Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

"Về căn bản, Việt Nam đã ngăn chặn được Covid-19" ! Từ cuối năm ngoái, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã tuyên bố như thế ! Lúc ấy, thấy Mỹ và Châu Âu ngụp lặn trong khó khăn, các đồng chí hí hửng, tưởng mình có thế chiến thắng đại dịch bằng tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội.

thongsoai1

Một người dân đeo khẩu trang phòng dịch Covid-19 trên đường phố Hà Nội vào dịp Đại hội 13 Đảng cộng sản Việt Nam hôm 23/1/2021 - AP

"Về căn bản, Việt Nam đã ngăn chặn được Covid-19" ! Từ cuối năm ngoái, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã tuyên bố như thế ! Lúc ấy, thấy Mỹ và Châu Âu ngụp lặn trong khó khăn, các đồng chí hí hửng, tưởng mình có thế chiến thắng đại dịch bằng tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội.

Chả thế mà trong khi cả nước đang gồng mình trước làn sóng đại dịch thứ tư này, Đảng trưởng Nguyễn Phú Trọng, tuy không còn tự chủ đi lại được nữa, nhưng vẫn khư khư lo bám giữ cái ghế Tổng bí thư, sợ một vị nào đấy trong "Bộ Tam" (Chính – Phúc – Huệ) sẽ giật mất. Nếu không nghĩ vậy thì Tổng bí thư đã không "lú" đến mức cặm cụi ngồi duyệt một bài "tràng giang đại hải" – nói duyệt là vì ông ta không thể đủ sức để chấp bút bài viết loằng ngoằng – đầy tính hoang tưởng về một thứ chủ nghĩa chưa bao giờ tồn tại, đó là chủ nghĩa xã hội.

Ngấm đòn rồi liệu có đàng hoàng hơn ?

Ngày 30/5 vừa rồi, ông Nguyễn Xuân Phúc đã chủ động gửi thư cho Tổng thống Mỹ Biden, nói là để trao đổi về quan hệ hai nước, nhưng nội dung chủ yếu là muốn nhờ Mỹ giúp ứng phó với đại dịch Vũ Hán. Việt Nam hiện đang chống chọi với đợt dịch thứ tư, bùng phát từ ngày 17/4 trên diện rộng và từ nhiều nguồn khác nhau. Mức độ nguy hiểm của các biến thể virus từ Anh và Ấn Độ, lần đầu tiên được phát hiện ở Việt Nam, khiến chính quyền có phần rối loạn.

Bức thư nói trên, sở dĩ được gửi khẩn cấp, một phần vì sự lây lan bất thường của đại dịch, phần khác, vì trước đó, Mỹ dường như đã tỏ thiện chí sẵn sàng giúp đỡ Việt Nam. Tại cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Bùi Thanh Sơn ngày 28/5, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đã bảo đảm, Mỹ sẽ tiếp tục hỗ trợ Việt Nam tiếp cận vaccine thông qua chương trình COVAX, trong đó có 80 triệu liều vaccine Mỹ sẽ cung cấp cho thế giới trong thời gian tới.

thongsoai2

Công nhân chuẩn bị đưa một container vaccine phòng Covid-19 của hãng AstraZeneca chuyển tới Việt Nam qua chương trình COVAX ở sân bay Nội Bài hôm 1/4/2021. AFP

Và không chỉ cầu cứu Mỹ, trước đó, Việt Nam cũng đã phải "vái tứ phương", thông qua các cuộc điện đàm với lãnh đạo cấp cao từ các nước như Nhật Bản, Nga và Châu Âu... Chính phủ Việt Nam đã đề nghị các nước hỗ trợ tiếp cận các nguồn vaccine, đồng thời hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và sản xuất vaccine phòng chống Covid-19. Mặc dầu tại cùng thời điểm ấy, Nguyễn Phú Trọng lại vẫn "ra rả" chửi mắng và hạ nhục chủ nghĩa tư bản "giẫy chết".

Không chỉ đang chạy xuôi chạy ngược để mua vaccine, Hà Nội còn đề xuất sản xuất vaccine cho các tập đoàn quốc tế. Nếu như trước đây một năm, Chính quyền Hà Nội đã không nuôi ảo tưởng, với "tính ưu việt của chế độ", có thể đánh bại được đại dịch Vũ Hán, mà chăm lo cho khả năng miễn dịch của cộng đồng, thì nay đã không phải "tá hoả tam tinh", "trống đánh xuôi, kèn thổi ngược" như các tuyên bố chọi nhau giữa các quan chức trong chính quyền.

Việt Nam cũng "cầu cứu" cả "bạn vàng" Trung Quốc. Tuy nhiên, chưa ai biết chắc Trung Quốc có cung cấp cho Hà Nội vaccine "Made in China" hay không ; Và kể cả khi Trung Quốc có bán thì chắc gì người dân Việt Nam đã dám dùng cái loại vaccine xuất phát từ "quê hương" mang tên Vũ Hán, nơi phát sinh virus SARS-CoV-2 làm lây lan đại dịch Covid-19.

Trung Quốc đối với Việt Nam trong đại dịch như thế nào, chẳng cần phải chờ lâu. Ngay trong những ngày này, chính truyền thông nhà nước Việt Nam, chứ không phải các "lực lượng thù địch" nào khác, loan tin cho biết, mấy tuần qua trong khi Việt Nam đang khốn đốn vì đại dịch, thì các máy bay chiến đấu của Trung Quốc đã dội hàng ngàn quả đạn vào các mục tiêu gần Hoàng Sa để các phi công Tàu cộng rèn luyện kỹ năng tấn công chính xác các mục tiêu trên Biển Đông, bất chấp phản đối của Bộ Ngoại giao Việt Nam.

Nhưng có lẽ "đòn" mà Hà Nội ngấm nhất (đang ráng chịu nhưng không dám kêu to), đó là thái độ có phần bàng quan của các nước vẫn được coi là "đối tác chiến lược" hay "đối tác toàn diện". Các nước này chẳng mấy sốt sắng đối với việc "giải cứu" Việt Nam trong cơn hoạn nạn. Ở đây hoàn toàn có thể chia sẻ với đánh giá khách quan của nhà báo Jackhammer Nguyễn vào hôm 30/5 đã nêu thẳng vấn đề không úp mở : Nếu Việt Nam muốn chống được dịch thì phải đàng hoàng [1].

Nhà báo nói trên phân tích thật chí lý khi luận giải, Việt Nam kết giao với phương Tây chủ yếu vì thị trường hàng hóa, vì sự cân bằng đối trọng với kẻ thù phương Bắc. Trong ngắn hạn, phương Tây có thể bỏ qua chuyện nhân quyền, nhưng khi gặp biến cố lớn, như đại dịch và có thể là chiến tranh nữa, các nước dân chủ không đặt ưu tiên cứu giúp một kẻ không đàng hoàng về nhân quyền, không cùng chia sẻ những giá trị với họ, không giống như cách các nước này đã và đang đối xử với Hàn Quốc và Đài Loan… Cầu Chúa để ban lãnh đạo Hà Nội sớm nhận chân ra sự thật đơn giản này !

Bởi vì, theo giới quan sát, Hà Nội vẫn chưa chịu tỏ ra đàng hoàng trong nhiều chuyện đối với chính người dân của mình. Ép buộc dân đi bỏ phiếu cho cái Quốc hội không bầu vẫn biết trước những ai sẽ trúng cử, trong bối cảnh lây nhiễm hiện nay là cực kỳ nguy hiểm. Hay, so sánh sự khác nhau trong cách hành xử của Toà án cộng sản dành cho thường dân và quan chức cao cấp thì rõ nhất. Dư luận không khỏi bị "sốc" trước nhân thân của đại tá Nguyễn Duy Linh, con trai "bố già" – Thượng tướng Nguyễn Văn Hưởng, trong vụ án "đưa hối lộ" có một không hai, khi mà kẻ đưa hối lộ thì bị khởi tố, còn kẻ nhận hàng triệu USD thì bóng chim tăm cá, tìm không ra. Hoặc giả tìm ra thì hắn chối bay, chối biến, xem luật pháp không là cái đinh rỉ gì cả [2].

thongsoai3

Người dân đi bỏ phiếu bầu đại biểu Quốc hội và Hội đồng Nhân dân các cấp ở Hà Nội hôm 23/5/2021 vào khi đợt dịch thứ 4 đang bùng phát mạnh từ ngày 27/4. AFP

Có thể "tấn công" đại dịch bằng chính trị ;

Câu trả lời là không thể ! Không thể áp dụng phương pháp "chính trị là thống soái", chỉ hô hào suông – kêu gọi toàn bộ hệ thống vào cuộc để giải quyết vấn đề. Cuối năm 2020, thông tin vaccine phòng chống Covid-19 có thể đạt hiệu quả hơn 90% đã mang lại hy vọng chiến thắng dịch bệnh này. Thế nhưng vài tháng nay, hy vọng đó đã nhường chỗ cho một thực tế phức tạp hơn, gây hoang mang trong xã hội. Ngoài ra, còn 2 lý do quan trọng sau đây càng khiến cho việc chủ động "tấn công" đại dịch theo lời hiệu triệu của tân Thủ tướng Phạm Minh Chính là không thể [3].

Thứ nhất, quy luật của dịch tễ học, về cơ bản, khác với quy luật của đánh giặc (tức là quy luật chiến tranh) [4]. Riêng đối với đại dịch Vũ Hán hiện nay, các nhà dịch tễ học hầu như đều thống nhất với nhau một nhận định. Đó là, đối với các chính phủ, sự xuất hiện của các biến thể mới và sự chần chừ liên quan đến việc tiếp cận các nguồn vaccine đã gây khó khăn cho kế hoạch mở cửa trở lại nền kinh tế và áp dụng trở lại một số quy tắc thông thường.

Thứ hai, quy luật chiến tranh lại càng khác xa với quy luật thời bình. Trong thời bình, khi làm ăn kinh tế, bao giờ doanh nghiệp cũng phải tính đến "chi phí cơ hội" (opportunity cost). Đây vốn là khái niệm chìa khoátrong kinh tế học. "Chi phí cơ hội" dựa trên cơ sở là nguồn lực khan hiếm nên buộc giới kinh doanh phải thực hiện sự lựa chọn. Như vậy, không thể hô hào chống dịch như chống giặc, vì hai lẽ ấy. Dịch bệnh có quy luật riêng. Khi đánh giặc ta có thể "đốt cháy cả dãy Trường Sơn", hy sinh sức người và sức của để giành độc lập. Nhưng khi phòng/chống dịch, các chuyên gia lại phải đặt sinh mệnh con người lên trên hết.

Có thể thấy, các ông Nguyễn Xuân Phúc, Phạm Minh Chính đã đưa ra lời kêu gọi muộn màng. Theo thống kê của trang "Our World in Data", Việt Nam hiện đang là quốc gia có tỉ lệ tiêm vaccine chống Covid-19 thấp nhất trong các nước ASEAN. Tính đến ngày 26/5, cả nước mới tiêm được 1,03 triệu liều, tương đương với khoảng 1,06% dân số. Trong khi tỷ lệ này ở Singapore là 36,1%, Campuchia 14,1%, Lào : 8,45%, ngay đến Myanmar, một quốc gia đang trên bờ vực nội chiến cũng đã có tới 3,26% dân số đã được tiêm chủng. Vậy là, Việt Nam nằm trong nhóm 30 quốc gia có tỷ lệ dân số được tiêm vaccine thấp nhất thế giới [5].

thongsoai4

Nhân viên y tế xếp hàng chờ được tiêm vaccine phòng Covid-19 của hãng AstraZeneca ở Hải Dương hôm 8/3/2021. Reuters

Không đặt mua vaccine từ đầu, rõ ràng Việt Nam đã ngủ quên trên chiến thắng. Còn nhớ, khoảng tháng 10 năm ngoái, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, Trưởng ban Ban Chỉ đạo quốc gia về phòng/chống đại dịch Vũ Hán đã tuyên bố như đinh đóng cột : "Về căn bản, Việt Nam đã ngăn chặn được Covid-19". Ngay lúc bấy giờ, một bình luận gia "gạo cội" đã mỉa mai : "Nói như thế, chẳng khác gì một người rơi từ tầng 20 của một cao ốc, khi rớt đến tầng 15, anh ta vẫn hí hửng la lớn : Trọng lực là vô hại ! Và tiếp tục nói như thế cho đến tầng thứ 2 !

Bây giờ Việt Nam đang bết bát. Tin từ Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thanh Long, Covid-19 ở Việt Nam đang trở nên nguy cấp bất thường khi các nơi xét nghiệm thấy chủng mới có sự lai tạo giữa chủng từ Ấn Độ và từ Anh – một biến thể nguy hiểm mà dường như chỉ có ở Việt Nam. Báo Thanh Niên trong nước đưa tin này đầu tiên. Sau đó đến Tuổi Trẻ, nhưng chỉ trong vài giờ, tất cả các tựa đề đều bị thay đổi, chỉ còn một vài tờ báo điện tử khác giữ lại nguyên trạng.

Theo các thông tin sau đó bị tẩy xóa , chủng Ấn Độ có những đột biến gen của chủng Anh. Đặc điểm của chủng này là lây nhanh, phát tán rộng, nồng độ virus trong dịch cổ họng tăng cao và phát tán mạnh ra môi trường xung quanh. Số ca mắc tăng nhanh trong thời gian ngắn. Khi được hỏi cụ thể là loại virus vô cùng nguy hiểm này hiện có chính xác ở những vùng nào tại Việt Nam, thì ông Long thoái thác, nói sẽ sớm cập nhật mọi thứ trên bản đồ gien thế giới.

Nói cách khác, Bộ Y tế Việt Nam đang bó tay, vì không biết thật sự mọi thứ đang lây lan như thế nào. Hiện biến thể này chưa được Y tế Việt Nam đặt tên, chỉ tạm gọi đây là Covid lai giữa chủng Ấn Độ và Anh. Theo báo cáo của Bộ trưởng Long, tất cả những nguồn lây lan nguy hiểm nhất và gần như khó có thể kiểm soát được trong thời gian tới, đó sẽ là Bắc Giang, Bắc Ninh, Sài Gòn và Hà Nội. Nguồn lây lan, mà Việt Nam rất ngại tiết lộ, phần lớn xuất hiện từ các khu chế xuất, khu công nghiệp đang có từ hàng chục cho đến hàng trăm ngàn công nhân. Mỗi ngày những công nhân ở đây làm việc cật lực để duy trì sự ổn định kinh tế nhưng không hề có một quy chế gì giúp họ tránh lây nhiễm.

Lê Việt An

Nguồn : RFA, 01/06/2021

Published in Diễn đàn

Bao giờ thì chúng ta có thể công bằng với quá khứ và khoan dung hơn với nhau ?

Đã định không viết không nói về cờ vàng-cờ đỏ, về quá khứ, về ngày 30/4, một phần vì năm nào cũng viết, năm nay cũng vậy. Nhưng trong những ngày tháng Tư năm nay lại có thêm nhiều quan điểm, xu hướng gây tranh cãi từ những nhóm người Việt khác nhau, khiến người viết bài này cảm thấy mình không thể không nói thêm một lần nữa, những suy nghĩ, trăn trở của một người Việt đã rời Việt Nam, đã trở thành công dân và có một đời sống bình yên ở nước khác, nhưng chưa bao giờ ngừng đọc, viết, suy nghĩ, quan tâm đến Việt Nam, bởi con người ta có thể có vài quốc tịch, có vài nơi khác nhau để sống, nhưng Tổ Quốc thì chỉ có một mà thôi.

vietnam1

Chớp mắt mà đã 46 năm kể từ biến cố ngày 30/4/1975. Gần nửa thế kỷ !

Thời gian chưa quá dài nhưng cũng đủ để có nhiều thay đổi trong cách nhìn, đánh giá cho tới tình cảm, cảm xúc về biến cố này trong người Việt. 

Ở đây, tôi không muốn nói nhiều đến thành phần quan chức đảng viên cộng sản cán bộ cao cấp, những người nhận được nhiều bổng lộc từ chế độ này, hay những người cho tới bây giờ chủ yếu vẫn chỉ tiếp xúc với luồng thông tin một chiều, nặng tính tuyên truyền từ nhà nước cộng sản, cộng thêm sự giáo dục ở trường và gia đình…Những nhóm người như vậy, vì quyền lợi, hay vì thiếu thông tin, nên vẫn tự hào về "lịch sử" được viết bởi đảng cộng sản, vẫn tích cực tin tưởng, ủng hộ đảng và chế độ, họ ít khi nghĩ khác đi. 

Ngay nhiều thanh niên tuổi 20, sinh ra sau chiến tranh, nhưng cũng do giáo dục, do thiếu thông tin nên vẫn đầy lòng căm ghét chế độ "Mỹ-ngụy", căm ghét cái "cộng đồng lưu vong, phản động cả lũ" ở nước ngoài, cái "cờ ba que"… như cậu thanh niên 18 tuổi đi du học ở tiểu bang New South Wales, Úc, xé, đạp lên cờ vàng, có những ngôn ngữ hằn học, thù hận, làm "nổi sóng" dư luận trong cộng đồng người Việt tỵ nạn cộng sản tại Úc và trên mạng những ngày gần đây. 

Tôi muốn nói đến những nhóm người khác. 

Thế hệ trẻ sinh ra hoặc lớn lên ở nước người, nghĩ gì ?

Với những người trẻ sinh ra hoặc lớn lên hoàn toàn ở nước người, đa phần không gắn bó gì lắm với Việt Nam trong khi cái quốc gia mà họ đang sống mới là quê hương, là đất nước của họ. Nhiều người trong số họ khá thành đạt ở nước người, và cũng nồng nhiệt tham gia vào những hoạt động xã hội, nhân quyền, đòi hỏi sự bình đẳng tại nước họ, thậm chí cũng lên tiếng trước những bất công sai trái, những chính sách vi phạm nhân quyền nghiêm trọng tại Việt Nam. Nhưng vì chưa, hoặc có rất ít, kinh nghiệm sống dưới chế độ độc tài độc đảng ở Việt Nam, họ cũng khó hiểu nổi tâm tư của các thế hệ đi trước, như tại sao cha mẹ ông bà họ vẫn cứ nhắc đi nhắc lại những nỗi đau, những ám ảnh của chiến tranh và thời hậu chiến, tại sao vẫn cứ gọi đó là "ngày Quốc hận", "tháng Tư đen"…Tại sao không khép lại quá khứ, hướng tới tương lai, tại sao không tìm cách "hòa giải hòa hợp" với chế độ Việt Nam, cùng đóng góp xây dựng tương lai đất nước thay vì cứ ngồi đó nuối tiếc, chửi rủa, hận thù ?

Phải nói rằng đó là một thái độ hết sức ngây thơ do không hiểu gì về chế độ độc tài toàn trị ở Việt Nam. 

Ngay sau ngày 30/4/1975, bên thắng cuộc là đảng cộng sản, lẽ ra đã có một cơ hội tuyệt vời để làm cái việc "hòa hợp hòa giải" với bên thua cuộc, với nhân dân miền Nam, nhằm thu phục nhân tâm, thu hút nhân tài, vật lực…, và nếu họ làm được như vậy thì đất nước này đã không bị rơi vào bao nhiêu bi kịch, dẫn đến hàng triệu người miền Nam phải bỏ nước ra đi, hàng trăm ngàn người chết trong tù, ngoài biển cả…, cho đến tận bây giờ lòng người vẫn chia rẽ, hận thù. Rồi bao nhiêu năm qua nhà cầm quyền cũng cứ kêu gọi "hòa giải hòa hợp" nhưng họ có làm được điều gì cụ thể không ? 

Cần phải hiểu rằng bên thắng, nắm trọn quyền lực, nắm cả đất nước trong tay, mới là bên có thể tiến hành những chính sách "hòa giải hòa hợp" chứ bên thua thì làm được gì, không lẽ chạy tới xun xoe xin anh cho tôi được "hòa giải hòa hợp" ? Ai mới là bên cần phải "hòa giải hòa hợp" với quá khứ, với nhân dân ? Mà cũng chưa cần cái nhà nước cộng sản Việt Nam phải làm những việc to tát như vậy đâu, trước hết họ hãy hòa giải hòa hợp với chính người dân trong nước trước đi, họ hãy khoan dung chấp nhận những ý kiến chỉ trích, phản biện ôn hòa, hãy cho người dân được mở miệng, được phép biểu tình, được phép có những quyền tự do tối thiểu như tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do biểu tình v.v…đi, còn vẫn coi đất nước như tài sản riêng, coi dân như kẻ thù, hở tí là bắt, kết án hàng chục năm v.v….thì đừng nói đến chuyện họ khoan dung với bất cứ ai. 

Hòa giải hòa hợp, với cái nhìn của nhà nước cộng sản, chỉ có nghĩa là chấp nhận vô điều kiện chế độ độc tài ở Việt Nam và quyền lãnh đạo duy nhất, vĩnh viễn của đảng cộng sản. Và nếu như 95, 96 triệu người dân trong nước không có quyền gì đối với nhà nước ngoài cái quyền đóng thuế, thì người Việt Nam ở hải ngoại cũng chỉ có một cái quyền duy nhất là gửi tiền về, hoặc bỏ tiền ra đầu tư làm lợi cho chế độ. Chúng ta có thể chấp nhận điều đó không ?

vietnam0

Người miền Nam lứa tuổi trung niên trở lên với những cái nhìn khác nhau

Một mặt, đa số vẫn giữ nỗi đau về biến cố ngày 30/4/1975, nỗi buồn khi nhớ về Việt Nam, về xã hội miền Nam trước 1975.

Nhà thơ Thận Nhiên  từng nói, người Việt dù có trực tiếp dính líu đến cuộc chiến hay không, đều bị hậu chấn tâm lý (Posttraumatic Stress Disorder- PTSD) mà chính Giáo sư Tiến sĩ, nhà phê bình văn học Nguyễn Hưng Quốc cũng thừa nhận. Ông gọi đó là sự ám ảnh về Việt Nam.

Ông cũng nói về Ký ức tập thể :

"Biến cố 30 tháng Tư 1975, các trại cải tạo và phong trào vượt biên là ba yếu tố chính góp phần tạo nên ký ức tập thể (collective memory) của cộng đồng người Việt Nam ở hải ngoại… Từ ký ức tập thể ấy, nảy sinh ra một sự tưởng tượng tập thể (collective imagination), ở đó người Việt Nam lưu vong hình dung mình như các nạn nhân của chế độ độc tài và là những kẻ khao khát tự do đến độ sẵn sàng hy sinh tất cả để tìm lối thoát. 

Chính ký ức tập thể và tưởng tượng tập thể ấy là những chất men nối kết giúp hàng triệu người Việt Nam rải rác khắp nơi trên thế giới có một số điểm chung để hình thành nên cộng đồng lưu vong của người Việt. Trong cái cộng đồng ấy, mỗi thành viên, dù sống cách xa nhau và dù rất khác biệt, vẫn thấy mình gần gũi và vẫn chia sẻ với nhau một số phận chung".

Mặt khác, những điều này bây giờ đã trở nên rất khó đồng cảm với một số người miền Nam khác. 

Người Việt, như chúng ta thấy, là một dân tộc chia rẽ. Cộng đồng người Việt ở nước ngoài cũng vậy. Nhưng những năm vừa qua, sự khác nhau trong việc nhận định về chính trị Mỹ, trong việc ủng hộ hay chỉ trích cựu Tổng thống Donald Trump đã khiến cho sự chia rẽ đó càng trở nên nặng nề hơn bao giờ hết. Tại Mỹ, trong khá nhiều cuộc biểu tình ủng hộ Trump, người ta thường thấy có cộng đồng người Việt tỵ nạn cộng sản, được nhận ra bởi lá cờ vàng ba sọc đỏ. Đặc biệt trong cuộc bạo loạn tại tòa nhà Quốc hội Mỹ ngày 6/1/2021, sự hiện diện của cộng đồng người Việt cũng được chứng minh qua hình ảnh lá cờ vàng, bên cạnh những lá cờ, biểu tượng của các nhóm phân biệt chủng tộc, cực đoan da trắng, tân Quốc xã (neo-Nazi) v.v…

Ghét một số người đâm ra ghét cả cộng đồng, cả chế độ Việt Nam Cộng Hòa, cả lá cờ vàng

Từ những hành động có phần thiếu suy xét đến hậu quả này của một nhóm người Việt Nam Cộng Hòa, những người Việt khác cảm thấy mất cảm tình với họ, từ đó đánh đồng tất cả người Việt Nam Cộng Hòa, thậm chí cả thể chế Việt Nam Cộng Hòa cũ, cả lá cờ vàng, và tuyên bố không muốn dính dáng gì đến cái cộng đồng ấy, đến lá cờ ấy.

Cần phải nói cho rõ, chế độ Việt Nam Cộng Hòa đã chết 46 năm rồi, những người lính Việt Nam Cộng Hòa đã ngã xuống trong cuộc chiến, hay đã tự kết liễu đời mình trong những ngày cuối cùng, hay phải chết trong trại cải tạo sau ngày 30/4/1975, cái chế độ ấy và những con người chính trực ấy hoàn toàn không có trách nhiệm gì với những việc làm, đúng hay sai, của một nhóm người "cuồng" Trump, hoặc những người nào mang danh nghĩa Việt Nam Cộng Hòa sau này. 

Lại có người bảo "46 năm nay rồi than khóc chưa đủ hay sao, một đội quân thua trận, hay ho gì mà cứ nhắc đi nhắc lại mãi cái điều đó" ?!

Lâu ngày nhiều người trong chúng ta dường như quên, cuộc chiến Việt Nam kết thúc, với người miền Nam, đó không chỉ là thua một trận chiến mà là mất nước ! Trước 1975 Việt Nam Cộng Hòa và Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa là hai quốc gia độc lập, giống như Tây Đức- Đông Đức, Nam Hàn-Bắc Hàn, nước mất nhà tan, cộng thêm bao nhiêu bi kịch, thăng trầm, làm sao có thể bảo người khác hay ho gì mà than khóc mãi ? Ngay cha ông chúng ta làm dân Chiêm Thành mất nước, vương quốc Chiêm Thành vĩnh viễn bị xóa tên trên bản đồ, dù không nói ra, không dám nói ra (vì đang phải sống trên đất Việt Nam), nhưng chắc chắn đa số người Chiêm vẫn đau buồn, kể cả hận người Việt, chúng ta có quyền bảo họ thôi buồn đau, thôi hận được không ?

Cậu sinh viên du học ở Úc xé cờ vàng, chửi bới miệt thị cờ vàng và cộng đồng người Việt lưu vong tỵ nạn cộng sản vì bị "nhồi sọ", bị giáo dục một chiều từ bé đến lớn, lại sống trong một xã hội độc tài không được dạy cho lòng khoan dung, còn chúng ta phải khác.

Nếu cho rằng những ai ép buộc người khác phải tôn trọng cái họ yêu -từ chế độ cho tới màu cờ- là thiếu tinh thần dân chủ, thì ngược lại, chúng ta cũng nên có tinh thần dân chủ là tôn trọng tình cảm, niềm tin, nỗi đau của người khác. 

Từ khen hết lời Việt Nam Cộng Hòa đến phủ nhận, xổ toẹt mọi thứ

Trở lại cuộc chiến tranh Việt Nam, gần nửa thế kỷ đã đủ độ lùi để chúng ta thấm thía rằng đó là một cuộc chiến thực sự không cần thiết. Không cần thiết là bởi vì đa số người dân miền Nam lúc đó có muốn được "giải phóng" bởi cộng sản không ? Và rằng có nhất thiết phải thống nhất bằng con đường bạo lực, chiến tranh không ? Thử nhìn lại 3 quốc gia bị chia cắt sau chiến tranh thế giới thứ hai, nước Đức-dân chủ thắng độc tài không cần phải đổ máu, Nam Hàn-Bắc Hàn mạnh bên nào phát triển theo hướng riêng của bên đó, không kéo dài chiến tranh và sau này nếu muốn thống nhất, khôn ngoan thì có thể học theo tấm gương của người Đức, còn Việt Nam -hai mươi năm triền miên nồi da xáo thịt cuối cùng độc tài thắng dân chủ- kết quả như thế nào chúng ta đã rõ. Như vậy con đường nào là ngu xuẩn nhất ? Và ai mới là bên quyết chọn lựa con đường đó ?

Cuối cùng thắng để làm gì, ai "giải phóng" ai, Việt Nam ngày nay là một quốc gia thành công hay thất bại, một dân tộc thành công hay thất bại, chúng ta cũng đã nói quá nhiều rồi. 

Đúng là có một số người đã tự huyễn hoặc mình khi nhớ về quá khứ, tôi cũng không ủng hộ quan điểm cho cái gì của Việt Nam Cộng Hòa cũng là tốt cả. Việt Nam Cộng Hòa như chúng ta biết, còn xa mới là một quốc gia hoàn hảo. Nhưng nếu nói như ông Trần Ngọc Cư trong bài "Con cá sẩy là con cá to" rằng :

"Nếu muốn mô tả Việt Nam Cộng Hòa, tôi chỉ có thể nói rằng đó chỉ là một quốc gia bán máu mà ăn, và ăn mà không phòng hậu, ăn không trừa cặn…

Một nước mà từ hộp sữa cho con nít bú đến chiếc tàu chiến đều phụ thuộc vào viện trợ Mỹ, thì khi Mỹ chấm dứt việc cung ứng rất hào sảng của mình, nước đó sụp đổ là tất yếu. Một nước không sản xuất được một con bù lon cho ra hồn v.v…" là rất không công bằng.

Ông Trần Ngọc Cư lại bảo : 

"Một người ăn mày có chút trí khôn và liêm sỉ, nếu được kẻ khác cho 10 đô thì nên ăn 5 đô và để dành 5 đô để chuẩn bị cho ngày tự lập của mình. Trên cương vị quốc gia, nhiều nước nhờ viện trợ Mỹ mà hóa rồng hóa cọp, cũng trong thời Chiến tranh Lạnh như Việt Nam : tấm gương Đài Loan và Đại Hàn bây giờ ai cũng thấy. Đấy là không kể Tây Đức và Nhật Bản trước đó".

Sao có thể so sánh những quốc gia không bị chiến tranh, có thời gian để xây dựng đất nước với Việt Nam Cộng Hòa ? 

Việt Nam Cộng Hòa chỉ có 20 năm ngắn ngủi, chiến tranh liên miên không ngừng nghỉ một ngày, thù trong giặc ngoài, hết đám nằm vùng đánh phá, lại đến lực lượng "biệt động thành" của Việt Cộng ngày nào cũng chơi trò ám sát, đặt mìn, ném bom… toàn vào chỗ đông người như rạp hát, sân vận động, nhà hàng, khách sạn… ở thôn quê thì giựt sập cầu, pháo kích vào trường học… Khó có thể mà đòi hỏi vừa xây dựng kinh tế vừa chiến đấu vừa lo sản xuất vũ khí, đạn dược để tự lực, không phụ thuộc vào bên ngoài, như nhiều người chê trách sao không tự lực, nhất là quân sự, để khỏi phụ thuộc vào Mỹ ! 

Vậy mà cái chính phủ Việt Nam Cộng Hòa "tệ hại" ấy vẫn cố gắng giữ được cho đời sống của người dân được no đủ, tinh thần được thoải mái với một nền giáo dục tiến bộ, tự do, nhân bản, trẻ em học sinh được sống hồn nhiên với lứa tuổi mà không bị nhồi nhét lòng căm thù từ rất sớm, đại học thì được tự trị, âm nhạc, văn chương nghệ thuật tự do, vô cùng phong phú, suốt mấy chục năm qua dù từng bị đốt phá, từng bị cấm đoán, bỉ bôi, nhưng vẫn tồn tại trong lòng người, kinh tế vẫn có được một số thương hiệu Việt lừng danh một thời (từ kem đánh răng Hynos, xà bông Cô Ba, kem đánh răng Dạ Lan, nước ngọt xá xị Chương Dương, dầu cù là Mac Phsu, dầu khuynh diệp Bác sĩ Tín, dầu gió Nhị Thiên Đường, Pin Con Ó, hãng sơn Nam Á, Hãng sơn Đồng Nai, Nhà máy giày Bata... cho tới xe hơi La Dalat, một loại xe hơi giá rẻ do hãng chế tạo xe hơi của Pháp Citroën thông qua công ty con là Công ty xe hơi Sài Gòn sản xuất trong giai đoạn 1970-1975 với tỷ lệ các bộ phận nội địa hóa đến năm 1975 đạt 40% v.v…, các khu kỹ nghệ như Thủ Đức, Bình Dương, Long Bình, Biên Hòa v.v. 

Nếu muốn so sánh thì hãy so sánh miền Nam với miền Bắc vào thời điểm đó, hoặc so sánh với các nước láng giềng để thấy chúng ta thua ai bằng ai hơn ai -trong hoàn cảnh của một nước đang có chiến tranh. Trong khi đến bây giờ sau 46 năm, khoảng cách giữa Việt Nam với Thái Lan, Singapore, Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản đã rộng ra hàng chục, thậm chí hàng trăm năm như thế nào. 

Việt Nam Cộng Hòa sụp đổ, chúng ta cũng mất cả cơ hội để vượt qua giai đoạn chưa hoàn chỉnh, tiến đến một quốc gia tự do dân chủ cường thịnh, khẳng định mình trên bản đồ thế giới. 

Các nước Châu Á trong khu vực ít nhiều đều phải đi qua những giai đoạn chưa hoàn thiện, những nền dân chủ khiếm khuyết, thậm chí có giai đoạn độc tài, để rồi vững mạnh, chứng tỏ được mình như Singapore, Đài Loan, Hàn Quốc v.v. Cái khác là họ không phải trải qua một cuộc chiến khốc liệt kéo dài và có thời gian, còn Việt Nam Cộng Hòa không có được, dù chỉ thêm một ngày, một tháng chứ đừng nói đến vài chục năm như vậy. 

Một khi đã chọn được mô hình đúng là đa nguyên đa đảng tam quyền pháp trị, dù nhanh hay chậm, dù hơn hay kém, một quốc gia cũng sẽ phát triển đúng hướng. Còn một khi đã chọn sai đường, sai mô hình thể chế, như Việt Nam dưới sự cai trị của đảng cộng sản, thì nếu có phát triển cũng chỉ lệch lạc, méo mó, và nhân dân không bao giờ có thể tự do, hạnh phúc. 

Hãy công bằng với quá khứ và hãy khoan dung với nhau

Bao nhiêu năm nay đảng và nhà nước cộng sản Việt Nam đã bóp méo, đã viết lại lịch sử theo cái nhìn của họ, còn chúng ta, những con người không chấp nhận mọi thể chế độc tài và mong muốn Việt Nam có một tương lai tốt đẹp hơn, trước hết chúng ta phải bắt đầu từ hai điều đơn giản nhất : 1. Công bằng với quá khứ. Không tụng ca cũng không phủ nhận, xổ toẹt mọi thứ. 2. Tất cả chúng ta dù đang sống ở đâu, dù có mang quốc tịch Việt hay không, dù có muốn quên hết về lịch sử, quá khứ Việt Nam, hãy khoan dung với nhau, thương yêu nhau hơn vì chúng ta là một dân tộc đã quá bất hạnh. 

Dẫm đạp lên quá khứ, bỉ bôi nỗi đau của nhau, chỉ có thể là một trong vô số những chỉ dấu về trạng thái tâm lý của một dân tộc chưa bao giờ trưởng thành.

Thật lạ lùng, cộng sản bao nhiêu năm nay luôn bao che cho mọi cái sai trái, tội ác của nhau trước lịch sử, trước nhân dân, còn người miền Nam bao nhiêu năm nay đánh nhau, mạt sát nhau, chì chiết cả nỗi đau của nhau, bao giờ thì đủ ?

Hãy khoan nói đến đảng và nhà nước cộng sản, giữa người dân với nhau, chưa sòng phẳng, công bằng với quá khứ, chưa khoan dung rộng lượng với nhau thì khó mà nói đến chuyện cùng nhau góp phần thay đổi hiện tại, hướng tới tương lai. 

Song Chi

Nguồn : PhunuToday, 08/05/2021

Published in Diễn đàn

Thử đọc báo cáo nhân quyền của Bộ Ngoại giao Mỹ

40 trang báo cáo gói gọn các vấn đề nghiêm trọng của tình hình nhân quyền Việt Nam.

song1

Minh họa : AFP/ Trang web Bộ Ngoại giao Mỹ.

Tháng 3/2021, Bộ Ngoại giao Mỹ đệ trình báo cáo thường niên  về tình hình nhân quyền của hơn 200 quốc gia trong năm 2020 lên Quốc hội. Trong đó có báo cáo về tình hình Việt Nam.

Bản báo cáo hơn 40 trang giống như một bức tranh thu nhỏ về các vấn đề tồn tại trong xã hội Việt Nam. Trong đó, Bộ Ngoại giao Mỹ ghi nhận rằng chính quyền Việt Nam đã có những hành vi vi phạm nhân quyền nghiêm trọng trong năm 2020. Các hành vi này bao gồm giết người tùy tiện hoặc bất hợp pháp ; tra tấn, bắt và giam giữ tùy tiện ; xâm phạm các quyền riêng tư ; cấm cản việc thực hành tự do ngôn luận, tự do báo chí và tự do Internet, trong đó có việc tùy tiện bắt giữ và xét xử những người chỉ trích chính quyền.

Báo cáo cũng ghi nhận nhiều vấn đề nghiêm trọng khác trong xã hội Việt Nam hiện tại, trong đó có nền tư pháp thiếu độc lập, bầu cử thiếu tự do và công bằng, tham nhũng, phân biệt đối xử dựa trên giới và sắc tộc, bạo hành đối với phụ nữ và trẻ em, và vấn nạn buôn người.

Ngoài ra, còn có những con số thống kê mà bạn không thường nghe đến, như có 30 nghìn người không có quốc tịch trên lãnh thổ Việt Nam, hay 22 nghìn trẻ em phải sống trên đường phố.

Hoa Kỳ đã luôn để mắt đến tình hình nhân quyền trên khắp thế giới. Khi công bố báo cáo nhân quyền năm nay, Bộ trưởng Ngoại giao Antony J. Blinken nêu lý do mà nước Mỹ tiếp tục làm việc này : đó là cách mà họ giữ gìn giá trị của chính mình. Ông cũng nhắc lại một nguyên tắc rằng trong vấn đề nhân quyền, chúng ta đều phụ thuộc lẫn nhau (interdependent). "Khi bất kỳ ai bị tước đoạt nhân quyền, các mắt xích liên kết con người ở khắp nơi đều bị ảnh hưởng", ông viết.

song2

Các bạn nhỏ đang đọc Tuyên ngôn Phổ quát về Nhân quyền của Liên Hợp Quốc. Ảnh : Universal History Archive/ Universal Images Group/ Getty Images.

Ngay sau khi báo cáo được công bố, Bộ Ngoại giao Việt Nam đã lên tiếng  cho rằng nhiều thông tin trong bản báo cáo này là "thiếu khách quan", "dựa trên những thông tin không được kiểm chứng". Họ cũng nói rằng Việt Nam sẵn sàng trao đổi nhằm "tăng cường hiểu biết" giữa đôi bên.

Tại sao bản báo cáo này có giá trị ?

Bộ Ngoại giao Mỹ tuyên bố báo cáo của họ được thực hiện dựa trên nguyên tắc khách quan, đầy đủ, và công bằng. Các báo cáo này do cơ quan đại diện ngoại giao Hoa Kỳ ở các nước sở tại soạn thảo, dựa trên thông tin từ nhiều nguồn (gồm quan chức chính phủ, các tổ chức quốc tế, luật gia và các chuyên gia pháp lý, nhà báo, các học giả, nhà hoạt động về quyền lao động và các báo cáo trước đó).

Sau đó, các bản dự thảo được Vụ Dân chủ, Nhân quyền và Lao động (Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor) phối hợp cùng các cơ quan khác của Bộ Ngoại giao Mỹ và các chuyên gia trong các lĩnh vực tương ứng thẩm định và biên tập lại. Thông tin được kiểm chứng độc lập dựa trên nguồn tin riêng của vụ và Sở Lao Động (Department of Labor).

Ở Việt Nam, chúng ta gặp phải vấn đề nghiêm trọng về tự do và minh bạch thông tin (đây cũng là một vấn đề được nêu trong báo cáo). Các thông tin gây bất lợi cho chính quyền đều có nguy cơ bị kiểm duyệt, những nỗ lực vượt thoát vòng kiểm duyệt đều có thể bị trừng phạt nặng nề. Những nhà nghiên cứu độc lập từ nước ngoài bị cản trở thực hiện điều tra tại những điểm nóng. Kết quả là, mọi chuyện xảy ra đều như có một lớp bụi phủ mờ.

Trong tình thế đó, những báo cáo nhân quyền bài bản và thường xuyên  của Hoa Kỳ giống như những chiếc chổi lông gà giúp gạt đi những lớp bụi dày đóng trên kính. Nó giúp chúng ta nhìn rõ hơn xã hội của chính mình đang sống.

Độc giả có thể đọc toàn văn bản báo cáo bằng tiếng Anh ở đây . Trong bài viết này, Luật Khoa điểm qua một số vấn đề nổi bật về chính trị, pháp luật và các nhà hoạt động.

Vụ việc tại Đồng Tâm được xem là hành vi giết người tùy tiện

Báo cáo có bốn lần nhắc đến vụ việc tại Đồng Tâm vào ngày 9/1/2020 để dẫn chứng cho bốn nhóm hành vi vi phạm nhân quyền khác nhau.

song3

Ảnh chụp từ video ghi lại cảnh cảnh sát đưa quân vào làng Đồng Tâm rạng sáng 9/1/2020. Ảnh : RFA.

Thứ nhất, việc một lượng lớn cảnh sát có vũ trang thuộc Bộ Công an và Công an thành phố Hà Nội đã bao vây làng Đồng Tâm và giết ông Lê Đình Kình tại tư gia được xếp vào nhóm hành vi giết người tùy tiện, bất hợp pháp hoặc vì động cơ chính trị.

Thứ hai là chuyện tra tấn. Báo cáo dẫn lời của một trong những dân làng Đồng Tâm bị bắt giam và sau đó được thả sau vụ đụng độ với cảnh sát. Người này cáo buộc rằng các điều tra viên của Bộ Công an đã tra tấn nhiều người trong số 29 bị cáo bằng cách giật điện, dí thuốc lá cháy vào các bộ phận cơ thể, trấn nước và các phương pháp không để lại dấu vết vật lý.

Thứ ba là vi phạm trong quy trình thẩm vấn. Theo đó, trong phiên xử sơ thẩm vào tháng 9/2020, công tố viên đã cho phát các đoạn video trong đó các bị cáo nhận tội. Người tư vấn pháp lý của các bị cáo cho rằng họ đã bị ép buộc. Báo cáo cho rằng đây là một hành vi sử dụng video để thao túng cách nghĩ của tòa án và công luận về vụ việc, trái với pháp luật của chính Việt Nam.

Thứ tư là vi phạm nguyên tắc xét xử công bằng và công khai. Báo cáo dẫn lời các chuyên gia pháp lý, học giả và các nhà hoạt động nhân quyền cho rằng có "những sự bất thường nghiêm trọng" trong phiên tòa xét xử vụ án Đồng Tâm. Tòa đã ngăn không cho người nhà bị cáo tham dự phiên tòa, mặc dù người nhà của các sĩ quan công an bị thiệt mạng đều có mặt đông đủ.

Chính quyền bắt giữ tùy tiện và đàn áp các nhà hoạt động

Chính quyền bị cáo buộc bắt hoặc giam giữ những nhà hoạt động trái pháp luật hoặc dựa trên chứng cứ giả mạo. Các nhà hoạt động cũng thường xuyên bị quản thúc tại gia mặc dù họ không bị buộc tội.

Việc giam giữ mà không có lệnh bắt của công tố viên là một thực tế phổ biến, báo cáo dẫn lời của các luật sư nhân quyền cho biết.

Trong quá trình điều tra, cảnh sát hoặc công tố viên thường xuyên vi phạm các quy định về thời hạn giam giữ. Các phương tiện truyền thông nhà nước đưa tin rằng trong năm 2018, có tổng cộng 230 người đã bị giam giữ hoặc tạm giữ quá thời hạn quy định.

Nhiều nhà hoạt động tôn giáo và chính trị đã bị bắt giam tùy tiện. Chính quyền cũng thường xuyên sách nhiễu những nhà hoạt động nhân quyền khi họ trở về từ nước ngoài.

Vào ngày 8/5/2020, Công an TP. Hồ Chí Minh đã bắt giữ ông Phùng Thủy mà không có lệnh bắt. Theo một số nhà hoạt động, các sĩ quan công an đã sử dụng nhiều kỹ thuật thẩm vấn bạo lực để buộc ông Thủy phải khai báo mối quan hệ của ông với Nhà xuất bản Tự Do.

Báo cáo cũng ghi nhận sự sách nhiễu gia tăng của chính quyền với Nhà xuất bản Tự Do trong năm 2020. Việc nhà báo, nhà hoạt động Phạm Đoan Trang bị bắt cũng được cho là liên quan đến cuộc càn quét của chính quyền đối với đơn vị xuất bản độc lập này.

song4

Nhà báo Phạm Đoan Trang, người đồng sáng lập Luật Khoa tạp chí bị chính quyền Việt Nam bắt giữ vào ngày 6/10/2020 ngay sau khi cuộc đối thoại nhân quyền Mỹ – Việt lần thứ 24 vừa kết thúc. Ảnh : Phạm Đoan Trang / Facebook.

Có tình trạng tra tấn và bạo lực trong nhà tù

Mặc dù Hiến pháp Việt Nam nghiêm cấm tra tấn, nhưng cảnh sát, quan chức an ninh mặc thường phục và nhân viên trung tâm cai nghiện ma túy thường ngược đãi, tra tấn nghi phạm trong quá trình bắt, giam giữ và thẩm vấn.

Các nhà hoạt động cho biết các nhân viên của Bộ Công an đã hành hung các tù nhân chính trị để ép cung. Các nhóm giám sát nhân quyền đã đưa ra nhiều báo cáo về việc cảnh sát sử dụng vũ lực quá mức trong khi làm nhiệm vụ và tra tấn những người bị giam giữ.

song5

Minh họa của Tổ chức n xá Quốc tế về nạn tra tấn trong nhà tù Việt Nam với nội dung : "Đừng đáp lại, nếu không họ sẽ giết bạn". Ảnh : Amnesty International.

Bạo lực giữa các tù nhân không được ngăn chặn. Ngày 7/5/2020, tù nhân Lê Hoàng Quang được cho là đã dùng dùi cui đánh chết phạm nhân chung buồng giam (Nguyễn Quang Lập, 36 tuổi) ở trại tạm giam Công an huyện Châu Đức (Bà Rịa – Vũng Tàu) sau một cuộc tranh cãi.

Theo báo cáo, có nguồn tin về ít nhất 8 trường hợp người chết trong khi bị giam giữ. Trong đó, theo chính quyền, có ít nhất 3 người chết do tự tử hoặc do bệnh mạn tính, và 1 người khác chết do bạn tù đánh đập.

Trong các nhà tù và trại tạm giam ở Việt Nam, tình trạng vệ sinh kém, chế độ ăn uống không đủ chất, thực phẩm không sạch, quá đông đúc và thiếu nước uống vẫn là những vấn đề nghiêm trọng.

Ngược đãi các tù nhân chính trị

Các tù nhân chính trị thường bị ngược đãi trong nhà tù. Họ phải chịu sự sách nhiễu của cai ngục và các tù nhân khác.

Tù nhân chính trị thường có khẩu phần ăn ít hơn so với tù nhân thông thường. Các cựu tù chính trị cho biết, khẩu phần ăn mỗi ngày mà họ nhận được là hai bát cơm nhỏ và rau, thường lẫn tạp chất như côn trùng và sỏi đá. Gia đình của các nhà hoạt động bị giam giữ cũng cho biết, điều kiện y tế trong nhà tù thiếu thốn dẫn đến các biến chứng sức khỏe lâu dài.

Chẳng hạn, vào tháng 6/2020, gia đình của tù nhân lương tâm Nguyễn Văn Đức Độ đã đệ đơn lên trại giam Xuân Lộc (tỉnh Đồng Nai), cáo buộc quản giáo đã hành hung và ngược đãi ông Độ. Các hình thức ngược đãi bao gồm biệt giam, đánh đập và đưa thức ăn có trộn chất thải người.

Trong năm 2020, nhiều tù nhân lương tâm đã phải tuyệt thực để phản đối sự ngược đãi trong nhà tù. Báo cáo ghi nhận rằng tòa án thường tuyên phạt rất nặng đối với các nhà hoạt động có thành tích nổi bật hay có liên hệ với các tổ chức quốc tế

Lee Nguyen

Nguồn : Luật Khoa, 20/04/2021

Published in Diễn đàn

Hơn 9 triệu người Việt vẫn còn bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19

RFA, 19/04/2021

Còn 9,1 triệu người Việt Nam từ 15 tuổi trở lên bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19 và gần 3 triệu người phải tạm ngừng sản xuất kinh doanh.

Đó là con số tính đến quý 1/2021 do Tổng cục Thống kê Việt Nam công bố và được truyền thông Nhà nước Việt Nam loan vào ngày 19/4.

dich1

Người dân Hà Nội xếp hàng chờ nhận giúp đỡ thực phẩm từ các mạnh thường quân, trong thời gian bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19. AFP

Trong số hơn 9 triệu lao động bị ảnh hưởng bởi Covid-19 thì có khoảng 540 ngàn người mới mất việc ; 2,8 triệu người tạm ngừng sản xuất kinh doanh và lực lượng lao động tuổi từ 15 tuổi trở lên giảm còn 51 triệu người.

Cũng theo thống kê, trong quý 1/2021, do tác động của đợt bùng phát dịch Covid-19 thứ 3 đã khiến hơn một triệu người lao động tại VN bị thất nghiệp.

Hôm đầu tháng 1/2021, Tổng cục thống kê cho biết dịch Covid-19 đã gây tác động đến 1,3 triệu người không có việc làm trong năm 2020. Riêng quý 4/2020, có khoảng 1,2 triệu người thất nghiệp, tăng gần 137 ngàn người so với cùng kỳ năm 2019.

Ba khu vực lao động bị ảnh hưởng nặng nề nhất gồm khu vực dịch vụ, khu vực công nghiệp-xây dựng và khu vực nông-lâm nghiệp và thủy sản. Tỷ lệ ảnh hưởng lần lượt là hơn 71%, hơn 64% và hơn 26%.

Đồng thời, thu nhập bình quân của người lao động tại Việt Nam trong năm 2020 ở mức 5,5 triệu đồng/tháng, giảm 2,3% so với năm 2019.

Cùng với đó, hôm cuối tháng 3/2021, Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thanh Long cho biết, mặc dù Việt Nam đã kiểm soát thành công ba đợt dịch Covid-19, đặc biệt là đợt dịch thứ 3 tại Hải Dương với số lây nhiễm cao, nhưng ông lo ngại có thể xuất hiện đợt dịch thứ tư.

Tính đến thời điểm này, Bộ Y tế cho biết có trên 62 ngàn người Việt Nam tiêm vaccine ngừa Covid-19 và VN vẫn đang tích cực để đưa vaccine sản xuất trong nước vào tiêm chủng trong trễ nhất vào cuối năm 2021. 

**********************

Hơn 1 triệu người thất nghiệp trong quý I do ảnh hưởng của Covid-19

RFA, 16/04/2021

Việt Nam đang có 1,1 triệu người lao động bị thất nghiệp trong quý 1 năm nay vì tác động xấu của đợt bùng phát dịch Covid-19 lần 3.

dich2

Rất nhiều quán hàng phải đóng cửa, dịch vụ là ngành chịu ảnh hưởng nhất của đợt bùng phát COVID thứ 3 trong quý I/2021 - Ảnh : AFP

Thông tin trên do ông Phạm Hoài Nam, Vụ trưởng Vụ Thống kê dân số và lao động (Tổng cục Thống kê), công bố tại buổi họp về tình hình lao động và việc làm được tổ chức ở Hà Nội sáng 16/4.

Truyền thông Nhà nước vào cùng ngày cho biết, số người bị thất nghiệp trong quý 1/2021 tăng khoảng 12.100 người so với cùng kỳ năm 2020.

Hiện có 9,1 triệu lao động từ 15 tuổi trở lên đang chịu ảnh hưởng vì Covid-19; khoảng 540.000 người mới mất việc; 2,8 triệu người tạm nghỉ, tạm ngừng sản xuất, kinh doanh; 3,1 triệu người bị cắt giảm giờ làm hoặc nghỉ luân phiên; 6,5 triệu người bị giảm thu nhập.

Lĩnh vực nông, lâm, thủy sản bị ảnh hưởng với 7,5% số lao  động; công nghiệp và xây dựng có 16,5% số lao động bị ảnh hưởng; lĩnh vực dịch vụ có tới 20,4% lao động bị ảnh hưởng vì Covid-19.

Ông Phạm Hoài Nam cho hay thu nhập bình quân đầu người trong quý 1/2021 là 6,3 triệu đồng/tháng.

Tổng cục Thống kê đề xuất Chính phủ, các ngành triển khai cấp hộ chiếu vaccine, xây dựng các tiêu chí để mở  cửa thị trường du lịch quốc tế giúp ngành dịch vụ.

Ngoài ra, Tổng cục Thống kê đề nghị triển khai những chính sách riêng thu hút 3,5 triệu lao động sản xuất  nông nghiệp theo dạng tự sản xuất, tự tiêu dùng để nâng cao năng suất, cải thiện đời sống người lao động.

*********************

Bộ Y tế cảnh báo nguy cơ bùng phát dịch bệnh Covid-19 trên biên giới với Campuchia, thừa nhận khó kiểm soát dịch

RFA, 16/042021

Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thanh Long hôm 16/4 lên tiếng cảnh báo về nguy cơ dịch bệnh Covid-19 bùng phát từ các tỉnh biên giới, đặc biệt là với Campuchia.

dichbenh1

Phnom Penh, thủ đô Campuchia, đã bị phong tỏa trong bối cảnh số ca bệnh virus corona (Covid-19) gia tăng - Reuters

Truyền thông Nhà nước trích phát biểu của ông Long tại hội nghị trực tuyến hôm 16/4 cho biết, vùng biên giới tây nam sát Campuchia và các tỉnh ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long hiện là những điểm nóng có nguy cơ cao bùng phát dịch bệnh.

Bộ trưởng Y tế thúc giục các địa phương gia tăng kiểm soát biên giới, ngăn chặn người nhập cư bất hợp pháp.

Việt Nam và Campuchia có đường biên giới dài 1.127 km với 4 tỉnh biên giới thuộc đồng bằng sông Cửu Long là An Giang, Đồng Tháp, Kiên Giang và Long An. Ngoài ra còn có một số tỉnh khác có đường biên giới với Campuchia là Bình Phước, Tây Ninh, Kon Tum, Gia Lai, Đăk Lăk và Đăk Nông.

Campuchia hiện đã trở thành điểm nóng của dịch bệnh trong khu vực với 344 ca nhiễm mới được công bố hôm 15/4. Thủ đô Phnom Penh hiện phải phong toả do dịch bệnh.

Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thanh Long hôm 16/4 cũng thừa nhận sẽ khó kiểm soát dịch bệnh Covid-19 trong năm 2021 do tình trạng chung trên thế giới, trong khi Việt Nam vẫn phải tổ chức các chuyến bay đưa người Việt về nước và thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế.

Published in Việt Nam

Năm 2020 có thể được xem là một năm thành công đối với Việt Nam khi kiểm soát hiệu quả Covid/19 và duy trì tốc độ tăng trưởng GDP dương (2,4% theo dự báo của IMF) trong bối cảnh kinh tế toàn cầu ảm đạm, khiến nhiều nước phải trầm trồ.

tuduy1

Thanh niên ở Hà Nội trong đêm giao thừa chào đón năm mới 2021

Bên cạnh đó, Việt Nam còn giữ chức chủ tịch Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), đăng cai tổ chức hội nghị thượng đỉnh 10 nước ASEAN trực tuyến (tháng 11/2020), sau đó đóng góp tích cực vào lễ ký kết trực tuyến lịch sử Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) - được xem là khu vực mậu dịch tự do lớn nhất thế giới.

Việt Nam rõ ràng đã có những bước tiến thuận lợi, tranh thủ được sự chuyển dịch địa chính trị, kinh tế và môi trường kinh doanh toàn cầu, trong đó có thương chiến Mỹ - Trung. Việc nhiều tập đoàn đa quốc gia lên kế hoạch chuyển hoạt động sản xuất từ Trung Quốc để né thuế quan trừng phạt của Mỹ đang tiếp thêm nhiên liệu cho nền kinh tế Việt Nam.

Theo báo cáo do IMF thực hiện, đến hết năm 2020, GDP danh nghĩa của Việt Nam sẽ vượt qua Singapore và Malaysia để trở thành nền kinh tế lớn thứ tư ASEAN. Ruchir Sharma, chiến lược gia trưởng của Morgan Stanley Investment Management, cũng nhận định Việt Nam sẽ là một trong những nền kinh tế đang phát triển bật lên mạnh mẽ nhất sau đại dịch (xem bài viết "Which Developing Economies Will Rise After the Pandemic ?" trên New York Times).

Bức tranh chỉ có màu hồng ?

Tuy nhiên, bức tranh ấy chắc chắc sẽ không phải chỉ có mỗi màu hồng. Bên cạnh những điểm sáng lạc quan, hãy còn đó không ít nỗi lo.

Thứ nhất là nguy cơ "chưa giàu đã già". Trên thực tế, Việt Nam đã bắt đầu bước vào thời kỳ già hóa dân số từ năm 2011 (với tỷ lệ người từ 65 tuổi trở lên chiếm 9,9%), sẽ trải qua giai đoạn dân số già từ 2026 - 2054 (chiếm 10 - 19,9%), và giai đoạn dân số rất già từ 2054 - 2069 (chiếm 20 - 29,9%).

Việt Nam cũng được xem là nước có thời gian chuyển từ "già hóa dân số" sang "dân số già" thuộc nhóm nhanh nhất thế giới (20 năm), trong khi Nhật Bản và Trung Quốc mất 26 năm, Anh và Tây Ban Nha mất 45 năm. Một số biện pháp can thiệp nhằm duy trì mức sinh thay thế, như bỏ quy định không sinh con thứ ba, hay Thành phố Hồ Chí Minh khuyến khích phụ nữ sinh thêm con, … vẫn chưa mang lại hiệu quả như mong đợi.

Ngoài ra, Việt Nam cũng chưa thật sự tận dụng tốt cơ hội trong giai đoạn dân số vàng, khi tỷ lệ lao động được đào tạo có tăng lên nhưng năng suất vẫn thấp hơn nhiều so với Singapore, Malaysia, Thái Lan, … thậm chí còn có nguy cơ bị Lào và Campuchia qua mặt.

Thứ hai, việc tranh thủ tối đa các yếu tố thuận lợi quốc tế và ổn định chính trị trong nước để tiếp tục thành công như 5 năm qua có thể sẽ không còn dễ dàng nữa khi Việt Nam bắt đầu chịu nhiều áp lực, bao gồm cả từ phía Washington - đối tác toàn diện, thân thiện và bạn hàng lớn nhất.

Thặng dư thương mại của Việt Nam với Mỹ trong 10 tháng đầu năm 2020 đã lên tới 58 tỷ USD, vượt qua Nhật Bản, chỉ xếp sau Trung Quốc và Mexico, khiến Bộ Tài chính Mỹ "gắn nhãn" chỉ định Việt Nam là nước thao túng tiền tệ trong giai đoạn chuyển giao quyền lực của chính quyền Donald Trump.

Thứ ba, tư duy phát triển của các lãnh đạo Việt Nam thật sự chưa có nhiều đột phá. Trong giai đoạn 2006 - 2016, do nóng vội, duy ý trí và quản trị kém, nhiều tổng công ty, tập đoàn nhà nước - được kỳ vọng là "quả đấm thép" của nền kinh tế Việt Nam - đã gây ra những sai phạm và hậu quả nghiêm trọng (như tham nhũng, thất thoát, thua lỗ tại Vinashin, PVN…) mà đến giờ vẫn chưa khắc phục xong.

Điều này cho thấy tính không hiệu quả của chủ trương phát triển lấy khu vực kinh tế nhà nước làm chủ đạo. Tuy nhiên, lộ trình thoái vốn nhà nước và cổ phần hóa các doanh nghiệp này vẫn đang diễn ra hết sức chậm chạp, liên tục bị trì hoãn.

Bên cạnh chính sách gom các đầu mối về một siêu ủy ban quản lý vốn nhà nước (thay cho SCIC), dự thảo mới đây do Bộ Kế hoạch & Đầu tư soạn thảo còn đề cập tới khái niệm "doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn", đề xuất thí điểm chính sách riêng biệt đối với một số doanh nghiệp nhà nước đặc thù trong lĩnh vực viễn thông (Mobifone), năng lượng (EVN) và công nghiệp quốc phòng (Viettel) để đưa thành những con "sếu đầu đàn" thực thụ của nền kinh tế Việt Nam.

Cách làm này thực ra không có nhiều thay đổi về chất, chỉ là "dấu bụi dưới thảm", cho nên khó có thể đảm bảo thành công và hiệu quả quản trị rủi ro.

Có thể trì hoãn cải cách được nữa ?

Cùng nhìn lại lịch sử, bài học Đổi mới tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 6 (năm 1986) thực chất chỉ là trở về với những giá trị cũ (xóa bỏ độc quyền nhà nước và tự do hóa một phần nền kinh tế) khi mô hình chỉ huy bao cấp lâm vào khủng hoảng.

Để đạt được mục tiêu thịnh vượng và chí ít trở thành một cường quốc bậc trung cho xứng đáng với tiềm năng của đất nước, Việt Nam cần thiết phải tiến hành cải cách mạnh mẽ, triệt để, vĩnh viễn không được đi vào vết xe đổ của "cải cách nửa vời". Kinh nghiệm thế giới cho thấy, thịnh vượng sẽ là kết quả sau cùng của chính sách tự do hóa.

Nhà sử học Johan Norberg, người từng làm tập phim tài liệu "Thụy Điển : Một bài học cho Hoa Kỳ ?", khẳng định Thụy Điển không phải là một quốc gia xã hội chủ nghĩa bởi "nhà nước không sở hữu tư liệu sản xuất".

Trong giai đoạn tăng trưởng thần kỳ của mình, các nền kinh tế Đông Á như Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan đều duy trì vai trò dẫn dắt của nhà nước, nhưng dần nới lỏng, chấm dứt sự chi phối và nhường sân chơi cho khu vực tư nhân. Ngay đến những công ty đình đám nhất Trung Quốc hiện nay - vốn tương đồng với Việt Nam về ý thức hệ - như Alibaba, Tencent… cũng đều là do tư nhân điều hành.

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 13 sắp diễn ra, sẽ hoạch định lộ trình cho giai đọan 5 năm tiếp theo nhằm củng cố thành công của Việt Nam như một quốc gia trẻ đang phát triển năng động, và một thị trường hấp dẫn 100 triệu dân. Nhưng đó mới chỉ là trên khía cạnh kinh tế, còn về mặt chính trị xã hội (theo cách nói của Marx, chính là kiến trúc thượng tầng của cơ sở hạ tầng kinh tế), có lẽ Việt Nam không thể trì hoãn cải cách được nữa.

Trong bài viết Vietnam's Communists brace for next 5 years after big 2020 (tạm dịch : Việt Nam củng cố chế độ cộng sản cho 5 năm tới sau 2020) trên Nikkei Asia Review, tác giả Tomaya Onishi đã dẫn lời cựu Tổng biên tập báo Sài Gòn Tiếp thị Đặng Tâm Chánh, rằng các lãnh đạo Việt Nam giai đoạn tới nhất thiết phải có những chính sách hiệu quả để đảm bảo mô hình "nhà nước pháp quyền", kiến tạo không gian tự do cởi mở thực sự cho người dân, bên cạnh tầm nhìn, mục tiêu và hành động cụ thể để dẫn dắt thế hệ trẻ phát triển hết tiềm năng.

Quốc Việt

Nguồn : BBC, 02/01/2021

Tác giả là một nhà báo đang sinh sống và làm việc tại Hà Nội.

Published in Diễn đàn

Nhận định với báo chí về khả năng hạn hán, xâm nhập mặn trong mùa khô 2020 – 2021 ở Đồng bằng sông Cửu Long, ông Vũ Đức Long, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia cho biết, đỉnh lũ năm 2020 tại đầu nguồn sông Cửu Long ở mức thấp và sẽ xuất hiện muộn vào giữa tháng 10. Do đó Đồng bằng sông Cửu Long có thể sẽ có mùa lũ thấp nhất trong vòng 10 năm qua.

hungcuong1

Nông dân trồng lúa hôm 1/7/2020 / AFP - Ảnh minh họa

Vắng lũ khiến dân Đồng bằng sông Cửu Long lao đao !

Hôm 30/9, RFA liên lạc ông Hai Lúa, một nông dân ở Cần Thơ, và được ông cho biết tình hình thực tế tại địa phương :

"Lũ đâu mà lũ, giờ này mà khô rang trên thượng nguồn An Giang, bên Đồng Tháp cũng chưa lên gì hết trơn. Còn thua con nước bình thường nữa, còn thua mọi năm, Trung Thu rồi mà không thấy nước nhiều gì mấy. Năm ngoái nó còn lên ngập đầu cầu nhà tui, bây giờ thì không có lên gì hết, cũng có nước nhưng không như mấy năm trước, mội năm cứ xuống thấp, xuống thấp"...

Do mùa mưa năm 2020 đến trễ, cộng với thời tiết nắng nóng kéo dài, thêm vào đó, từ đầu tháng 6 năm 2020 đến nay, tổng lượng mưa trên lưu vực sông Mê Kông ở mức thấp hơn trung bình nhiều năm, dẫn đến tổng lượng dòng chảy các trạm trên dòng chính sông Mekong thiếu hụt so với trung bình nhiều năm.

Để tìm hiểu về thực trạng này, RFA hôm 30/9 liên lạc PGS.TS Lê Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Biến đổi khí hậu - Trường Đại học Cần Thơ, và được ông giải thích :

"Tôi theo dõi các số liệu thủy văn trên thược nguồn sông Mekong thì thấy là những năm sau này, lượng mưa trên thượng nguồn càng ngày càng ít dần. Và cộng thêm áp lực thủy điện ở thượng nguồn họ tích nước khá nhiều, nên khả năng nước về đồng bằng càng ngày càng ít dần. Nếu so sánh 10 năm gần đây với 20 năm trước đó thì lũ nhỏ và trung bình tăng, nhưng lũ lớn giảm rất nhiều. Năm nay chúng tôi cũng lo ngại nước lũ không về Biển Hồ, nên có thể dự đoán năm tới Đồng bằng sông Cửu Long sẽ đối diện tình trạng khô hạn nghiêm trọng như năm rồi. Hiện nay chúng tôi nghiêng về giả thuyết liên quan biến đổi khí hậu, cái này một số nhà khoa học cũng đã nhận thấy hiện tượng mưa ít dần đang diễn ra ở khu vực sông Mekong này".

Vài năm gần đây, người dân Đồng bằng sông Cửu Long không còn được ‘sống chung với lũ’ mỗi năm nữa. Lũ không về, không chỉ làm thất thu nguồn lợi thủy sản, giảm thu nhập của nông dân mà còn có thể gây ra nhiều hậu quả khác. Mặc dù, đối với các nơi khác lũ là thiên tai, nhưng đối với vùng Đồng bằng sông Cửu Long, hiện tượng ‘mất lũ’ đã dần trở thành một thiên tai…

Nông dân có khát vọng xây dựng Việt Nam hùng cường ?

Trong khi người nông dân còn đang lo lắng với những khó khăn trước mắt, thì vào ngày 28/9, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc trong cuộc gặp đối thoại với 300 nông dân được cho là xuất sắc, tiêu biểu đại diện cho khoảng 14 triệu hộ nông dân của Việt Nam lại cho rằng ‘Xây dựng Việt Nam hùng cường là khát vọng của người nông dân’...

Người dân ai mà không muốn đất nước của mình hùng mạnh, vì nếu đất nước giàu có thì đương nhiên đời sống người dân cũng khấm khá. Nhưng liệu khi còn phải lo cơm áo gạo tiền thì khát vọng trước mắt của người nông dân sẽ là gì ?

Ông Hai Lúa cho biết ý kiến của mình :

"Khát vọng lớn nhất của nông dân hiện nay là làm sao nhà nước nói với Trung Quốc mở cửa đập trên đó, cho có nước cho dân cày cấy... chứ để khô hạn, xâm nhập mặn thì cây vườn chết hết thì đâu có kinh tế gì đâu. Năm nay còn vậy, thì qua năm còn tệ hơn nữa. Tệ hơn như kinh tế nghèo nàn hơn, lúa thì hẹp diện tích lại, hồi đó mấy triệu hecta giờ còn triệu ngoài, cây trái ở Bến Tre thì chết hết... Nhà nước cũng không có hướng hỗ trợ gì như đào kênh, chứa nước ngọt... mà có chứa thì cũng chỉ dùng tạm chứ không sử dụng trọn vẹn mùa khô được. Mùa khô 6 tháng mà làm vài ba tháng hết nước thì cũng như không".

Theo Tiến sĩ Đặng Kim Sơn, nguyên Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược Phát triển Nông nghiệp Nông thôn, muốn nông nghiệp Việt Nam phát triển, đời sống nông dân bớt khó khăn, thì ngoài yếu tố cơ cấu đất nông nghiệp, nguồn vốn cho nông dân, khoa học công nghệ phải rất là mạnh... các cơ quan, viện nghiên cứu, trường đại học cũng phải thay đổi, coi nông dân, doanh nghiệp là khách hàng, đưa ra các khoa học kỹ thuật tiến bộ hiện đại. Ông nêu lên vấn đề vướng mắc nhất đối với nông nghiệp Việt Nam hiện nay :

"Khâu đang vướng mắc nhiều nhất, đó là sản xuất phải kết nối với thị trường, phải hình thành các chính sách chung. Doanh nghiệp phải nắm vững luật chơi quốc tế, phải có thương hiệu, phải có tiêu chuẩn… Các tham tán thương mại Việt Nam phải giúp cho người dân Việt Nam liên kết với thị trường quốc tế. Các cơ quan công quyền phải tạo điều kiện thuận lợi về hải quan, kiểm dịch, ngoại giao… để nông sản Việt Nam đi vào thị trường thế giới với giá và chi phí thấp nhất".

Còn theo Tiến sĩ Lê Anh Tuấn, đối với tình hình mùa nước nổi càng ngày càng ít dần, khô hạn và xâm nhập mặn xảy ra ở Đồng bằng sông Cửu Long, người nông dân phải chấp nhận chuyển đổi sản xuất, không thể như ngày xưa nữa. Muốn như vậy, cần phải có hỗ trợ của nhà nước :

"Hướng là phải giảm diện tích lúa, vì cây lúa là cây cần nhiều nước ngọt, phải chuyển sang cây trồng cần ít nước hơn hay chuyển sang nuôi trồng thủy sản nước lợ hay nước mặn như nuôi tôm. Hay mô hình lúa -tôm, mùa mưa trồng lúa, mùa khô nuôi tôm. Đây là mô hình tương đối phù hợp điều kiện hiện nay, nhưng người nông dân gặp khó khăn cần nhà nước hỗ trợ là cân nguồn kinh phí để chuyển đổi sản xuất lúa qua nuôi tôm chẳng hạn. Thứ hai là phải huấn luyện cho họ, vì họ không có kiến thức nuôi trồng thủy sản, họ đang trồng lúa giờ chuyển sang nuôi tôm thì phải đào tạo, huấn luyện và hỗ trợ".

Ngoài ra, theo Tiến sĩ Lê Anh Tuấn, chính phủ phải có hỗ trợ về dự báo thay đổi thời tiết, thay đổi dòng chảy để kịp thời thay đổi canh tác và đồng thời phải hỗ trợ chứa nước như đào ao, lấp bạt, dụng cụ chứa nước để nông dân đối phó khô hạn.

Vậy trên thực tế hiện nay, người nông dân có được giúp đỡ gì, nhất là lúc này kinh tế đang khó khăn do ảnh hưởng chung của dịch Covid-19.

Ông Hai Lúa, một nông dân ở Cần Thơ, nói tiếp :

"Theo cá nhân tui thì nhà nước nói dóc không à, không có hỗ trợ gì hết. Nhưng dịch cúm này, sáu mươi mấy ngàn tỷ mà rút cuộc có được tới dân gì đâu ? Chính tui cũng có được đồng nào đâu mà nói hỗ trợ cho nông dân, không có đâu, nói để mà nói thôi".

Mục tiêu thu nhập 5.000 USD/người vào năm 2025 !

Vào ngày 29/9, khi kinh tế Việt Nam chưa thoát khỏi khó khăn do ảnh hưởng của dịch Covid-19, thì Bộ Kế hoạch và Đầu tư lại công bố thông tin : Việt Nam đặt mục tiêu thu nhập 5.000 USD/người vào năm 2025, tức gần gấp đôi so với mức 2.750 USD hiện nay. Liệu mục tiêu này có khả thi ?

Khi trao đổi với Đài Á Châu Tự Do, liên quan vấn đề này, Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Quản lý Kinh tế Trung ương, nhận định :

"Việc đặt ra các mục tiêu như vậy có thể là điều khích lệ, nhưng điều cơ bản là phải xây dựng những phương án cụ thể và những chính sách và biện pháp để bảo đảm mục tiêu đó được thực hiện. Cho đến nay, chúng ta đặt ra mục tiêu nhưng chúng ta chậm và ít xây dựng các phương án, và thực thi các phương án đó, các chính sách cũng chưa đạt hiệu quả như chúng ta mong muốn".

Theo Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, muốn trở thành nước có thu nhập trung bình cao, với thu nhập bình quân đầu người 5.000 USD/năm thì phải tăng trưởng bình quân ít nhất là trên 7 %. Theo ông, đó là mức tăng trưởng mà Việt Nam chỉ đạt trong thời gian ngắn, lúc bắt đầu đổi mới, nhưng những năm sau đó cho đến nay, thì Việt Nam không đạt được tốc độ tăng trưởng như vậy.

Nguồn : RFA, 30/09/2020

Published in Diễn đàn

Bộ Ngoại giao Việt Nam đã kín đáo bắn tiếng muốn Mỹ nhảy vào giải quyết xung đột ở Biển Đông, nhưng Bộ trưởng Ngoại giao Vương Nghị của Trung Quốc đã cảnh giác Việt Nam "không dành bất cứ cơ hội nào cho sự quấy rối và phá hoại của thế lực bên ngoài".
Đề nghị bán chính thức của Việt Nam đưa ra ngày 17/07/2020, bốn ngày sau khi Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ, Mike Pompeo gọi hành động đe dọa các nước nhỏ để chiếm đoạt và mưu toan cướp chủ quyền nguồn tài nguyên ở phần lớn Biển Đông của Trung Quốc là "phi pháp".

tq1

Ông Vương Nghị, Bộ trưởng Ngoại giao của Trung Quốc cảnh giác Việt Nam "không dành bất cứ cơ hội nào cho sự quấy rối và phá hoại của thế lực bên ngoài".

Dưới tiêu đề "Quan hệ Việt-Mỹ và vấn đề Biển Đông", Tiến sĩ Lại Thái Bình của Viện Biển Đông, Học viện Ngoại giao thuộc Bộ Ngoại giao Việt Nam đã đề nghị 2 khả năng hợp tác, chưa từng được nêu lên trước đây giữa Việt Nam và Hoa Kỳ. Đó là :

1. "Việt Nam và Mỹ cũng có thể cùng các quốc gia khu vực và trên thế giới tạo dựng một diễn đàn an ninh cấp cao thường niên để thảo luận và giải quyết các vấn đề phát sinh liên quan Biển Đông".

2. "Hai nước cũng có thể thúc đẩy những hợp tác liên quan việc tăng cường năng lực cho mỗi bên về đào tạo, huấn luyện, diễn tập chung, trao đổi thông tin liên quan sự phát triển của Biển Đông, hợp tác kinh tế, nghiên cứu khoa học, bảo vệ môi trường biển, phòng chống khủng bố, cướp biển, cứu trợ thiên tai…".

Về đề nghị thứ nhất, có vẻ như Việt Nam muốn "quốc tế hóa" vấn đề Biển Đông, điều mà phía Trung Quốc không tán thành. Lập trường của Bắc Kinh chỉ muốn giải quyết tranh chấp biển đảo "song phương" với từng nước có xung đột với Trung Quốc gồm Việt Nam, Phi Luật Tân, Nam Dương, Mã Lai và Brunei.

Trung Quốc cũng không muốn nói chuyện Biển Đông với ASEAN như một khối 10 quốc gia vì có 5 nước không có quyền lợi ở Biển Đông và không có tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc gồm Thái Lan, Tân Gia Ba, Miến Điện, Lào và Cao Miên.

Đây là nguyên nhân tại sao ASEAN không thể đoàn kết và thống nhất quan điểm trong khi thảo luận tìm giải pháp cho xung đột Biển Đông với Trung Quốc.

Nhưng liệu Mỹ có sẵn sàng đứng mũi chịu sào đứng ra làm đầu tầu để tổ chức "một diễn đàn an ninh cấp cao thường niên" với khối ASEAN và các nước lớn khác để giải quyết vấn đề Biển Đông ?

Hay liệu Trung Quốc có từ bỏ lập trường "chỉ thảo luận song phương với nước nào có tranh chấp" để tham gia một diễn đàn quốc tế về Biển Đông ?

Đề nghị thứ 2 của Tiến sĩ Lại Thái Bình có vẽ táo bạo vì ông muốn Mỹ không chỉ "tăng cường năng lực cho mỗi bên liên quan đào tạo, huấn luyện" mà còn muốn hai nước "diễn tập chung" và " trao đổi thông tin liên quan sự phát triển của Biển Đông".

Rõ ràng sáng kiến này liên quan đến chính sách quốc phòng của Việt Nam và Hoa Kỳ. Nhưng sách trắng Quốc phòng 2019 của Việt Nam đã minh thị "4 không", thay đổi từ "3 không" trước đây.

Sách trắng viết rằng : "Việt Nam chủ trương :

1. không tham gia liên minh quân sự ;

2. không liên kết với nước này để chống nước kia ;

3. không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự hoặc sử dụng lãnh thổ Việt Nam để chống lại nước khác ;

4. không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế".

Nhưng "điểm 4 mới" nên được hiểu như thế nào trong hoàn cảnh của Việt Nam ? Phải chăng lãnh đạo Đảng cộng sản Việt Nam muốn bắn tiếng với đàn anh Trung Quốc rằng "chúng em sẽ không gây chiến với bất kỳ nước nào, vì chúng em chỉ muốn được yên thân" ?

Nhưng nếu Bắc Kinh hành quân xâm lược Việt Nam cả trên bộ lẫn ngoài khơi thì Việt Nam làm gì ?

Chắc chắn chế độ cộng sản Việt Nam sẽ không được Mỹ "tự động yểm trợ và bảo vệ" như Mỹ hứa sẽ bảo vệ Phi Luật Tân khi bị nước ngoài tấn công. Thỏa hiệp quốc phòng Mỹ-Phi ký ngày 30/08/1951 tại Hoa Thịnh Đốn gồm 8 điều đã minh thị rằng : "Hai nước sẽ yểm trợ nhau nếu Phi Luật Tân hay Hoa Kỳ bị tấn công bởi lực lượng bên ngoài" (1).

Trung Quốc cảnh cáo Việt Nam

Cũng đáng chú ý là bốn ngày sau khi bài viết của Tiến sĩ Lại Thái Bình xuất hiện trên báo Thế giới & Việt Nam của Bộ Ngoại giao, Phó Thủ tướng, Bộ trường Ngoại giao Phạm Bình Minh đã có Hội nghị trực tuyến lần thứ 12 của Ủy ban chỉ đạo hợp tác song phương Việt Nam - Trung Quốc, ngày 21/07/2020, với Bộ trưởng Ngoại giao Vương Nghị của Trung Quốc.

Tại diễn đàn này, theo tin Bộ Ngoại giao Việt Nam, ông Minh "đã nêu quan ngại trước những diễn biến phức tạp ở Biển Đông gần đây ; đề nghị hai bên kiểm soát tốt bất đồng trên biển, không có hành động làm phức tạp tình hình, mở rộng tranh chấp, tôn trọng các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam, duy trì hòa bình, ổn định ở Biển Đông. Hai bên nhất trí tuân thủ nhận thức chung cấp cao và Thỏa thuận về những nguyên tắc cơ bản chỉ đạo giải quyết vấn đề trên biển Việt Nam - Trung Quốc ; tuân thủ luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 ; thúc đẩy các cơ chế đàm phán về vấn đề trên biển đạt kết quả thực chất ; thực hiện toàn diện, hiệu quả DOC ; thúc đẩy đàm phán COC sớm đạt kết quả thực chất".

Tuy nhiên, phía Việt Nam đã giấu nhẹm phát biểu lên lớp Việt Nam của Vương Nghị.

Đài Phát thanh quốc tế Trung Hoa (CRI, China Radio International) đưa tin trong bản tiếng Việt ngày 22/07/2020 : "Về vấn đề Nam Hải, Ủy viên Quốc vụ, Bộ trưởng Ngoại giao Vương Nghị cho biết, Nam Hải là quê nhà chung của chúng ta, Trung Quốc và ASEAN vĩnh viễn là láng giềng, tìm kiếm hòa bình, thúc đẩy phát triển là nguyện vọng chung của chúng ta. Chính sách Nam Hải của Trung Quốc không thay đổi, giữ bền vững".

Sau khi giáo đầu như thế, họ Vương lên án Mỹ : "Xuất phát từ nhu cầu địa chiến lược, Mỹ châm ngòi thổi gió ở khắp nơi, liên tục cử tàu chiến và máy bay diễu võ dương oai tại Nam Hải, mục đích là nhằm gây ra sự bấp bênh căng thẳng trên Nam Hải, phá hoại đoàn kết giữa các nước trong khu vực, làm hỏng triển vọng phát triển của các nước và khu vực, các nước trong khu vực cần nêu cao cảnh giác".

Vương Nghị nói với ông Phạm Bình Minh : "Trung Quốc và Việt Nam cần kiên trì kiểm soát bất đồng thông qua đối thoại và hiệp thương song phương theo nhận thức chung đạt được giữa Lãnh đạo tối cao hai đảng và hai nước, tìm kiếm giải pháp công bằng và hợp lý theo một loạt thỏa thuận ký giữa hai bên. Trung Quốc và Việt Nam còn cần cùng các nước ASEAN, tuân thủ "Tuyên bố về ứng xử của các bên trên Nam Hải" (DOC, Declaration on the Conduct of the Parties in the South China Sea), thúc đẩy tham vấn về "Bộ Quy tắc ứng xử trên Nam Hải" (COC, Code of Conduct), không dành bất cứ cơ hội nào cho sự quấy rối và phá hoại của thế lực bên ngoài".

Vương Nghị nói đến COC, nhưng sự thật là Trung Quốc đã tìm mọi cách trì hoãn thảo luận nghiệm chỉnh để hoàn tất văn kiện có tính ràng buộc pháp lý đối với các bên vi phạm.

Nhưng tại sao cuộc thương thảo giữa khối ASEAN và Trung Quốc đã kéo dài gần 4 năm mà chưa đi đến đâu ?

Theo quan điểm của Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng, một học giả về bang giao quốc tế, thì : "Trở ngại chính là các nước ASEAN không đoàn kết và nhất trí vì quyền lợi bất đồng và bị Trung Quốc chi phối, trong khi đó Trung Quốc muốn kéo dài việc ký kết để có thời gian thực hiện các "việc đã rồi" hầu có thế thượng phong trong việc thương thuyết. Ngoài ra trong khi ASEAN muốn bộ Quy tắc Ứng xử có tính cách ràng buộc thì Trung Quốc không muốn thế. Việt Nam muốn bộ Quy tắc Ứng xử áp dụng cho cả Trường Sa lẫn Hoàng Sa, điều mà Trung Quốc không muốn. Đó là chưa kể những bất đồng về cơ chế giải quyết tranh chấp và cách tiếp cận trong việc xử lý tranh chấp".

Vậy ông Minh đã nói gì với Vương Nghị ? CRI viết : "Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh đã giới thiệu lập trường của Việt Nam trong vấn đề trên biển, cho biết sẵn sàng cùng Trung Quốc giữ gìn hòa bình và ổn định của Nam Hải, thúc đẩy sự hợp tác cùng phát triển trên biển, điều này phù hợp lợi ích của Việt Nam và Trung Quốc, cũng là nguyện vọng phổ biến của các nước trong và ngoài khu vực".

Rõ ràng trong tuyên bố của Vượng Nghị, ông ta đã cảnh giác khối ASEAN và riêng Việt Nam phải tỉnh táo trước các hành động của Mỹ ở Biển Đông, và "không dành bất cứ cơ hội nào cho sự quấy rối và phá hoại của thế lực bên ngoài".

Phía Trung Quốc cũng cố ý không nói đến việc ông Phạm Bình Minh đã "quan ngại trước những diễn biến phức tạp ở Biển Đông gần đây" với Vương Nghị.

Nên biết Trung Quốc đã chiếm quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam ngày 19/01/1974 và sau đó từ 1988 đến 1995, chính thức chiếm thêm 7 đá gồm Châu Viên, Chữ Thập, Ga Ven, Gạc Ma, Tư Nghĩa, Xu Bi và Vành Khăn trong Quần đảo Trường Sa.

Sau Vành Khăn bị mất năm 1995, Việt Nam coi như mất luôn quyền kiểm soát bãi Cỏ Mây, một rạn san hô vòng thuộc cụm Bình Nguyên của quần đảo Trường Sa nằm về phía đông nam của đá Vành Khăn. Hiện bãi Cỏ Mây đang bị tranh chấp giữa Phi Luât Tân và Trung Quốc.

Ngoài ra, Đài Loan cũng đã chiếm đảo Ba Bình (Itu Aba Island), lớn nhất ở Trường Sa từ sau năm 1956. Đảo này có diện tích tối đa 0,4896 cây số vuông với chiều dài 1.400 mét, rộng 379 mét. Có tài liệu nói Đài Loan đã chính thức đem quân đội và dân cư đến sống và bảo vệ đảo từ năm 1971.

Như vậy, cho đến nay, Trung Quốc và Đài Loan đã chiếm 9 đảo và đá của Việt Nam thuộc Trường Sa.

Mất quyền dầu khí

Trong khi đó, theo tài liệu của Bách khoa toàn thư mở thì Việt Nam đang thực thi chủ quyền hợp pháp tại 21 điểm đảo. Tiến sĩ Trần Công Trục, nguyên Trưởng ban Biên giới Chính phủ, đã chia thành thành 2 nhóm đảo, tuyến Bắc Trường Sa và Nam Trường Sa.

Ông nói : "Các đảo phía Bắc Trường Sa mà Việt Nam đang canh giữ, thực thi chủ quyền gồm 10 đảo, đá : Song Tử Tây, Đá Nam, Đá Thị, Sơn Ca, Nam Yết, Len Đao, Cô Lin, Sinh Tồn, Sinh Tồn Đông, Đá Lớn. Các đảo phía Nam Trường Sa mà Việt Nam đang bảo vệ gồm 11 đảo, đá : Trường Sa, Trường Sa Đông, An Bang, Phan Vinh, Thuyền Chài, Tiên Nữ, Núi Le, Tốc Tan, Đá Tây, Đá Đông, Đá Lát" (theo Infonet).

Tuy kiểm soát nhiều vị trí nhưng quân đội Việt Nam vẫn không có sức mạnh quân sự như Trung Quốc ở Biển Đông. Ngược lại Trung Quốc đã bồi đắp, tân tạo và xây dựng các vị trí ở Trường Sa thành căn cứ quân sự với bến cảng và sân bay. Ít nhất Bắc Kinh đã biến các đá Chữ Thập, Vành Khăn và Subi thành căn cứ quân sự với sân bay và doanh trại kiên cố để đe dọa trực tiếp vào quân trú phòng Việt Nam.

Riêng đảo Gạc Ma, nơi đã xẩy ra cuộc thảm sát đẫm máu ngày 14/03/1988 khiến 64 binh sĩ cộng sản Việt Nam bởi hải quân Trung Quốc. Được biết, chính cố Đại tướng Lê Đức Anh, khi ấy là Bộ trưởng Quốc phòng, đã ra lệnh cho bộ đội Việt Nam không được nổ súng.

Ngày nay, Gạc Ma đã được Trung Quốc tân tạo và xây dựng thành căn cứ quân sự kiên cố với sân bay, doanh trại 6 tầng và hệ thống radar tối tân. Gạc Ma sẽ là nút thắt cắt đường liên lạc và tiếp vận từ đất liền với binh sĩ Việt Nam đồn trú ở Trường Sa, nếu xẩy ra chiến tranh.

Trung Quốc cũng đã áp lực Việt Nam phải hủy bỏ một số dự án tìm kiếm dầu khí ở khu vục nam Hoàng Sa và ở Trường Sa, trong số này có nhiều đại công ty đã bỏ Việt Nam gồm BP (Anh, 2008), ConocoPhillips (2012), Chevron (Mỹ, 2015), Repsol (Tây Ban Nha, 2018).

Mới đây, ngày 9/7/2020, liên doanh dầu khí Rosneft PetroVietnam đã hủy hợp đồng khoan dầu với công ty Noble Corporation tại Lô 06-01 vì bị áp lực từ Trung Quốc.

Vị trí Lô 06-01 nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam tại Bãi Tư Chính, cách bờ biển Vũng Tầu 160 hải lý (370 cây số) hướng Đông-Nam. Trung Quốc tự coi bãi Tư Chính nằm trong khu vực Đường Chín Đoạn, hay Đường lưỡi bò do Bắc Kinh tự vẽ để giành quyền chủ quyền.

Với tình hình vừa kể, liệu bài viết của Tiến sĩ Lại Thái Bình muốn Mỹ nhảy vào giúp giải quyết xung đột Biển Đông với Trung Quốc có nên được coi là Việt Nam muốn Mỹ cứu nguy, hay Ban lãnh đạo Đảng cộng sản Việt Nam đã vượt qua nỗi sợ Trung Quốc ?

Phạm Trần

(27/07/2020)

(1) "The overall accord contains eight articles and dictates that both nations would support each other if either the Philippines or the United States are attacked by an external party"

Published in Diễn đàn

Trung Quc đang m ra mt mt trn trn tng lc và đa din trên khp bn phương, tr Nga. Dù trong nước có mưa lũ, đng đt, thi tiết tht thường : mưa đá, vòi rng, lũ dâng cao dn đến nguy cơ v đp Tam Hip, tái bùng phát dch Vũ Hán ; thêm nhiu ch trích t các nước v lut an ninh Hongkong, đàn áp, trit sn người Duy Ngô Nhĩ. Và nht là ánh nhìn ca thế gii v Trung Quốc gi đây đã khác xưa. Vy mà qu bong bóng Trung Quc vn chưa v.

china1

Tom Orlik, tác gi ca cun sách mi xut bn "China : The Bubble That Never Pops" nhn đnh sc mnh ca Trung Quc nm 3 đim sau :ngun vn vng mnh cho h thng ngân hàng Trung Quốc, s can thip ca chính ph có th giúp h mnh m thêm thay vì yếu đi và li thế cnh tranh đến t quy mô khng (1). Sau nhiu phân tích, Tom Orlik tha nhn : "Đến một ngày nào đó cuc khng hong s tr nên quá ln đ Bc Kinh có th kim soát. Nhưng đi dch "trăm năm có mt" cũng đã không th chc v qu bong bóng này thì có l ngày đó vn còn rt xa xôi" (2).

Nếu ngày bong bóng Trung Quốc v rt xa xôi thì tình hình Vit Nam s ra sao ?

Trong lúc đó thì Hoa Kỳ, đi th chính tr ln nht ca Trung Quốc trên thế gii, đang cht vt trong hai mt trn chng dch Vũ Hán và bt n chính tr t s kin George Floyd to nên. Lòng người chia r, hao tn nhiu nhân mng và thit hi v kinh tế. Cũng như các cuc tái đàm phán vi các nước đng minh, Châu Âu và Châu Á, làm cho các đng minh ca Hoa K ít nhiu bt mãn. Nhưng Hoa K vn đang bo toàn được sc mnh trên trường quc tế.

Vn đ đây là Việt Nam s phi có đng minh thân cn đ nương ta, và cng sn Việt Nam đã chn mt đng minh gn, du có nhiu nguy cơ tim n. Ti sao Việt Nam không chn Hoa K hay mt nước nào đó ? Lý do vì nước xa không cu được la gn, khi mà thng hàng xóm cơ bp ngày đêm lăm le bt nt, thì thôi đành chn làm đàn em nó, còn hơn đi chơi vi my anh cơ bp xóm bên, l có mâu thun, đi anh xóm bên đến cu thì mình cũng đã tang thương, bm dp hết mình my ri.

Đó chính là thân phn ca các quc gia nh yếu, thiếu sc cnh tranh trong các mt trn kinh tế hay đi kháng. Trên thế gii, Việt Nam xếp th 65 v tng din tích (3), và th 15 v dân s (4). Tuy nhiên, nếu xét v mt chính tr, kinh tế, quân s và văn hóa thì Việt Nam ch là mt quc gia đang phát trin, cn gia tăng các ch s phát trin v mi mt. Vì thế, Việt Nam vn là mt quyn lc nh.

Điu đang nói đây là Việt Nam có v trí đa lý núi lin núi, sông lin sông vi Trung Quốc, mt cường quc đang khao khát thng lĩnh thế gii và h không h du diếm lòng t tôn dân tc ca mình. Chơi vi Trung Quốc, Việt Nam đã chu ngm b hòn làm ngt đ Trung Quốc v đường lưỡi bò, cm đánh bt cá, húc chìm tàu thuyn ngư dân. Thm chí Việt Nam cũng âm thm xếp li các d án du khí dù nó nm trên thm lc đa hay vùng đc quyn kinh tế nước mình.

Nhưng chưa dng li đó, Việt Nam còn phi dan díu vào Sáng kiến Vành đai Con đường ca Trung Quốc, t biến mình thành các đim tp kết hay sn xut hàng hóa. Biến các cng bin chiến lược quan trng thành tư hu ca Trung Quốc. Các đc khu kinh tế đã m toang cánh ca vào VN. Khi dân Trung Quốc qua li Việt Nam không cn visa, thì người Việt Nam mun qua Trung Quốc phi dc dài xếp hàng ch đi.

Nói đến đây, chúng ta cn lt li quyn sách "The Hundred-Year Marathon", ca Micheal Pillsbury. Trong đó, tác gi đã cnh báo thế gii cn chú ý nhng bin pháp k xo, trí trá, thâm him ca dàn lãnh đo Trung Quốc. H đang âm mưu nhng chiến lược bí mt giúp Trung Quốc tun t nhi tiến và dn thay thế v trí siêu cường ca Hoa K.

Nói thế đ nhn mnh đến cán cân quyn lc trên thế gii vn chưa đến mc có nước s sp đ như cui thi Chiến Tranh Lnh. Thế cuc vn chưa ngã ngũ, và Việt Nam vn chưa biết s đi v đâu. Nhng gì đang din ra ti Việt Nam cho thy chơi vi bn 16 vàng 4 tt ch có mt ch chưa được li bao nhiêu. Việt Nam ta con tt mà khi cn Trung Quốc s mang ra thí mng, ch Việt Nam không được quý chung như các quân c vai vế khác.

Trong tình hung hin ti, Việt Nam nên làm gì ? Hin nhiên là nương ta vào ai cũng đu ngu c. C Phan Châu Trinh, trong bài viết Hin Trng Vn Đ, Đăng c Tùng báo 1907,nói rng : "Không trông người nước ngoài, trông người nước ngoài tt ngu !". Vn đ đây không phi là nht thiết phi ng theo cường quc nào, mà chính là cn gi lên lòng t trng dân tc : t lc t cường đ trước hết là đng trên đôi chân ca chính mình. Không có kiu lép vế, thn phc hay chu l thuc đ ri câm lng không dám hó hé, mc cho mt bin, mt đo, mt luôn các đc khu kinh tế vào tay Trung Quốc đ gán n.

Tình trng Việt Nam chơi vơi gia sóng ba đào hin nay chính là do thái đ nhu nhược, thiếu minh bch và nht quán trong đường li ng x, k c chiến lược ch đo trong ni b ln ngoi giao ca chính quyền cộng sản Việt Nam. Cái tinh thn khiếp nhược, chc ch gió chiu nào ng theo chiu y, hay mc ai xâu xé ch quyn nước nhà. Nó không phi là thái đ ca nhng người làm chính tr chân chính. H không h có tính cách ca lãnh đo quc gia. Đó ch là trò đu dây tr con, vn là thói quen lâu ngày thành quen thói, mà trước đây Việt Nam s dng, đu đưa gia Liên Xô và Trung Quốc. Gi tái din cho thy bnh cũ ca Việt Nam đã quá nng không có li thoát. C qun quanh cái trò chơi vi ai mà quên mt tu thân, rèn luyn cái tâm, cái khí và cái chí ca người dân trong nước.

Chính li nghĩ nh bé, thin cn ca mt s nhà lãnh đo Đảng cộng sản Việt Nam trong quá kh cũng như hin ti đã góp phn biến Việt Nam mãi là mt tiu quc : đi năn n nhóm này, chy sau lưng nước n, bám theo đuôi liên minh kia. Và rt cuc t biến mình thành con tt trên bàn c mà không biết tương lai mình s đi v đâu.

Hoàng Hoành Sơn

Nguồn : VOA, 22/07/2020

Ghi chú :

(1) https://www.bloombergquint.com/businessweek/coronavirus-couldn-t-pop-china-s-economic-bubble-what-will

(2) https://www.bloombergquint.com/businessweek/coronavirus-couldn-t-pop-china-s-economic-bubble-what-will

(3) https://vi.wikipedia.org/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_di%E1%BB%87n_t%C3%ADch 

(4) https://tuoitre.vn/dan-so-viet-nam-hon-96-trieu-nguoi-la-nuoc-dong-dan-thu-15-the-gioi.htm

Published in Diễn đàn

Vit Nam và kh năng ‘chn phe’ trên Bin Đông

Khánh An, VOA, 21/07/2020

Chính sách quyết đoán khng đnh quyn lc và ch quyn ca Trung Quc trong nhng ngày gn đây dường như đang to thêm nhiu đi th cho Bc Kinh, nhưng vi quc gia láng ging có ch quyn tranh chp vi Trung Quc Bin Đông là Vit Nam, mt s chuyên gia nhn đnh vi VOA rng Hà Ni khó có th trong thế đi đu vi Bc Kinh, dù rng có v như đang "ng" v phía M vi tiếng nói mnh m hơn ng h lp trường ca Hoa K.

theo1

Tng thng Hoa K Donald Trump và Ch tch Trung Quc Tp Cn Bình, lãnh đo hai quc gia đang có nhiu bt đng v vn đ Bin Đông và trong các lĩnh vc khác.

Vi vai trò là ch tch ASEAN năm nay, Vit Nam va cho biết đã dn đu các nước ASEAN lên tiếng "cm ơn và đánh gía cao" s ng h ca M sau khi Ủy ban Quc hi Hoa K bác b yêu sách ch quyn ca Trung Quc trên Bin Đông, mt đng thái mà theo Tiến sĩ T Văn Tài, giáo sư Lut ca Đi hc Harvard, là thúc đy bày t mnh hơn quan đim ca khi các quc gia Đông Nam Á sau hàng lot các tuyên b chính thc ca M.

"Vit Nam, vi tư cách ch tch ASEAN năm nay, cũng theo tiếng nói ca ASEAN nói chung và dâng cao quan đim ca ASEAN, nghĩa là ln đu tiên Vit Nam dám nói mnh hơn vi Trung Quc", Giáo sư T Văn Tài nhn xét vi VOA.

Theo Giáo sư ca Đi hc Harvard, đây là đim mnh duy nht mà Vit Nam th hin cho ti nay đi vi Trung Quc, nhưng vn chưa đi đến hành đng quyết đoán hơn na là khi kin Bc Kinh v tuyên b ch quyn đi vi Hoàng Sa.

Trong khi đó, Trung Quc, thông qua t Hoàn Cu Thi Báo, tiếp tc đưa ra "cnh báo" Hà Ni v vic "chn phe" nhm chng li Bc Kinh.

"Nếu s can d ca M vào Bin Đông làm gia tăng căng thng khu vc hoc phá v cân bng trong mi quan h gia Trung Quc, Vit Nam và M, thì s phát trin ca Vit Nam s b gián đon. Tn tht ca Vit Nam s ln hơn nhiu so vi li ích nhn được", t báo ca Đảng cộng sản Trung Quc nói trong bài viết phân tích v mi quan h M - Trung sau khi Hoa K đưa ra tuyên b gi yêu sách ca Bc Kinh Bin Đông là "phi pháp".

Nhn đnh v vn đ này, Tiến sĩ Hà Hoàng Hp, nhà nghiên cu cao cp khách mi ca Vin Nghiên cu Đông Nam Á (ISEAS) Singapore nói vi VOA rng :"Trung Quc t khi tri dy thì đã đt ra vn đ là cnh báo các nước nh xung quanh là đng có ng theo mt nước nào đó chng li Trung Quc".

Tuy nhiên, theo ông, "Mt khi li ích quc gia ca mt nước b xâm hi trong khi nó nh quá, chưa có cách nào đ chng li được thì buc lòng nó phi đi nh s giúp đ ca nhng nước khác, đc bit là các nước ln".

Vì vy, Tiến sĩ Hà Hoàng Hp nói k c khi Vit Nam vi chính sách quc phòng "4 không" hin nay, trong đó có nguyên tc "không tham gia liên minh quân s, không liên kết vi nước này đ chng nước kia", thì trong trường hp xy ra nhng tình hung nguy hi đến li ích quc gia, Vit Nam chc chn s b các chính sách trên đ tìm s tr giúp hay ng minh" đ chng li.

"Cho nên, nếu Trung Quc nói rng Vit Nam ng theo M hay M b vai trò trung gian đi thì không phi. M vn đng gia. Cho nên M không nói gì đến chuyn ch khác, không nói đến Hoàng Sa, mà M da vào đúng mt chuyn là Công ước Lut bin và vn đ thm lc đa",Tiến sĩ Hà Hoàng Hp nói và cho rng đây chính là đim chung khiến cho Vit Nam và M thot nhìn có v như đang "phe" vi nhau.

Còn Giáo sư T Văn Tài nhn đnh rng lp trường ca Hoa K vn không thay đi t trước ti nay. M vn không can thip vào vn đ quc gia nào nm ch quyn đo, đá nào trong nhng khu vc tranh chp. Tuy nhiên, tuyên b "c th hơn" ln này ca B Ngoi giao, Quc hi và các quan chc M có li cho Vit Nam v nhiu mt, theo c hai nhà nghiên cu.

"M đã lên tiếng ng h mt cách c th, đó là li ích chính tr",Tiến sĩ Hà Hoàng Hp nói."Còn li ích chiến lược là có mt s cam kết ngay trong tuyên b ca M, là h đm bo rng thế k 21 này chính sách bành trướng, bá quyn theo li săn mi ăn tht (predatory) là không có ch đng. Người M s không đ người Trung Quc tiếp tc đi theo con đường này".

V mt ngoi giao, Tiến sĩ Hà Hoàng Hp cho rng tuyên b ca M th hin mt "bước tiến ln" ca Hoa K trong vic đưa ra hành đng c th ng h tiến trình gii quyết các tranh chp đ duy trì hoà bình và quyn t do đi li trên Bin Đông.

Trong khi đó, Giáo sư T Văn Tài nói rng v mt quân s, Vit Nam không bao gi có th tr thành đi th ca Trung Quc, nhưng điu đó không có nghĩa là không th u" vi Trung Quc trong vn đ ch quyn trên Bin Đông.

"Tuy Vit Nam có hi quân mnh th ba, sau M và Trung Quc, ti Bin Đông, nhưng không bao gi là đi th ca Trung Quc khi đng mt mình được, ch có th có can đm hơn là vì M đã có lp trường như vy, Vit Nam có kh năng quân s như vy và tinh thn chng Trung Quc ca dân chúng như vy thì Vit Nam ‘đng s’".

Theo ông, Hà Ni "không vic gì phi do d đ nói nhng tiếng nói mnh m nht" vào lúc tt c các nước ASEAN (tr Campuchia và Lào) đang đng lot chng Trung Quc, vi s ng h ca c hành pháp ln lưỡng đng Quc hi M.

"Thành ra Vit Nam nên nói mnh hơn na", Giáo sư T Văn Tài nói và thêm rng dù Vit Nam có hành đng mnh hơn na thì cũng khó có kh năng xy ra chiến tranh nên "không vic gì phi s".

Khánh An

Nguồn : VOA, 21/07/2020

************************

Bc Kinh : Quan h Trung-Vit đang phát trin ‘tích cc’

VOA, 21/07/2020

B Ngoi giao Trung Quc hôm 20/7 cho biết rng mi quan h gia Trung Quc và Vit Nam đang phát trin "tích cc" v tng th bt chp nhng căng thng gia Bc Kinh và Hà Ni trong nhng tháng gn đây v xung đt trên Bin Đông.

theo2

Ng ườ i phát ngôn B Ngo i giao Trung Qu c Uông Văn Bân (Wang Wenbin) nói m i quan h gi a Trung Qu c và Vi t Nam v t ng th phát tri n "tích c c".

Người phát ngôn Uông Văn Bân (Wang Wenbin) ca B Ngoi giao Bc Kinh nói vi các phóng viên sau khi thông báo v cuc hp Ủy ban điu hành Trung Quc-Vit Nam v Hp tác song phương ln th 12 rng "v tng th, các mi quan h Trung Quc-Vit Nam đang trên mt qu đo tích cc".

Ông Uông không nhc gì ti nhng xung đt gn đây gia hai nước v các đng thái ca Trung Quc trên Bin Đông khiến b ngoi giao Hà Ni và Bc Kinh nhiu ln lên tiếng qua li cáo buc ln nhau v ch quyn lãnh th.

Nhng tháng gn đây, căng thng gia Vit Nam và Trung Quc tăng cao khi Hà Ni t cáo Bc Kinh đâm chìm mt tàu cá ca ngư dân Vit gn qun đo Hoàng Sa. Trung Quc còn tiến hành các cuc tp trn quân s vào gia tháng 4 và tuyên b thành lp các qun hành chính Hoàng Sa và Trường Sa, mt đng thái mà Hà Ni phn đi.

Vn đ Bin Đông đã được Phó th tướng kiêm B trưởng Ngoi giao Phm Bình Minh đưa ra trong cuc hp ln th 12 Ủy ban Ch đo hp tác song phương Trung Quc-Vit Nam mà ông đng ch trì vi Ủy viên Quc v-B trưởng Ngoi giao Trung Quc Vương Ngh qua hình thc trc tuyến hôm 21/7.

Theo cng thông tin đin t Chính ph, hai bên đã "trao đi thng thn v tình hình trên bin thi gian qua và nhng đim còn khác bit v vn đ trên bin".

Ông Minh "nêu quan ngi trước nhng din biến phc tp Bin Đông gn đây" và đ ngh hai bên kim soát tt bt đng trên bin, không có hành đng làm phc tp hình hình, m rng tranh chp, tôn trng các quyn và li ích hp pháp ca Vit Nam, duy trì hoà bình n đnh Bin Đông".

Hai bên nht trí "tuân th nhn thc chung cp cao và Tho thun v nhng nguyên tc cơ bn ch đo gii quyết vn đ trên bin Vit Nam-Trung Quc, tuân th lut pháp quc tế, đc bit là Công ước Liên Hp Quc v Lut bin 1982, thúc đy các cơ chế đàm phán v vn đ trên bin" và "thúc đy đàm phán COC (b quy tc ng x trên Bin Đông) sm đt kết qu thc cht", theo báo đin t Chính ph.

Tuy nhiên ti hi ngh, các quan chc Vit Nam và Trung Quc nht trí rng "quan h Vit-Trung v tng th duy trì xu thế phát trin tích cc".

"Trung Quc mong mun nm gi tiến b trong quan h song phương vi Vit Nam ti cuc hp này và trao đi ý kiến chuyên sâu v trao đi và hp tác trong các lĩnh vc khác nhau vi các n lc phòng nga và kim soát đang din ra", người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quc nói hôm 20/7. "Chúng tôi tin rng vi nhng n lc phi hp ca mình, cuc hp s mang li kết qu như mong đi và đóng góp vào s hp tác chiến lược toàn din ca (hai nước) chúng ta".

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quc cũng nói rng : "Trước s bùng n đt ngt ca Covid-19, Trung Quc và Vit Nam đã đoàn kết vi nhau đ h tr ln nhau và đt được chiến thng ln trong cuc chiến, to điu kin tt đ trao đi và hp tác trong tương lai".

Mc dù vy, M và cng đng quc tế cho rng Trung Quc đã li dng trong lúc các quc gia láng ging còn đang vt ln vi đi dch do virus corona bt ngun t Vũ Hán gây ra đ tiến hành các hot đng tăng cường kim soát Bin Đông.

Ti cuc hp báo hôm 20/7, ông Vương còn cho biết rng : "Vì năm nay là k nim 70 năm quan h ngoi giao, Tng bí thư-Ch tch Tp Cn Bình đã có cuc nói chuyn qua đin thoi và trao đi đin mng vi Tng Bí thư và Ch tch Nguyn Phú Trng" trong dp Tết va qua và "bàn các kế hoch chiến lược nhm phát trin hơn na các mi quan h gia hai đng và hai nhà nước".

*********************

Đi s Kritenbrink : M thượng tôn pháp lut Bin Đông, sát cánh vi Vit Nam

VOA, 20/07/2020

Nhng tuyên b v chính sách ca Washington va qua th hin rõ hơn cam kết ca M v duy trì thượng tôn pháp lut Bin Đông, và Washington sát cánh vi Hà Ni đ bo v quyn ch quyn và li ích ca Vit Nam nht quán vi lut pháp quc tế, cũng như đ bác b tư duy "chân lý thuc v k mnh" ti Bin Đông.

theo3

Hai tàu sân bay M USS Ronald Reagan và USS Nimitz Bin Đông, 6/7/2020

Đó là quan đim ca Đi s M ti Vit Nam Kritenbrink th hin trong mt bài viết đăng trên báo Thanh Niên hôm 20/7.

Đi din ngoi giao ca M ti Hà Ni nhc li s kin vào tháng 7/2016, mt tòa trng tài quc tế ra phán quyết rng theo Công ước Liên Hip Quc v lut Bin (UNCLOS) 1982, không có cơ s pháp lý cho bt c quyn lch s, quyn ch quyn và quyn tài phán nào ca Trung Quc trong khu vc được gi là ường lưỡi bò" mà Bc Kinh v ra trên bn đ v Bin Đông, ngoài nhng điu được quy đnh ti UNCLOS.

Nhưng trong 4 năm qua, Trung Quc pht l phán quyết, đy mnh chiến dch hăm da nhm làm suy yếu quyn ch quyn và li ích ca Vit Nam cũng như các nước ven bin khác Đông Nam Á, đi s M viết.

Hoa Kỳ ngày càng quan ngi khi Bc Kinh li dng vic thế gii tp trung đi phó đi dch Covid-19 đ đy các yêu sách ca h vùng bin đi xa hơn, thay thế lut pháp quc tế bng tư duy "chân lý thuc v k mnh", người đng đu phái b ngoi giao M Vit Nam bày t.
Tr
ước nhng hành đng ca Trung Quc nhm bác b lut pháp quc tế và dn xóa b quyn ch quyn và li ích ca Vit Nam và các quc gia Đông Nam Á, Ngoi trưởng M Mike Pompeo ngày 13/7 tuyên b thay đi chính sách ca Washington đi vi các yêu sách hàng hi, đi s Kritenbrink viết.

"M phn đi bt c yêu sách nào ca Trung Quc đi vi vùng bin ngoài lãnh hi 12 hi lý tính t các đo nước này đưa ra yêu sách qun đo Trường Sa hoc t bãi cn Scarborough", nhà ngoi giao M nêu rõ.

Điu này bao gm c s bác b rõ ràng yêu sách ca Trung Quc đi vi bãi Tư Chính, nơi Bc Kinh đã tiến hành "mt chiến dch cưỡng bc và quy ri hot đng du khí lâu nay ca Vit Nam", vn li ca Đi s Kritenbrink. Ông viết tiếp rng Ngoi trưởng Pompeo và M coi s bt nt này "không ch mang tính khiêu khích và gây bt n, mà còn là bt hp pháp".

theo4

Đi s Hoa K Daniel Kritenbrink trong mt ln gp Th tướng Vit Nam Nguyn Xuân Phúc, 2017. (Chinhphu.vn)

Nhn xét v các quan đim ca M do các nhà ngoi giao hàng đu nước này đưa ra gn đây, tiến sĩ Trn Công Trc, nguyên Trưởng ban Biên gii Chính ph Vit Nam, nói vi VOA :

"Tuyên b ca ngài Ngoi trưởng Mike Pompeo và ngài Đi s Hoa K ti Hà Ni là lp trường có th nói là rt rõ ràng, rt cương quyết, rt mnh m so vi trước đây. Nhng ni dung đy hoàn toàn phù hp vi nhng quan đim ca Vit Nam và các nước trong khu vc ASEAN. Mt ln na, ch không phi là ln đu tiên, phía Hoa K li ng h, đng v các nước trong khu vc ASEAN trong đó có Vit Nam đ mà đu tranh chng li các hành đng sai trái đ mà nhm thượng tôn pháp lut".

So sánh cách hành x ca hai cường quc hàng đu thế gii đi vi UNCLOS, Đi s Kritenbrink nhn mnh trên t Thanh Niên hôm 20/7 rng mc dù M không phi thành viên ca công ước này, nhưng mi chính quyn M trước gi đu "công nhn và tuân th" nhng điu khon ca công ước.

Trong khi đó, ngược li, Trung Quc đã ký và phê chun UNCLOS, nhưng "ngang nhiên pht l" các nghĩa v hip ước ca mình được quy đnh ti công ước, nhà ngoi giao M viết.

"Nhng tuyên b v chính sách ca M va qua th hin rõ hơn cam kết duy trì thượng tôn pháp lut ca chúng tôi Bin Đông qua vic ng h lut pháp quc tế được phn ánh trong UNCLOS. Đây là cam kết M chia s vi Vit Nam, mt trong nhng thành viên ch đng nht ca UNCLOS", lãnh đo phái b ngoi giao M Vit Nam khng đnh.

Đ cp đến quan h ngoi giao song phương kéo dài 25 năm mà hai nước va k nim, và quan h Đi tác toàn din có t tháng 7/2013, Đi s Kritenbrink ch ra rng nhng tuyên b ca M cũng là "minh chng cho sc mnh" ca mi quan h này, đng thi bình lun thêm :

"Lp trường ca M v Bin Đông cho thy M sát cánh vi Vit Nam đ bo v quyn ch quyn và li ích ca các bn nht quán vi lut pháp quc tế - bao gm c quyn đi vi các ngun du khí ngoài khơi, và quyn đánh bt cá, là nhng điu sng còn cho s thnh vượng kinh tế ca các quc gia Đông Nam Á".

Đi s M Kritenbrink cũng khng đnh : "M sát cánh vi Vit Nam đ bác b s áp đt tư duy chân lý thuc v k mnh ti Bin Đông".

theo5

Ngoi trưởng M Pompeo gp Phó Th tướng-B trưởng Ngoi giao Việt Nam Phm Bình Minh, tháng 7/2018

Tiến sĩ Trn Công Trc, người có hơn 30 năm gn bó vi công tác biên gii, lãnh th ca Vit Nam, nhn đnh rng tuy các tuyên b ca M có li cho Vit Nam và mt s nước ASEAN song vn nhm đến phc v li ích ca M là trên hết.

Trong lúc nhiu người Vit Nam bày t trên mng xã hi s phn khích v các tuyên b ca M, cũng như mong mun Vit Nam tiến xa hơn trong quan h vi M, chuyên gia Trn Công Trc cho rng vn còn quá sm đ nghĩ đến vic M liên minh vi Vit Nam. Ông nói vi VOA :

"Tôi không cho rng M phát biu như vy và có nhng li mnh m như vy là đ nhm mc đích lôi kéo Vit Nam, không có nghĩa là làm như vy đ lôi kéo Vit Nam chng Trung Quc. Bi vì h tha biết là Vit Nam không bao gi có ch trương đng v nước này đ chng nước khác. Không liên minh liên kết, nht là trong thi gian hin ti. Còn sau này tình hình như thế nào là chuyn khác".

Chuyên gia v biên gii, lãnh th ca Vit Nam nói đt nước này lâu nay c gng đt được s cân bng trong quan h vi các nước ln đ tránh xung đt, chiến tranh, và ông cho rng cách tiếp cn này t được hiu qu nht đnh" trong cuc đu tranh cho li ích ca Vit Nam Bin Đông.

Published in Diễn đàn

Biển Đông : Philippines chi 26 triệu đô xây hạ tầng quân sự trên đảo Thị Tứ (RFI, 10/06/2020)

Bộ trưởng Quốc Phòng Philippines hôm qua 09/06/2020 cùng với một phái đoàn đã đổ bộ lên đảo Thị Tứ, chủ trì lễ khánh thành một bến tàu trị giá 5 triệu đô la. Đồng thời loan báo sẽ chi 26 triệu đô la xây dựng cơ sở hạ tầng quân sự trên đảo này, trong đó có việc hoàn chỉnh một phi đạo.

bd1

Bộ trưởng Quốc Phòng Philippines, Delfin Lorenzana (giữa), cắt băng khánh thành công trình bến tàu trên đảo Thị Tứ, ngày 09/06/2020. AFP - HANDOUT

Bộ trưởng Delfin Lorenzana tuyên bố, âu tàu mới này sẽ giúp hải quân Philippines có thể tiếp tế dễ dàng ngay trong mùa bão, thay vì phải chuyển hàng từ các tàu nhỏ. Ông loan báo chính quyền dành 26 triệu đô la cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng trên đảo Thị Tứ, trong đó có việc bê-tông hóa một phi đạo. Đây là phi đạo đầu tiên tại Trường Sa được xây vào cuối thập niên 70, dài khoảng 1,3 km.

Tuy dùng cho mục đích quân sự, nhưng ông Lorenzana khẳng định chỉ nhằm tạo điều kiện sinh hoạt trên đảo, và cho rằng các cơ sở hạ tầng mới sẽ không dẫn đến các xung đột. 

Các tàu hải cảnh và tàu cá Trung Quốc hiện diện đông đảo ở gần đó, nhưng ông Lorenzana nhấn mạnh : "Trung Quốc nói rằng sẽ không tấn công chúng tôi".

South China Morning Post lưu ý, việc bộ trưởng Delfin Lorenzana đặt chân lên đảo Thị Tứ diễn ra cùng thời điểm với việc các quan chức ở Manila kỷ niệm 45 năm quan hệ với Trung Quốc, hành động này có thể làm cho Bắc Kinh bực tức.

Ông Lorenzana nói với các phóng viên đi cùng, tuy đảo Thị Tứ nằm bên ngoài vùng đặc quyền kinh tế Philippines, nhưng Manila sẽ tìm cách nhấn mạnh yêu sách chủ quyền.

Đảo Thị Tứ là đảo san hô thuộc cụm đảo Thị Tứ, lớn thứ nhì về mặt diện tích tại quần đảo Trường Sa. Năm 1933, thống đốc Nam Kỳ thời Pháp thuộc ký nghị định sáp nhập vào địa phận tỉnh Bà Rịa, nhưng đầu thập niên 70 lợi dụng Việt Nam đang trong tình trạng chiến tranh, Philippines đã cho quân bí mật chiếm đóng.

CNN cho biết thêm, một số nhà báo đi cùng bộ trưởng Quốc Phòng Philippines khi vừa đặt chân lên đảo Thị Tứ đã nhận được tin nhắn "Chào mừng đến Trung Quốc". Riêng ông Lorenzana thì nhận được tin "Welcome to Vietnam". Ông nói rằng Manila cần phải thiết lập hệ thống viễn thông di động để người sử dụng điện thoại nhận được tin "Welcome to Philippines". Tuy nhiên phát ngôn viên cơ quan viễn thông Philippines nói với đài truyền hình Mỹ việc này rất khó khăn, và kể cả khi lập được, người dùng smartphone vẫn nhận được tin nhắn của Trung Quốc và Việt Nam vì sóng mạnh hơn.

Hoa Kỳ điều oanh tạc cơ và phi cơ dọ thám đến Biển Đông

Theo Fox News hôm nay 10/06/2020, các oanh tạc cơ B-1B và máy bay dọ thám không người lái Global Hawk đã thực hiện các phi vụ trên Biển Đông và các khu vực khác ở Thái Bình Dương, trong khuôn khổ chiến lược giám sát và răn đe.

Không quân Hoa Kỳ cho biết các oanh tạc cơ B-1B cất cánh từ đảo Guam đến Biển Đông để hỗ trợ cho Bộ tư lệnh Ấn Độ-Thái Bình Dương. Đồng thời những chiếc Global Hawk được chuyển sang căn cứ không quân Yokota ở Nhật Bản nhằm tăng cường sự hiện diện của Hoa Kỳ trong khu vực.

Thụy My

*********************

Biển Đông : Indonesia liên tiếp tỏ lập trường cứng rắn hơn với Trung Quốc (RFI, 10/06/2020)

Không phải là môt bên tranh chấp ở Biển Đông, nhưng mới đây trong không đầy hai tuần, Indonesia đã hai lần công khai lên tiếng bác bỏ yêu sách đường lưỡi bò của Trung Quốc. Hành động của Jakarta ngày 05/06/2020, và đặc biệt là trước đó vào ngày 26/05, viện dẫn phán quyết Biển Đông năm 2016 của Tòa Trọng Tài Thường Trực La Haye, lại càng đáng chú ý hơn trong bối cảnh Indonesia còn chọn diễn đàn Liên Hiệp Quốc để bày tỏ thái độ, tạo thêm tiếng vang cho động thái của mình.

bd2

Indonesia ngày càng tỏ rõ lập trường cứng rắn với Trung Quốc về hồ sơ Biển Đông. Ảnh tư liệu : Tổng thống Indonesia Joko Widodo (giữa) tới tham đảo Natura ngày 08/0/2020 sau khi Trung Quốc có hành vi xâm phạm chủ quyền của Indonesia trên Biển Đông. © AFP

Đối với giới phân tích, việc một nước có trọng lượng như Indonesia ra mặt chống các yêu sách quá đáng của Bắc Kinh tại Biển Đông sẽ là một hậu thuẫn quý giá cho các đồng minh ASEAN có tranh chấp với Trung Quốc đang vất vả chống lại các hành vi chèn ép của Bắc Kinh.

Động thái cứng rắn gần đây nhất của Indonesia nhắm vào Trung Quốc trên vấn đề Biển Đông là việc Jakarta đã thẳng thừng bác bỏ đề nghị của Bắc Kinh muốn hai bên đàm phán về điều mà Trung Quốc gọi là "đòi hỏi chồng chéo về các quyền trên biển" ở một phần Biển Đông.

Phát biểu với hãng tin Mỹ BenarNews ngày 05/06, ông Damos Dumoli Agusman, vụ trưởng Vụ Luật Pháp và Hiệp Ước Quốc Tế bộ Ngoại Giao Indonesia khẳng định : "Căn cứ vào Công Ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982, Indonesia không có tuyên bố chủ quyền chồng chéo với Trung Quốc, do đó việc tổ chức bất kỳ đối thoại nào về phân định ranh giới trên biển đều không thỏa đáng".

Quan chức Indonesia cũng nhắc lại tuyên bố tháng 1/2020 của bộ Ngoại Giao nước này, khẳng định Jakarta "từ chối" mọi thương lượng với Bắc Kinh về Biển Đông vì trên cơ sở UNCLOS, hai bên không có bất kỳ tranh chấp lãnh thổ nào.

Theo BenarNews, tuyên bố của ông Agusman là câu trả lời của Jakarta đối với một bức thư mà Bắc Kinh đã gửi cho tổng thư ký Liên Hiệp Quốc ngày 02/06. Trong bức thư, Trung Quốc nói không có tranh chấp chủ quyền lãnh thổ với Indonesia, nhưng do việc Trung Quốc có những quyền lợi ở Biển Đông được "xác lập từ lâu đời trong lịch sử và phù hợp với luật quốc tế", cho nên hai bên lại có tuyên bố chồng chéo về quyền trên biển ở một phần vùng biển.

Khu vực có liên quan là vùng đặc quyền kinh tế ngoài khơi quần đảo Natuna của Indonesia, nhưng bị Trung Quốc cho là của họ vì nằm bên trong đường 9 đoạn của Bắc Kinh ở Biển Đông. Tuy nhiên, đối với Indonesia, đòi hỏi của Trung Quốc mang tính đơn phương và hoàn toàn không có cơ sở về mặt luật pháp quốc tế.

Phản ứng bác bỏ đề nghị đàm phán của Trung Quốc đã được Indonesia đưa ra không đầy 2 tuần sau một động thái mạnh của Jakarta đánh vào lập trường của Bắc Kinh về Biển Đông : Một công hàm ngày 26/05 gởi lên Liên Hiệp Quốc, viện dẫn phán quyết năm 2016 của Tòa Trọng Tài Thường Trực La Haye để bác bỏ đường 9 đoạn của Trung Quốc về Biển Đông.

Nội dung công hàm của Indonesia không liên quan gì đến quan hệ song phương với Trung Quốc mà nhằm nêu bật quan điểm của Jakarta về sự kiện Kuala Lumpur vào tháng 12/2019 đã gửi lên Ủy Ban Liên Hiệp Quốc về Ranh Giới Thềm Lục Địa bản đệ trình tuyên bố chủ quyền đối với thềm lục địa mở rộng của Malaysia ở vùng Biển Đông, kéo theo những công hàm thể hiện lập trường của Việt Nam, Philippines và nhất là Trung Quốc.

Trong bài phân tích ngày 03/06, chuyên gia Ankit Panda, biên tập viên cao cấp của chuyên san Nhật Bản The Diplomat đã đặc biệt ghi nhận việc Indonesia nhấn mạnh trở lại phán quyết năm 2016 về Biển Đông của Tòa Trọng Tài Thường Trực để bác bỏ giá trị của các đòi hỏi chủ quyền của Trung Quốc trên Biển Đông.

Indonesia thể hiện vai trò nước lớn nhất Đông Nam Á 

Theo ông Panda, qua công hàm mới nhất, Indonesia chấp nhận một trong những điểm quan trọng nhất của phán quyết. Đó là không một thực thể nào đang bị tranh chấp ở Biển Đông có thể được xem là "đảo" theo định nghĩa pháp lý của từ này hiểu theo Luật Biển Liên Hiệp Quốc, và như vậy "không một thực thể nào ở quần đảo Trường Sa có thể có vùng đặc quyền kinh tế hay thềm lục địa của riêng mình".

Không những thế, Indonesia còn xác định rõ thêm : "Indonesia nhắc lại rằng bản đồ Đường 9 đoạn thể hiện yêu sách chủ quyền lịch sử rõ ràng là thiếu cơ sở pháp lý quốc tế và tương đương với việc vi phạm Công Ước về Luật Biển UNCLOS 1982.

Quan điểm này cũng đã được phán quyết ngày 12/07/2016 của Tòa Trọng Tài xác nhận, theo đó toàn bộ những quyền lịch sử mà nước Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa đưa ra để chiếm hữu các nguồn tài nguyên khoáng sản hay hải sản đều bị bãi bỏ do những giới hạn về vùng biển ghi trong UNCLOS 1982.

Theo The Diplomat, đối với những ai ủng hộ luật quốc tế, việc Jakarta nêu bật trở lại phán quyết năm 2016 về Biển Đông rất đáng hoan nghênh trong bối cảnh tổng thống Duterte của nước đệ đơn kiện Trung Quốc là Philippines, đã chạy theo Bắc Kinh mà bỏ lơ văn kiện này.

Không có Manila thúc đẩy việc thực hiện, phán quyết cũng không còn được coi trọng trong chính sách của khu vực Đông Nam Á, vào lúc mà khối ASEAN rất chia rẽ, với vấn đề Biển Đông chỉ được chú ý một cách giới hạn, chủ yếu trong các cuộc gặp đa phương lớn.

Chính vì vậy việc Indonesia thể hiện lập trường cứng rắn hơn trước các đòi hỏi chủ quyền rộng khắp của Trung Quốc trên Biển Đông rất đáng chú ý trên hai cấp độ.

Thứ nhất là vì dẫu sao Indonesia vẫn nắm giữ một vị thế hàng đầu trong khối ASEAN. Việc đưa phán quyết 2016 vào trong chính sách của riêng mình về Biển Đông có thể là dấu hiệu cho thấy là Indonesia sẵn sàng có một cách tiếp cận cứng rắn tương tự đối với Trung Quốc trong khuôn khổ hiệp hội 10 nước Đông Nam Á.

Ngoài ra, việc Indonesia sẵn sàng viện dẫn phán quyết có thể làm cho Việt Nam kiên quyết hơn trong việc kiện Trung Quốc, điều từng được chuyên gia Mỹ Derek Grossman đã nêu lên trên The Diplomat gần đây, theo đó Việt Nam đang "nghiêm túc xem xét" một hành động pháp lý quốc tế.

Cho dù vậy, The Diplomat cũng nhắc lại quan điểm thận trọng của nhà nghiên cứu Evan Laksmana, chuyên gia về chính sách đối ngoại Indonesia. Trên nhật báo Hồng Kông South China Morning Post chuyên gia này nhắc nhở rằng các động thái mới đây của Indonesia không phải là một sự thay đổi lập trường, mà chỉ là một sự phát triển thêm chính sách hiện hành dưới thời tổng thống Joko Widodo.

Mai Vân

*********************

Người Trung Quốc dùng xuồng cao tốc vận chuyển hàng hóa trái phép trên vùng biển Vạn Gia (RFA, 10/06/2020)

Tỉnh Quảng Ninh phải tăng cường việc kiểm soát hoạt động xuất nhập cảnh của người Trung Quốc bằng xuồng cao tốc trên vùng biển Vạn Gia.

bd3

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng cửa khẩu Cảng Vạn Gia, Quảng Ninh tổ chức tuần tra, kiểm soát trên vùng biển thuộc địa bàn quản lý – Ảnh : Thái Cảnh

Đó là nội dung trong văn bản của Văn phòng thường trực Ban chỉ đạo 389 quốc gia phát đi ngày 10 tháng 6 và được truyền thông trong nước loan tải.

Theo Ban chỉ đạo, trên vùng biển Vạn Gia thuộc thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh thời gian qua xuất hiện các xuồng máy được trang bị động cơ công suất 2/6 máy chạy với tốc độ cao. Đặc biệt các thuyền viên điều khiển đều mang quốc tịch Trung Quốc và một số xuồng hoạt động nhưng không có tên, số hiệu, biển kiểm soát hoặc mang biển kiểm soát giả, biển kiểm soát Trung Quốc nhằm vận chuyển hàng hóa tái xuất, xuất khẩu (trong đó có thuốc lá, rượu ngoại).

Số xuồng này thường xuyên neo đậu trên các vùng biển thuộc khu vực Vạn Gia, sau đó di chuyển vào vùng chuyển tải của cảng Vạn Gia để lấy hàng, khi có điều kiện thuận lợi sẽ vận chuyển số hàng trên quay trở lại Việt Nam để tiêu thụ.

Trong văn bản có đoạn viết : "Hoạt động của các xuồng và thuyền viên người Trung Quốc trên vùng biển Vạn Gia, Quảng Ninh rất phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh quốc gia trên biển, có dấu hiệu buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới".

Do đó, Ban Chỉ đạo yêu cầu tỉnh Quảng Ninh kiểm soát chặt chẽ không để các hoạt động trên tiếp tục xảy ra trên vùng biển Vạn Gia đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Trong khi đó, trả lời trên tờ Tuổi Trẻ điện tử vào ngày 10/6, ông Nguyễn Văn Nghiên, Cục trưởng Cục Hải quan Quảng Ninh cho rằng hoạt động xuất nhập cảnh và vận chuyển hàng hóa như Ban Chỉ đạo nêu đã được kiểm soát và từ ngày 9 tháng 5 không còn tình trạng người Trung Quốc dùng xuồng cao tốc nhập cảnh vào Việt Nam chở hàng hóa.

Published in Châu Á
Trang 1 đến 6