏa tất cả các tài khoản của tập đoàn tác động đến chúng tôi nhiều nhất. Không có tiền, chúng tôi không thể làm tin được", ông Mark Simon lấy làm tiếc khi được báo The Guardian hỏi.

Ông ước tính tiền dự trữ của tờ báo chỉ cho phép chi phí sinh hoạt trong vài tuần, nhưng không thể trả tiền các nhà báo hay chi cho các phóng sự. Những nỗ lực của chính quyền Lâm Trịnh Nguyệt Nga nhằm bịt miệng Apple Daily là hành động mới nhất trong cuộc chiến dai dẳng giữa chính quyền địa phương và tờ báo, ra đời năm 1995 và là cái gai truyền thông trong mắt Bắc Kinh.

Một tờ báo bình dân dấn thân vào chính trị

Tuy nhiên, thời kỳ đầu, Apple Daily không lấy chỉ trích chính quyền là mục tiêu chính để bán được báo. Nhật báo trước tiên chủ trương chạy các tin vặt trong xã hội, chuyện ồn ào của các ngôi sao cùng với những tít giật gân.

Sự xuất hiện của tờ báo bình dân này đã làm thay đổi môi trường báo chí ở Hồng Kông, nhất là sau khi thành phố được trả về Trung Quốc 1997, nhà chính trị học Hồng Kông Ma Ngok trong một nghiên cứu về truyền thông Hồng Kông trong bước ngoặt thế kỷ 21, xuất bản năm 2007, ghi nhận.

Apple Daily đã gây ồn ào khi là tờ báo đầu tiên bán với giá 2 đô la, trong khi tập đoàn báo chí Hồng Kông đã lên biểu giá cho nhật báo là 5 đô la. Chủ trương này của tờ báo đã dẫn đến việc "chấm dứt cạnh tranh của 8 tờ báo địa phương trong 6 tháng", trang mạng The Diplomat nhắc lại trong một phóng sự điều tra dài nói về tác động của Apple Daily tại Hồng Kông, đăng hồi tháng 12/2020.

Người sáng lập ra tờ báo, tỷ phú Lê Trí Anh, đã sớm tạo được giọng điệu chính trị cho Apple Daily. Doanh nhân này đã quyết định nhảy vào lĩnh vực truyền thông thông tin "sau cuộc đàn áp sinh viên biểu tình trên quảng trường Thiên An Môn năm 1989", BBC nhấn mạnh.

Ngay từ năm 2003, nhật báo đã kiên định đứng về phía phong trào ủng hộ dân chủ trong các cuộc biểu tình đầu tiên chống dự luật an ninh quốc gia mà Bắc Kinh dự tính để cho Nghị Viện Hồng Kông thông qua. Ngày tranh luận về dự luật tại Nghị Viện, tờ báo của Lê Trí Anh chạy tựa "Các bạn hãy xuống đường".

Tương tự năm 2012, khi có cuộc tranh luận xung quanh cải cách giáo dục khi đó bị phe dân chủ đánh giá đó là mưu đồ "tẩy não" do Bắc Kinh giật dây. Apple Daily đã kêu gọi : "Chúng ta hãy bảo vệ phẩm giá của Hồng Kông trên đường phố".

Vào thời kỳ diễn ra phong trào Dù Vàng năm 2014, sau đó là trong các cuộc biểu tình năm 2019 chống lại chính quyền của bà Lâm Trịnh Nguyệt Nga, Apple Daily thường xuyên được coi như là tiếng nói đối lập. Ông Lê Trí Anh thậm chí còn xuất hiện hậu cảnh trong bức ảnh trên trang bìa tờ báo số đặc biệt dành cho các cuộc biểu tình năm 2014.

Mưu sát nhằm vào ông chủ của Apple Daily

Những hành vi như vậy đã khiến cho ông Lê Trí Anh và tờ báo của ông chịu nhiều khốn khổ. Trước khi bị bắt giam hồi tháng 8/2020, nhà sáng lập của nhật báo này đã là mục tiêu của một vụ mưu sát năm 2009 và nhà riêng của ông tại Hồng Kông cũng nhiều lần bị phá hoại.

Nhật báo New York Times cũng lưu ý là năm 2015, một trái nổ đã được tìm thấy cách không xa trụ sở chính của Apple Daily. Nhật báo của Lê Trí Anh luôn luôn gặp khó khăn tìm kiếm quảng cáo và nhiều phóng viên của báo không được tham dự phần lớn các sự kiện quan trọng do Trung Quốc tổ chức, thí dụ như Thế Vận Hội Bắc Kinh năm 2008.

Nhật báo đã trở thành đối thủ mà chính quyền Hồng Kông muốn đánh gục. Nhưng lần này, cuộc tấn công vào Apple Daily dường như nằm trong ý đồ rộng hơn là đưa vào khuôn phép toàn bộ hệ thống truyền thông ở Hồng Kông.

Kể từ các cuộc biểu tình dân chủ hồi năm 2019, chính quyền đã siết chặt gọng kìm đối với báo chí Hồng Kông. Trong vòng 2 năm, đặc khu bán tự trị này đã bị tổ chức Phóng Viên Không Biên Giới đánh tụt hạng về tự do báo chí từ thứ 18 xuống thứ 80.

Đầu tháng 6 vừa rồi, kênh truyền hình RTHK ở Hồng Kông, nổi tiếng với những chương trình bị cho là "xấc xược" với chính quyền Trung Quốc, lần đầu tiên đã quyết định không "làm chính trị" xung quanh kỷ niệm sự kiện Thiên An Môn. Đây là một quyết định sốc đối với một bộ phận ban biên tập, vốn rất tâm huyết với tính độc lập của báo chí. Một số người đã cảnh báo là mục tiêu sắp tới của chính quyền sẽ là Apple Daily, "có thể là vào tháng 9 trước cuộc bầu cử Nghị Viện vào tháng 12". Cuối cùng chính quyền đã đã không đợi lâu đến như thế.

(Theo France 24)

Anh Vũ

Published in Châu Á

Hồng Kông : Một thiếu niên bị kết tội nổi dậy

Thu Hằng, RFI, 03/03/2021

Phiên tòa xét xử hàng chục nhà đấu tranh vì dân chủ ở Hồng Kông tiếp tục trong ngày 03/03/2021. Một số bị cáo trong tổng số 47 người bị đưa ra xét xử hy vọng được trả tự do có điều kiện. Trong khi đó, lần đầu tiên, một thiếu niên bị kết tội "nổi dậy" liên quan đến các cuộc biểu tình ở Hồng Kông năm 2019 và sẽ bị giam trong một thời gian tại một trại dành cho trẻ vị thành niên.

hongkong1

Biểu tình bên ngoài tòa án phản đối phiên xử các nhà hoạt động trong phong trào biểu tình năm 2019, tại Hồng Kông ngày 01/03/2021.  Reuters – Lam Yik

Thông tín viên Florence de Changy tường trình từ Hồng Kông :

"Nam thiếu niên hiện 16 tuổi, tên được giữ bí mật, mới 14 tuổi vào lúc xảy ra sự việc, bị cáo buộc đã tham gia vào một cuộc nổi dậy và âm mưu phóng hỏa. Thiếu niên này đã ném một chai xăng về phía một nhân viên cảnh sát dù không làm người này bị thương ở khu phố Vượng Giác (Mong Kok) sầm uất, vào tháng 11/2019. Cùng thời điểm đó, có hàng nghìn sinh viên chiếm trường đại học Bách Khoa cách đó không xa, được coi là một trong những thời điểm bạo lực nhất trong giai đoạn chống chính phủ đầy hỗn loạn.

Thẩm phán cho rằng thiếu niên này đã có thể bị ảnh hưởng từ một số sinh viên hoặc chính trị gia, có nghĩa là gián tiếp đẩy trách nhiệm cho những người nhiều tuổi hơn tham gia phong trào. Vì thế, thiếu niên này bị phạt giam trong "một thời gian ngắn", không ấn định, trong một trung tâm giam giữ thiếu niên, đi kèm với việc theo dõi tâm lý.

Ở Hồng Kông, thời hạn lưu trú cụ thể do giám đốc trại giam quyết định. Và khi hết hạn, thanh thiếu niên có thể phải tuân thủ nhiều điều kiện khác theo kiểu như bị giới nghiêm.

Đây là lần đầu tiên một công dân bị kết tội nổi dậy liên quan đến các sư kiện năm 2019 và thoát án tù giam".

Thu Hằng

**********************

Gần 50 nhà dân chủ Hồng Kông bị buộc tội "lật đổ" chế độ

Thanh Hà, RFI, 28/02/2021

Tám tháng sau khi luật an ninh quốc gia Hồng Kông do Bắc Kinh áp đặt có hiệu lực, ngày 28/02/2021, 47 nhà đấu tranh dân chủ Hồng Kông có liên quan đến cuộc bầu cử địa phương hồi mùa hè 2020 bị khép vào tội có âm mưu "lật đổ chế độ"

hongkong2

Giáo sư luật Đới Diêu Đình, một trong những gương mặt đấu tranh của phong trào Dù vàng 2014, đến sở cảnh sát Hồng Kông ngày 28/02/2021.  AP

Cảnh sát Hồng Kông thông báo 47 người nói trên bị truy tố với tội danh "đồng lõa nhắm tới các hành vi lật đổ chế độ" Đây là một trong những tội danh được quy định trong đạo luật an ninh quốc gia mà Hoa Lục đã áp đặt với đặc khu hành chính Hồng Kông. Văn bản này có hiệu lực từ cuối tháng 6/2020. Đạo luật nói trên được cho ra đời nhằm ngăn chận mọi cuộc xuống đường đòi dân chủ như hồi năm 2019.

Hãng tin Pháp AFP lưu ý 47 bị cáo nói trên nhằm trong danh sách 55 người thuộc phe đối lập Hồng Kông. Trong số này có rất nhiều nhân vật nổi tiếng đã bị bắt giữ hồi đầu tháng Giêng 2021, như cựu dân biểu Mao Mạnh Tĩnh (Claudia Mo), giáo sư Đới Diệu Đình (Benny Tai) nhiều luật gia và kể cả những nhà đấu tranh trẻ tuổi như Hoàng Chi Phong (Joshua Wong).

Hoàng Chi Phong, gương mặt nổi bật nhất của phong trào dân chủ Hồng Kông đã bị bắt và bị tống giam vì tội "tổ chức biểu tình bất hợp pháp" Cảnh sát Hồng Kông cho biết 47 người nói trên gồm 39 nam, 8 nữ, trong độ tuổi từ 23 đến 64.

Thanh Hà

Published in Châu Á

Hồng Kông : Trưởng đặc khu ủng hộ sửa đổi luật bầu cử nhằm loại đối lập

Thu Hằng, RFI, 24/02/2021

Hai ngày sau khi Bắc Kinh tỏ ý muốn "lấp lỗ hổng pháp lý" trong hệ thống bầu cử ở Hồng Kông, ngày 23/02/2021, trưởng đặc khu Lâm Trịnh Nguyệt Nga (Carrie Lam) ủng hộ cải cách bầu cử. Biện pháp này sẽ loại bớt tiếng nói đối lập và gia tăng sự kiểm soát của chính quyền trung ương đối với đặc khu hành chính.

hongkong1

Lãnh đạo Hồng Kông Lâm Trịnh Nguyệt Nga Carrie Lam trả lời họp báo ngày 26/01/ 2021.  Reuters – Tyrone Siu

Theo Reuters, dự thảo luật sẽ được đệ trình lên Hội đồng Lập pháp Hồng Kông vào tháng 03/2021 và có khả năng sẽ được thông qua vì rất nhiều nghị sĩ đối lập bị bãi chức do ý kiến của họ bị cho là mối đe dọa cho an ninh quốc gia.

Phát biểu tại buổi họp báo thường kỳ ngày 23/02, được AP trích dẫn, bà Lâm Trịnh Nguyệt Nga khẳng định các cuộc xung đột chính trị và bất ổn ở Hồng Kông trong những năm 2014 và 2019 cho thấy luôn có những cá nhân "thù nghịch" với chính quyền trung ương. Điều này khiến Bắc Kinh "quan ngại và không muốn tình hình xuống cấp đến mức quy chế "một quốc gia, hai chế độ" không thể thực hiện được".

Cũng trong ngày 23/02, chính quyền Hồng Kông thông báo yêu cầu các ủy viên cấp quận, trong đó có rất nhiều người được bầu trực tiếp và có khuynh hướng độc lập về chính trị, phải tuyên thệ trung thành với Hồng Kông với tư cách là một đặc khu của Trung Quốc. Hiện tại, chỉ có trưởng đặc khu, các công chức cấp cao và thành viên của hội đồng hành pháp và nghị sĩ mới phải tuyên thệ trung thành.

Thu Hằng

***********************

Bắc Kinh : Chỉ "những người yêu nước" mới được trúng cử ở Hồng Kông

Thùy Dương, RFI, 22/02/2021

Trung Quốc muốn bảo đảm rằng chỉ những người được Bắc Kinh coi là "những người yêu nước" mới có thể được bầu vào cơ quan lập pháp Hồng Kông hoặc trong kỳ bầu cử cấp quận. Một quan chức cấp cao của chính phủ trung ương Trung Quốc cho biết như trên vào hôm 22/02/2021.

hongkong2

Một cảnh phòng họp Nghị Viện Hồng Kông - Legco. Ảnh ngày 25/11/2020.  Reuters – Lam Yik

AFP cho biết chưa đầy hai tuần trước khi khai mạc kỳ họp thường niên của Quốc hội Trung Quốc tại Bắc Kinh, ông Hạ Bảo Long, giám đốc Văn phòng phụ trách các vấn đề Hồng Kông và Macao, hôm 22/02/2021, kêu gọi "lấp lỗ hổng pháp lý" trong hệ thống bầu cử Hồng Kông, hàm ý nói đến công cuộc cải cách bầu cử ở đặc khu hành chính, đặc biệt là để tránh sự hiện diện của các ứng cử viên "bài Trung Quốc" tại Legco - Nghị Viện Hồng Kông - hoặc chính quyền cấp quận.

Theo ông Hạ Bảo Long : "Điều cần thiết nhất và cấp bách nhất là cải thiện hệ thống, đặc biệt là hoàn thiện hệ thống bầu cử".

Nhưng thế nào là người yêu nước ? Trong phiên bản viết bài phát biểu của ông Hạ Bảo Long, được Văn phòng phụ trách các vấn đề Hồng Kông và Macao công bố thì "yêu nước có nghĩa là yêu Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa".

Kỳ họp thường niên của Quốc hội Trung Quốc khai mạc ngày 05/03/2021. Người dân Hồng Kông đang theo dõi sát sao mọi thay đổi có thể xảy ra trong khóa họp thường niên lần này, bởi vì rất có thể Quốc hội Trung Quốc sẽ thông qua các biện pháp mới để tăng cường sự kiểm soát của chính quyền Bắc Kinh đối với đặc khu hành chính Hồng Kông.

AFP nhắc lại là sau các cuộc biểu tình quy mô lớn ủng hộ dân chủ và chống Bắc Kinh hồi năm 2019 và chiến thắng vang dội của các ứng cử viên đối lập trong cuộc bầu cử cấp quận, Bắc Kinh đã kiên quyết đáp trả.

Vào tháng 05/2020, tại khóa họp thường niên, Quốc hội Trung Quốc đã thông qua một đạo luật an ninh quốc gia mới để vô hiệu hóa các nhà đối lập ở Hồng Kông. Bắc Kinh chính thức áp đặt luật an ninh quốc gia mới đối với Hồng Kông từ 23 giờ ngày 30/06/2020, ngay trước hôm kỷ niệm 23 năm Anh Quốc trao trả Hồng Kông cho Trung Quốc (ngày 01/07/1997).

Thùy Dương

Published in Châu Á

Theo hãng tin AFP, chính quyền Hồng Kông đã đề nghị sửa đổi luật hiện hành để có thể cấm bất cứ ai rời khỏi đặc khu hành chính. Hôm qua, 12/02/2021, Hiệp hội Luật sư Hồng Kông đã bày tỏ lo ngại về điểm sửa đổi luật này.

hongkong1

Hộ chiếu Hồng Kông và hộ chiếu Anh Quốc cấp mà nhiều người Hồng Kông có thể sử dụng. AP - Kin Cheung

Vào cuối tháng 1, chính quyền Hồng Kông đã đề nghị một điểm sửa đổi cho một luật hiện hành, để giám đốc cơ quan di trú có quyền cấm bất cứ ai rời khỏi đặc khu, mà không cần có quyết định trước đó của tư pháp.

Trong một văn bản gởi Hội đồng Lập pháp, Hiệp hội Luật sư Hồng Kông cho rằng chỉ có tòa án, chứ không phải giám đốc cơ quan di trú, mới có quyền quyết định cấm công dân xuất cảnh. Các luật sư Hồng Kông nhấn mạnh rằng hiện đã có rất nhiều luật để cấm các cá nhân rời khỏi đặc khu này, trong đó có luật an ninh quốc gia mà Trung Quốc áp đặt lên Hồng Kông vào tháng 6/2020. Luật này có dự trù biện pháp tịch thu hộ chiếu đối với một số trường hợp.

Kể từ khi luật an ninh quốc gia được ban hành ở Hồng Kông, ngày càng có nhiều nhà hoạt động, cựu nghị viên ủng hộ dân chủ phải trốn khỏi đặc khu hành chính này để sống lưu vong. Nói chung, ngày càng có nhiều người dân Hồng Kông di tản ra nước ngoài, tranh thủ những điều kiện nhập cư dễ dàng của các nước Anh Quốc, Canada và Đài Loan.

Vào cuối tháng 8, khoảng một chục nhà hoạt động vượt biên bằng tàu sang Đài Loan đã bị hải cảnh Trung Quốc bắt giữ. Đa số những người trên tàu đã từng bị truy tố ở Hồng Kông vì đã tham gia vào các cuộc biểu tình đòi dân chủ.

Thanh Phương

Published in Châu Á

Anh cấp visa dài hạn cho người Hồng Kông có hộ chiếu hải ngoại

Thụy My, RFI, 29/01/2021

Anh Quốc hôm 29/01/2021 khẳng định muốn bảo vệ "quyền tự do và tự trị" của Hồng Kông thông qua loại visa mới có giá trị dài hạn cho các cư dân cựu thuộc địa, do Trung Quốc áp đặt luật an ninh mới.

anh1

Người biểu tình giơ hộ chiếu Anh hải ngoại và cờ Hồng Kông thời thuộc địa tại một trung tâm thương mại, để phản đối luật an ninh Trung Quốc áp đặt tại Hồng Kông. Ảnh chụp ngày 29/05/2020.  AP - Kin Cheung

Những người dân Hồng Kông sở hữu hộ chiếu Anh hải ngoại (BNO) kể từ Chủ nhật 31/01 có thể xin cấp loại visa này, để sống và làm việc tại Anh trong 5 năm và sau đó có thể xin nhập quốc tịch. Từ trước đến nay, họ chỉ có quyền đến Anh 6 tháng và không được làm việc.

Thủ tướng Anh Boris Johnson tuyên bố việc mở rộng này giúp chứng minh "mối quan hệ lịch sử và hữu nghị sâu sắc với người dân Hồng Kông". Ông khẳng định muốn "bảo vệ tự do và quyền tự trị, là những giá trị mà Anh và Hồng Kông vẫn gắn bó".

Sự thay đổi này khiến Bắc Kinh giận dữ. Chính phủ Anh đã hứa hẹn như trên từ tháng 7/2020, để phản ứng việc Trung Quốc áp đặt luật an ninh mới một cách độc đoán tại Hồng Kông, đàn áp dữ dội phong trào phản kháng. Ngoại trưởng Anh Dominic Raab hôm nay tái khẳng định luật này "vi phạm hiển nhiên và trầm trọng bản tuyên bố chung Anh-Trung Quốc" ký kết năm 1984.

Phí visa loại mới là 250 bảng Anh (280 euro), nhưng nếu muốn được hưởng dịch vụ y tế công, phải đóng nhiều hơn (3/120 bảng Anh cho người lớn, tương đương 3.500 euro).

Hiện nay có khoảng 350.000 người có hộ chiếu Anh hải ngoại, tăng gần gấp đôi kể từ khi nổ ra phong trào đòi dân chủ cách đây một năm rưỡi. Còn 2,9 triệu người Hồng Kông khác, sinh trước năm 1997, đều có thể xin cấp hộ chiếu này. Đã có 7.000 người Hồng Kông sở hữu BNO sang Anh sinh sống từ tháng 7/2020 đến giữa tháng 1/2021. Luân Đôn ước tính hệ thống mới sẽ thu hút đến 322.400 người trong 5 năm.

Bắc Kinh hôm nay loan báo sẽ từ bỏ việc công nhận loại hộ chiếu đặc biệt của Anh dành cho người Hồng Kông.

Thụy My

***********************

Anh cấp visa đặc biệt cho người Hong Kong, Bắc Kinh nói giấy tờ vô giá trị

BBC, 29/01/2021

Bắc Kinh tuyên bố không công nhận giá trị pháp lý của những người Hong Kong có hộ chiếu hải ngoại Anh (gọi tắt là BNO).

anh2

Một phụ nữ Hong Kong cầm cuốn hộ chiếu hải ngoại Anh

Bước đi nhằm trả đũa việc chính phủ Anh nói sẽ có loại visa mới này, có hiệu lực từ Chủ Nhật 31/1.

Khoảng 300.000 người dự tính sẽ rời Hong Kong sang Anh sống theo một loại visa mới có hiệu lực từ Chủ Nhật 31/1.

Những người Hong Kong có hộ chiếu hải ngoại Anh (gọi tắt là BNO) và thân nhân phụ thuộc của họ sẽ có thể nộp đơn xin visa mới qua ứng dụng điện thoại smartphone.

Hơn 7000 người Hong Kong đã được phép định cư ở Anh từ tháng 7/2020, Bộ Nội vụ Anh cho hay.

Nhưng chính phủ Trung Quốc ra tuyên bố họ không công nhận vì Hong Kong đã trả về cho Trung Quốc.Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói từ 31/1, nước này sẽ không công nhận hộ chiếu BNO như một giấy tờ thông hành.

Hộ chiếu này cũng không được chấp nhận như một chứng từ căn cước, Trung Quốc tuyên bố, và họ sẽ "giữ quyền thực hiện thêm các biện pháp khác".

Loại visa này được công bố hồi tháng Bảy sau khi Trung Quốc áp dụng luật an ninh mới ở Hong Kong.

Bắc Kinh đã cảnh báo Anh không can thiệp vào công việc nội bộ của Trung Quốc.

Thủ tướng Anh Boris Johnson nói động thái này là tôn trọng "mối quan hệ lịch sử sâu sắc và tình hữu nghị" của Anh với thuộc địa cũ của nước này.

Những người xin visa thành công có thể xin định cư sau 5 năm và sau đó xin làm công dân Anh từ năm thứ 6.

Mặc dù có 2,9 triệu công dân Hong Kong đủ tiêu chuẩn để chuyển sang Anh, với chừng 2,3 triệu người thân nhân phụ thuộc, chính phủ Anh ước tính sẽ có khoảng 300.000 người tận dụng chương trình này trong 5 năm đầu.

Thủ tướng Johnson nói : "Tôi hết sức tự hào chúng ta đã mang lại một con đường mới cho người Hong Kong có hộ chiếu BNO được sống, làm việc và xây dựng tổ ấm trên đất nước chúng ta.

"Qua việc này, chúng ta đã tôn trọng mối quan hệ lịch sử sâu sắc và tình hữu nghị với người dân Hong Kong, và chúng ta đã đấu tranh cho tự do và quyền tự trị - những giá trị mà cả Anh Quốc và Hong Kong đều coi trọng."

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Triệu Lập Kiên gọi chương trình này là sự vi phạm chủ quyền của Trung Quốc và can thiệp mạnh vào công việc nội bộ của Hong Kong và Trung Quốc, trang web The Paper của Trung Quốc đưa tin.

"Phía Anh đã không tôn trọng thực tế là Hong Kong đã trở lại với Trung Quốc 24 năm trước," ông Triệu nói.

Phân tích của James Landale, Phóng viên Ngoại giao

Hệ thống visa mới giúp người Anh hải ngoại thoát khỏi Hong Kong có lẽ là ví dụ rõ ràng nhất về cam kết là một ảnh hưởng tốt trên thế giới của chính phủ Anh.

Lên án sự đàn áp là một chuyện, có hành động lại là chuyện khác.

Và lần này, Anh Quốc thực hiện lời hứa cách đây hơn hai thập kỷ với những người mà Anh Quốc có trách nhiệm bảo vệ.

Nhưng vẫn còn nhiều câu hỏi được đặt ra.

Những người từ Hong Kong sang sẽ được hỗ trợ như thế nào ?

Về lâu dài, họ có thể góp phần cho kinh tế và văn hóa Anh, nhưng trước mắt, họ sẽ cần được hỗ trợ.

Họ sẽ sống ở đâu ? Họ sẽ tìm việc làm ở đâu ? Chuyện gì sẽ xảy ra nếu hơn 300.000 người như dự tính sẽ sang Anh trong 5 năm đầu ? Người dân Anh sẽ phản ứng ra sao ?

Và trên hết, Trung Quốc sẽ trả đũa như họ hứa ra sao? Liệu Bắc Kinh có cấm những người có hộ chiếu BNO không được làm trong hệ thống công quyền, hay đi bầu cử, hay thậm chí không được rời Hong Kong? Và khi đó Anh Quốc sẽ làm gì ?

Lệ phí visa để ở Anh 5 năm sẽ là 250 bảng Anh/người- hay 180 bảng để ở 30 tháng - và sẽ có phí y tế nhập cư lên tới 624 bảng Anh/năm.

Nathan Law, nhà vận động ủng hộ dân chủ, người chạy khỏi Hong Kong và hiện đang sống lưu vong ở Anh, chào mừng tin này

"Đây là cam kết cho thỏa thuận lịch sử với Hong Kong và tôi nghĩ điều quan trọng là chúng ta đưa ra một lối thoát an toàn cho những người đang chịu đàn áp chính trị ở Hong Kong," ông nói với BBC.

Bộ trưởng Nội vụ Anh Priti Patel nói chương trình này nằm cho những người xin visa có độ an toàn cao hơn trong lúc có lo ngại họ sẽ bị nhà chức trách Hong Kong phát hiện và nhắm vào.

Hộ chiếu BNO được cấp trước khi Anh quốc trao trả Hong Kong cho Trung Quốc năm 1997.

Trước khi Hong Kong bị trao trả, Anh và Trung Quốc có thỏa thuận "một quốc gia, hai chế độ", có nghĩa, ngoài những điều khác, những quyền như tự do tụ tập, tự do ngôn luận và tự do báo chí sẽ được bảo vệ.

Thỏa thuận được ký năm 1984 và sẽ có hiệu lực cho tới 2047.

Nhưng Anh Quốc nói thỏa thuận này đang bị đe dọa vì chính quyền thông qua một điều luật hồi tháng 6/2020 cho phép Trung Quốc có quyền kiểm soát rộng lên người Hong Kong.

Trung Quốc nói luật này là cần thiết để ngăn các cuộc biểu tình xảy ra ở Hong Kong trong suốt năm 2019. Tuy nhiên, luật này gây lo ngại cả ở Hong Kong và nước ngoài, với những người phản đối nói nó hủy hoại quyền tự trị của Hong Kong.

Published in Quốc tế

Trung Quốc : Vinh quang và ô nhục của các đại gia quá "liều lĩnh"

Mai Vân, RFI, 06/01/2021

Vụ ông Lại Tiểu Dân, cựu lãnh đạo tập đoàn tài chính khổng lồ Trung Quốc Hoa Dung vừa bị tuyên án tử hình, trong khi tỷ phú Trung Quốc Jack Ma, nguyên lãnh đạo của tập đoàn Alibaba, đã "mất tích" từ hai tháng nay đã thu hút sự chú ý của báo giới Pháp. Trong bài viết "Vinh quang và ô nhục của các đại gia quá liều lĩnh tại Trung Quốc", báo La Croix ngày 06/01/2020 đã điểm lại một số vụ thanh trừng tiêu biểu thời Tập Cận Bình.

tq1

Chủ tịch tập đoàn Alibaba Mã Vân tham dự Hội Nghị Thế Giới về Thông Minh Nhân Tạo (WAIC) tại Thượng Hải (Trung Quốc) ngày 17/09/2018.  Reuters - Aly Song

Theo tờ báo Pháp, tại vương quốc của chủ nghĩa tư bản "với đặc thù Trung Quốc", các ông chủ lớn chỉ có một quyền tự do duy nhất : "Đoàn kết chung quanh Đảng cộng sản và nỗ lực phát huy sự phát triển lành mạnh của nền kinh tế", theo lời lẽ được ông Tập Cận Bình sử dụng vào tháng 9 năm ngoái.

Vì không tôn trọng đường lối chính thức này, nhà tỷ phú lừng danh Jack Ma, từng được chế độ tung lên may xanh như biểu tượng của nền công nghệ cao của Trung Quốc, đã bị thất sủng vào tháng 11 vừa qua. Tương tự như một loạt các ông chủ khác trong những tháng gần đây, những người đã dám chỉ trích hoặc có thái độ coi thường chính quyền.

Vì vậy, khi mọi người đang thắc mắc là ông Mã Vân (Jack Ma) đã mất tích từ cách nay 2 tháng đã đi đâu, thì cựu lãnh đạo của tập đoàn tài chính khổng lồ Trung Quốc Hoa Dung (Huaron), ông Lại Tiểu Dân (Lai Xiaomin), đã bị tuyên án tử hình vào hôm 05/01 về tội "tham nhũng và đa thê". Sau khi thực hiện một "lời thú tội trên truyền hình" một năm trước đây - những lời thú tội thường do bị tra tấn hoặc ép buộc - ông bị kết tội nhận hối lộ một khoản tiền hơn 200 triệu euro.

Một giáo sư kinh tế Đại học Phúc Đán (Fudan) ở Thượng Hải giải thích : "Lại Tiểu Dân là hiện thân cho số phận bi thảm của nhiều ông chủ lớn, đảng viên Đảng cộng sản Trung Quốc (Đảng cộng sản Trung Quốc), những người có quyền làm bất cứ điều gì họ muốn miễn là phục vụ lợi ích của chế độ".

Theo vị giáo sư xin được giấu tên này, sự khác biệt giữa các công ty tư nhân và công ty nhà nước rất nhỏ ở Trung Quốc. Họ không thể làm gì nếu không có sự đồng ý của của Đảng cộng sản Trung Quốc. "Nhưng nếu đường lối chính trị đột ngột thay đổi, hoặc nếu bạn dám đặt vấn đề về chính sách đó, thì lưỡi dao máy chém lập tức rơi xuống, Đảng cộng sản Trung Quốc muốn bạn trở thành một tấm gương để khiến người khác sợ hãi".

Tháng 11 năm ngoái, Tôn Đại Ngọ (Sun Dawu), 72 tuổi, ông chủ của một tập đoàn kinh doanh nông sản hùng mạnh, đã bị bắt cùng gia đình vì công khai chỉ trích chính quyền địa phương đã giảm nhẹ mức nghiêm trọng của dịch tả lợn Châu Phi năm 2019. Tập đoàn của ông sau đó đã bị chính quyền địa phương tiếp quản.

Trong "chiến dịch chấn chỉnh" rộng lớn này nhằm giành quyền kiểm soát khu vực tư nhân, tiếp theo chiến dịch chống tham nhũng được phát động từ năm 2012, Đảng cộng sản Trung Quốc nhắm vào các lĩnh vực cụ thể và sinh lợi như ngân hàng, công nghệ cao và kinh doanh nông nghiệp, hoặc bất động sản.

Ông chủ cũ của tập đoàn bảo hiểm khổng lồ Trung Quốc Anbang, Ngô Tiểu Huy (Wu Xiaohui) - người đã mua khách sạn Waldorf Astoria danh tiếng ở New York vào năm 2014 - đã mất tích vài tháng vào năm 2017, trước khi bị kết án một năm sau đó mười tám năm tù về tội "tham ô". Có lẽ vì ông đã đầu tư hơi quá tự do. Theo vị giáo sư của Đại Học Phúc Đán, "Có những lằn ranh đỏ không được vượt qua".

"Tỷ phú đỏ" ngành bất động sản Nhậm Chí Cường (Ren Zhiqiang), 70 tuổi, con trai của một quan chức cao cấp sáng lập ra Đảng cộng sản Trung Quốc, đã bị kết án mười tám năm tù vào tháng 9 năm 2019 vì "vi phạm kỷ luật đảng". Tư cách là "hoàng tử đỏ" đã bảo vệ ông từ lâu, nhưng vô số lời chỉ trích mà ông đưa ra nhắm vào chế độ và lãnh đạo Tập Cận Bình, người mà ông dám gọi là "thằng hề" vào tháng 3 năm ngoái, đã khiến ông hoàn toàn bị thất sủng. Thái độ ngạo mạn của ông đã bị coi là hành vi phản bội Đảng cộng sản Trung Quốc, vốn sẽ kỷ niệm 100 năm thành lập vào tháng 7 tới đây.

Mai Vân

********************

Trung Quốc gia tăng đàn áp Hồng Kông, hơn 50 nhà đấu tranh bị bắt

Thụy My, RFI, 06/01/2020

Hơn 50 nhà hoạt động dân chủ sáng nay 06/01/2021 đã bị bắt giữ tại Hồng Kông theo luật an ninh quốc gia mới. Đây là đợt trấn áp lớn nhất từ trước đến nay của Bắc Kinh tại đặc khu dựa vào đạo luật khắc nghiệt này.

tq2

Phe đối lập họp báo về vụ chính quyền bắt giữ ồ ạt hơn 50 nhà hoạt động dân chủ, ngày 06/01/2021 tại Hồng Kông.  AP - Vincent Yu

Cảnh sát xác nhận đã bắt tạm giam 53 người trong đó có một luật sư Mỹ vì "nổi dậy" trong chiến dịch huy động đến 1.000 nhân viên công lực sáng sớm hôm nay.

Bộ trưởng An Ninh Hồng Kông Lý Gia Siêu (John Lee) cho rằng vụ bắt bớ này là "cần thiết", nhắm vào một nhóm người tìm cách "nhấn chìm Hồng Kông xuống vực thẳm". Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh khẳng định "các lực lượng bên ngoài và một số cá nhân ở Hồng Kông kết hợp với nhau để cố làm phương hại đến ổn định và an ninh của Trung Quốc".

Ông Anthony Blinken, người được tổng thống tân cử Joe Biden lựa chọn làm ngoại trưởng nhanh chóng tố cáo "vụ tấn công vào những người can đảm bảo vệ các quyền phổ quát", và hứa hẹn chính quyền Mỹ "sát cánh với nhân dân Hồng Kông chống lại việc Bắc Kinh đàn áp dân chủ".

Thông tín viên Florence de Changy tại Hồng Kông giải thích :

"Tất cả những vụ câu lưu và khám xét nhà sáng nay đều có liên hệ với cuộc bầu cử "sơ bộ" không chính thức, được phe đối lập tổ chức vào ngày 11/07, nhằm chuẩn bị cho bầu cử Nghị Viện vào ngày 06/09 nhưng rốt cuộc đã bị hoãn lại.

Cuộc bầu cử sơ bộ này không bị chính thức cấm đoán, đã diễn ra một cách ôn hòa, đã huy động được 600.000 người tham gia.

Nhưng vào lúc đó, trưởng đặc khu Lâm Trịnh Nguyệt Nga (Carrie Lam) cho rằng sự kiện dân chủ tự phát này "có thể bị coi là hành động nổi dậy", và những người bị câu lưu hôm nay đã bị cáo buộc xúi giục nổi dậy.

Sáng hôm nay Thang Gia Hoa (Ronnie Tong), từng là thành viên của phe đối lập nhưng nay tham gia chính quyền Hồng Kông cho rằng "tổ chức bầu cử sơ bộ không thể bị coi là bất hợp pháp".

Nhưng vấn đề là đạo luật an ninh mới có hiệu lực từ ngày 30/06 mơ hồ đến nỗi tất cả mọi sự đều có thể trở thành bất hợp pháp nếu Bắc Kinh phật lòng".

Những khuôn mặt bị bắt hôm nay rất đa dạng, từ các cựu dân biểu như Đồ Cẩn Thân (James To), Doãn Triệu Kiên (Andrew Wan), Lâm Trác Đình (Lam Cheuk Ting), Mao Mạnh Tĩnh (Claudia Mo) cho đến những nhà đấu tranh trẻ tuổi hơn như cựu nhà báo Hà Quế Lam (Gwyneth Ho), ủy viên hội đồng Viên Gia Úy (Tiffany Yuen). Nhiều người thân cận với lãnh tụ sinh viên Hoàng Chi Phong (Joshua Wong) hiện đang thụ án tù cho biết nhà của anh đã bị khám xét. Cảnh sát cũng bắt giữ và lục soát văn phòng luật sư Mỹ John Clancey - người Mỹ đầu tiên bị bắt giam nhân danh luật an ninh quốc gia – đồng thời khám xét ba tòa soạn báo của Stand News, Apple Daily và Inmediahk.

Thụy My

*********************

Điều tra Covid-19 : Trung Quốc chận đoàn chuyên gia Tổ Chức Y tế Thế giới

Tú Anh, RFI, 06/01/2021

Một năm từ khi đại dịch SARS-CoV-2 bùng phát từ Vũ Hán, công cuộc điều tra tìm nguồn cội siêu vi sẽ còn mất thêm nhiều thời gian nữa. Lẽ ra phái đoàn chuyên gia của Tổ Chức Y tế Thế Giới (WHO) phải tới Trung Quốc ngày 05/01/2021, nhưng Bắc Kinh chưa cấp thị thực nhập cảnh. Trong cuộc họp báo tại Geneve, Thụy Sĩ, tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus bày tỏ "thất vọng" về thông tin này.

tq3

Ảnh tư liệu chụp ngày 23/02/2017 : Phòng thí nghiệm của Viện Vi trùng học Vũ Hán, Hồ Bắc, Trung Quốc. Reuters - ALY SONG

Phái đoàn của Tổ chức Y tế Thế gới gồm 10 nhà khoa học của 10 nước (Mỹ, Úc, Nga, Đan Mạch, Anh, Đức, Hà Lan, Nhật Bản, Qatar và Việt Nam). Hai người tiền trạm chưa vào được Trung Quốc, một số chuyên gia khác phải chờ đợi ở một nước thứ ba.

Trong khi đó, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh, hôm nay, 06/01, giải thích với báo chí : "Vấn đề không chỉ đơn thuần là thị thực nhập cảnh, Trung Quốc muốn biết chính xác thời gian viếng thăm và mục đích của phái bộ".

Từ ngày đầu đại dịch đến nay, Bắc Kinh không bao giờ sốt sắng với đề nghị để các chuyên gia độc lập đến Vũ Hán điều tra..

Thông tín viên Stéphane Lagarde tại Bắc Kinh tường thuật :

"17 năm sau khủng hoảng dịch viêm phổi cấp tính SARS-CoV-1 (năm 2003), tình trạng thiếu minh bạch vẫn tồn tại trong việc đối phó với dịch bệnh truyền nhiễm tại Trung Quốc.

Nếu giới y tế Trung Quốc có chia sẻ những hiểu biết cốt yếu của họ cho các nhà nghiên cứu trên thế giới về SARS-CoV-2 thì cội nguồn của siêu vi corona chủng mới này vẫn là chuyện nhạy cảm.

Từ nhiều tuần nay, truyền thông Nhà nước loan tải những lập luận của chính quyền và chuyên gia địa phương hoài nghi về nguồn gốc cũng như về giả thuyết siêu vi xuất phát từ nước ngoài trước rồi mới vào Trung Quốc sau. Chính ngoại trưởng Vương Nghị mới đây tuyên bố : Ngày càng có nhiều yếu tố cho phép nghĩ rằng dịch Covid có thể đã xuất hiện ở nhiều nơi trên địa cầu.

Đối với Trung Quốc, việc khống chế cách diễn giải lịch sử diễn tiến đại dịch là một cuộc đấu tranh chính trị. Báo chí Nhà nước không dùng từ siêu vi SARS-CoV-2 để tránh làm công luận nhớ lại là vào năm 2003, đợt dịch viêm phổi cấp tính đầu tiên cũng đã phát sinh từ Trung Quốc.

Nhiều nhà báo công dân đã bị bắt giam, những người báo động dịch bệnh bị bịt miệng.

Chuyến công tác của phái đoàn chuyên gia Tổ Chức Y tế Thế Giới hoàn toàn không được đề cập đến trên báo chí tiếng Hoa. Và chắc chắn, các chuyên gia quốc tế sẽ được "kèm cặp" chặt chẽ tại Vũ Hán ; bằng mọi giá, thành phố đặt dưới sự kiểm soát này không muốn thấy xuất hiện những trường hợp lây nhiễm mới, làm gợi nhớ lại những gì đã xẩy ra vào mùa đông năm ngoái, như hình ảnh chuyến xe lửa từ Bắc Kinh đến Vũ Hán, các nữ tiếp viên đeo găng tay, khẩu trang hai lớp và kính bảo hộ để tiếp hành khách".

Tú Anh

Published in Châu Á

Hồng Kông ‘thanh lọc’ giáo dục : xóa lịch sử, bịt miệng các giáo viên và viết lại sách

Là một giáo viên, tôi rất xấu hổ vì vào lúc nguy cấp, tôi đã không có mặt để bảo vệ học sinh của mình

hongkong1

Giáo viên dạy nghệ thuật Vawongsir, sử dụng mặt nạ cười làm biểu tượng để khuyến khích các học trò của mình, đã bị cho thôi dại tại trường trung học Hồng Kông nơi anh ấy giảng dạy giữa làn sóng đàn áp chính trị. (Chan Long Hei / For The Times)

Giáo viên dạy nghệ thuật của trường trung học không thể ra tuyến đầu phản đối, nhưng ông ấy đã lấy cảm hứng từ các cuộc tuần hành ủng hộ dân chủ và mở ra thương hiệu lật đổ của riêng mình : phim hoạt hình.

Wong vẽ một cảnh sát đang quét một người biểu tình đẫm máu vào dưới tấm thảm có hình quốc kỳ Trung Quốc. Một bản phác thảo khác có chú thích "Giờ ăn trưa" mô tả các món ăn nhẹ phổ biến – bánh tart trứng và bánh mì nướng kiểu Pháp – bên cạnh một hộp hơi cay. Wong đã ghi lại nỗi tuyệt vọng không ngừng bao trùm người Hồng Kông sau các cuộc biểu tình mỗi đêm với hình ảnh  của một người đàn ông đang nằm trên giường và khóc khi ngủ. 

Wong nhìn ở đâu cũng thấy Trung Quốc thắt chặt các quyền tự do đã biến Hồng Kông trở thành một thành phố không hề nao núng với những tòa nhà kính cao chót vót, nền chính trị náo nhiệt và thương mại nhanh nhạy. Wong đã vẽ chi tiết những gì đang mất, chia sẻ công việc của mình trên mạng xã hội với bút danh @vawongsir. Wong nghĩ rằng danh tính của mình đã được an toàn. Nhưng sau đó có đơn nặc danh gửi đến Phòng Giáo dục tố cáo rằng anh đã "xuất bản những hình ảnh minh họa không phù hợp trực tuyến".

Wong cuối cùng đã bị mất việc làm.

"Tôi cảm thấy bất lực", anh nói.

hongkong2

Wong vẽ một cảnh sát đang quét một người biểu tình đẫm máu vào dưới tấm thảm có hình quốc kỳ Trung Quốc.

Đàn áp chính trị

Với việc Trung Quốc thắt chặt kiểm soát ở Hồng Kông, bao gồm cả việc thông qua luật an ninh quốc gia mới  , các nhà hoạt động ủng hộ dân chủ, chính trị gia, nhà báo và những người khác của lãnh thổ này đang phải đối mặt với một Đảng Cộng sản quyết tâm dẹp tan bất đồng. Có lẽ mối đe dọa lớn nhất từ cuộc thanh trừng mới này – một cuộc thanh trừng sẽ ảnh hưởng đến các thế hệ mai sau – là áp lực ngày càng tăng đối với các trường học và giáo viên về những gì cần đặt trong tâm trí học sinh. Cả các nhà hoạt động và quan chức đều biết rằng linh hồn của một quốc gia được chưng lọc trong lớp học ; lịch sử có thể bị xóa với sự im lặng của giáo viên và viết lại sách giáo khoa.

Ip Kin-yuen, một nhà lập pháp ủng hộ dân chủ đại diện cho ngành giáo dục, là phó chủ tịch của Hiệp hội giáo viên chuyên nghiệp Hồng Kông cho biết : "Họ đang biến giáo dục thành công cụ để kiểm soát tư tưởng ở Hồng Kông. "Có rất nhiều trường hợp giáo viên bị oan sai, đối mặt với những cáo buộc thái quá. Tôi sẽ xem đó là cuộc đàn áp chính trị ".

Hồng Kông đang được chế tạo lại trước cả thế giới. Nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đang tận dụng sức mạnh kinh tế của đất nước mình và mối quan tâm của hành tinh với virus corona để kiềm chế tham vọng dân chủ của Hồng Kông. Ông Tập muốn đưa vùng lãnh thổ thách thức này vào viễn kiến thống nhất quốc gia, ngay cả khi Trung Quốc phải đối mặt với thất bại ngoại giao, đáng chú ý nhất là từ chính quyền Trump, vốn đã tiến gần hơn đến một cuộc Chiến tranh Lạnh mới với Bắc Kinh trong một thời điểm đầy rẫy sự giám sát công nghệ cao, thay đổi chuỗi cung ứng và tầm vóc của một nhà lãnh đạo toàn cầu đang sa sút của Mỹ.

Hồng Kong với 7 triệu dân này là trung tâm của cuộc cạnh tranh cường quốc – nơi Trung Quốc nhìn thấy tương lai của họ và phương Tây có nguy cơ mất đi mối liên hệ quan trọng ở Vành đai Thái Bình Dương – sẽ quyết định số phận của những giáo viên như Wong, 30 tuổi, người quá sợ hãi trả thù nên đã không cho biết tên họ của mình. Khi một sự lột xác độc đoán bén rễ, Wong và nhiều người khác cảm thấy họ không có chỗ trong lớp học.

Không rõ có bao nhiêu giáo viên đã bị kỷ luật hoặc buông bỏ chính kiến của họ. Cục Giáo dục cho biết họ đã nhận được 222 đơn khiếu nại về hành vi sai trái của giáo viên trong khoảng thời gian 12 tháng cho đến cuối tháng Sáu. Trong số đó, 117 người có bằng chứng, dẫn đến bị khiển trách hoặc cảnh cáo gần một nửa. Một nửa còn lại đang được xem xét. Văn phòng từ chối tiết lộ bản chất của các tố cáo.

"Thanh lọc môi trường giảng dạy"

Wong là một trong những tố cáo đó. Nhiều tháng sau khi hình biếm hoạ của Wong xuất hiện trên mạng xã hội, các quan chức tại trường cấp 2 của Wong, được coi là một trong những trường tốt nhất trong Hồng Kong, đã yêu cầu biết liệu Wong có đang sử dụng tài khoản hay không. Họ dò hỏi Wong về quan điểm chính trị của anh. Wong đã tham vẫn luật sư và nhà trường đã ngưng lại.

Nhiều tháng trôi qua mà không có giải pháp. Wong tiếp tục dạy nhóm 10 học sinh của mình, những người biết anh đứng sau các bức vẽ nhưng không hề đề cập đến. Sau đó, vào ngày cuối cùng của tháng 6, vài giờ trước khi luật an ninh quốc gia  được ban hành nhằm phá bỏ các quyền tự do dân chủ của Hồng Kông, Wong bị triệu tập đến văn phòng hiệu trưởng. Wong được cho biết nhà trường không còn đủ nguồn lực để gia hạn hợp đồng với anh.

Thất vọng và không thể cố gắng tiếp tục, Wong về nhà vào đêm hôm đó và đăng lại bức vẽ của một giáo viên với bàn tay bịt chặt miệng. Trên bảng đen đằng sau giáo viên có dòng chữ, "Tạm biệt, các học sinh". 

honkong3

Wong về nhà vào đêm hôm đó và đăng lại bức vẽ của một giáo viên với bàn tay bịt chặt miệng.

"Điều đáng tiếc nhất là mất đi học trò của mình. Họ luôn là ưu tiên hàng đầu của tôi, "Wong nói, vẫn mặc cảm tội lỗi vì đã không biểu tình sớm hơn cùng với các học sinh của mình, kể cả một người đã bị bắt vì biểu tình.

"Tại sao đây là trách nhiệm của họ ?" Wong hỏi. "Tại sao họ phải gánh lấy gánh nặng này và bị đàn áp vì đã lên tiếng chống lại sự bất công khi đáng lẽ họ có thể chơi bóng rổ hoặc trò chơi điện tử và ăn cá viên và siu mai ? Là một giáo viên, tôi rất xấu hổ vì vào lúc nguy cấp, tôi đã không có mặt để bảo vệ học sinh của mình ".

Wong, vẫn thất nghiệp, đã rất cố gắng giữ việc để trả tiền thuốc men cho người mẹ ốm yếu của mình, đến nỗi anh ấy đã đề nghị làm việc với một nửa mức lương 46.000 USD. Trường học đã từ chối, và Wong không còn cách nào.

Wong không đơn độc. Vào tháng 6, hợp đồng giáo viên dạy nhạc của trường trung học cơ sở không được gia hạn sau khi cô không ngăn cản học sinh biểu diễn một bài hát phản đối  trong các kỳ thi giữa kỳ.

Một giáo viên khác tại Trường Nữ sinh Diocesan danh tiếng cũng bị từ chối hợp đồng mới  sau khi ông bị nhà trường điều tra vì vai trò của ông trong các cuộc biểu tình ủng hộ dân chủ. Người hướng dẫn nghiên cứu tự do đã bị mù một phần sau khi được cho là bị cảnh sát bắn trúng đạn khi tham gia một cuộc biểu tình vào năm ngoái.

Các nhà giáo dục nói rằng họ làm việc dưới một không khí sợ hãi, phải chịu sự phàn nàn tùy tiện từ những kẻ lén lút kiểm soát lớp học. Một nhà lập pháp đề nghị lắp đặt camera giám sát ở mọi trường học để giám sát giáo viên diễn ngôn của họ có cấu thành hành vi lật đổ nhà nước hay không.

Hai giáo sư đại học nổi tiếng với hoạt động chính trị, Benny Tai và Shiu Ka-chun, nói rằng trưởng học của họ đã bị áp lực phải sa thải họ vào tháng Bảy. Sau đó, Văn phòng Liên lạc của Trung Quốc tại Hồng Kông đã ca ngợi việc chấm dứt hợp đồng này là "sự thanh lọc môi trường giảng dạy".

Những con dê tế thần

Tác hại đối với danh tiếng của Hồng Kông về tự do giáo dục đã diễn ra nhanh chóng, với các hiệp hội học thuật trên khắp thế giới loại bỏ Hồng Kông  ra khỏi các hội nghị và hội thảo trong tương lai.

Sự chuyển đổi mạnh mẽ của Hồng Kông từ một xã hội chủ yếu tự do sang một xã hội giống với đại lục được kiểm soát chặt chẽ hơn dự kiến sẽ diễn ra hoàn toàn cho đến năm 2047 – kết thúc của thời kỳ 50 năm kể từ khi Anh trao trả lãnh thổ cho Trung Quốc vào năm 1997 theo diện đặc biệt sự sắp xếp được gọi là "một quốc gia, hai hệ thống" được cho là đảm bảo cho Hồng Kông một mức độ tự chủ cao.

Nhưng sự sắp xếp ngày càng trở nên không phù hợp với một Trung Quốc được Tập khích lệ. Tham vọng lớn của chủ tịch về một đất nước Trung Quốc trẻ hóa không thể đáp ứng những thách thức đối với chính quyền của Bắc Kinh từ một thuộc địa cũ của Châu Âu ngay trước ngưỡng cửa của Trung Quốc. Đối đầu với Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống Trump chỉ càng đẩy nhanh sự thay đổi.

Luật an ninh quốc gia – đe dọa những người vi phạm phải ngồi tù chung thân vì các hành vi ly khai, lật đổ, khủng bố và thông đồng với các thế lực nước ngoài – nhắm vào bất kỳ ai chống lại ý muốn của Đảng cộng sản Trung Quốc.

Luật đã được sử dụng để bắt giữ những người chỉ trích chính phủ như ông trùm truyền thông Jimmy Lai  và các con trai của ông, và loại các ứng cử viên đối lập  khỏi các cuộc bầu cử lập pháp. Hiệu ứng lạnh lùng đã dẫn đến việc hủy bỏ một chiến dịch cầu nguyện cho dân chủ của một nhóm Công giáo địa phương. Do đó, hành vi bị thay đổi. Tự kiểm duyệt rất nhiều. Tư tưởng phê phán đang bị ép buộc thể hiện ngầm. Các cuộc biểu tình hàng loạt làm say đắm thế giới một năm trước đây phần lớn đã rơi vào im lặng.

Shiu, một trong những giáo sư đại học bị sa thải gần đây, cho biết các đồng nghiệp cũ tại Đại học Baptist Hồng Kông hiện đang xa lánh ông vì sợ chính phủ tức giận. Một đồng nghiệp cũ đã mời Shiu đi ăn trưa nhưng nhất quyết hẹn gặp ở một nhà hàng xa khuôn viên trường để tránh bị nhìn thấy.

"Bạn sẽ nghĩ tôi ngoại tình", Shiu, đã ngồi tù sáu tháng vì tham gia vào các cuộc biểu tình của Phong trào Dù Vàng năm 2014, nói.

Các đồng nghiệp cũ của ông "hiện là đồng phạm trong cuộc đàn áp", ông nói. "Chính phủ Trung Quốc có thể đe dọa, nhưng họ không bào chữa cho sự thất bại về đạo đức của các trường đại học và trí thức. Khi bạn nhìn thấy đồng nghiệp của mình nhượng bộ từng người một, bạn không chỉ cảm thấy cô đơn. Thật đau lòng ".

Đạo luật đàn áp cũng chỉ ra sự thất bại của Trung Quốc – sau nhiều năm khuyến khích kinh tế và kêu gọi lòng yêu nước – trong việc thuyết phục hàng triệu cư dân Hồng Kông có tư duy độc lập rằng cuộc sống của họ sẽ tốt hơn dưới sự thống trị của đại lục.

Sự phản kháng ngoan cố trước sự lôi kéo của Trung Quốc thường được cho là do ảnh hưởng của nước ngoài, đặc biệt là các trường học và trường đại học, vốn bị cáo buộc là cực đoan hóa thanh niên với lý tưởng phương Tây và ngăn cản bản sắc dân tộc Trung Quốc phát triển.

Ip, nhà lập pháp ủng hộ dân chủ và là quan chức công đoàn cho biết : "Chính phủ tin rằng những người trẻ chống lại chính phủ vì họ bị người khác xúi giục. "Họ cần phải biện minh cho câu chuyện này, vì vậy họ đổ lỗi cho hệ thống giáo dục, giáo viên, tài liệu giảng dạy, chương trình giảng dạy, thậm chí cả các kỳ thi công khai vì số lượng lớn thanh thiếu niên bị bắt. Các giáo viên thực chất đã trở thành vật tế thần ".

Viết lại sách giáo khoa

Đặc khu trưởng trung thành ủng hộ Bắc Kinh, Carrie Lam, đã củng cố những tuyên bố đó tại một diễn đàn giáo dục, nơi bà cho biết hơn 3.000 trong số 7.500 người bị bắt vì tham gia các cuộc biểu tình bất hợp pháp trong năm ngoái là sinh viên. Trong số đó, gần một nửa dưới 18 tuổi.

"Điều vô cùng đáng lo ngại là những tư tưởng chống đối chính quyền và chống đất nước đã gieo vào lòng giới trẻ", bà Lâm nói. "Chúng tôi không thể không đặt câu hỏi, ‘Điều gì đã xảy ra với nền giáo dục của Hồng Kông ?'"

Sự lạnh nhạt về tự do học thuật bắt nguồn từ thời Chiến tranh Lạnh, khi học sinh và giáo viên ở Hồng Kông bị cấm thảo luận về chính trị theo lệnh của chính quyền thuộc địa Anh. Sự lên men cộng sản từ cảm hứng của Mao đã tràn qua biên giới, kích động người dân địa phương và khiến chính quyền phải vào cuộc. Phải đến những năm 1970, người Anh mới bắt đầu nới lỏng kiểm soát.

Những bộ óc non trẻ của Hồng Kông sẽ dễ dàng hình thành trong tầm nhìn của Bắc Kinh hơn rất nhiều nếu cấu trúc thuộc địa vẫn còn nguyên. Nhưng hệ thống giáo dục của Hồng Kong vẫn duy trì một truyền thống độc lập và tiến bộ có từ những ngày suy tàn của sự thống trị Anh, khi các nhà giáo dục được trao quyền tự do để phát triển chương trình giảng dạy của riêng họ.

"Việc Bắc Kinh gặp vấn đề với hệ thống giáo dục của Hồng Kông là sự xác nhận rằng nước Anh đã không để lại di sản của nền giáo dục thuộc địa. Thay vào đó, Anh để lại di sản của một nền giáo dục khai phóng, một nền giáo dục khuyến khích tư duy tự do và phản biện, "Steve Tsang, Giám đốc Viện SOAS Trung Quốc tại Đại học London, cho biết.

Điều đó đã sinh ra một thế hệ thanh niên có đầu óc chính trị chịu trách nhiệm dẫn đầu các cuộc biểu tình vào năm 2012 chống lại một kế hoạch giáo dục lòng yêu nước và vào năm 2014 trong Phong trào Dù Vàng ủng hộ dân chủ. Khi các cuộc biểu tình nổ ra vào năm ngoái, các sinh viên lại đứng phía trước và làm trung tâm, dàn dựng các lối đi bộ và xích người và rào chắn trong khuôn viên trường.

Nhà chức trách đang hoạt động nhanh chóng để ngăn chặn hành vi như vậy lập lại. Cục Giáo dục Hong Kong cho biết việc bày tỏ quan điểm chống chính phủ hoặc tham gia biểu tình sẽ bị kỷ luật.

Trong khi đó, các giáo viên phải trải qua khóa đào tạo bắt buộc để lồng ghép luật an ninh quốc gia vào các bài giảng của họ. Sách giáo khoa đang được sửa đổi để tài liệu nghiên cứu về tự do không còn đề cập đến "tam quyền phân lập" hoặc các tổ chức chính trị do các nhà hoạt động thành lập.

Những bài mô tả về sự kìm hãm quyền tự do ngôn luận đã được thay thế bằng những đoạn nói về các cơ hội kinh tế mà Trung Quốc đã mang lại cho Hồng Kông. Những cuốn sách nhạy cảm về chính trị, như những cuốn sách do nhà lãnh đạo ủng hộ dân chủ Joshua Wong viết cũng như những tựa sách liên quan đến vụ thảm sát ở Quảng trường Thiên An Môn hoặc Cách mạng Văn hóa, đang được lấy ra khỏi các kệ sách trong thư viện.

"Nhiều bộ óc trẻ bị tha hóa trong nhiều năm, nhưng giờ đây với luật an ninh quốc gia, chính phủ có thể giám sát, điều tiết, quản lý và thúc đẩy [an ninh quốc gia] thông qua các kênh khác nhau", John Lee, Bộ trưởng An ninh Hồng Kong, nói với báo Ta Kung Pao, phe ủng hộ Bắc Kinh. Trong cùng một cuộc phỏng vấn, ông kêu gọi loại bỏ "những quả táo xấu" ra khỏi trường học.

Công cuộc tẩy não thành công

Sự ủng hộ dành cho Bắc Kinh ở Hồng Kông không hiếm, một sự phản ánh của thập kỷ mà Trung Quốc đã dành ra để vun đắp ảnh hưởng kể từ những ngày Anh cai trị. Mặc dù vẫn còn là thiểu số,  nhiều người hoan nghênh việc đàn áp những người biểu tình và những người đồng tình với họ. Một nhóm được thành lập vào tháng 5 để giám sát trường học, giáo viên và tài liệu học tập cho biết họ đã tuyển được 800 tình nguyện viên, bao gồm phụ huynh, giáo viên và học sinh.

David Cua, người đứng đầu nhóm Help Our Next Generation cho biết : "Chúng tôi yêu cầu người cung cấp thông tin đưa bằng chứng và xác minh với các trường học. "Nếu trẻ em vô tình bị nhiễm [tư duy chống chính phủ], thì không phải là giáo viên phải đối mặt với hình phạt xứng đáng sao ?"

Các giáo viên bắt đầu sự nghiệp của họ trong môi trường hạn chế mới nói rằng họ bị tê liệt vì lo lắng nói sai.

Brian Chan cho biết ông đã nghi ngờ về việc giảng dạy các nghiên cứu tự do, một khóa học gây tranh cãi ở các trường trung học được thiết kế để nuôi dưỡng tư duy phản biện mà cả chính quyền địa phương và đại lục đã tấn công vì kích động học sinh biểu tình. Chan muốn tự do dạy học sinh của mình về các sự kiện hiện tại một cách trung thực, đặc biệt là hiện nay, khi có quá nhiều thông tin sai lệch trên mạng. Nhưng ông lo ngại rằng khi nhắc đến lịch sử gần đây của Trung Quốc và Hồng Kông, các học sinh của ông sẽ bị cho ăn một phiên bản đã các sự kiện đã được tẩy trùng.

Chan, 23 tuổi, chuẩn bị bắt đầu công việc giảng dạy toàn thời gian đầu tiên của mình trong năm nay cho đến khi đại dịch đóng cửa các trường học của thành phố, cho biết : "Tôi sẽ trân trọng thời gian giảng dạy, nhưng tôi phải chuẩn bị cho điều tồi tệ nhất. "Không gian cho tự do học thuật đang giảm dần".

Một giáo viên tiểu học họ Tang, người đã từ chối sử dụng tên của mình vì lo sợ bị khiển trách, cho biết việc làm của cô đã bị xem xét sau khi một phụ huynh phàn nàn rằng cô đã yêu cầu học sinh của mình bình luận về sự cần thiết của luật an ninh quốc gia.

"Tôi phải dạy cho chúng hiểu chính trị là gì", Tang nói về học sinh của mình. "Và tôi cố gắng cung cấp cho học sinh nhiều hơn trong khi tôi vẫn có thể và để chúng tranh luận về những chủ đề này càng nhiều càng tốt bởi vì chúng sẽ không có cơ hội làm như vậy trong tương lai".

Tang, ở độ tuổi 20, luôn tìm cách biến lớp học trở thành "ngôi nhà thứ hai" cho học sinh của mình. Cô trang trí căn phòng, sắp xếp nó với các trò chơi trên bàn và sắp xếp lịch trình của mình để cô có thể dành thời gian cho học sinh của mình trong giờ ra chơi.

Khi đại dịch Covid-19 buộc các trường học phải đóng cửa vào tháng Giêng, Tang đã chuyển sang lớp học kỹ thuật số. Mỗi ngày, cô ấy đăng các câu chuyện, trò chơi và các bài báo. Cô chia sẻ các bộ phim tài liệu do đài truyền hình công cộng của thành phố, trong đó có một bộ phim thu hút sự tương đồng giữa cuộc đàn áp ở Quảng trường Thiên An Môn năm 1989 và phong trào Đoàn kết Ba Lan.

Đã có các phản hồi tích cực. Một phụ huynh dù kịch liệt phản đối các cuộc biểu tình ở Hong Kong vẫn cảm ơn Tang vì đã đầu tư cho con mình. Một người khác, một người nhập cư từ Trung Quốc đại lục, cho biết các bài báo đã giúp gia đình hiểu và hòa nhập tốt hơn vào xã hội Hong Kong.

Khi các cuộc biểu tình ngày càng gia tăng, nhà trường liên tục nhắc nhở Tang và các đồng nghiệp của cô phải cẩn thận về những gì họ nói. Không hề bối rối, cô tiếp tục thúc giục học sinh của mình thảo luận về các sự kiện nhạy cảm hiện tại, bao gồm cả luật an ninh quốc gia.

Sau khi một phụ huynh khiếu nại lên chính quyền, nhà trường đã gọi Tang đến để thẩm vấn và gửi thư xin lỗi phụ huynh về lỗi này.

"Khi họ xóa tất cả các thông tin khác mà họ cho là nhạy cảm, thông tin chính thức sẽ trở thành điều duy nhất mà [học sinh] biết", Tang nói. "Theo một cách nào đó, học sinh đã được tẩy não thành công".

Lớp học kỹ thuật số của Tang kể từ đó đã bị đóng cửa và cô ấy đã bị đình chỉ cho đến khi có thông báo mới. Lá cờ Trung Quốc, thường chỉ được kéo lên mỗi tháng một lần ở trường của cô ấy, giờ vĩnh viễn tung bay trên cột cờ.

David Pierson, Rachel Cheung

Nguyên tác : China’s ‘purification’ of classrooms : A new law erases history, silences teachers and rewrites books, Los Angeles Times, 11/09/2020

Ngọc Lan dịch

Nguồn : VNTB, 28/12/2020

Published in Diễn đàn

Hồng Kông : Giới đấu tranh dân chủ phải chọn lựa giữa nhà tù hay lưu vong

Trang bìa các tạp chí ra tuần lễ kế chót của năm 2020 này thu hút sự chú ý bạn đọc với cách trình bày nhẹ nhàng và chủ đề cũng lý thú, càng không có thời gian tính càng tốt đặc biệt trên hai tờ có số tất niên : Courrier International đã dành một sô "3 trong 1" cho chủ đề muôn thuở là tình yêu, còn Le Point dùng một số kép để nói về những nhà thám hiểm trong lịch sử Pháp. Về châu Á, thời sự Hồng Kông nổi bật trên hai tờ L’Express Courrier International.

hongkong1

Ảnh minh họa : Cờ Trung Quốc và Hồng Kông.  Reuters - Carlos Garcia Rawlins

Trong bài "Nhà tù hay lưu vong : Tại Hồng Kông, các nhà đấu tranh cho dân chủ phải đối mặt với một chọn lựa ác nghiệt", L’Express ghi nhận thực tế là từ lúc luật an ninh của Bắc Kinh được ban hành tại đặc khu vào tháng Sáu, các vụ bắt giữ gia tăng và một số nhà đối lập có thể bị tù chung thân.

Tạp chí mô tả trường hợp của một sinh viên 18 tuổi. Giống như nhiều nhà hoạt động Hồng Kông bị bắt kể từ khi bắt đầu những cuộc biểu tình ủng hộ dân chủ, vào năm 2019, cậu sinh viên này đang bị truy tố về tội "mang theo vũ khí" trong một cuộc biểu tình ủng hộ các quyền tự do một năm trước, điều mà cậu hoàn toàn phủ nhận.

Được tại ngoại trong khi chờ ngày xét xử, cậu thanh niên này phải trình diện đồn cảnh sát hàng tháng và thú nhận rằng anh như "bị tê liệt" trước ý tưởng sẽ bị "bỏ tù hoặc hành hung, như một số người biểu tình đã từng nếm qua".

Cậu sinh viên không còn tin tưởng vào hệ thống tư pháp Hồng Kông, vốn là môt hệ thống độc lập về mặt lý thuyết, khác với Trung Hoa đại lục, và dựa trên nguyên tắc "một quốc gia, hai chế độ", nhưng đã bị ép buộc là phải thiết lập lại "trật tự xã hội" ở Hồng Kông và bóp nghẹt mọi khuynh hướng đòi độc lập, từ khi luật an ninh của Bắc Kinh, được thông qua vào tháng 6 năm nay.

Trong số hơn 10.000 người bị bắt kể từ khi bắt đầu cuộc nổi dậy chống lại chế độ cộng sản, hơn 2.300 người là đối tượng bị truy tố, bao gồm các đại biểu dân cử, những gương mặt tiêu biểu của lớp tuổi trẻ đối kháng với Bắc Kinh, và rất nhiều người bình thường. Theo báo chí địa phương, ít nhất 200 người trong số họ đang phải chờ ngày xét xử trong nhà tù. Một số tên tuổi trong phong trào đấu tranh như Hoàng Chi Phong (Joshua Wong), Chu Đình (Agnes Chow) và Lâm Lãng Ngạn (Ivan Lam) cũng bị tống giam sau khi bị kết án tù về tội tham gia biểu tình vào năm ngoái, 2019.

"Mục đích của chính quyền trung ương là dẹp tan đối lập"

Theo L’Express, trong bối cảnh các vụ bắt giữ và bỏ tù gia tăng kể từ tháng 7, chính quyền thân Bắc Kinh tại Hồng Kông có dấu hiệu đang làm mọi việc để gieo rắc nỗi sợ hãi và chấm dứt phong trào phản kháng.

Đối với nhà chính trị học Lâm Hòa Lập (Willy Lam), tại Đại Học Trung Văn Hương Cảng ở Hồng Kông thì vì sợ không kiểm soát được hoàn toàn Hồng Kông nên Bắc Kinh phải tìm cách đè bẹp phe đối lập ở đặc khu, bằng cách truất quyền đại biểu hoặc bỏ tù những nhân vật nổi bật nhất của phe ủng hộ dân chủ.

Tình thế hiện nay đã buộc các nhà đối lập phải lựa chọn giữa tù đày hay lưu vong. Tuy nhiên, giải pháp thứ hai này cũng có nhiều lại rủi ro : Tháng 8 vừa qua, 12 thanh niên bị chận bắt trên biển khi họ đang trên đường đến Đài Loan, và kể từ lúc đó họ bị giam giữ ở Hoa Lục.

Cho dù vậy, số người chọn đường lưu vong ngày càng nhiều. Trường hợp mới nhất là nghị sĩ dân chủ đối lập Hứa Chí Phong (Ted Hui), vào đầu tháng 12 đã lấy cớ đi tham dự một hội nghị về biến đổi khí hậu ở Đan Mạch để rời Hồng Kông qua sống lưu vong ở Luân Đôn. Lập tức các tài khoản ngân hàng của ông và những người thân đã bị phong tỏa theo yêu cầu của nhà chức trách.

Theo báo chí Hong Kong, có ít nhất 250 người đã xin tị nạn ở Úc kể từ năm 2019, còn theo nguồn tin riêng của L’Express, có khoảng 200 người đã xin tị nạn ở Hoa Kỳ, và 1.700 người đã xin trợ giúp từ quỹ nhân đạo do chính quyền Đài Loan mở ra vào tháng 7. Chính quyền Đài Bắc còn cấp 3.800 giấy phép cư trú cho người Hồng Kông lánh nạn từ tháng Giêng đến tháng 7 năm 2020.

Theo giáo sư khoa học chính trị Jean-Pierre Cabestan, tại Đại Học Baptist tại Hồng Kông, hoạt động của các nhà đối lập sẽ trở nên "ngày càng khó khăn hơn với việc Đảng cộng sản sẽ làm các đảng đối lập mất dần tính chính đáng và biến mất". Về lâu về dài, xã hội dân sự sẽ vẫn là lực lượng đối kháng duy nhất, nhưng theo giáo sư Cabesta, sẽ không có tác dụng "đối với một hệ thống chính trị đã trở thành độc tài".

Hồng Kông chìm vào màn im lặng

Courrier International tuần này cũng lo ngại cho tình hình "Hồng Kông đang chìm vào một sự im lặng vô thực" tựa bài báo trang Châu Á, trích dẫn trang thông tin Asia Sentinel tại Hồng Kông

Bài báo mô tả Hồng Kông như đang sống dưới một ách áp bức, với những vụ bắt bớ đối lập và những chuyến ra đi lưu vong liên tiếp, trong khi cộng đồng doanh nghiệp giữ im lặng và bản thân các nhà báo luôn phải cảnh giác trước những người đối thoại của họ - và tự hỏi ai sẽ dám tiếp tục nói chuyện với họ.

Phong trào biểu tình kéo dài hàng tháng, với hàng trăm nghìn người Hồng Kông xuống đường phản đối đàn áp của Bắc Kinh giờ đã đi vào bế tắc. Thành phố từng diễn ra cuộc nổi dậy nảy lửa, thậm chí có lúc sử dụng bạo lực, đã rơi vào một sự im lặng không thực.

Thế mà, theo ông Lạc Huệ Ninh (Luo Huining), người đứng đầu Văn Phòng Liên Lạc của Bắc Kinh tại Hồng Kông, tiến trình tịch thu quyền tự do tư tưởng và tự do ngôn luận của người Hong Kong vẫn chưa kết thúc.

Vẫn theo nhân vật này, nếu luật an ninh quốc gia do Bắc Kinh áp đặt "bắt đầu có hiệu lực", thì các cơ chế được thực thi phải được cải thiện để các cá nhân tuân thủ "theo cách riêng của họ". Vì vậy, vấn đề không chỉ là hạn chế hành động và lời nói của người Hồng Kông, mà còn là loại bỏ trong đầu những ý tưởng trái với Đảng và Nhà nước, để sự tuân thủ, thay vì là một phản xạ sợ hãi, trở thành phản xạ bản năng. Các thư viện đã loại bỏ những cuốn sách cổ vũ dân chủ và các bài học về dân chủ bị loại khỏi chương trình giáo dục.

Bài báo cũng nêu bật vấn đề người Hồng Kông lũ lượt tìm đường lưu vong, khiến phe thân Bắc Kinh yêu cầu các thẩm phán không cho các nhà đấu tranh dân chủ được tại ngoại hầu tra, trong lúc hàng ngàn người bị câu lưu năm 2019 vẫn chờ đợi xét xử. Làn sóng lưu vong sẽ còn mạnh mẽ hơn, với việc Anh Quốc cấp phát rộng rãi loại hộ chiếu gọi là BNO – tức là cho người Anh hải ngoai.

Tuy nhiên nếu Bắc Kinh vui mừng trước sự ra đi của thành phần "đáng gờm" này, thì đó cũng cũng là một tình trạng chảy chất xám mà khiến Hồng Kông bị thiệt thòi nhiều.

Tình yêu thời Covid-19

Courrier International dành tựa đầu cho "Các mối tình của chúng ta" bên cạnh hình vẽ bóng dáng một nam nhân màu đen ôm một trái tim màu cam to hơn nửa người với đôi mắt tròn to, và hàng chú thích bên dưới : "Vào thời điểm đại dịch này, các cặp tình nhân đua nhau sáng tạo để gặp được nhau". Tạp chí giới thiệu những câu chuyện tình đẹp nhất đăng trên báo chí nước ngoài.

Theo Courrier International, trong những tháng qua, đại dịch Covid-19 đã ghi đậm dấu ấn trong cuộc sống hàng ngày và trong thói quen của chúng ta. Với phong tỏa, các quy tắc giãn cách xã hội có thể khiến những người yêu nhau nản lòng.

Thế nhưng không ! Tạp chí tỏ ra rất lãng mạn : "Tình yêu, sự lãng mạn dường như đã vượt qua cơn lốc của các tiêu chuẩn y tế mới. Chúng tôi đã chọn từ báo chí nước ngoài ba câu chuyện tuyệt vời kết thúc có hậu. Một niềm vui mà chúng tôi muốn chia sẻ với bạn đọc".

Câu chuyện thứ nhất được kể trong một bài báo dài trên tờ Wired công bố tháng 10 vừa qua. Tạp chí Mỹ về các công nghệ mới kể về câu chuyện của Rashied Amini. Vào lúc sắp chia tay với người bạn đời của mình, người kỹ sư ở cơ quan NASA này đã phát minh ra Nanaya, một thuật toán để dự đoán giá trị của một mối quan hệ lãng mạn, được dùng trong một ứng dụng hẹn hò phổ biến trong thời kỳ đại dịch này.

Theo tờ báo, Nanaya giúp những người độc thân tìm thấy tình yêu, nhưng cũng giúp những người đang yêu nhau đánh giá mối quan hệ của mình.

Một loạt chuyện tình khác được Courrier International giới thiệu diễn ra ở Mexico. Nhật báo La Jornada đi gặp những người độc thân đang tìm kiếm một người bạn tâm giao hoặc chỉ là một người tình một đêm. Ở đấy cũng vậy, phương tiện tìm kiếm cũng là các ứng dụng hẹn hò. Theo tờ báo Mexico, Covid-19 đã khiến người ta bị giằng xé không ít giữa ý thức trách nhiệm và những dục vọng xác thịt, và một số người đã phát minh ra các hình thức quan hệ mới trong khi những người khác thì sẵn sàng phá bỏ các cấm kỵ.

Câu chuyên thứ ba nói về một mối tình không cần đến công nghệ hay ứng dụng mà chỉ cần đến… một chiếc xe đạp. Đó là trường hợp của Bill Clintone Linyelela, đã đạp xe hơn 2.000 km từ Nairobi (Kenya) đến Mekele (Ethiopia) để gặp người yêu. Tạp chí East African đã gặp gỡ nhân vật này để ghi lại điều có thể gọi là một "sử thi tình yêu".

Cái bẫy của những đồng tiền dễ kiếm

L’Express trên nền bầu trời xanh chú ý đến "tiền dễ kiếm", gợi lên hình ảnh quen thuộc tiền từ trên trời rơi xuống với hình vẽ hai chiếc trực thăng trục theo hai con heo đất đang rải tiền xuống đất. Nhưng tạp chí đã cảnh báo ngay trong tựa lớn : "Cái bẫy của sự nghiện ngập".

Trong bài viết bên trong với tựa đề "Khi tiền từ trên trời rơi xuống", tạp chí lo ngại :Giữa một thế giới tài chính đang "bay bổng" và một nền kinh tế thật đã chai cứng, được truyền dịch với tiền nhà nước sự cách biệt ngày càng lớn. Và đây là điều đáng lo ngại.

Trong khi hành tinh đang trải qua cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng nhất trong gần một thế kỷ qua, chưa bao giờ tiền lưu thông nhiều như thế, có nhiều thanh khoản để tìm kiếm các khoản đầu tư sinh lời - kết quả của các chính sách tiền tệ cực kỳ dễ dãi do các ngân hàng trung ương thực hiện, đã mở rộng cửa van để ngăn chặn sự sụp đổ của hệ thống tài chính.

Nhưng, theo tạp chí, khi tiền dường như từ trên trời rơi xuống, các dấu mốc mờ đi, và nền kinh tế đi vào vùng đất lạ.

Tạp chí công nhận là đối mặt với tình trạng khẩn cấp, thì đúng là phải hoan nghênh việc có được không gian hành động nhờ biển thanh khoản này mang lại. Ra khỏi khủng hoảng, hàng nghìn tỷ đô la này sẽ rất cần thiết để xây dựng lại nền kinh tế bị tàn phá, chuẩn bị cho sự phục hồi và đối phó với thách thức khí hậu.

Nhưng mối nguy hiểm là người ta sẽ bị say sưa với những đợt bơm tiền lặp đi lặp lại này, mà quên rằng luận điểm "bất cứ giá nào" mà tổng thống Pháp Macron từng nêu lên cũng có giới hạn của nó, đồng thời có xu hướng tạo bong bóng tài chánh một cách đáng tiếc. Và những câu chuyện bong bóng nói chung thường kết thúc không tốt.

Trong đầu những người theo thuyết âm mưu

L’Obs cũng gởi đi một thông điệp cảnh giác nhưng đối với những loại thuyết âm mưu. Hàng tựa lớn trang bìa ghi nhận : "Trong đầu của những người theo thuyết âm mưu" kèm theo bóng nhìn nghiêng của một người với trong đầu toàn là những từ ngữ như "truyền thông", "Covid", "5G", "Vaccine", "Fake News", tức là những mục tiêu tấn công rất được các thuyết âm mưu ưa chuộng. Tạp chí cho biết : Đây là kết quả của một cuộc điều tra của viện thăm dò Pháp Ipsos.

Trong một hồ sơ 12 trang, tạp chí ghi lại quan điểm của một số người Pháp tin tưởng vào các loại thuyết âm mưu, như trường hợp của Julien, một kỹ thuật viên hoạt động trong lãnh vực môi trường : "Đối với tôi, một người theo thuyết âm mưu chỉ là một người có đầu óc phê phán chứ không phải là một con cừu".

Bài xã luận của L'Obs lưu ý : "Việc một bộ phận người dân tin vào các thuyết âm mưu là một thách thức đối với nền dân chủ của chúng ta. Đó là dấu hiệu rõ ràng cho thấy sự mất niềm tin vào các thể chế. Việc chỉ tố cáo suông các thuyết "âm mưu" không phải là biện pháp để ngăn chặn được đà vươn lên của chủ nghĩa âm mưu".

Theo L’Obs, đối tượng bị những người theo thuyết âm mưu đả kích không chỉ là truyền thông gọi là "dòng chính", mà còn là các kênh truyền hình bị họ cáo buộc là lặp đi lặp lại những thông tin đến mức đáng ngờ. Sophie, một tiếp viên hàng không khẳng định : "Đối với tôi, CNews và BFM, hai kênh tin tức tại Pháp, không khác gì nhau, rất dễ biết họ sẽ nói gì, họ đã bị chính phủ mua chuộc đến mức trở nên buồn cười".

Về các phương tiện truyền thông nói chung, những người theo thuyết âm mưu rất dứt khoát. Isabelle, một nữ đầu bếp khẳng định "Họ đã bị kiểm soát" ; Coralie, trợ lý giám đốc giải thích thêm : "Có những nhóm người có vị trí cao hơn nhiều so với lãnh đạo các phương tiện thông tin này. Chính những người đó đã quyết định về thông tin dành cho chúng tôi".

Các chuyến du hành đã làm nên nước Pháp

Riêng Le Point, trong số kép cuối năm, đã dành trọn một hồ sơ 80 trang cho "Các cuộc du hành đã làm nên nước Pháp" – tựa lớn trang bìa – kèm theo chú thích "Các nhà thám hiểm và tiên tri", nêu tên của một loạt nhân vật như Louis-Antoine de Bougainville, Vivant Denon, Alexis de Tocqueville, Arthur Rimbaud.

Những ai chú ý đến Việt Nam chắc chắn sẽ tìm đọc bài "Và Citizen (Công dân) Kahn đưa thế giới vào kho lưu trữ", nói về Albert Kahn (1860-1940), một chủ nhà băng triệu phú người Pháp đã nuôi tham vọng thành lập một kho tư liệu ảnh màu về tất cả các nước trên thế giới.

Kết quả là ông đã cử người đi đến được 48 quốc gia, chụp được 72.000 tấm ảnh theo kỹ thuật kính ảnh màu (autochrome) và ghi được 120 giờ phim. Trong số này có hơn 1000 bức ảnh xưa về Việt Nam và Hà Nội vào những năm 1910-1920, những tư liệu phải nói là rất quý giá.

Mai Vân

Published in Châu Á
Trang 1 đến 14