Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

jeudi, 06 août 2020 14:22

Dân chủ giả cầy

Tiếng Việt của ta rất phong phú và có ý nghĩa thâm sâu. Khi áp dụng vào chính trị thì nghĩa chữ càng tím ruột, lộn gan lên đầu.

giacay1

Tỷ dụ như khi báo Nhân Dân, tiếng nói chính thức của Đảng và Nhà nước cộng sản Việt Nam nghêu ngao rằng "dân chủ là bản chất chế độ xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển đất nước" (ngày 10/07/2020) thì dân Nam Kỳ Lục Tỉnh biết ngay đó là xạo ke, ba xạo, ba đía, hay là chuyện tào lao thiên địa, bá láp bá xàm.

Dân bợm nhậu có chút chữ nghĩa của Thánh hiền ban cho kêu đó là loại "dân chủ giả cầy", hay "treo đầu heo, bán thịt chó" để lừa người mua. Tuy nhiên, cũng đã có nhiều người vì ngây thơ hay thiếu kinh nghiệm sống đời với cộng sản nên đã bị lừa hay sa vào bẫy "dân chủ hàng giả" của đám dư luận viên tuyên giáo, cơ quan tuyên truyền của đảng.

Nhưng hai chữ "giả cầy" xuất phát từ đâu ? Đó là ở một số vùng quê miền Bắc, người dân gọi chó là "con cầy". Thịt "cầy" là món nhậu khoái khẩu của dân ghiền thịt chó, nhưng khi không thể giết chó lấy thịt hay không mua được thịt chó ngoài chợ, người dân nấu món "giả cầy" bằng thịt heo (lợn). Để làm giống như thịt chó, người nấu phải đốt than, hay rơm hơ cho da vàng giống như da chó thui. Sau đó cắt nhỏ rồi nấu với hai thứ gia vị không thể thiếu đó là riềng và mắm tôm để có hương vị giống thịt chó. Khi ăn, nếu có lá mơ kèm theo thì tuyệt.

giacay2

Cũng nên biết món thịt chó rất thịnh hành ở miền Bắc trước khi được dân Bắc di cư đem theo vào thực đơn miền Trung rồi xuống miền Nam năm 1954.

Và cũng từ sau 1954 món nhậu khoái khẩu "giả cầy" đã được văn chương hóa trong văn nghệ dân gian để diễu cợt những câu chuyện đầu ngô, mình sở hay tác phẩm không giống ai.

Trong lĩnh vực chính trị, người dân ở Việt Nam bị đảng tự ý tròng vào cổ xiềng xích Mác-Lê ngoài ý muốn là chuyện thật, không phải "giả cầy". Đảng đã nói văng xích chó rằng :

"Đi lên chủ nghĩa xã hội là khát vọng của nhân dân ta, là sự lựa chọn đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh, phù hợp với xu thế phát triển của lịch sử" (Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội - bổ sung, phát triển năm 2011).

Nhưng cái mảng "khát vọng" này từ đâu bò ra dzậy bà con ? Thành phần dân số bị đảng vơ vào là "nhân dân ta" là bao nhiêu, người của phe nhóm, hay chủng tộc nào trong số 54 sắc dân sống trên lãnh thổ Việt Nam ?

Nên nhớ Đảng cộng sản Việt Nam chưa bao giờ dám tổ chức trưng cầu ý dân để biết số người ủng hộ đảng và chủ nghĩa cộng sản là bao nhiêu nên khi đảng lạm dụng "nhân dân ta" để áp đặt tham vọng của mình và của hơn 4 triệu đảng viên lên trên 90 triệu dân là tiếm quyền. Dân Nam bộ gọi là "cướp cạn".

Ngoài ra, khi đảng "chọn chủ nghĩa xã hội" để ép dân theo mà cho đó là "phù hợp với xu thế phát triển của lịch sử", là đảng đã "mượn đầu heo nấu cháo" để bảo vệ quyền cai trị bất hợp pháp và độc tài cho mình.

Việc này đã viết trong Cương lĩnh :

"Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động, lấy tập trung dân chủ làm nguyên tắc tổ chức cơ bản…".

Chọn chủ nghĩa cộng sản là chuyện riêng của đảng, không mắc mớ gì đến dân, nhưng khi đảng ép dân phải chấp nhận là "giả cầy", phản dân chủ.

Không che được mắt thánh

Ngoài ra đảng cũng đã biết, người dân Việt Nam của Thời đại điện tử Thế kỷ 21 không còn ngây thơ và khờ khạo như đảng nghĩ. Dân biết rõ những chuyện thật, giả và thấy hết những thảm cảnh đảng đã gây ra cho dân như thế nào qua 30 năm chiến tranh huynh đệ tương tàn (1945-1975).

Dân còn biết cả chuyện bồ nhí và tài sản ngập đầu của quan chức vẫn bô bô cái miệng hô hào đạo lý, hay lên miệng dại đời phải sống trong sạch, phải "cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư" như Bác Hồ đã dại. Cũng không lọt khỏi mắt dân những lãnh đạo chỉ biết phô trương gương mẫu bề ngoài lấy điểm nhưng bên trong lại cam tâm sống với "lợi ích nhóm" ruồi bọ để vinh thân phì gia, làm giầu bất chính. Tất nhiên trong thời buổi "có tiền là tiên trên đời" hiện nay, một số không nhỏ cán bộ, đảng viên cũng đã "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" không còn tin vào chủ trương tiếp tục đi theo Chủ nghĩa Cộng sản của đảng. Nhiều đảng viên, đa số cán bộ nghỉ hưu, đã tự ý bỏ quan hệ với đảng để đi kiếm ăn.

Đa số nhân dân cũng đã chán đảng đến tận mang tai và rất bất mãn với thái độ nhu nhược của đảng trước hành động lấn chiếm biển đảo và đàn áp ngư dân Việt Nam của Trung Quốc ở Biển Đông.

Đến chủ trương đưa đất nước "Đi lên chủ nghĩa xã hội" của đảng cũng mập mờ và phiêu lưu vì đảng không chứng minh được thứ "chủ nghĩa" này tốt đẹp ra sao sau hơn 30 năm đổi mới và "quá độ" mà vẫn chưa thấy ánh sáng ở cuối đường hầm thì chắc chắn là lãnh đạo đã hoang tưởng không biết đâu mà mò.

Chính Tổng bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng cũng đã thú nhận : "Đến hết thế kỷ này không biết đã có CNXH hoàn thiện ở Việt Nam hay chưa" (Tuyên bố ngày 24/03/2013 tại Hà Nội).

Như vậy thì rõ ràng Đảng cộng sản Việt Nam, đội ngũ cướp quyền làm chủ đất nước của dân để cai trị, đã tự tung tự tác khi viết rằng : "Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng cầm quyền, lãnh đạo Nhà nước và xã hội… Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị, đồng thời là bộ phận của hệ thống ấy" (Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội bổ sung, phát triển năm 2011 ; Hiến Pháp năm 2013).

Hành động tự phong, tự chiếm và tự cướp như thế rõ ràng chỉ có từ một tổ chức độc tài, toàn trị. Nhân dân, chủ nhân của đất nước đã bị cán bộ đảng, đầy tớ của dân, cướp mất quyền làm chủ.

Thế mà báo Nhân Dân vẫn có thể loa phường rằng :

"Không thể phủ nhận thực tế là ở Việt Nam ngày nay, mọi quyền lực của nhà nước luôn thuộc về nhân dân, nhân dân trực tiếp bầu ra cơ quan quyền lực đại diện của mình để điều hành đất nước, thực hiện giám sát thường xuyên, liên tục đối với hoạt động của hệ thống chính trị" (Nhân Dân, ngày 14/07/2020).

Ăn nói như thế mà không sợ bị quả báo hay sao ?

Bởi vì chuyện bầu cử dưới chế độ cộng sản Việt Nam, dù có bịa đặt, tô son điểm phấn cách mấy đi chăng nữa thì tính bù nhìn "đảng cử dân bầu" không giấu được ai. Các "cơ quan quyền lực đại diện cho mình" (dân) gồm Hội đồng nhân dân và Quốc hội cũng hầu hết là đảng viên được đảng đưa ra cho dân bỏ phiếu lấy lệ để làm đẹp cho chế độ thì bầu bán có hay ho gì đâu mà khoe ?

Việc chọn ứng cử viên được đảng giao cho Mặt trận Tổ quốc, tổ chức ngoại vi của đảng đã phản ảnh tính ứng cử và bầu cử dân chủ trá hình. Hãy nghe đảng xác nhận :

"Riêng trong công tác bầu cử, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam có trách nhiệm tổ chức hiệp thương, lựa chọn, giới thiệu người ứng cử đại biểu quốc hội, đại biểu hội đồng nhân dân ; tham gia các tổ chức phụ trách bầu cử ; phối hợp với các cơ quan nhà nước hữu quan tổ chức hội nghị cử tri cấp xã, các cuộc tiếp xúc giữa cử tri với người ứng cử ; tham gia tuyên truyền, vận động cử tri thực hiện pháp luật về bầu cử (theo Ðiều 19, Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam) Hội đồng nhân dân" (báo Nhân Dân, ngày 21/07/2020).

Như vậy là đảng "vừa đá bóng, vừa thổi còi" rồi còn gì nữa mà còn lý luận ngạo mạn rằng : "Hiệp thương dân chủ luôn giữ vai trò rất quan trọng, vì chỉ dựa trên cơ sở hiệp thương dân chủ mới tập hợp được ý chí, nguyện vọng của mọi thành viên xã hội, giúp các chủ trương, chính sách của Ðảng, Nhà nước thật sự phát huy vai trò trong cuộc sống. Nếu không có hiệp thương dân chủ thì sự phối hợp, thống nhất hành động giữa các thành viên chỉ mang tính hình thức".

Nhưng "bầu cử "mà không có "vận động tranh cử" giữa các ứng cử viên để dân lựa chọn là thứ bầu cử hình thức phản dân chủ cao độ nhất.

Vậy mà nhóm dư luận viên của báo Nhân Dân vẫn oang oang quàng xiên rằng :

"Không ai có thể phủ nhận ở Việt Nam, việc thực hiện có hiệu quả nguyên tắc dân chủ trong bầu cử đã giúp tập hợp, phát huy tinh hoa của dân tộc trong mọi lĩnh vực hoạt động của xã hội, huy động được các tầng lớp nhân dân tham gia phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí, kịp thời phát hiện các biểu hiện thiếu lành mạnh trong quá trình vận hành của bộ máy công quyền. Ðây là cơ sở giúp thúc đẩy sự phát triển của xã hội, tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam đạt những thành tựu đáng tự hào về mọi mặt. Sự thật hiển nhiên, sinh động ấy là câu trả lời xác đáng đối với các luận điệu, thủ đoạn chống phá của những kẻ lợi dụng dân chủ để xuyên tạc bản chất xã hội" (báo Nhân Dân, ngày 21/07/2020).

Tập trung dân chủ

Nhưng không chỉ khoe có bấy nhiêu thôi. Đảng còn bịa chuyện rằng :

"Đảng luôn khẳng định việc tăng cường, phát huy dân chủ trong Đảng là cơ sở để tăng cường, phát huy dân chủ trong xã hội. Nói cách khác, dân chủ là một trong các yếu tố quyết định sự thành công trong mọi hoạt động của Đảng, và khi dân chủ được hiện thực hóa trong xã hội, trở thành tài sản chung của toàn dân, đã tạo tiền đề vững chắc để phát huy ý chí, năng lực toàn xã hội, giúp Đảng tổ chức, lãnh đạo dân tộc phấn đấu vì mục tiêu, lý tưởng" (báo Nhân Dân, ngày 20/07/2020).

Nghe đảng nói "phát huy dân chủ trong Đảng là cơ sở để tăng cường, phát huy dân chủ trong xã hội" ai mà không ham, nhưng cũng muốn ói bởi vì dân chủ trong đảng là thứ "tập trung dân chủ" kiểu cộng sản.

Vậy "tập trung dân chủ" là trò gì ?

Lênin giải thích :

"Tập trung dân chủ là tự do trong thảo luận nhưng thống nhất trong hành động.

Ý nghĩa của tập trung là quyết định của tổ chức đảng cấp trên là bắt buộc với các tổ chức đảng cấp dưới và cuối cùng là bắt buộc mỗi đảng viên phải chấp hành. Mỗi vấn đề của Đảng sẽ được thảo luận cho đến khi ra nghị quyết. Sau khi có nghị quyết, mỗi đảng viên phải chấp hành nghiêm chỉnh nghị quyết, không được truyền bá ý kiến trái với nghị quyết. Đảng viên dù có ý kiến khác khi phát biểu công khai vẫn phải nói theo nghị quyết chứ không được theo ý mình" (theo Bách khoa toàn thư mở).

Đó là dân chủ chỉ huy, dân chủ đoàn thể, nhưng nếu bảo "phát huy dân chủ trong Đảng là "hạt nhân để thực hiện dân chủ trong toàn xã hội và xây dựng khối đoàn kết toàn dân" là ngụy biện, áp đặt tính chuyên chế, độc tài của đảng lên nhân dân và cướp đi quyền tự quyết của dân.

Dân chủ mà đảng cần phải có cho dân ở Việt Nam bây giờ là :

- Quyền tự do đi bầu trực tiếp và không đi bầu của dân ;

- Quyền tự do ứng cử của mọi công dân, không qua bất cứ hình thức gọi là "hiệp thương" nào của Mặt trận Tổ quốc do đảng chỉ huy ;

- Quyền tự do ngôn luận và tư tưởng ;

- Quyền tự do tín ngưỡng và tôn giáo thật sự, tuyệt đối không có bất cứ hình thức can thiệp nào của nhà nước ;

- Quyền tự do làm báo và ra báo ;

- Quyền tự do hội họp ;

- Quyền tự do lập hội ;

- Quyền tự do biểu tình

Tất cả những quyền nêu trên đều đã được quy định trong Hiến pháp sửa đổi năm 2013, nhưng trong thực tế, đảng không làm như Hiến pháp viết mà phần lớn, nếu có thực thi, thì thuộc loại "xin-cho" theo ý muốn của nhà nước.

Riêng trong lĩnh vực báo chí, đảng đã dành độc quyền và cấm tư nhân ra báo. Đảng cũng độc quyền đảng phái khi không chấp nhận có tổ chức chính trị đối lập. Ngoài ra Đảng chỉ cho phép hoạt động những tổ chức xã hội, văn hóa do đảng, hay các tổ chức chính trị vệ tinh của đảng thành lập.

Bằng chứng là Đảng đã thắng tay khủng bố và đàn áp những tổ chức tự ý thành lập như Văn đoàn độc lập, Hội Nhà báo độc lập, Nghiệp đoàn độc lập, Câu lạc bộ Lê Hiếu Đằng, Hội anh em Dân chủ v.v…

Đối với các tôn giáo, đảng đã phân biệt đối xử, khủng bố ra mặt những tôn giáo không chấp nhận quyền kiểm soát và xen lấn vào nội bộ. Bằng chứng là Đảng cộng sản đã phân hóa và làm tan rã Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất (Ấn Quang) khi giáo hội này không chịu nhập vào tổ chức Giáo hội Phật giáo Việt Nam do nhà nước bảo hộ.

Tổ chức Giáo hội Phật giáo Hòa hảo, Cao đài và một số hệ phái Tin lành cũng bị nhà nước khống chế, làm khó đủ điều chỉ vì họ chống lại can thiệp của đảng.

Riêng Giáo hội Công giáo, vì có hậu thuẫn quốc tế của Tòa thánh Vatican nên đảng đã chùn tay trong nhiều hành động, nhưng vẫn tìm mọi cơ hội để can thiệp vào sinh hoạt nội bộ. Nhiều linh mục tranh đấu cho quyền lợi nhân sinh và xã hội, nhất là các linh mục thuộc Dòng Chúa Cứu Thế từ Nam ra Bắc đã bị bức bách, khủng bố, cấm xuất cảnh, và bị cưỡng ép phải nhận nhiệm sở nơi vùng cao, miền xa hẻo lánh. Quyết định bổ nhiệm, thăng chức các linh mục, giám mục đều phải được nhà nước chấp thuận.

Do đó, những Điều ghi trong Hiến pháp 2013 dưới đây đã bị nhà nước vi phạm nghiệm trọng gồm :

Điều 2

1. Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân.

2. Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam do Nhân dân làm chủ ; tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức. 

Điều 25

Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình. Việc thực hiện các quyền này do pháp luật quy định.

Điều 53

Đất đai, tài nguyên nước, tài nguyên khoáng sản, nguồn lợi ở vùng biển, vùng trời, tài nguyên thiên nhiên khác và các tài sản do Nhà nước đầu tư, quản lý là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý.

Như vậy, có phải là Hiến pháp nói một đảng, nhưng đảng lại bá quyền để thực hiện một nẻo thì có "xạo ke, ba xạo, ba đía" và là bản sắc của "dân chủ giả cầy" không ?

Phạm Trần

(06/08/2020)

Published in Diễn đàn

"Dân chủ" hiển nhiên là giá trị ưu việt của nền văn minh "thượng đẳng" mà đã số dân Việt Nam đa số hiện thời không (hay chưa) ý thức được. Ngay cả những người mang danh hiệu trí thức, hay được dán nhãn "giáo sư Fulbright" nọ kia... Vụ một người Hàn Quốc "sỉ vả" dân tộc Việt Nam tuần trước, với những lời lẽ tương tự, không ai có thể phản biện được. Vì nó đúng quá !

danchu1

Việt Nam bị chia tại vĩ tuyến 17 thì Cao Ly bị chia tại vĩ tuyến 38. Cả hai nước có chung mô hình pháp lý "quốc gia hai chế độ", miền bắc theo chế độ cộng sản, miền nam theo tư bản…

Chửi trong trường hợp này như tạt gáo nước lạnh vô mặt một người sật sừ say rượu đang nói bậy, đang làm chuyện bậy...

Ta phải cám ơn người đó mới đúng.

Nhìn lại lịch sử phát triển xứ sở Nam Hàn, phải nói xứ này có một giai đoạn lịch sử không khác Việt Nam. Đất nước chia hai. Việt Nam bị chia tại vĩ tuyến 17 thì Cao Ly bị chia tại vĩ tuyến 38. Cả hai nước có chung mô hình pháp lý "quốc gia hai chế độ", miền bắc theo chế độ cộng sản, miền nam theo tư bản. Hai bên Nam Hàn và Nam Việt Nam được sự "chống lưng" của Mỹ. Hai bên Bắc Hàn và Bắc Việt Nam được sự "đỡ đầu" của LX và TQ.

Hai bên khác nhau ở chỗ Cao Ly được giữ "nguyên trạng". Hai chế độ Nam Bắc Hàn cạnh tranh, trên mọi phương diện, để so tài "ai hơn ai" ? Dân miền nào được "hạnh phúc" hơn ? Miền nào "phát triển" hơn miền nào ? Hai chủ nghĩa đối nghịch "tư bản" và "cộng sản" tranh tài bằng các phương pháp "hòa bình" ở Cao Ly.

Điều này cũng xảy ra tương tự ở Đông và Tây Đức.

Trong khi Việt Nam, vô phúc cho dân tộc Việt Nam. Đất nước này trở thành thí điểm tranh tài giữa hai ý thức hệ đối nghịch, bằng "phương pháp" chiến tranh "nóng".

Nếu ta so sánh hai chế độ Bắc Hàn và Bắc Việt Nam. Trong một thời gian dài, đến năm 1989, ta thấy hai bên có nhiều điểm tương đồng. Hai bên cùng có chế độ cộng sản độc tài với nền kinh tế quốc doanh, "bao cấp". Người dân dưới hai chế độ này bị kiểm soát chặt chẽ từ tư tưởng cho tới lời nói, hành động. Từ việc ăn ở (hộ khẩu, sổ lương thực, tiền bạc...) cho tới việc đi lại... Đời sống dân chúng đại đa số là khổ cực, thiếu thốn mọi mặt. Dĩ nhiên ngoại trừ cấp "trung ương lợn ĩ" (sic !)

Chế độ Nam Hàn và Nam Việt Nam cũng khá giống nhau, độc tài quân phiệt, quốc gia chủ nghĩa và kinh tế thị trường. Mỹ "chống lưng" hai chế độ này là "có lý do".

Mỹ đổ tiền (khá nhiều) viện trợ Nam Việt Nam, Nam Hàn và Đài loan, các chế độ quân phiệt có thiên hướng "dân tộc chủ nghĩa", với mục đích xây dựng "thành trì chống cộng".

Trong một thời gian khá dài, từ sau khi ông Diệm bị lật đổ, miền Nam Việt Nam được Mỹ thổi vào một luồng gió "dân chủ kiểu Mỹ". Mặc dầu trước đó mô hình "dân chủ kiểu Pháp" cũng đã được mọc rễ, từ năm 1948, khi Pháp "trả chủ quyền về lãnh thổ Việt Nam" cho vua Bảo Đại.

Dân chủ là dân chủ, kiểu Pháp hay kiểu Mỹ thì cũng là "dân chủ", cốt lõi là "dân chủ tự do - démocratie libérale" với nền "kinh tế thị trường".

Khổ cái là nền "dân chủ kiểu Mỹ" ở Nam Việt Nam được xây dựng sao cho "thuận lợi" việc can thiệp của Mỹ vào chiến tranh Việt Nam.

Tại Nam Việt Nam đảng phái nhiều như "nấm mối mọc sau mưa", nhiều không kể hết. Việt Nam Quốc dân đảng, Đại Việt quốc dân đảng, Tân Đại Việt, Dân Xã đảng v.v... Các tôn giáo tuy không lập đảng nhưng đứng "sau lưng" nhiều liên minh chính trị, cho người ra ứng cử dân biểu, nghị sĩ... rồi lập "khối" trong quốc hội. Ngay trong cuộc bầu cử mà nhiều người phê bình là "độc diễn" của Nguyễn Văn Thiệu. Nếu ta tìm hiểu sâu xa thì rõ ràng ông Thiệu có sử dụng quyền lực tổng thống để khuynh đảo chính trường để hưởng lợi. Chuyện này không khác gì ông Trump ở Mỹ. Vấn đề là hành vi của ông Thiệu, cũng như cách sinh hoạt đảng Dân chủ của ông Thiệu, không có điều gì "phạm luật" hay vi hiến. Nếu so sánh với Putin, rõ ràng ông Thiệu là đàn em xa lắc.

Báo chí Nam Việt Nam thời đó nhiều vô kể, mà phần lớn do cán bộ giật dây qua các phong trào "dân chủ", "phụ nữ đòi quyền sống", "ký giả ăn mày", "phật giáo" v.v... Thời đó báo chí muốn viết gì thì viết. Cơ quan "kiểm duyệt" có cấm thì báo vẫn ra, bán lậu, đắt hơn cả báo không bị kiểm duyệt...

Ngay cả về phương diện tham nhũng, với tự do báo chí kiểu đó, không ai dám "ăn của dân không từ một thứ gì" như cán bộ đảng viên cộng sản Việt Nam hiện nay. Tướng lãnh Việt Nam Cộng Hòa cũ ra nước ngoài ai cũng "làm thuê vác mướn thúi móng tay" mới có được miếng ăn, chỗ ngủ.

Vì vậy, về các "giá trị cốt lõi" được định nghĩa trong Bản Tuyên ngôn quốc tế nhân quyền 1948, các quyền tự do chính kiến, tự do bầu cử và ứng cử, tự do ngôn luận, tự do lập hội, đảng phái, tự do kinh doanh... của chế độ thì Nam Việt Nam có phần "dân chủ" nhiều hơn hai mô hình Nam Hàn và Đài Loan.

Chế độ Nam Hàn (và Đài Loan) nay trở thành các chế độ "ưu việt", mô hình "mẫu" thế giới về phát triển thần kỳ, về kinh tế cũng như về "dân chủ hóa chế độ".

Tiếc thay Việt Nam sau 1975 đã "quẹo" sang con đường khác, với Đảng cộng sản Việt Nam độc quyền "lãnh đạo nhà nước và xã hội". Đảng này vẫn còn mông muội với tư duy thời "cải cách ruộng đất".

Đọc bản Điều lệ đảng viên ta thấy toàn "sáo ngữ", những điều không thể thực hiện trong môi trường "kinh tế toàn cầu hóa". Mặc dầu vậy, đảng viên cộng sản Việt Nam vẫn "an tâm" với điều lệ này. Họ có vấn đề về "đạo đức và lương tâm" hay vấn đề về "trí tuệ" ?

Hãy nghe người Hàn sỉ vả người Việt : "Việt Nam như là bọn nô lệ của Hàn. Việt Nam luôn là nô lệ của cả thế giới suốt 300 năm qua. Mày nghĩ tương lai ra sao, độc lập à, tỉnh lại đi. Nếu người Việt không sửa cái thái độ ngu học, thì cái kỷ nguyên nô lệ vẫn tiếp diễn".

Điều này sẽ không bao giờ xảy ra, thời trước 1975 ở Nam Việt Nam. Bởi vì thời đó dân Nam Hàn phải qua Nam Việt Nam làm phu cắt cỏ, phu làm đường...

Người ta chửi đúng quá phải không hỡi các giáo sư, tiến sĩ, học giả... xã hội chủ nghĩa ?

Câu hỏi không đặt cho đảng viên cộng sản Việt Nam, vì họ đã có vấn đề, không phải "đạo đức và lương tâm" thì vấn đề về trí tuệ.

Trương Nhân Tuấn

Nguồn : fb.nhantuan.truong, 16/03/2020

Published in Diễn đàn
lundi, 25 novembre 2019 15:13

Dân chủ là gì ?

Là một khái niệm mà ta vẫn thường nghe, nhưng cũng như nhiều khái niệm kiểu như vậy, chỉ được ta hiểu một cách mơ hồ. Ngay cả khi ta mở một cuốn từ điển và tra đi tra lại hết lần này đến lần khác, ta có thể chỉ cảm thấy khái niệm này sáng tỏ hơn một chút mà thôi, và như vậy, sau một thời gian, ta lại quên và lại tra từ điển...

danchu1

Hình : Người dân Hồng Kông xếp hàng đi bầu hội đồng cấp quận vào ngày 24/11/2019 (Nguồn : Vincent Yu/AP)

Đó là tình trạng chung của ta ('ta' như là hầu hết hay phần lớn mọi người) khi ít đào sâu suy nghĩ, và thường dừng lại trước một khái niệm không giản đơn.

Bây giờ, ta đi thẳng vào vấn đề. Khái niệm này có nghĩa là gì ? 

Thật dễ khi trả lời rằng : Dân chủ có nghĩa là dân làm chủ. Nhưng làm chủ cái gì ? 

Khi nói đến dân, tức là nói đến những người cùng thuộc về một đất nước, là lãnh thổ chung của họ, cái chung nhất của họ như là một tập hợp của các cá nhân. Nếu có cái gì đó mà một tập hợp của các cá nhân làm chủ, thì đó là những cái chung như thế. Và, cái gì đó ở đây là đất nước.

Câu trả lời này làm nảy sinh một câu hỏi tiếp theo : Làm chủ như thế nào ?

Bây giờ thử đơn giản hóa việc làm chủ đất nước bằng làm chủ một tập thể nho nhỏ, gia đình chẳng hạn. Khi ta nói ta làm chủ gia đình, thì cái gì là đặc trưng của người làm chủ gia đình khiến ta phân biệt với người không làm chủ gia đình ? Quyền hành ? Ảnh hưởng ? Khả năng ra quyết định về các vấn đề ? Đúng thế ! Người làm chủ gia đình là người ra quyết định về các vấn đề của gia đình. Cũng tương tự nếu thay gia đình bằng một tập thể nào đó. Điều này cũng đúng, ít nhất là về mặt lý thuyết, khi thay gia đình bằng một quốc gia.

Dân chủ, như vậy, có nghĩa là dân làm chủ đất nước bằng cách ra quyết định về các vấn đề của đất nước. 

Tất nhiên, câu trả lời trên đây vẫn rất chung chung. Nó lại khiến một số người đặt câu hỏi : Ra quyết định về các vấn đề gì của đất nước và ra quyết định như thế nào ? Thực tế có mấy quốc gia cho người dân ra quyết định về các vấn đề hệ trọng như quan hệ ngoại giao, chiến tranh hay hòa bình, thậm chí ngay cả các vấn đề đơn giản hơn nhiều như độ tuổi kết hôn hay độ tuổi bầu cử v.v ? Các vấn đề ấy thuộc quyền quyết định của những người khác. Những người khác đó là chính phủ, là quốc hội, và ít khi hơn là tòa án (thông qua các bản án hay phán quyết), hay nói chung là các cơ quan quyền lực của nhà nước. Người dân bình thường dường như không có vai trò trực tiếp nào trong quá trình ra quyết định này. Dù vậy, nếu nhìn một cách thấu đáo hơn ta sẽ thấy hai điều : thứ nhất là một phần trong những người quyền lực đó là do ta lựa chọn thông qua các cơ chế bầu cử, thứ hai là ta có thể tác động lên những người quyền lực đó thông qua nhiều cách khác nhau, khiến họ hình thành hay thay đổi quan điểm về các vấn đề mà ta quan tâm. Đôi khi, ta được hỏi ý kiến thông qua các cuộc thăm dò hoặc các cuộc trưng cầu dân ý do các cơ quan nhà nước tổ chức. 

Lý giải ở trên đã cho câu trả lời về cách thức mà người dân ra quyết định. Tại đa số quốc gia và trong hầu hết các quyết định, người dân chỉ tham gia quá trình quyết định một cách gián tiếp mà thôi, ngay cả các quốc gia là điển hình về nền dân chủ, như Hoa Kỳ, Anh, Đức. Còn lại, các quốc gia mà ở đó nhiều quyết định được đưa ra bởi người dân một cách trực tiếp chỉ là số ít, như Thụy Sỹ. Quyết định các vấn đề gì một cách trực tiếp bởi người dân thì mỗi quốc gia mỗi khác. Ở các quốc gia có chế độ tổng thống, người dân bầu chọn tổng thống một cách trực tiếp (Hoa Kỳ là một ngoại lệ vì người dân bầu chọn tổng thống một cách gián tiếp qua cơ chế đại cử tri). Ở các quốc gia có chế độ đại nghị, người dân bầu chọn cùng lắm là các đại biểu quốc hội, hay các Nghị sỹ. Trưng cầu dân ý về các vấn đề quốc gia là một cơ chế không phổ biến, và chỉ với những điều kiện nhất định, chẳng hạn, một vấn đề chỉ được đưa ra trưng cầu dân ý khi một tỷ lệ tối thiểu đại biểu quốc hội chấp thuận.

Các cuộc bầu cử, nói chung, là một biểu hiện chủ yếu của một nền dân chủ, qua đó người dân thể hiện quyền lực của mình bằng cách lựa chọn những người đại diện. Tất nhiên, để các cuộc bầu cử được xem là thực sự, yêu cầu đặt ra đối với các cuộc bầu cử như vậy là minh bạch, công bằng và người dân thực hiện quyền bầu cử một cách tự nguyện và tự do. 

Đến đây, ta có thể đưa ra một định nghĩa gần đủ cho khái niệm dân chủ : Dân chủ là một cách thức tổ chức xã hội trong đó người dân ra quyết định về các vấn đề của đất nước, một cách trực tiếp hoặc gián tiếp, thông qua các cuộc bầu cử minh bạch, công bằng với ý chí tự nguyện và tự do. 

Định nghĩa trên, như đã nói, chỉ là ‘gần đủ’. Sở dĩ như vậy là vì nó chỉ là định nghĩa bề mặt hay hình thức của dân chủ. Dân chủ về nội dung có đòi hỏi nhất định về phẩm chất của các quyết định. Không thể nói ta làm chủ nếu quyết định của ta được đưa ra chỉ dựa trên nhận thức thoáng qua về một vấn đề nào đó. Đó là chưa kể ý thức của ta về cái gọi là quyền làm chủ của mình. Liệu ta có thực sự có mong muốn ra quyết định hay có trách nhiệm với việc ra quyết định ? Vấn đề này hẳn nhiên có liên quan đến tâm lý và trí tuệ tập thể hay đám đông. Ở đây, câu hỏi được đặt ta là đám đông ở quy mô dân số một quốc gia, có khi nào thực sự làm chủ. Câu trả lời có thể là ‘Có’, có thể là ‘Không’ tùy cách mỗi người suy nghĩ. Dù vậy, ta tạm thời chấp nhận rằng với định nghĩa dân chủ trên đây thì nhiều quốc gia trên thế giới đã và đang có dân chủ, và do đó, người dân ở các quốc gia đó đã và đang làm chủ đất nước của mình. 

Nguyễn Trang Nhung

Nguồn : RFA, 25/11/2019 (NguyenTrangNhung's blog)

Published in Diễn đàn

Có bao nhiêu công dân Mỹ theo dõi các phán quyết của Tối Cao Pháp Viện ? Chắc không nhiều lắm, mặc dù những quyết định của Tòa Án Tối Cao ảnh hưởng trên đời sống tất cả mọi người !

danchu1

Trụ sở Tối Cao Pháp Viện Mỹ ở Washington, D.C. (Hình : AP Photo/Patrick Semansky)

Trong tuần qua, các quan Tòa Tối Cao mới bác bỏ hai bản án của tòa dưới, về vấn đề phân chia địa giới các đơn vị bầu cử một cách bất bình thường, gọi là "gerrymandering", theo tên của ông thống đốc tiểu bang Massachusetts vào cuối thế kỷ 18, đầu 19, là người đầu tiên dùng sáng kiến này. Đây là một đề tài quan trọng mà mọi người Mỹ đều nên hiểu, khi muốn bảo vê quyền công dân của mình trong các cuộc bầu cử.

Trước hết, "gerrymander" là gì ?

Ông Elbridge Gerry (1744-1814), một người ký bản Tuyên Ngôn Độc Lập của Hoa Kỳ, đã vẽ bản đồ các đơn vị bầu cử trong Massachusetts để làm lợi cho đảng mình bằng cách phân chia địa giới các đơn vị bỏ phiếu.

Thí dụ, nếu có hai đơn vị bầu cử mà đảng đối thủ đều thắng với 51% số phiếu, thì cắt một khu dân chúng ủng hộ đảng đó ra khỏi một đơn vị, ghép vào đơn vị kia. Như vậy, trong kỳ bỏ phiếu sau, đảng đối thủ có thể chiếm được 60% số phiếu ở đơn vị thứ nhì nhưng thua ở đơn vị thứ nhất khác vì chỉ còn dưới 50% ủng hộ ! Công việc rất dễ, vì mỗi lần kiểm phiếu người ta biết đa số dân ở một khu phố hay một xóm thích bầu cho đảng nào.

Có nhiều trường hợp phức tạp hơn, nhưng vẫn làm được. Thí dụ, ghép rất nhiều vùng ủng hộ đảng đối lập vào chung một đơn vị, cho đảng đó thắng gần 100% số phiếu ; nhưng họ sẽ bị mất phiếu ở nhiều đơn vị khác sau khi bị cắt bớt ! Phân chia ranh giới như vậy thì địa giới các đơn vị bỏ phiếu không còn vuông vức, ngay ngắn nữa, có khi không ra hình thù nào cả. Một tờ báo ở Boston, năm 1812, đã dùng tên "Gerry-mander" gọi đơn vị bầu cử Essex South do Thống Đốc Gerry cắt xén và ghép thành, vẽ bản đồ đơn vị đó như một con quái vật có mỏ, có cánh, nhại tên quái vật "salamander" trong thần thoại.

Một thí dụ gần đây là đảng Dân Chủ nắm quyền ở Illinois đã chia lại các đơn vị bầu cử để chiếm thêm ghế nơi cử tri mà trước đó bàu cho đảng Cộng Hòa. Dân ở thành phố Chicago trong tiểu bang này thường ủng hộ đảng Dân Chủ ; trong khi vùng thôn quê chung quanh đa số thích đảng Cộng Hòa. Nghị viện tiểu bang, do Dân Chủ kiểm soát, đã phân chia lại các đơn vị bỏ phiếu. Họ cắt Chicago ra thành nhiều mảnh, giống như cắt bánh "pizza" thành nhiều miếng theo đường kính, rồi ghép các miếng vào với vùng thôn quê kế cận bên ngoài, để tăng số người ủng hộ trong các đơn vị mới được phân chia lại.

Tại tiểu bang Wisconsin, sau cuộc kiểm tra dân số năm 2010, Cộng Hòa kiểm soát nghị viện đã vẽ lại bản đồ bầu cử. Kết quả là trong năm 2012, Cộng Hòa chiếm 66 ghế trong số 99 đại biểu được dân bầu, trong khi đếm số phiếu bầu thì họ chỉ chiếm được 48.6% số phiếu của cử tri toàn tiểu bang !

Phán quyết mới của Tối Cao Pháp Viện là trường hợp hai tiểu bang, Maryland và North Carolina. Ở Maryland, nghị viện tiểu bang phe Dân Chủ đã phân chia ranh giới các đơn vị để cho đảng mình được lợi thế, còn tại North Carolina thì ngược lại, đảng Cộng Hòa làm chủ nghị viện vẽ lại bản đồ bỏ phiếu theo ý mình. Hai tòa án cấp dưới đã yêu cầu hai tiểu bang này vẽ lại bản đồ bầu cử, vì họ cố ý làm cho kết quả bầu cử thiên lệch. Nhưng Tối Cao Pháp Viện đã bác bỏ phán quyết của cả hai tòa dưới với tỷ số 5-4.

Chánh án John Roberts đại diện cho phe đa số lý luận rằng, theo hiến pháp, việc vẽ bản đồ bầu cử là trách nhiệm của các tiểu bang. Đây là một vấn đề chính trị. Ngành tư pháp không nên can dự vào lãnh vực chính trị, cho nên không thể phê phán hành động nào là công bằng hay không công bằng.

Thay mặt phe thiểu số, Thẩm Phán Elena Kagan nghĩ khác. Bà cho rằng Tối Cao Pháp Viện đã từ bỏ nhiệm vụ bảo vệ hiến pháp khi chấp nhận những cách chia đơn vị bầu cử thiên vị, trái với tinh thần dân chủ.

Phán quyết của Tối Cao Pháp Viện sẽ ảnh hưởng đến cuộc bỏ phiếu năm 2020. Hiện nay có nhiều nghị viện tiểu bang do đảng Cộng Hòa kiểm soát, và ít nhất năm tiểu bang vẽ các ranh giới đơn vị bỏ phiếu có lợi cho Cộng Hòa, trong khi phía Dân Chủ chỉ làm được tại hai tiểu bang.

Nhưng hậu quả lâu dài đáng kể hơn. Sang năm nước Mỹ lại kiểm tra dân số, theo lịch 10 năm một lần. Sau đó, các tiểu bang đều có quyền vẽ lại các đơn vị bầu cử. Sau khi Tối Cao Pháp Viện từ chối không dính vào chuyện này, các nhà chính trị sẽ tha hồ làm "gerrymandering" mà không còn sợ bị kiện nữa !

Mỗi đảng chính trị đều tìm cách chiếm lợi thế khi họ kiểm soát được nghị viện tiểu bang. Như vậy họ sẽ tìm cách kéo dài lợi thế của mình nhờ "gerrymandering !" Cứ như thế, một đảng có thể chiếm lãnh một tiểu bang trong nhiều chục năm.

Kết quả là người dân sẽ chán chính trị, khi thấy quyền bỏ phiếu của họ không còn giá trị nữa !

Làm cách nào nền dân chủ nước Mỹ có thể thoát khỏi "tai nạn" này ? Có hai đường, tư pháp và chính trị.

Một điều may mắn là các tòa án cấp tiểu bang có thể buộc các nhà chính trị phải thay đổi, mà không cần theo án lệ của Tối Cao Pháp Viện liên bang. Tại Pennsylvania, năm ngoái Tòa Tối Cao của tiểu bang đã bác bỏ bản đồ bầu cử của nghị viện vì cố ý thiên lệch, phán quyết hoàn toàn dựa trên hiến pháp của tiểu bang. Nhiều nhóm công dân ở North Carolina đang chuẩn bị thưa vụ này tại tòa án tiểu bang, với hy vọng kết quả tương tự.

Tiểu bang Florida đã tu chính bản hiến pháp để thêm một điều bảo vệ tính chất công bằng trong việc vẽ bản đồ đơn vị bàu cử. Một số tiểu bang như Colorado, Michigan, Missouri và Utah đã thay đổi luật, trao quyền vẽ ranh giới các đơn vị bàu cử cho các ủy ban độc lập, phi đảng phái.

Khi Tối Cao Pháp Viện từ chối "không dính đến chính trị" thì các công dân và các nhà chính trị phải gánh lấy trách nhiệm. Dân chúng các tiểu bang có thể bàu cho những ứng cử viên nào nói rõ ràng họ không chấp nhận "gerrymandering". Dân cũng có quyền yêu cầu chính quyền tổ chức trưng cầu dân ý về vấn đề này, bắt nghị viện tiểu bang bắt chước, Florida hay Colorado, Michigan, Missouri.

Sau cùng chính Quốc hộiliên bang có thể gánh lấy trách nhiệm, làm một đạo luật ngăn chặn hành động thiên lệch kiểu "gerrymandering". Cuối cùng, tương lai nền dân chủ Mỹ tùy thuộc vào chính người dân, khi họ bỏ phiếu bàu đại biểu ! 

Ngô Nhân Dụng

Nguồn : Người Việt, 29/06/2019

Published in Diễn đàn
vendredi, 12 avril 2019 20:01

Cãi vả có thành dân chủ ?

Chắc chắn là có, ngoại trừ cãi vả vì lợi ích riêng mình bất cần lợi ích chung của người khác, đặc biệt sự cãi vả xảy ra giữa cộng đồng cùng quan tâm đến một vấn đề chung. Sự cãi vả hay nói văn chương hơn là "tranh luận" là phương pháp tốt nhất mài giũa tư duy về dân chủ trong khi một trong hai phía, bênh hay chống một vấn đề nào đó, có cơ hội nhìn ra vấn đề mà trước đó do thói quen không nhìn thấy.

danchu1

Những đám đông luôn bị vô thức tác động, họ cảm nhận bằng hình ảnh, bằng sự liên kết các ý tưởng, họ không kiên định, thất thường, và đi từ trạng thái nhiệt tình cuồng loạn nhất đến ngây dại ngớ ngẩn nhất.

Chấp nhận mình nhìn thấy cái sai là tốt nhưng không dám công khai chấp nhận mình sai trong khi trong thâm tâm công nhận lập luận của đối thủ sắc bén hơn mình cũng không phải là điều gì xấu xa vì từ bây giờ trở về sau ý tưởng đạt được từ đối phương sẽ giúp bản thân nhạy bén hơn khi nhìn nhận một vấn đề có tầm xã hội, và vì vậy tranh cãi là cục đá mài tư duy sắc bén cần thiết nếu sự tranh cãi không đi quá đà đến nỗi sức mẻ hay khinh thường người phản biện.

Trường hợp của ông Nguyễn Hữu Linh, cựu Viện phó Viện Kiểm sát nhân dân Thành phố Đà Nẵng sau khi xàm sở với bé gái trong thang máy đã làm cộng đồng dậy sóng, không những giữa cộng đồng với ông ta mà còn giữa những thành viên trong cộng đồng vì cách hành xử của họ đối với trường hợp hiếm có này.

Sau khi vụ tai tiếng xảy ra căn nhà của ông Linh tại Đà Nẵng đã bị một nhóm người tới xịt sơn lên cửa hàng rào với hai chữ Ấu dâm. Một chiếc quần lót được treo lên và chất bẩn cũng được ném vào bên trong căn nhà. Cùng lúc là phong trào đem vợ con ông Linh ra đàm tiếu với những lời lẽ khiếm nhã, những câu hài hước liên quan đến ông ta và gia đình được loan tải trên mạng xã hội trở thành một khuynh hướng. Tuy nhiên cùng lúc là những chống đối từ phía khác, những người không đồng tình với cách ứng xử "thô lậu" đối với gia đình ông Linh.

Nhóm người chống đối thường có tiếng tốt và luôn chống lại sự gian trá của chính quyền trên mạng facebook của mình. Họ cho rằng tuy ông Linh dơ bẩn nhưng gia đình ông ta không dính gì tới hành vi dâm ô của ông ta vì vậy lăng nhục vợ con, gia đình của ông ta là hành vi của "đám đông", đáng xấu hổ và mang tính chất bầy đàn rất rõ.

Nhóm này lấy Gustave Le Bon, trong cuốn ''Tâm lý học đám đông'', dẫn chứng rằng những đám đông luôn bị vô thức tác động, họ xử sự như người nguyên thủy, người dã man, không có khả năng suy nghĩ, suy luận, mà chỉ cảm nhận bằng hình ảnh, bằng sự liên kết các ý tưởng, họ không kiên định, thất thường, và đi từ trạng thái nhiệt tình cuồng loạn nhất đến ngây dại ngớ ngẩn nhất. Vả lại, do thể trạng của mình, những đám đông ấy cần có một thủ lĩnh, một người cầm đầu, kẻ có thể dẫn dắt họ và cho bản năng của họ một ý nghĩa.

"Thủ lĩnh" của đám đông ấy chưa ai dám đứng ra chấp nhận đã bị một làn sóng phản ứng dữ dội đè bẹp. Nhóm chống ông Linh và gia đình cho rằng hành vi của việc xịt sơn, ném chất bẩn vào nhà của một Viện phó Viện Kiểm sát là cách ăn miếng trả miếng của nhân dân. Bởi người dân không có gì làm vũ khí thì họ có quyền xử dụng những gì họ cảm thấy khiến cho đối phương tủi hổ, mất mặt mới xứng đáng với lòng căm thù tiềm ẩn quá lâu trong dân chúng.

Đám đông ấy không tin vào luật pháp. Đối với họ luật pháp luôn đứng về kẻ mạnh mà ông Linh là một điển hình.

Hãy nhìn xem chung quanh đời sống hàng ngày của những người đấu tranh dân chủ. Nhà họ bị an ninh canh chừng như giam giữ phạm nhân, cửa ngõ của họ bị xịt sơn hai chữ "phản động" ổ khóa nhà họ bị trét keo dán sắt không thể mở được… tất cả những thứ ấy có phải là "tâm lý đám đông" hay không ?

Tại sao chính quyền Đà Nẵng nhanh chóng yêu cầu trích suất Video tìm thủ phạm trong khi cán bộ, an ninh canh giữ nhà của dân lại bị làm ngơ như không hề có ?

Nhìn xa hơn nữa, có bao nhiêu người chung quanh một nhà hoạt động dân chủ bị công an mời lên hăm dọa, phù phép đến nỗi không dám nhìn mặt người mình từng ủng hộ. Có bao nhiêu thân nhân của tù nhân lương tâm không được đối xử công bằng theo luật pháp hiện hành vậy tại sao lại đối xử công bằng với gia đình của một Viện phó Viện kiểm sát như Nguyễn Hữu Linh khi chính ông ta là người từng ký tá biết bao nhiêu lệnh truy tố bất nhân đối với người vô tội ?

Hãy nhìn lại hành động của những người mất đất, họ không còn gì cả, khi bị cưỡng chế chỉ còn bộ quần áo cơ hàn dính da nhưng uất ức khiến họ cởi phăng ra hết, truồng như nhộng để phản đối bọn người cưỡng chế mảnh đất nhỏ bé của họ. Hành vi cởi truồng ấy có đáng bị các nhà "đạo đức" phê phán hay không khi cùng một cách phản ứng với bất công, hà khắc ?

Hai khuynh hướng xảy ra trong cùng một sự kiện đáng là một niềm vui cho người quan sát. Ít nhất cả hai phía đã tham gia cật lực dùng tâm trí mình biện luận cho một hành vi. Những luận điểm của cả hai phía đều mang hình ảnh lưỡng diện, vừa đúng lại vừa sai, cái đúng và sai ấy tuy nhiên không đáng phê phán vì nó chứa đụng sự quan tâm cần thiết cho một xã hội dân chủ.

Lá phiếu nào cũng có sự lợi và hại của nó. Bầu cho người thành toàn, có tâm trí dành cho đất nước thì lá phiếu ấy hữu dụng, ngược lại bầu cho một kẻ độc tài thì lá phiếu ấy trở nên có hại cho tiến trình dân chủ. Tuy nhiên nếu không có những lá phiếu có hại ấy thì xã hội có đáng nhận hai chữ dân chủ làm mục tiêu chung hay không ?

Dân chủ luôn luôn cần sự cọ sát, đôi khi rất đau đớn. Thiếu đau đớn, hy sinh, tranh luận thậm chí chửi mắng nhau không thể có một nền dân chủ thực sự, có chăng chỉ là dân chủ phải đạo, dân chủ trung thành hay dân chủ định hướng, những cái mà dân tộc Việt Nam thừa mứa từ hơn 70 năm qua.

Cánh Cò

Nguồn : RFA, 11/04/2019 (canhco's blog)

Published in Diễn đàn

Kinh tế ca Vit Nam hin được các t chc quc tế có uy tín như Ngân Hàng Thế gii (WB), Qu tin t Quc tế (IMF) đánh giá là tăng trưởng kh quan. Thng kê nhà nước công b t l tăng GDP năm 2018 là 7,08%.

tangtruong1

Bỏ phiếu ti mt kỳ hp Quc Hi ti Vit Nam. Hình minh ha.

Trái lại, theo Báo cáo Ch s Dân ch 2018 ca The Economist Intelligence Unit (EIU) Anh công b ngày 9/1/2019, tình hình dân ch Vit Nam không được ci thin vi th hng v trí th 139 trong s 167 quc gia, không thay đi so vi 2017 và có chiu hướng đi xung nhng năm gn đây k t năm 2015. Câu hi đt ra vì sao kinh tế tăng trưởng, nhưng dân ch thì không ci thin ? Câu tr li liu có phi chm thay đi nhn thc và thc thi dân ch theo hướng th trường đ h tr tăng trưởng n đnh ? Nếu phân tích mối quan h gia tăng trưởng kinh tế và dân ch trong quá trình chuyn đi sang kinh tế th trường Vit Nam, thì đây s là mt ni dung không th thiếu ca ch đ ci cách th chế cn được đt ra trong thi gian ti.

Nhận thc giáo điu v Dân ch

Dân chủ là h thng giá tr được đ cao trong quá trình phát trin nhân loi nói chung và kinh tế nói riêng, trên phm vi toàn cu cũng như tng quc gia. Bàn lun v mi quan h gia tăng trưởng kinh tế và dân ch luôn là ch đ nóng khi gn vi các mô hình thể chế khác nhau, tuỳ thuc vào các bng chng thc tế đưa ra thuyết phc đến đâu.

Hệ thng giá tr dân ch phương Tây được hình thành trong quá trình phát trin kinh tế th trường và chế đ tư bn ch nghĩa, là nn tng dân ch ca các nước phát triển, trong đó quyền t do và bình đng được lut hóa và nhn mnh vào khía cnh đu phiếu ph thông, các quyn t do chính tr, t do dân s, đa nguyên.

Dân chủ xã hi ch nghĩa da trên h tư tưởng Marx – Lenin v ch nghĩa xã hi, còn gi là dân ch nhân dân và đi nghch vi ‘dân ch tư sn’ phương Tây. Ý tưởng ban đu v nn dân ch nhân dân là dân ch trc tiếp, tuy nhiên, khi vn hành nhà nước chuyên chính vô sn, thì quyn lãnh đo thuc v Đng Cng sn cm quyn duy nht. Dân ch đt dưới s lãnh đạo ca Đng.

Trên nền tng các giá tr dân ch phương Tây, Ch s Dân ch được lượng hóa theo thang đim t 0 đến 10, biu th mc đ dân ch tăng dn t thp đến cao và da vào năm tiêu chí : Vic tiến hành bu c công bng và t do ; Các quyn t do của công dân ; S hot đng ca chính quyn ; Vic tham gia chính tr và ; Văn hóa chính tr.

Da trên Ch s Dân ch tính được và theo cách phân loi ca EIU các chế đ bao gm 4 nhóm : Dân ch đy đ— có đim t 8 – 10 ; Dân ch khiếm khuyết — t 6 - 7,9 ; Thể chế hn hp— t 4 - 5,9 ; Chính th chuyên chế— dưới 4. Ch s Dân ch năm 2018 là 3,08, Vit Nam thuc nhóm th 4.

Đảng Cng sn Vit Nam tiến hành đường li Đi mi, chuyn đi nn kinh tế sang th trường đã được hơn 30 năm, tuy nhiên vic nhn thc v dân chủ dường như không thay đi, thm chí giáo điu khi không đt dân ch trong mi liên h vi tăng trưởng kinh tế theo hướng th trường.

Tăng trưởng thúc đy dân ch

Dù có diễn gii v dân ch theo mc đích chính tr thế nào chăng na, thì tăng trưởng kinh tế luôn gn vi dân ch, tăng trưởng thúc đy dân ch và ngược li. Vi thi gian và điu kin ci cách kinh tế theo các nguyên tc th trường thì tăng trưởng kinh tế s dn to ra nhu cu hình thành cơ chế dân ch tương ng. Nhn ra quá trình thay đi tất yếu này là đòi hi t thc tế đ Vit Nam có được mô hình mi đm bo cho phát trin bn vng.

Đường li Đi mi được khái quát vi hai ni dung chính là Ci cách M ca. Trong nhng năm 80-90 ca thế k trước, Ci cách, thc ra, là thc thi các chính sách hạn chế bt quyn ca nhà nước, công chc bng cách bãi b chế đ quan liêu bao cp và trao nhiu quyn hơn cho người dân. Người nông dân được nhiu quyn hơn đ canh tác trên đng rung và s hu nông sn cho nhu cu cuc sng ca h, người công nhân được quyn s dng kết qu lao đng ca h t nhng sn phm vượt ch tiêu pháp lnh theo kế hoch nhà nước, người tiu thương được quyn buôn bán hàng hóa trên mt không gian rng hơn, khi bãi b ‘ngăn sông chm ch’… Dù hiu theo cách nào đi chăng na, thì đây chính là cơ s ca quá trình dân ch hoá. Quyn kinh tế là ct lõi ca các quyn công dân khác.

Trong bối cnh tim năng các ngun tài nguyên thiên nhiên và lao đng được ‘ci trói’, gii phóng, thì nhu cu phát trin kinh tế theo hướng th trường được m rng. Hơn thế, nó còn được h tr bi chính sách M ca khuyến khích làn sóng đu tư nước ngoài (FDI) t xu thế toàn cu hóa khiến cho Vit Nam đt được t l tăng trưởng kinh tế n tượng, trung bình năm, trên 7% GDP, trong thi kỳ gn 20 năm (1986-2006).

Đáng tiếc, trong thp niên tiếp theo (2006-2016), Vit Nam đã rơi vào bt n do nhng ci cách th chế không h tr, thm chí kéo chm li đà tăng trưởng. T l tăng gim sút nhanh, lm phát cao lên đến 20% năm 2012, n xu cao, bong bóng bt đng sản n… lan sang các lĩnh vc khác ca xã hi to nên khng hong nghiêm trng, trong đó mt b máy hành chính cng knh vi các quan chc đc quyn đc li tha hóa bi li ích nhóm và suy thoái v đo đc li sng. Đây là th chế đi ngược quá trình dân ch, kìm hãm tăng trưởng.

Nguyên nhân của tình trng khng hong được nhn đnh là do chính sách kinh tế sai lm và qun lý yếu kém ca Chính ph. ‘S quyết lit’ đến duy ý chí khi thc thi chính sách tăng trưởng nóng vi da vào các tp đoàn kinh tế nhà nước – người ta ví von là ‘nhng qu đm thép’ –mi ngun lc xã hi được huy đng cho các nhu cu o tưởng v tăng trưởng b qua các quy lut kinh tế. Bài hc ca chính sách ‘Giá – Lương – Tin’ trong nhng năm 1980 dường như đã lp li!

Nếu nhìn thng vào bn cht s vic thì đây chính là ‘li h thng’, bi vì trong h thng chính tr hin hành Vit Nam Đảng cộng sản lãnh đo toàn din, và Chính ph là b phn cu thành ca Đng được phân nhim đ điu hành nn kinh tế.

Bất n th chế được bc l rõ nét trong thời kỳ này đang đ li hu qu và thách thc ln cho phát trin. Tuy nhiên, nó có th là cơ hi đ ci cách. Đã xut hin nhng ý kiến v ‘Đi mi ln 2’.

Sau Đại hi 12 Đng cộng sản đu năm 2016 Vit Nam đã và đang tiến hành chính sách kinh tế thích ng vi thc tế. Các hot đng ca Chính ph được đnh hướng tr li qu đo kinh tế th trường vi vic thúc đy t do kinh doanh đng thi vi cam kết xóa b các rào cn t th chế. Nhng n lc này là mt trong nhng đng cơ phc hi tăng trưởng. Liên tc trong 3 năm tỷ l tăng GDP nâng dn, năm 2018 đt 7,08%, cao nht trong 10 năm tính t 2008.

Kết lun ch yếu được rút ra là mc dù v nguyên lý tăng trưởng kinh tế thúc đy dân ch, tuy nhiên mi khi chính sách duy ý chí, xa ri các quy lut kinh tế th trường và thể chế chính tr không được ci cách theo hướng to ra cơ chế dân ch tương ng đ h tr quá trình chuyn đi sang th trường, thì nn kinh tế s đi đu vi nguy cơ rơi vào vòng xoáy chu kỳ bt n tiếp theo.

Hiện nay, khi chính sách kinh tế ‘ni’ theo hướng th trường, nhưng chính tr ‘tht’ theo hướng tp trung quyn lc ca Đảng cộng sản, câu hi ct yếu được đt ra là làm thế nào đ cân bng hai hướng ngược nhau này ?

Một đ xut cho li gii ca vn đ trên là khi kinh tế Vit Nam đã phát trin đến mc thu nhập trung bình như hin nay, và đ tránh ‘by thu nhp trung bình’, ‘by lao đng giá r’, ‘by gia công’, ‘by ô nhim môi trường…’ – như Th tướng Chính ph Nguyn Xuân Phúc phát biu trong cuc hp vi T tư vn kinh tế vào cui năm 2018, thì vic cải cách thể chế cn phi được đt ra công khai và thu hút s đóng góp trí tu rng rãi ca toàn dân, ca gii trí thc. Mt trong nhng ni dung là cn thay đi nhn thc, to dng và thc thi cơ chế dân ch phù hp vi thc tế, đt nó trong mi liên h chặt chẽ vi tăng trưởng kinh tế bn vng.

Hà Nội, 15/01/2019

Phạm Quý Thọ

Nguồn : VOA, 17/01/2019


Tác giả
Phm Quý Th tng là sinh viên và nghiên cu sinh ngành kinh tế ti Liên bang Nga (Liên Xô cũ). Ông là Phó giáo sư, tiến sĩ, tng ging dy và nghiên cu, phn ln trường Đi hc Kinh tế Quc dân Hà Ni. Đến năm 2009 ông làm vic ti B Kế hoch và Đu tư, Hc vin Chính sách và Phát trin, và ngh hưu năm 2018.

Published in Diễn đàn
mardi, 01 janvier 2019 09:26

Chàng Democracy

Dân chủ, như một thể chế, là cách thức tổ chức xã hội mà ở đó người dân làm chủ đất nước bằng cách ra quyết định, một cách trực tiếp hoặc gián tiếp (thông qua đại diện), về các vấn đề của đất nước. Trong trường hợp trực tiếp, ta có dân chủ trực tiếp. Trong trường hợp gián tiếp, ta có dân chủ gián tiếp hay dân chủ đại diện. 

demo1

Hình : Democracy (Nguồn : Internet)

Phát biểu trên đây về dân chủ mới chỉ dừng lại ở mặt hình thức của nó. Dân chủ về mặt bản chất, tức người dân thực sự làm chủ, bao hàm làm chủ hiệu quả, đòi hỏi một số đặc điểm. Các đặc điểm này làm nên dân chủ như một (hay một hệ) giá trị.

Để dân chủ về mặt bản chất trở nên dễ hiểu, tôi sẽ phóng chiếu các đặc điểm của nó vào một nhân cách. Nhân cách đó như thế nào ? Dưới đây, tôi mô tả nhân cách đó với tên gọi Democracy.

Đây là Democracy.

Democracy không độc quyền chân lý.

Democracy hiểu rằng không có chân lý tuyệt đối trừ điều này.

Democracy sẵn sàng tranh luận để kiếm tìm hay tiệm cận chân lý thay vì cãi lộn và chửi bới.

Democracy chấp nhận mình có khả năng sai và người tranh luận với mình có khả năng đúng.

Democracy không dùng bạo lực, về thể chất hay tinh thần, để ép ai theo anh.

Democracy không dùng số đông để uy hiếp thiếu số.

Democracy chấp nhận sự đa dạng và sự khác biệt.

Democracy cởi mở và bao dung.

Democracy có tinh thần độc lập.

Democracy không bừa bãi mà kỷ luật, bởi anh biết rằng kỷ luật và sự tôn trọng kỷ luật là những yếu tố quan trọng cho sự sống còn của anh.

Hẳn nhiên, Democracy thượng tôn pháp luật, trừ thứ pháp luật làm suy yếu anh. Và, với thứ pháp luật làm suy yếu anh, anh tìm cách để thay đổi nó.

Democracy chịu khó học hỏi để nâng cao hiểu biết và nhận thức, bởi anh hiểu rằng hiệu quả của anh một phần không nhỏ nhờ vào hiểu biết và nhận thức của anh.

Trước một điều sai trái, Democracy lên tiếng hơn là im lặng, phản kháng hơn là chấp nhận, can đảm hơn là hèn nhát, bởi anh hiểu rằng anh mạnh hay yếu phụ thuộc nhiều vào sự lên tiếng, sự phản kháng và sự can đảm của anh.

Democracy không thờ ơ, không đứng ngoài các hoạt động của các tổ chức hay cộng đồng mà anh là thành viên, bởi anh hiểu rằng anh khỏe hay ốm cốt ở sự tham gia của chính anh cũng như các thành viên khác của các tổ chức hay cộng đồng đó, chẳng hạn :

Là thành viên của một gia đình, Democracy thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình theo khế ước gia đình (ngầm định hoặc thành văn), đồng thời không quên tham gia vào các quyết định của gia đình để làm gia đình thêm phần hạnh phúc.

Là thành viên của một quốc gia, Democracy thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của công dân theo Hiến pháp, luật và các văn bản quy phạm pháp luật khác, đồng thời không quên thực hiện các quyền con người và các quyền công dân của mình, như tự do ngôn luận & biểu đạt, tự do tín ngưỡng & tôn giáo, tự do hội họp & lập hội, tự do đi lại & cư trú, tự do ứng cử & bầu cử, v.v, để làm quốc gia thêm phần tự do.

Lưu ý là, mặc dù Democracy có thể không thực hiện các quyền ấy, nhưng Democracy chọn thực hiện chúng, bởi anh hiểu rằng khi anh không thực hiện chúng chính là khi anh làm cho chúng xói mòn. Ngược lại, khi anh thực hiện chúng chính là khi anh duy hộ chúng và làm cho chúng sống động, và vì vậy mà anh làm chủ các tổ chức hay cộng đồng của mình tốt hơn.

Democracy còn nhiều đặc điểm khác nữa.

Có một điều thú vị, Democracy có một bạn gái tên là Liberty.

Nguyễn Trang Nhung

Nguồn : RFA, 31/12/2018 (NguyenTrangNhung's blog)

Published in Diễn đàn

"... Nhân loại, sau nhiều đấu tranh cam go và những hy sinh lớn, đã vượt qua được mức độ lãng mạn và nguyên tắc, mức độ zero, để đạt tới một định nghĩa tương đối rõ ràng cho một chế độ dân chủ : đó là một chế độ ít nhất bảo đảm tự do ngôn luận và báo chí, tự do thành lập và tham gia các tổ chức kể cả các chính đảng, tự do bầu cử và ứng cử. Đó là định nghĩa của dân chủ đã được quy định trong bản tuyên ngôn quốc tế nhân quyền, thành phần của hiến chương Liên Hiệp Quốc...".

OBAMA-MUSLIMS/

Người Hồi giáo nghe nhìn Tổng thống Barack Obama phát biểu trên làn sóng truyền hình tại Cairo, thủ đô Ai Cập, ngày 04/06/2009

Không ai có thể phủ nhận rằng những gì mà một tổng thống Mỹ và bộ tham mưu của ông biết và nghĩ về những vấn đề lớn của thế giới có tầm quan trọng đặc biệt đối với mọi dân tộc.

Tôi chỉ biết George W. Bush qua tiểu sử chính thức, báo chí, những bài diễn văn và những bài phỏng vấn của ông nhưng tôi vẫn có cảm tưởng ông là một con người thực tiễn và giản dị, quyết định mọi vấn đề một cách nhanh chóng dựa trên đề nghị của bộ tham mưu thân cận, không hề biết tới kinh Koran và có thể nghĩ Khổng Tử là một bộ trưởng Nhật, núi Kilimanjaro ở Nam Mỹ. Obama, trái lại, tỏ ra biết nhiều và nghĩ nhiều về những vấn đề lớn của thế giới. Bài diễn văn ngày 4-6 vừa qua tại Cairo của ông là một thí dụ.

Về văn phong và hình thức đó là một mẫu mực về soạn thảo thông điệp chính trị. Bằng những câu và chữ thật giản dị Obama đã đề cập tới các vấn đề rất lớn một cách thuyết phục và truyền cảm. Bài viết đã hay, cách nói của Obama lại tuyệt vời, ông nói một cách tự nhiên, không cần giấy trong vòng gần một tiếng đồng hồ và nói một cách hùng hồn, thu hút. Ông đã thành công mỹ mãn, diễn văn của ông bị cắt ngang hơn 40 lần vì những tràng pháo tay nồng nhiệt của trí thức và sinh viên Ai Cập. Lý do thành công của Obama là ông đã chinh phục được cảm tình của cử tọa, ông tỏ ra hiểu họ và quý trọng họ - chào họ bằng tiếng Ả Rập assalamu alaikum, trích dẫn nhiều lần kinh Koran. Từ đó tất cả những gì ông nói đều dễ lọt tai.

Về nội dung Obama đã đề cập tới bẩy vấn đề của thế giới, đặc biệt là của thế giới Hồi giáo và vùng Trung Đông, trong đó Hoa Kỳ có vai trò chiến lược : cuộc chiến chống khủng bố, quan hệ Do Thái – Palestine, Iran và vũ khí nguyên tử, dân chủ, tự do tôn giáo, quyền phụ nữ, phát triển kinh tế. Tất cả đều là những vấn đề nền tảng và dài hạn. Người ta có thể lưu ý là Obama hoàn toàn không nói tới cuộc khủng hoảng kinh tế lớn đang làm điêu đứng cả thế giới. Trên tất cả những chủ đề này Obama đã đưa ra những nhận định, đôi khi kèm theo những biện pháp cụ thể đáng được hoan nghênh, hoặc không có gì để gây bất bình, ít nhất trong thời điểm này. Tuy vậy trong chiều sâu và trong lâu dài, nếu văn cũng là người, bài diễn văn này có thể khiến người ta lo ngại về "nhận thức Obama".

Hãy bắt đầu bằng những điểm đúng : Obama khẳng định quyết tâm của Hoa Kỳ đương đầu với các lực lượng quá khích hung bạo, ông hoàn toàn có lý khi coi chúng chỉ thuần túy là những lực lượng khủng bố theo đuổi những mục tiêu đen tối bằng cách giết hại những thường dân vô tội. Ông càng có lý khi nhìn nhận rằng Hoa Kỳ trong cơn chấn động sau ngày 11/09/2001 đã sử dụng những biện pháp sai trái; người ta chỉ có thể đồng ý với ông, một mục tiêu trong sáng phải được bảo vệ bằng phương tiện xứng đáng; người ta cũng chỉ có thể hoan nghênh quyết định cấm tra tấn và đóng cửa nhà tù Guantanamo, những tuyên bố như vậy chinh phục cảm tình của thế giới đối với Hoa Kỳ trong cuộc chiến tại Afghanistan.

Obama cũng đã nói rất khéo về Iraq : "Trái với Afghanistan, Iraq là cuộc chiến có chọn lựa. Mặc dù tôi tin rằng nhân dân Iraq sau cùng đã thoải mái hơn sau khi không còn chế độ bạo ngược của Saddam Hussein, tôi cũng tin rằng những gì đã xẩy ra tại Iraq đã nhắc nhở Hoa Kỳ rằng, mỗi khi có thể được, phải sử dụng ngoại giao và tạo đồng thuận quốc tế để giải quyết các vấn đề". George W. Bush cũng không thể phiền lòng. Obama đã rất thuyết thuyết phục khi viện dẫn lịch sử lập quốc của Hoa Kỳ để khẳng định Hoa Kỳ hoàn toàn không có tham vọng đế quốc và không hề nhòm ngó lãnh thổ và tài nguyên của một nước nào và sẽ triệt thoái quân đội khỏi Iraq và Afghanistan ngay khi tình hình cho phép. Việc nhắc lại lịch trình rút quân khỏi Iraq cũng rất khôn ngoan, đúng nơi và đúng lúc.

Trên vấn đề nhức nhối nhất tại Trung Đông, cuộc xung đột Do Thái – Palestine, Obama đã tỏ ra sáng suốt và can đảm, ông đã có thái độ phải có là nhắc lại một cách mạnh mẽ và dứt khoát lập trường của Hoa Kỳ là người Palestine có quyền và phải được có một quốc gia đúng nghĩa của riêng họ. Đây là điều đáng hoan nghênh nhất trong bài diễn văn này. Hoa Kỳ phải nói thẳng thắn như thế đối với người Do Thái vào lúc họ vừa bầu ra một chính quyền cực hữu với chủ trương bành trướng rõ rệt. Cuộc xung đột Do Thái – Palestine bế tắc không phải vì nó không có giải đáp mà vì nó có giải đáp hiển nhiên mà những người trong cuộc, kể cả hai dân tộc Do Thái và Palestine, không chịu chấp nhận, đó là hai nhà nước riêng biệt nhìn nhận quyền hiện hữu của nhau và sống chung hòa bình với nhau. Điều này Hoa Kỳ cần khẳng định một cách thật rõ rệt và quả quyết một lần cho tất cả để vô hiệu hóa khuynh hướng cực hữu Do Thái và đồng thời cắt cỏ dưới chân các lực lượng khủng bố sống nhờ lòng thù hận của người Palestine, và Ả Rập nói chung, đối với Do Thái. Chỉ Hoa Kỳ có thể làm được điều này bởi vì Do Thái chỉ tồn tại được nhờ sự yểm trợ của Hoa Kỳ, Do Thái gần như một tiểu bang của Hoa Kỳ ; như Obama nói sự ràng buộc giữa Hoa Kỳ và Do Thái không thể cắt dứt được. Khuynh hướng quốc gia cực đoan tại Do Thái chỉ tồn tại vì thái độ của Hoa Kỳ chưa đủ rõ rệt.

Điều thực sự mới trong chính sách Trung Đông của Hoa Kỳ là đối với Iran và sự kiện nước này phát triển kỹ thuật nguyên tử. Obama đã phát biểu một lập trường mà đáng lẽ Hoa Kỳ đã phải có từ lâu. Từ ba thập niên qua hình ảnh khuôn mẫu,stereotype, của Iran trong đầu óc người Mỹ là một nước Iran cuồng tín, hiếu chiến, chống Phương Tây và Hoa Kỳ một cách hung hăng.

Trong hơn mười năm tôi có một cộng sự viên người Iran, Houshang, tiến sĩ vật lý nguyên tử và rất thông thạo tình hình Iran. Houshang không phải chỉ là một nhà khoa học mà còn là một nhà hoạt động chính trị. Houshang là một trong những cấp lãnh đạo của phong trào chống đối chế độ quân chủ Pahlevi mà biểu tượng là Ayatolla Khomeini. Sau khi chế độ quân chủ bị lật đổ Houshang trở thành bộ trưởng khoa học kỹ thuật rồi thất vọng và bỏ ra nước ngoài, hiện là một trong những lãnh tụ đối lập dân chủ lưu vong hàng đầu. Tôi đã thảo luận rất nhiều với Houshang về Iran và Houshang cũng giới thiệu cho tôi nhiều trí thức Iran khác. Tất cả đều cùng nói một điều : người Iran không hề chống Phương Tây và Hoa Kỳ, cũng không hề cuồng tín, trái lại đa số thích lối sống dân chủ Phương Tây, thành phần Hồi giáo Shia quá khích chỉ vào khoảng 5%. Ngay trong giới lãnh đạo hiện nay, đa số cũng chỉ quá khích ngoài mặt. Chính Houshang đã đứng đầu chương trình nguyên tử của Iran để có thể khẳng định rằng việc chế tạo bom nguyên tử của Iran chỉ là một đòn tháu cáy. Hình ảnh của nước Iran mà họ mô tả cho tôi hoàn toàn khác với hình ảnh mà chính giới Hoa Kỳ có. Chỉ tới cách đây hai tuần tờ Newsweek, trong một số đặc biệt về Iran mới trình bày nước này giống như hình ảnh mà các bạn tôi mô tả. Tít lớn ngoài bìa của số báo này là "All we know about Iran is wrong" (Tất cả những gì chúng ta biết về Iran đều sai). Nhiều khi tôi tự hỏi với những phương tiện và nhân lực hùng hậu như vậy tại sao chính giới Hoa Kỳ có thể hiểu sai về một quốc gia quan trong như vậy trong một thời gian dài như vậy ?

Tóm lại đó là một bài diễn văn rất hay. Tuy vậy tôi không thể xua đuổi cảm tưởng là Obama đã có những ngộ nhận lớn trên một số vấn đề cơ bản.

Vấn đề giữa Phương Tây và thế giới Hồi giáo có thực sự là mâu thuẫn tôn giáo như Obama trình bày hay không ? Đó là điều mà các tổ chức khủng bố như Al Qaeda, Hamas, Hezbollah v.v. muốn người ta nghĩ, nhưng cách nhìn này không đúng. Không hề có một nước Phương Tây nào chống Hồi giáo cả, trái lại các chính quyền Phương Tây, kể cả chính quyền Bush nổi tiếng là thô vụng về ngoại giao, còn hết sức cố gắng tránh mọi mâu thuẫn với Hồi giáo. Cũng không hề có xung đột giữa Thiên Chúa giáo và Hồi giáo, các giáo hoàng Công giáo La Mã từ hàng thế kỷ nay luôn luôn bày tỏ sự tương kính đối với các tôn giáo khác kể cả Hồi giáo, họ còn nhìn nhận những cuộc thập tự chinh trong quá khứ là sai lầm, xin lỗi và hòa giải với Do Thái giáo. Người ta cũng không bao giờ thấy một thái độ bài xích nào từ các hệ phái Tin lành.

Và nếu muốn thẳng thắn nói công khai sự thực -thay vì chỉ nói trong phòng khép kín như chính Obama kêu gọi trong bài diễn văn này- thì phải nói rằng những hành động và cử chỉ quá khích gần đây đã chủ yếu đến từ một số phần tử Hồi giáo. Vả lại Phương Tây có còn theo Thiên Chúa giáo hay không là cả một câu hỏi. Tại Mỹ có thể còn sấp xỉ 50% dân chúng còn đức tin Thiên Chúa giáo nhưng tại Tây Âu con số này chưa tới 10% và đang tiếp tục giảm đi, Thiên Chúa giáo chủ yếu chỉ còn là một di sản văn hóa. Hơn nữa nếu coi những khó khăn trong quan hệ của Trung Đông và đa số các nước Hồi giáo nói chung với phần còn lại của thế giới như là một xung đột tôn giáo thì không có giải pháp ổn thỏa nào cả. Đặc tính của mọi tôn giáo là đặt nền tảng trên đức tin và các đức tin không thể chứng minh và thảo luận.

Vậy vấn đề thực sự là gì ? Đó là sự thích nghi bắt buộc của Hồi giáo với thời đại mới, nghĩa là triệt thoái khỏi chính trị để trở về vị trí của một tôn giáo bình thường như các tôn giáo khác. Vấn đề theo đạo và sống đạo phải được coi như một chọn lựa cá nhân. Không nên tránh né một sự thực là mọi tôn giáo khởi thủy đều mang tính nhất nguyên, một tôn giáo không là một tôn giáo nếu chấp nhận rằng điều ngược lại với đức tin của nó cũng có thể đúng. Do đó dân chủ, mà triết lý nền tảng là chủ nghĩa cá nhân tự do, đã chỉ thành hình với sự phủ nhận quyền lực của các tôn giáo.

Nền dân chủ Hoa Kỳ đã được thành lập bởi những người ra đi tìm một quê hương mới để phản đối độc quyền tôn giáo. Trường hợp Hòa Lan cũng không khác. Cuộc cách mạng Pháp 1789 là cuộc cách mạng vừa chống chế độ quân chủ vừa chống giáo hội công giáo. Tước bỏ quyền lực chính trị của các tôn giáo là điều kiện tiên quyết của dân chủ. Thiên Chúa giáo đã phải trải qua Thế Kỷ Ánh Sáng, le Siècle de Lumière, (thế kỷ 18) trong đó các tín điều bị chất vấn rồi sau đó chính giáo hội trở thành nạn nhân của cuộc cách mạng. Khổng giáo, giữ vai trò một tôn giáo về mặt chính trị và xã hội, cũng phải bị đẩy lùi tại Đông Á trong cuộc gặp gỡ với Phương Tây để dọn đường cho các chế độ dân chủ. Đến lượt nó Hồi giáo cũng sẽ phải trải qua một cuộc xét lại rất lớn. Đó là điều kiện bắt buộc để các quốc gia hồi giáo có thể trở thành bình thường trong một thế giới toàn cầu hóa.

Cuộc xét lại này sẽ rất khó khăn và đau nhức vì những lý do xuất phát từ chính bản chất của Hồi giáo. Trái với các tôn giáo khác, Hồi giáo trên nguyên tắc không thể chấp nhận xét lại. Phật là một người giác ngộ nhưng cũng vẫn là một người, do đó kinh Phật không có giá trị tuyệt đối. Thánh kinh Thiên Chúa giáo do những tiên tri và những tông đồ của Jesus chép lại và cũng có thể không hoàn toàn chính xác. Nhưng đó không phải là trường hợp của kinh Koran. Koran là lời của chính Thượng Đế nhập vào Muhammad để nói ra vì thế không thể thay đổi. Xét lại kinh Koran là mặc nhiên nhìn nhận hoặc Allah có thể sai (và như thế không thể là Allah akbar), hoặc Allah đã không nhập vào Muhammad ; trong cả hai trường hợp Hồi giáo chỉ là một sự hiểu lầm. Đoạn 69 của kinh Koran qui định những kẻ thêm bớt kinh Koran sẽ bị chặt tay.

Nhưng Hồi giáo bắt buộc phải xét lại vì không thể tồn tại với kinh điển hiện nay. Nó can thiệp trực tiếp vào quyền lực và chứa đựng quá nhiều điều không phù hợp với thế giới văn minh. Các tôn giáo lớn nói chung đều ra đời vì lý do chính trị như một phản ứng với một trật tự xã hội sẵn có và sau đó trở thành nền tảng cho một quyền lực chính trị mới, nhưng với những quan điểm khác nhau về tương quan giữa tôn giáo và chính trị, hay giữa Thượng Đế và Vua.

Tựu chung có ba mô hình : trong quan điểm Thiên Chúa giáo, thượng đế và vua khác nhau và phân biệt với nhau (Jesus : hãy trả cho Thiên Chúa những gì thuộc về Thiên Chúa, hãy trả cho Caesar những gì thuộc về Caesar) ; trong các xã hội khổng giáo và phật giáo, vua là thượng đế ; trong các xã hội hồi giáo, thượng đế là vua.

Đối với Hồi giáo chính thống, tôn giáo là chính quyền và luật pháp, Sharia chỉ là sự áp dụng trực tiếp luật của kinh Koran vào đời sống. Sự xét lại đã khiến Thiên Chúa giáo mất rất nhiều ảnh hưởng, nhưng nó sẽ còn đau nhức hơn rất nhiều đối với Hồi giáo.

obama2

Obama hoặc đã hời hợt hoặc đã mỵ dân khi đề cao Hồi giáo như là một tôn giáo bao dung đã góp phần quan trọng cho nền văn minh của thế giới. Đúng là Hồi giáo đã có đóng góp lớn, nhưng không lớn như ông đã nói. Còn bao dung thì chắc chắn là không, ngay chính những đoạn kinh Koran mà ông cắt để trích dẫn nếu đọc tiếp cũng thấy ngay những hình phạt ghê gớm dành cho kẻ bị coi là chống Hồi giáo.

Những câu Obama trích ra (ai giết một người vô tội cũng như giết cả nhân loại, ai cứu một người cũng như đã cứu cả nhân loại) cũng cần được tương đối hóa : chúng chỉ áp dụng cho người Hồi giáo, những người không theo Hồi giáo không vô tội, họ là những kẻ không có lòng tin (unfaithful). Vô tình hay cố ý Obama cũng đã giải thích sai ý nghĩa của sự kiện nhiều phụ nữ đã được bầu vào địa vị lãnh đạo cao nhất tại những nước Hồi giáo lớn như Turkey, Indonesia, Pakistan, Bangladesh. Điều đó hoàn toàn không chứng minh Hồi giáo tôn trọng phụ nữ, cả kinh Koran lẫn luật Sharia đều không coi phụ nữ ra gì cả, những cuộc bầu cử đó đã chỉ chứng minh rằng quần chúng hồi giáo muốn thay đổi. Các lực lượng hồi giáo toàn nguyên biết như vậy và đã hành động hung bạo vì tuyệt vọng. Một tôn giáo có bao dung hay không không phải ở chỗ kinh sách có nói những điều nhân hậu, mà ở chỗ kinh sách không nói những điều nghiệt ngã, và cả Koran lẫn Sharia đều chứa đụng rất nhiều điều khắc nghiệt. Cũng không nên quên rằng bạo lực và thánh chiến nằm ngay trong bản chất của Hồi giáo, trong bốn giáo chủ kế tiếp Muhammad, ba người đã bị giết bởi chính những phe phái Hồi giáo. Obama đã quá cường điệu khi tuyên bố : "trách nhiệm của tôi trong cương vị tổng thống Mỹ là chống lại những hình ảnh đúc khuôn về Hồi giáo ở bất cứ nơi nào mà chúng xuất hiện". Đó là công việc của các nhà báo và các nhà nghiên cứu, tổng thống Mỹ có những trách nhiệm cần thiết và cấp bách hơn.

Nói như thế không phải là để chống Hồi giáo. Hồi giáo đã đem đến một tinh thần quan trọng, đó là sự liên đới giữa các tín đồ vào một lúc mà trên cả thế giới các xã hội được phân chia thành chủ và tớ, Thiên Chúa giáo đã biến chất để trở thành một dụng cụ cai trị của các vua chúa. Đó đã là sức mạnh của Hồi giáo khiến nó phát triển một cách mạnh mẽ và nhanh chóng như chưa bao giờ thấy trong lịch sử nhân loại. Mọi tôn giáo đều ra đời như một tiến bộ rồi dần dần không thích nghi với chính tiến bộ mà chúng tạo ra và trở thành một dụng cụ thống trị và một trở ngại cho tiến bộ. Hồi giáo cũng không phải là một ngoại lệ. Cũng như Thiên Chúa giáo và Khổng giáo, Hồi giáo sẽ phải trải qua một cuộc xét lại lớn, nhiều lần đau nhức hơn Thiên Chúa giáo. Trong thế kỳ 21 rất có thể Hồi giáo sẽ phải chịu chung số phận của Khổng giáo tại Đông Á, nghĩa là mờ nhạt dần đi. Đó là điều đang xẩy ra tại Turkey ; tại những thành phố lớn, ngay cả tại các công viên, vào giờ trưa khi tiếng gọi cầu nguyện vang lên inh tai nhức óc từ các tháp chuông không còn ai cầu nguyện, người ta vẫn đi lại, trò chuyện, hút thuốc, uống cà phê như thường lệ, vào các mosque thì chỉ thấy lác đác vài chục người. Một trong những chuyển hóa quan trọng nhất của thế kỷ 21 sẽ là sự hoàn tất một tiến trình đã được khởi đầu và đẩy khá xa trong thế kỷ 20 : bình thường hóa chỗ đứng của Hồi giáo trong xã hội.

Vấn đề thực sự của thế giới hồi giáo không phải là mâu thuẫn với Phương Tây, càng không phải là đụng độ với Thiên Chúa giáo mà là vấn đề của Hồi giáo với chính mình, nghĩa là hòa giải và thích nghi với dân chủ. Đó là sự thích nghi bắt buộc.

Dân chủ là một trong những vấn đề lớn mà Obama đề cập tới trong bài diễn văn Cairo. Đó cũng là đoạn mà ông nói ngắn nhất và khiến tôi thất vọng nhất. Ông là người sang trọng và quyền lực nhất thế giới, tôi chỉ là một người lưu vong, không có cả quyền đặt chân lên chính quê hương mình nhưng trong chừng mực một kẻ tầm thường cũng có thể có lý, tôi phải nói rằng Obama đã sai. Obama nói rằng không một nước nào có quyền áp đặt một hệ thống chính trị lên một nước khác. Đúng, nhưng chỉ đúng một phần. Không phải hệ thống chính trị nào cũng chấp nhận được, có những giá trị mà mọi quốc gia phải tôn trọng và thể hiện. Và cộng đồng quốc tế phải áp đặt những giá trị này. Cũng như trong một nước không ai được quyền áp đặt một nhân sinh quan lên một cá nhân khác nhưng vẫn phải có luật pháp để bảo đảm một số giá trị chung được mọi người tuân thủ. Chúng ta không còn ở trong một thế giới man rợ.

Obama định nghĩa dân chủ như nguyên tắc theo đó chính quyền phải phản ánh nguyện vọng của dân chúng, và mỗi chính quyền thể hiện nguyên tắc này theo cách riêng của mình, tùy theo truyền thống của mỗi dân tộc. Thật đáng buồn, đây đúng là ngôn ngữ của các chế độ độc tài bạo ngược. Theo Obama, những nguyện vọng của người dân là được nói những điều mình nghĩ, được có tiếng nói trong cách quản trị đất nước, được có một chính quyền không ăn cướp của dân và được sống theo cách mà mình chọn lựa. Cũng đúng, nhưng đây chỉ là dân chủ ở mức độ trừu tượng và mơ hồ, mức độ zero về mặt chính trị. Các chế độ độc tài cũng luôn luôn vỗ ngực tự xưng là phản ánh những nguyện vọng này của người dân. Chúng còn trâng tráo gọi bộ máy đàn áp là chính quyền nhân dân, ủy ban nhân dân, tòa án nhân dân.

Nhân loại, sau nhiều đấu tranh cam go và những hy sinh lớn, đã vượt qua được mức độ lãng mạn và nguyên tắc, mức độ zero, để đạt tới một định nghĩa tương đối rõ ràng cho một chế độ dân chủ : đó là một chế độ ít nhất bảo đảm tự do ngôn luận và báo chí, tự do thành lập và tham gia các tổ chức kể cả các chính đảng, tự do bầu cử và ứng cử. Đó là định nghĩa của dân chủ đã được quy định trong bản tuyên ngôn quốc tế nhân quyền, thành phần của hiến chương Liên Hiệp Quốc. Dân chủ với định nghĩa trên đây nằm trong công pháp quốc tế mà Liên Hiệp Quốc và mọi quốc gia có nhiệm vụ bảo đảm sự tuân thủ. Các chế độ độc tài bạo ngược vi phạm công ước quốc tế, thái độ đúng và hợp với công pháp quốc tế là đánh đổ chúng trừ khi cái giá phải trả quá cao, trong trường hợp này cũng phải gây sức ép tối đa.

Đây không phải là lần đầu tiên Obama nói về dân chủ và tự do một cách hời hợt. Trong bài diễn văn nhận chức Obama đã nói : "Đối với các chính quyền bịt miệng những người đối lập, chúng tôi nói các vị đi sai chiều lịch sử, nhưng nếu các vị chìa bàn tay thân thiện chúng tôi cũng sẽ nắm lấy". Tôi ngạc nhiên khi đọc những bài bình luận của một số người Việt hân hoan vì Obama đã lên án các chế độ bịt miệng đối lập. Các chế độ độc tài, trong đó có chế độ cộng sản Việt Nam, không mong gì hơn là được "lên án" như vậy.

Tuy vậy tôi vẫn hoan nghênh việc Obama đắc cử tổng thống Mỹ. Sau hai nhiệm kỳ của George W. Bush, nó đã hòa giải thế giới với Hoa Kỳ, vừa đánh dấu một bước tiến ngoạn mục trong cuộc đấu tranh đẩy lùi tệ kỳ thị mầu da vừa tạo điều kiện thuận lợi cho cuộc chiến đấu chống khủng bố. Tôi cũng không lo ngại lắm về nhận thức mà tôi nghĩ là thiếu hụt của ông. Xã hội dân sự Hoa Kỳ có tiếng nói quyết định và các tổ chức bảo vệ nhân quyền Mỹ vẫn rất mạnh, họ còn có ảnh hưởng lớn hơn với một chính quyền thuộc đảng Dân chủ. Vả lại chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ không thay đổi bao nhiêu dù là dưới một tổng thống dân chủ hay cộng hòa. Hoa Kỳ vẫn là một yểm trợ vững mạnh cho cuộc vận động dân chủ. Chính Obama phải thận trọng.

Mùa hè năm ngoái vào giữa lúc cuộc tranh cử tổng thống Mỹ đang sôi nổi, một người bạn thuộc đảng Dân chủ hoan hỉ khoe với tôi rằng Obama có một ban viết diễn văn rất trẻ. Sự tươi mát của tuổi trẻ quả nhiên thể hiện trong văn phong những bài diễn văn của ông. Chính Obama cũng rất trẻ. Nhưng tuổi trẻ không phải bao giờ cũng là một ưu thế, đôi khi tuổi trẻ cũng là khoảng đời mà người ta chưa đủ thời giờ nghiên cứu và rà soát để gạt bỏ những ngộ nhận và bổ túc những thiếu sót.

Tôi cũng nhận xét là trong bộ tham mưu của Obama không có một nhà tư tưởng chính trị nào dù đó là điều rất cần thiết ; tư tưởng khiến hoạt động chính trị có ý nghĩa lâu dài và cho phép người ta có thể uyển chuyển mà không mất định hướng.

Obama trong cố gắng tranh thủ sự ủng hộ của quần chúng bằng những bài diễn văn dễ lọt tai nhưng đôi khi hụt hẫng về nhận thức có thể gây thất vọng cho những người thực sự hiểu biết và có tầm nhìn, những người cuối cùng cũng vẫn có vai trò lãnh đạo tinh thần và tạo ra dư luận.

Nguyễn Gia Kiểng

(Thông Luận 237, tháng 06/2009)

Published in Quan điểm
mardi, 04 décembre 2018 12:00

Hạt mầm dân chủ

Tự do là các quyn cơ bn ca mi công dân được quy đnh rõ ràng trong hiến pháp và pháp lut ca mt quc gia, được tôn trng và thc thi mt cách công minh và bình đng, không phân bit đi x hay tùy tin din gii bi phía hành pháp.

111111111111111111

Bầu c M. Hình minh ha.

Dân chủ là nhiu thứ. Nó là tam quyn phân lp, là các đnh chế bo đm hiến pháp và pháp lut áp dng cho mi công dân, mà mc tiêu là đ tn quyn sâu rng và đ bo đm được các quyn t do nn tng. Dân ch cũng là giá tr, là văn hóa, là cách sng, là suy nghĩ, là hành xử, là cách ly quyết đnh v.v…

Bầu c là bu và c : bu chn và ng c, k c t ng c. Bu c phi tht s t do thì người dân mi bu chn người đi din xng đáng nht. ng c phi t do đ mi người, không nht thiết phi thuc bt c đng phái hay khuynh hướng chính tr nào, có th tham gia vic điu hành quc gia. Mc tiêu ca bu c là đ chn ra nhng người xng đáng nht v kh năng và tm nhìn vào quc hi và chính quyn, đ làm ra các lut pháp thiết thc đi vi hoàn cnh quc gia lúc đó, và để điu hành quc gia mt cách hiu qu và thc thi pháp lut mt cách công minh và bình đng.

Cả ba điu này đu liên h mt thiết vi nhau trong mi chế đ chính tr dân ch cp tiến. Còn các th chế dân ch na vi hay đc tài thì h cũng cóp nht các mô thức ca nn dân ch cp tiến, tuy nhiên nó ch có b ngoài ch rut thì trng rng. Tt c đu rt v vi, hình thc và ngu trá.

Tự do là mt trong nhng giá tr cao quý nht ca con người. Khi chúng ta có tt c vt cht trong tay nhưng không được t do đi lại, chng hn, hoc không được quyn tìm hiu các vn đ triết hc, tôn giáo hay lch s mt cách tường tn, hoc không được nói lên nhng gì mình suy nghĩ hay tin tưởng là đúng, thì có l đến lúc đó sn sàng đánh đi nhng gì mình có đ được t do. Khi đánh mất t do thì mi cm nhn được giá tr đích thc ca nó.

Nhưng không phi có bu c, k c bu c t do, là có (nghĩa là đã có) dân ch.

Có những th chế được xem là dân ch bu c (electoral democracy), còn các th chế khác là đc quyn bu c (electoral authoritarianism). Độc quyn bu c chc chn là đc tài. Còn dân ch bu c không nht thiết là dân ch.

Một chế đ mà (nhng) người đng đu ngành hành pháp li s dng quyn lc tùy tin, k c chà đp nó, tước quyn sng và quyn t do ca người khác, thì không th nào gi là dân ch cp tiến được. Dân ch đích thc phi bo đm được quyn và t do ca mi công dân. Trường hp đin hình là Phi Lut Tân.

Theo giáo sư chính tr hDan Slater, nhiều nước Đông Nam Á, như Phi Lut Tân, chng hn, là mt quc gia dân ch phi cp tiến (illiberal democracy). Người Phi đi bu mt cách t do, các cuc bu c không hay chưa có v gì là gian ln. Nhưng người đng đu gung máy điu hành quc gia, như tng thng Rodrigo Dutert hin nay, coi thường pháp lut và lm dng quyn lc.

Còn Singapore thì thuộc mt th loi cường quyn kiu khác, đc quyn bu c. Các thế lc nm quyn Singapore đ cao pháp lut và mun mi người khác phi tuân th pháp lut. Đng Nhân dân Hành đng vn dng và thay đi h thng bu c đ phía đi lp không có cơ hi chính đáng nào đ thng nó. Và ti đây không có y hi bu c đc lp. Nếu c tri bu cho đi lp thì s có nhng hậu qu bt li cho h khi b phát hin.

Trong khi đó, tại Miến Đin thì cuc bu c năm 2015 tuy được xem là t do và công bình, nhưng người thiu s theo đo Hi Rohinga thì b đàn áp thm t. Nhng người hay cơ quan truyn thông nào đưa tin v vi phm nhân quyền hay cái gi là bí mt quc gia thì b đàn áp b tù. Còn ti Nam Dương thì chính quyn có th b tù nhng ai b cho là xúc phm đo Hi. Campuchia thì loi tr gn như hoàn toàn phía đi lp và gii truyn thông, cho phép nó được gn như đc quyn bu c. Nó không ging Singapore hoàn toàn nhưng li ging Trung Quc và Vit Nam. Còn ti Mã Lai thì đng T chc Thng nht Quc gia Mã Lai trong 50 năm qua là mt chế đ th hin hoàn toàn tính đc quyn bu c và s dng bao nhiêu th thut khác nhau, kể c v li vùng c tri, đ bo đm bên đi lp không có cơ hi nào thng c.

Con người có xu hướng hc hi ln nhau, cái tt ln xu, tích cc ln tiêu cc, ôn hòa cũng như bo lc v.v... Trong khi nhiu người trên thế gii hc hi nhng điu tích cc và văn minh của nhân loi đ tiến b thì cùng lúc đó các thế lc khác li đi hc nhng cái tiêu cc và đc hi, và tìm cách cn tr mi n lc tiến b. Do đó mà ngày nay có nơi có nn dân ch cp tiến (t do được tôn trng) và nơi khác cũng mang tên dân chủ nhưng dân ch phi cp tiến (t do không h hin hu). Và chúng ta cũng có nn đc tài khp nơi. Nn dân ch cp tiến thì rt đa dng và nn đc tài cũng vô cùng đa dng. Hiếm có cơ chế nào, đc tài hay dân ch, ging nhau hoàn toàn. Nguyên do là vì trong nền văn hóa mà mi chúng ta tha hưởng, t trong gia đình ra đến ngoài xã hi, và rng hơn trên toàn nước và toàn thế gii, chúng ta hp th mt s lung tư tưởng nht đnh nào đó mà đnh hình cách suy nghĩ ca chúng ta. Và khi tiếp thu hc hi các ý tưởng mới, chúng ta đem áp dng nó vào trong bi cnh xã hi, chính tr và văn hóa ca mình, trong đó truyn thng đóng vai trò quan trng. Các yếu t đa phương, môi trường sng và văn hóa hành x cũng góp phn vào vic đnh hình sn phm chính tr mà con người khp nơi to ra.

Có thể ví dân ch như mt loi cây. Cây dân ch. T ht mm dân ch, tc ch yếu là ý tưởng và tư tưởng, người ta yêu thích nó và tìm cách đem trng nó trong vườn ca h. H chăm sóc, vun bi hàng ngày đ bo đm nó phát trin và không bị hư hi hay b phá hoi. H th hin tinh thn dân ch ngay trong ngôi nhà h. H tôn trng các giá tr và thành qu nó mang đến, áp dng tinh thn đó đi vi người v hay chng ca mình, vi các con ca mình, và gia các con mình. H bo bc ht mm dân chủ tng ly tng tí (như bo v quyn t do ngôn lun và din đt ca mi thành viên, du cho thành viên đó có không xng đáng đi na). Các ht mm như thế s có cơ hi sinh sôi, ny n. H cũng c gng tìm cách chia s cách thc ươm mm và vun trng cây dân chủ vi hàng xóm, người thân, bn bè v.v… đ hc cách làm cho cây đơm hoa kết qu. H tìm cách khuyến khích con cái mình khi đi hc hay đi làm cũng thc hành và phát huy tinh thn và giá tr dân ch như vy. Khi cây ln lên cho ra hoa qu, h tìm qu tốt nht đ làm ht ging tt và li tiếp tc mt chu kỳ trng cây dân ch khác.

Nền dân ch Hoa Kỳ được khai sinh, phát trin và, mt phn nào đó, được toàn cu hóa, trong mt tiến trình hơi ging như vy.

Trong bài "Người M không còn thc hành dân ch na", Yoni Appelbaum đã trình bày các biện lun rt hay. Appelbuam cho rng dân ch là mt hành đng bt t nhiên nht. Nó không phi là mt bn năng t nhiên ca con người, mà là mt thói quen cn phi trau di và thâu thp. Trong các thế k trước, người M b lôi cun bi hội đoàn. Gần như đi vi mi cách thc ca cuc sng, h áp dng mt gii pháp chung. H tình nguyn đến vi nhau bng các ràng buc chung, chp nhn các lut l chung, bu chn người đi din, ly quyết đnh bng s phiếu đa s. Vào cui thế k 19, càng ngày càng có nhiều hi đoàn bt chước hình thc hot đng ca chính quyn liên bang Hoa Kỳ. Qua thi gian, s tham gia mang tính cách công dân (civic participation) vào các vn đ xã hi tr thành bình thường ch không phi là điu ngoi l. Năm 1892, mt nghiên cứu đi vi mt thành ph nh cho thy mi đàn ông, đàn bà và tr em (trên 10 tui), ngoi tr nhng cá tính đc bit, đu tham d vào mt t chc nào đó mà tt c đu có văn phòng hot đng. Hoa Kỳ tr thành mt quc gia ca ch tch (a nation of presidents). Những người tham gia b mê hoc bi nguyên tc và th tc. Năm 1876, mt k sư tên Henry Robert xut bn cun sách có tên "Hướng dn B túi v Quy tc Trt t ca Hi ngh Tho lun", tr thành sách bán chy nht, và trong vòng bn thp niên bán được 500 ngàn bn in. Nhưng Hoa Kỳ đã không còn như thế trong nhng thp niên qua. Vn liếng xã hi và đi sng công dân b xung dc thm t, trong khi nhng người tr tham gia ngày càng ít vào các t chc xã hi hot đng mt cách dân ch. Appelbuam kết luận rng văn hóa mà cam kết bo v dân ch (hay văn hóa dân ch) s duy trì hiến pháp, không phi ngược li.

Đúng vậy. Có bao nhiêu quc gia có hiến pháp hn hoi, không chng còn hay hơn c hiến pháp Hoa Kỳ, nhưng nó có làm cho quc gia đó dân ch đâu. Dân chủ là tư duy, là nếp sng, là cung cách hành x, coi trng tiếng nói ca mi thành viên trong t chc, cng đng hay toàn xã hi, tôn trng s khác bit cũng như quy tc và tiến trình hin hu. Nó là văn hoá.

Trong khi các nền dân ch khp nơi đang b soi mòn và xu hướng dân túy đang tri lên, nn dân ch Úc vn vng n vì nhiu nguyên do.

Trước hết, là mt nn văn hóa dân ch vng chc và mnh m. Kế đến, nn kinh tế phát trin bn vng hơn 27 năm qua cũng đóng vai trò quan yếu. Bt buc đi đu cũng là yếu t quan trng đi vi nn dân ch vng n ca Úc. Phn ln công dân trong mt quc gia h là trung hòa, không cc đoan và không ng h các xu hướng quá cc đoan. Nếu không bt buc đi bu thì các đng chính tr d dàng tha hip vi các khuynh hướng cực đoan, cuối cùng đưa đến tình trng cc t và cc hu chng nhau kch lit, trong khi đi đa s người dân không thuc c hai. Vì thế mà mt quc gia có đa đng chính tr thay vì lưỡng đng vn là điu kin tt hơn cho nn dân ch. Úc có đy đ các điu kin này.

Ngoài ra, mặc du bu c là bt buc bi pháp lut, các cơ quan trách nhim bu c tm tiu bang nhưVEC hoặc liên bang AEC luôn tìm mọi cách khuyến khích mi công dân đi bu [1]. H tiếp xúc, gii thích và to đ mi điu kin đ mi người, k c nhng người tàn tt, thiếu lý trí hay thiếu kh năng ly quyết đnh, vn có th s dng lá phiếu ca mình mt cách tt nht. Các ng c viên đu được quyn ra tranh c mt cách t do và đc lp hoàn toàn, nếu mun, và còn được y hi Bu c Victoria hoc Australia tài tr nếu đt được t 4 phn trăm phiếu cơ bn tr lên (mi phiếu hin nay được tài trợ1,75 đô la cho bầu c tiu bang Victoria và 2,73454 đô la cho bầu c liên bang).

Thêm vào đó, để chun b các thế h tương lai, tòa án Ti cao ca Úc đã phi hp cùng Quỹ Giáo dc Hiến pháp thành lập một cơ quan có tên Trung tâm Hiến pháp Úc vào ngày 9 tháng Tư năm nay 2018. Ý tưởng thành lp này được hình thành sau khi gii tinh hoa chính tr Úc quan ngi v xu hướng dân túy khp nơi có nguy cơ tác đng đến phm cht và giá tr dân ch ti Úc, nht là sau cuc bu c Hoa Kỳ 2016. Chương trình giáo dc này bao gm các câu chuyện tht và các hot đng ca Hiến pháp Úc da trên sáu nguyên tc căn bn : dân ch ; pháp tr ; phân chia quyn lc ; liên bang ; quc gia ; và quyn được cân bng vi trách nhim. Nếu các thế h mai sau không hiu, không quan tâm hoc coi dân ch như điều có sn, không phi hy sinh đ có được, và không phi đu tranh liên tc đ bo tn, thì đó là đim khi đu ca s suy thoái dân ch. Các chương trình và ngun tài liu dy này được các chuyên gia son tho và đưa vào các trường hc đ chun b kiến thc và tinh thn cho các em, chun b các thế h lãnh đo quc gia tương lai có kh năng và tm nhìn quc gia.

Trong buổi ra mt sách "Dân ch : Nhng câu chuyn v con đường dài đến t do" ca cu Ngoi trưởng Hoa Kỳ Condoleezza Rice tViện Hoover, đại hc Stanford, vào năm ngoái, bà Rice có chia s câu chuyn ca mình. Sinh trưởng ti Birmingham, Alabama ngay vào thi đim mà người M da đen bt đu có cơ hi s dng lá phiếu ca mình. Bà khong sáu tuổi gì đó khi cu/chú bà đến đón bà ti trường hc. Chng kiến người dân da đen xếp hàng dài đ bu, lúc đó vn còn phân tách đen trng (segregation), bà nói vi cu/chú mình là nếu người dân da đen đi bu đông như thế thì làm sao Thng đc George Wallace có thể thng ? Ông tr li rng người da đen tuy chiếm s phiếu ln, nhưng vn là thiu s. Bà Rice hi vy thì h bu đ làm gì (có thng đâu !) thì người cu/chú tr li rng h biết h không thng, nhưng mt ngày nào đó, h tin rng lá phiếu ca h s mang tính quyết đnh.

Thứ By tun trước tôi đã quan sát cuc bu ctiểu bang Victoria, Úc châu. Tôi chứng kiến các v cao niên đi đng vô cùng khó khăn mà vn c gng đến đ thc hin quyn hn và trách nhim công dân bng lá phiếu ca mình. Ri tôi nghĩ đến Vit Nam. Mc du người dân Vit Nam vn phi đi bu, nhưng vn là đng c dân bu. Hin nay lá phiếu ca h chng có giá tr nào. Nhưng đến mt ngày nào đó h s sử dng lá phiếu ca mình mt cách thích đáng và s bu chn người xng đáng. Trong hin ti, người dân Vit Nam có th s dng lá phiếu ca mình đ bày t quan đim trong các kỳ bu c. Mt, là đ phiếu trng. Hai, là gch tt c nhng người đng c ra và để ch BX, tc bt xng, chng hn. Ba, là v ô vuông, viết tên người mình mun đ c, như Trn Huỳnh Duy Thc hay mt người nào đó, và đánh du ng h. Bn, hãy x dng trí tưởng tượng ca mình.

Dân chủ là cùng nhau tho lun, tranh lun và cui cùng ly quyết đnh chung đ làm vic. Văn hóa dân ch mang người ta li gn đến nhau, thay vì đy h xa cách, tr thành thù nghch. Nó không phi là cách làm vic hay điu hành hu hiu nht, nhưng nó là cách ít gây đ v nht và ít đưa đến nhng rn nt không th hàn gn. Dân ch đích thc đt nng tinh thn trách nhim ca mi công dân, coi trng tiếng nói ca h, và coi mi công dân bình đng trước pháp lut. Do đó dân ch là th chế bo đm quyn t do ti thiu ca mi công dân tt hơn mi chế đ đã th nghiệm xưa nay. Còn mt chế đ mà không bo đm quyn ti thiu, như ngôn lun và truyn thông, hoc t do đ và t do min (freedom to and freedom from) thì đó ch là đc tài hoc dân ch trá hình.

Nếu người dân Vit Nam khao khát t do đ thì mt ngày nào đó họ s đng lên làm cách mng đ xây dng nn dân ch đích thc cho chính h và các thế h Vit Nam mai sau. Tôi nghĩ rng không ai có th ban phát các giá tr hay văn hóa dân ch này được. Nó phi được xây dng và bi đp liên tc, t thế h này sang thế h khác. Bt đu bng ý thc, tư duy. Người ngoài và nước ngoài có th h tr bng nhiu cách, nhưng h phi t làm ly. Nếu dân ch có th ban phát được thì cũng có th bí ly đi được. Mt nn dân ch không có nn móng thì có th sp bt c lúc nào. Nhưng hạt mm dân ch có th được gieo, được vun bi, được bo bc và phát trin mi nơi. Ch cn tư duy, ý chí và quyết tâm ca các công dân quan tâm thì s trng được.

Úc Châu, 30/11/2018

Phạm Phú Khải

Nguồn : VOA, 04/12/2018

Ghi chú : Đi bầu là lut bt buc ca Úc, do đó t l tham gia bu c thường rt cao. Theo thông tin cy hi Bu c Victoria (VCE), trong năm kỳ bầu c trước đây, t s người bu cho hạ vin và thượng vin hp l là ít nht 92 phn trăm tng s c tri ca tiu bang, trong khi s phiếu bt hp l (như đin không theo quy đnh thì t 3 đến 5.22 phn trăm). Vy có khong 2 đến 4.4 phn trăm c tri trong các kỳ bu c này không bu, và sẽ b pht, tr phi h có lý do chính đáng nào đó, như vì lý do sc khe, chng hn.

So vớbầu c liên bang thì cũng có tỷ l bu c hp pháp khong 92 đến 95 phn trăm.

Tài liệu tham kho :

1. Dan Slater, "After Democracy", Foreign Affairs, November 6, 2018.

2. Yoni Appelbuam, "Americans Aren’t Practicing Democracy Anymore", The Atlantic, October 2018 Issue.

3. Hoover Institute, "A conversation with Condoleezza Rice on ‘Democracy : Stories from the Long Road to Freedom’", May 3, 2017.

Published in Diễn đàn

Đông Nam Á khép lại "giai đoạn dân chủ''

Các quốc gia Đông Nam Á chưa bao giờ được khen về tự do chính trị và tôn trọng nhân quyền. Nay hầu hết các nước thành viên ASEAN - một tổ chức mà sự thiếu đoàn kết hiển hiện rõ nét - dường như lại thống nhất với nhau để đặt dấu chấm hết cho mô hình dân chủ kiểu phương tây. Báo Le Monde chạy tựa "Đông Nam Á - giai đoạn dân chủ đang khép lại".

dna1

Các quốc gia thành viên ASEAN. Photo : http://asean.org

Hồi đầu năm 2018, giám đốc Viện nghiên cứu quốc tế thuộc đại học Chulalong-korn tại Bangkok, ông Thitinan Pongsudhirak đã dự báo trong một bài viết đăng trên trang Nikkei Asian Review của Nhật : "Năm 2018 sẽ đánh dấu điểm khởi đầu cho một giai đoạn trong đó các nguyên tắc toàn trị mà các chế độ "bán-dân chủ không tự do" áp đặt sẽ trở thành một quy chuẩn ở Châu Á".

Trên thực tế, mô hình phát triển hậu cộng sản Trung Quốc - sự pha trộn giữa độc tài chính trị và tự do kinh tế được áp dụng ở khắp khu vực Đông Nam Á. Theo nhà phân tích Joshua Kurlantzich, sau cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu, các nhà lãnh đạo Châu Phi, Châu Á và Châu Mỹ La tinh học hỏi sát sao mô hình Trung Quốc, góp phần phá vỡ dân chủ tại đất nước mình.

Từ sau cuộc đảo chính năm 1962, Miến Điện nằm dưới sự kiểm soát của tập đoàn quân sự. Từ tháng 04/2016, khôi nguyên giải Nobel Hòa Bình Aung San Suu Kyi - biểu tượng cho cuộc đấu tranh vì dân chủ - lên cầm quyền. Khi đó người ta tin rằng Miến Điện sẽ trở thành biểu tượng dân chủ cho cả khu vực Đông Nam Á. Nhưng điều mỉa mai của lịch sử là dưới thời của bà Aung San Suu Kyi, tự do dân chủ còn kém hơn cả thời tổng thống Then Sein, dưới chế độ tập đoàn quân sự. Tất cả đều lo ngại về liên minh giữa bà Aung San Suu Kyi và quân đội.

Trước cảnh hàng trăm ngàn người Hồi giáo thiểu số Rohingya bị chính quyền quân sự "thanh lọc sắc tộc", lãnh đạo Aung San Suu Kyi vẫn lặng thinh trước mọi chỉ trích của phương Tây. Dư luận quốc tế cho rằng bà đang đứng về phía quân đội.

Trong khi đó, Philippines, quốc gia đã từng được ca ngợi sau cuộc Cách mạng lật đổ nhà độc tài Ferdinand Marcos hồi năm 1986, cũng đang rẽ dần sang ngả toàn trị. Đắc cử vào tháng 05/2016, tổng thống Duterte đã thóa mạ tổng thống Mỹ Barack Obama và Giáo Hoàng là "con hoang". Chiến dịch chống ma túy mà tổng thống Duterte tiến hành từ khi đắc cử mang tính bạo lực hiếm có : theo thống kê chính thức, gần 4.000 người đã bị cảnh sát Philippines sát hại, còn theo một thượng nghị sĩ đối lập, con số này là gần 20.000 nạn nhân.

Nếu như chiến dịch bài trừ ma túy của tổng thống Philippines có lẽ sẽ được lưu trong lịch sử như dấu ấn của một chính quyền ngày càng "điên loạn", thì Thái Lan lại là một vương quốc thường xuyên có đảo chính với những vụ trấn áp đẫm máu của tập đoàn quân sự cầm quyền. Từ năm 1932 đến ngày 22/05/2014, có tổng cộng 12 cuộc đảo chính. Gần đây, cũng có giai đoạn Thái Lan tổ chức bầu Quốc hội. Năm 1997, Thái Lan có Hiến Pháp mà nhiều người coi là mang tính dân chủ. Được đi bỏ phiếu, đối với nhiều người dân Thái Lan, là một điều quý giá và một hành động mà họ ao ước có được.

Nhưng kể từ đó, chính quyền Thái Lan "đóng dấu ngoặc đơn dân chủ". Từ sau cuộc đảo chính năm 2014, một lần nữa tập đoàn quân sự Thái Lan lên cầm quyền và lần lữa không muốn tổ chức bầu cử. Cho dù bầu cử được tổ chức vào đầu năm 2019 như dự kiến, thì nhờ có Hiến Pháp mới hồi năm 2016, chắc chắn các tướng lĩnh quân đội vẫn sẽ là những người cầm quyền thực sự tại đất nước này.

Còn theo tác giả Bruno Philip, các nước Việt Nam, Lào, Cam Bốt cũng chưa bao giờ có dân chủ thực sự, thậm chí gần đây các nước này còn ngày càng siết chặt gọng kiềm và "bịt miệng" dân chúng. Hồi tháng 06, Quốc hội Việt Nam đã thông qua luật an ninh mạng, theo đó nhà chức trách sẽ yêu cầu Facebook và Google gỡ bỏ mọi bình luận mang tính chỉ trích chính quyền Việt Nam trong vòng 24 giờ. Đối với tác giả Bruno Philip, dường như chỉ có Malaysia và Indonesia là hai quốc gia đặc biệt tại Đông Nam Á vẫn còn dân chủ.

Giải thích về sự mất dân chủ tại Đông Nam Á, giáo sư Thitinan Pongsudhirak cho rằng lý do đầu tiên là sự phát triển kinh tế trong khu vực, sự cải thiện mức sống vật chất đã cho phép các nhà lãnh đạo chính trị "làm dịu" nỗi bất bình của dân chúng.

Tuy nhiên, tác giả kết luận, không thể nói tới sự mất dân chủ ở những nước mà dân chủ chưa bao giờ tồn tại thực sự. Giống như nhận xét của giáo sư Thomas Pepinsky cộng tác với "Chương trình Đông Nam Á" thuộc Đại học Cornell, Hoa Kỳ : "Viễn cảnh thực sự trong khu vực này không phải là sự thụt lùi từ dân chủ sang toàn trị, mà là sự ăn sâu bám rễ bền lâu của chế độ toàn trị, tại những nước vốn không hề có dân chủ".

Tổng thống Erdogan : người "phân đôi" Thổ Nhĩ Kỳ

Giống như trong tuần qua, tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recept Erdogan vẫn là nhân vật được báo chí Pháp nhắc tới nhiều. Báo Le Monde đăng bài phỏng vấn giáo sư Thổ Nhĩ Kỳ Soli Ozel, nhà nghiên cứu hợp tác với Viện Montagne Paris về các lý do khiến ông Erdogan tái đắc cử tổng thống : "Người Thổ Nhĩ Kỳ yêu quý tổng thống Erdogan ở những điểm mà phương Tây ghét bỏ". Trong mục Ý kiến và Tranh luận, báo Les Echos giới thiệu bài viết "Erdogan hay nghệ thuật nắm quyền".

Còn tờ Le Figaro nhận định trong bài viết "Erdogan : một vị tổng thống của hai nước Thổ Nhĩ Kỳ" là đằng sau sự tái đắc cử của tổng thống Erdogan là sự phân cực tại nước này. Đất nước Thổ Nhĩ Kỳ đương đại vốn là quốc gia chìm ngập trong căng thẳng và chia rẽ : những người theo tôn giáo chống lại những người không theo đạo, người Thổ chống người Kurdistan, thành phố đối đầu với vùng nông thôn… Nhưng nay, sau 16 năm cầm quyền, đến lượt chính con người tổng thống Erdogan khiến sự phân cực ở đất nước này lại trở nên trầm trọng hơn, hay nói cách khác ông đã đào thêm hố sâu ngăn cách tại đất nước Thổ Nhĩ Kỳ.

Theo giáo sư khoa học chính trị Emre Erdogan, thuộc đại học Bilgi, kỳ bầu cử tổng thống vừa qua đã cho thấy hai phe cánh đối lập nhau : một bên là tín đồ tôn thờ chủ nghĩa cá nhân và tìm kiếm một lãnh đạo quyền lực, một "siêu tổng thống" và bên kia là những người khát khao dân chủ, chống sự thống trị của "một cá nhân duy nhất". Nhiều người phản đối tổng thống Erdogan vì chỉ muốn có "một cuộc sống bình thường". Họ lấy làm tiếc vì 16 năm qua ông Erdogan đã chia rẽ xã hội, chính trị hóa mọi lĩnh vực của xã hội. Từ đấu tranh cho nữ quyền, cho người đồng giới, bảo vệ môi trường, cho đến đấu tranh vì hòa bình… đều bị quy là làm chính trị.

Bà Jana Jabbour, chuyên gia về Thổ Nhĩ Kỳ, dự báo sau kỳ bầu cử, người ta hy vọng ông Erdogan sẽ có những cử chỉ mang lại hòa bình. Việc ông Erdogan tuần qua thông báo sẽ gỡ bỏ tình trạng khẩn cấp và trả tự do có điều kiện cho nhà báo Mehmet Altan dường như đi theo chiều hướng này.

Tuy nhiên, tổng thống Erdogan cũng sẽ liên minh với những người theo chủ nghĩa dân tộc cứng rắn, chống người Kurdistan và ủng hộ các chiến dịch quân sự bên ngoài lãnh thổ. Với sự ra đời của bản Hiến Pháp mới, ông Erdogan sẽ chừa lại rất ít chỗ cho đối thoại và chỉ trích, bằng chứng là một tòa án ở Izmir vừa mới ra lệnh tạm giam 12 người bị cáo buộc là "xúc phạm tổng thống".

Cuộc chiến thu hút và "giữ chân" nhân tài

Việc thiếu hụt nhân tài lên tới đỉnh điểm vào năm 2018, tại Pháp, việc tuyển dụng những người tài năng ngày càng khó khăn với các doanh nghiệp ; đặc biệt trong lĩnh vực kỹ thuật số, phát triển phần mềm và khoa học dữ liệu. Trong bài viết "Cuộc chiến nhân tài : làm thế nào để thu hút và giữ chân họ", báo kinh tế Les Echos giới thiệu nhiều biện pháp.

Lắng nghe để thấu hiểu mong muốn và cảm nhận của các tài năng là điều quan trọng nhất, chứ không phải tiền lương. Giờ không còn là thời các các công ty tuyển dụng người tài mà là "người tài tuyển dụng doanh nghiệp". Thứ hai là nhà tuyển dụng phải làm nổi bật những ưu đãi đặc biệt so với các công ty khác, như số ngày nghỉ phép được hưởng lương, những ưu đãi về thuế thu nhập …

Tiếp theo là hiện đại hóa môi trường lao động và đảm bảo tiện nghi cho nhân viên, đề xuất cho họ những dự án thú vị trong tương lai, đào tạo và mang lại cho họ những cơ hội được thi tài. Và cuối cùng là đảm bảo cho nhân viên có sự cân đối hài hòa giữa công việc và cuộc sống cá nhân, chẳng hạn dịch vụ giữ trẻ cho các ông bố bà mẹ, khả năng làm việc từ xa …

Béo phì, tiểu đường : tác hại của thuốc trừ sâu

Tác hại của dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong thực phẩm đối với con người hiện càng được chứng minh rõ ràng. Các nhà khoa học của Viện Nông học Quốc gia và Viện Quốc gia về sức khỏe và Nghiên cứu y khoa cho thấy các loài gặm nhấm tiếp nhận lâu dài thực phẩm có dư lượng 6 loại thuốc bảo vệ thực vật phổ thông trong ngưỡng cho phép, sẽ tích mỡ nhiều, tăng cân nhanh chóng và bị tiểu đường.

Các nghiên cứu năm 2013 và 2017 trên 50.000 người cũng chỉ ra rằng những người tiêu dùng nhiều thực phẩm sạch bio ít có nguy cơ thừa cân, béo phì và tiểu đường loại 2 hơn là những người khác.

Trang nhất các báo Pháp

Báo Le Monde quan tâm đến thời sự trong nước với tựa trang nhất "80km/h, câu chuyện về một quyết định không được lòng dân". Sau ba năm tỉ lệ tử vong của người tham gia giao thông tăng liên tục, thủ tướng Pháp mới đây ban hành quy định giảm bớt tốc độ chạy xe 10km/giờ, từ ngày 01/07/2018. Quyết định này bị đa phần công luận phản đối và làm giảm mức độ được lòng dân của chính phủ. Vẫn liên quan tới thời sự Pháp, báo kinh tế Les Echos nói tới "Bộ Tài Chính Pháp đối đầu với những cái bẫy ngân sách đầu tiên cho năm 2019".

Nhìn sang nước Đức, báo Le Figaro chạy tựa trang nhất "Angela Merkel bị lung lay vì cuộc khủng hoảng di dân". Tương lai chính trị của thủ tướng Đức vẫn bất định do các mâu thuẫn giữa đảng Dân Chủ Thiên Chúa Giáo CDU của bà Merkel và phe cánh hữu thuộc đảng CSU. Chính phủ liên minh tại Đức vẫn có nguy cơ tan rã, do hai đảng Dân Chủ Thiên Chúa Giáo CDU và đảng CSU không tìm được tiếng nói đồng thuận về hồ sơ người nhập cư, cho dù hồi tuần trước Hội Đồng Châu Âu đã đạt được thỏa thuận đón tiếp di dân.

Báo La Croix chú ý tới sự biến đổi khí hậu qua hàng tựa "Khí hậu, sự thay đổi tăng nhanh". Các nghiên cứu mới đây cho thấy tốc độ biến đổi khí hậu diễn ra nhanh hơn so với chúng ta đang lo ngại. Còn báo Libération quan tâm tới thể thao qua hàng tựa "World Cup 2018 - Bằng cách nào Mbappé trở thành người dẫn đầu ?". 

Thùy Dương

Published in Châu Á
Trang 1 đến 2