Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam lại nhắc đến ‘triết lý giáo dục’ của Việt Nam trong phiên trả lời chất chất vấn Đại biểu quốc hội vào sáng ngày 1 tháng 11, cũng như ông kêu gọi Đại biểu quốc hội góp ý cho Luật Giáo dục sửa đổi.

giaoduc1

Ảnh minh họa : Sinh viên Hà Nội trong "Ngày Trái Đất" 23/3/2013. AFP

Đài RFA ghi nhận ý kiến của giới chuyên gia giáo dục liên quan vấn đề vừa nêu.

"Giáo dục Việt Nam có triết lý của mình"

Cách nay tròn hai năm, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam trong vai trò phụ trách khối văn hóa xã hội, khoa học, giáo dục và đào tạo, đã đăng đàn trước Quốc hội để chia sẻ ý kiến của ông về vấn đề giáo dục với lời khẳng định, và được truyền thông quốc nội trích dẫn nguyên văn "Triết lý giáo dục của Việt Nam trước hết là triết lý xây dựng đất nước dân giàu nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Đó là xây dựng con người Việt Nam toàn diện, đức trí, thể mỹ, có tinh thần dân tộc, có lòng yêu nước và có trách nhiệm quốc tế".

Đài RFA ghi nhận trong buổi trả lời chất vấn của Đại biểu quốc hội vào sáng ngày 1 tháng 11, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam nhắc lại những gì ông đã nói trước đó và cho biết thêm Việt Nam cũng nói đầy đủ 5 trụ cột giáo dục của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc (UNESCO) bao gồm học để biết, học để làm việc, học để chung sống, học để khẳng định mình, học để thay đổi bản thân và thay đổi thế giới tốt đẹp hơn.

Phó Giáo sư-Tiến sĩ Mạc Văn Trang, cựu viên chức làm việc hơn 30 năm ở Viện Khoa học Giáo dục lên tiếng với RFA sau khi nghe phát biểu của Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam vào sáng ngày 1 tháng 11 vừa qua :

"Triết lý giáo dục của Việt Nam hiện nay không rõ ràng gì cả. Ông Vũ Đức Đam nói như thế, tức là ông ấy rất bối rối. Ông ấy cũng chẳng có một quan điểm rõ ràng. Ông nhặt được cái gì thì ông nói cái đó. Hiện tại người ta cứ nói linh tinh hết cả, chưa có một cái gì xác định".

Giáo sư Phạm Minh Hoàng, một giảng viên từng giảng dạy ở Việt Nam và bị Chính quyền Hà Nội cưỡng bức đi Pháp hồi hạ tuần tháng 6 năm 2017 nói với RFA rằng :

"Thật sự mà nói, nếu tóm gọn lại thì chắc là Việt Nam không có triết lý giáo dục. Và nếu như có thì triết lý giáo dục được cô đọng trong Bộ luật Giáo dục năm 2005 cũng như cương lĩnh của Đảng cộng sản Việt Nam về giáo dục".

"Nền giáo dục bị lạc hậu và lạc đường"

Căn cứ theo Luật Giáo Dục năm 2005 và các đề cương phát triển giáo dục của Việt Nam thì nền giáo dục hiện tại của Việt Nam chủ yếu lấy Chủ nghĩa Marx-Lenin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng, đào tạo con người toàn diện về đạo đức lẫn trí tuệ ; nhưng phải trung thành với lý tưởng xã hội chủ nghĩa.

Vào tháng 11 năm 2017, dư luận trong nước dậy sóng khi Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đăng đàn phát biểu về triết lý giáo dục của Việt Nam. Trong đó, không ít chuyên gia giáo dục cho rằng triết lý giáo dục của Việt Nam mà Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đưa ra không phải là triết lý giáo dục.

Giáo sư-Tiến sĩ Nguyễn Đăng Hưng nêu lên quan điểm của ông về nền giáo dục Việt Nam là một "nền giáo dục không chỉ lạc hậu mà còn lạc đường" vì :

"Cái lạc đường của Việt Nam là chúng ta không đánh giá đúng triết lý giáo dục phù hợp với con người. Giáo dục Việt Nam không phục vụ con người theo cái nghĩa con người tự do, con người nhân văn, con người có hiểu biết, con người có tinh thần phê phán và sáng tạo".

guaoduc2

Sách giáo khoa thời Việt Nam Cộng Hòa Courtesy : Facebook

Tại buổi trả lời chất vấn trước Quốc Hội vào ngày 1 tháng 11, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đề nghị Đại biểu quốc hội quan tâm đến giáo dục thì nên tham gia các hội thảo để đóng góp vào Luật Giáo dục sửa đổi.

Giáo sư Phạm Minh Hoàng khẳng định với RFA rằng "những điều mà Nhà nước dự tính thay đổi trong giáo dục thì đều vô bổ, một khi họ vẫn giữ những ràng buộc quá nặng nề về chính trị, trung thành với Chủ nghĩa Marx-Lenin. Điều này làm cản trở bước tiến của nhân loại và bước tiến của học sinh sinh viên tại Việt Nam".

Còn Giáo sư Nguyễn Đăng Hưng tuyên bố :

"Nền giáo dục Việt Nam không có lối ra vì bị lạc đường. Sai thì còn có thể sửa, chứ đi lạc đường mà lại tin tưởng con đường đó đúng thì không bao giờ thoát ra khỏi cái hệ lụy đó được".

Giải pháp nào cho nền giáo dục Việt Nam ?

Đài RFA nêu vấn đề với một số chuyên gia giáo dục, là những người có tâm huyết với nền giáo dục Việt Nam và chúng tôi ghi nhận hầu hết họ cùng đồng quan điểm là Bộ Giáo Dục nên sử dụng chương trình giáo dục của Việt Nam Cộng Hòa, đó là chương trình giáo dục của Giáo sư Hoàng Xuân Hãn, được xây dựng từ thời Chính phủ Trần Trọng Kim năm 1945.

Tiến sĩ Mạc Văn Trang chia sẻ :

"Tôi từng viết một bài nói rằng triết lý giáo dục của Việt Nam nên kế thừa triết lý giáo dục của Việt Nam Cộng Hòa trước đây, cũng như tinh thần triết lý về văn hóa của Việt Nam là nên đưa ra triết lý dân tộc, nhân bản, khai phóng thì mới đúng bản chất của giáo dục".

Trong năm 2018, qua các trang mạng xã hội, rất nhiều ý kiến của phụ huynh cũng cho biết họ sẽ tìm kiếm bộ sách giáo khoa thời Việt Nam Cộng Hòa trên mạng internet và sẽ tự dạy cho con em mình học theo theo bộ sách này, khi làn sóng phản đối bộ sách Tiếng Việt Lớp 1 Công nghệ Giáo dục rộ lên hồi đầu năm học mới, niên học 2018-2019. Không ít phụ huynh lên tiếng với RFA rằng tiếng mẹ đẻ mà còn không dạy đúng thì họ không thể nào tin tưởng con em của mình sẽ được học những điều hay lẽ phải để làm người.

Vào chiều ngày 3 tháng 11, Tổng Bí thư-Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng, trong buổi gặp mặt 55 học sinh tiêu biểu ngành giáo dục năm học 2017-2018, đã tuyên bố "Mặc dù nền giáo dục vẫn còn những hạn chế, xã hội còn nhiều mong muốn nhưng nhìn tổng thể giáo dục của chúng ta chưa bao giờ được như bây giờ".

Qua lời phát biểu vừa nêu, một số trí thức và các chuyên gia giáo dục mà Đài RFA có dịp trao đổi cùng nhận định Luật Giáo dục sửa đổi dù như thế nào thì giáo dục của Việt Nam vẫn mãi tụt hậu với tư tưởng quá lạc quan của ông của ông Nguyễn Phú Trọng.

Hòa Ái

Nguồn : RFA, 06/11/2018

Published in Diễn đàn

Thủ tướng Việt Nam hứa ‘phát triển quan hệ bền vững’ với Trung Quốc (Người Việt, 04/11/2018)

Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc đến Thượng Hải hứa hẹn với Chủ tịch Tập Cận Bình là "luôn coi trọng phát triển quan hệ hữu nghị, ổn định, lành mạnh và bền vững" với Trung Quốc.

vn1

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (phải) tiếp Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc đến dự "Hội chợ nhập khẩu" ở Thượng Hải. (Hình : Tân Hoa Xã)

"Việt Nam luôn coi trọng phát triển quan hệ hữu nghị, ổn định, lành mạnh và bền vững với Trung Quốc, coi đây là một trong những ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại của Việt Nam". TTXVN tường thuật lại lời Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc "khẳng định" khi được Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tiếp hôm Chủ Nhật, 4 tháng Mười Một, 2018.

Ông Tập Cận Bình tiếp ông Nguyễn Xuân Phúc nhân dịp ông Phúc sang dự "Hội chợ Nhập khẩu quốc tế Trung Quốc (CIIE) lần thứ nhất" cũng khai mạc ngày 4 tháng Mười Một tại thành phố Thượng Hải, Trung Quốc, trong đó Việt Nam có gian hàng triển lãm các loại nông sản và đồ điện tử.

TTXVN nói ông Phúc "chúc mừng những thành tựu của Trung Quốc đạt được trong 40 năm cải cách mở cửa" và ca ngợi "Vành đai và Con đường" (BRI) theo hướng thúc đẩy hợp tác cùng có lợi, hỗ trợ các nước đang phát triển trong xây dựng kết cấu hạ tầng và kết nối BRI với triển khai khuôn khổ hợp tác "Hai hành lang, một vành đai" tại Việt Nam.

Ông Nguyễn Xuân Phúc "đề nghị Trung Quốc mở cửa, tạo điều kiện cho hàng hóa Việt Nam vào Trung Quốc; có chính sách và biện pháp thiết thực để giảm mức nhập siêu lớn hiện nay của Việt Nam, hướng tới thương mại song phương tăng trưởng ổn định, bền vững" và được ông Tập Cận Bình hứa hẹn "sẽ tăng cường nhập khẩu hàng hóa từ Việt Nam để thương mại hai nước phát triển theo hướng cân bằng, bền vững", TTXVN nói.

Dịp này, TTXVN kể rằng ông Nguyễn Xuân Phúc không quên "đề nghị hai bên tôn trọng lợi ích chính đáng của nhau ; thực hiện nghiêm túc nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao hai nước, thỏa thuận về các nguyên tắc cơ bản chỉ đạo giải quyết vấn đề trên biển Việt Nam-Trung Quốc ; kiên trì giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế, Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982, duy trì hòa bình, ổn định ở Biển Đông và khu vực".

Đáp lại, theo TTXVN, ông Tập Cận Bình hứa hẹn "nhất trí cùng Việt Nam duy trì tiếp xúc cấp cao, tăng cường tin cậy chính trị, thúc đẩy các lĩnh vực hợp tác thực chất, mở rộng giao lưu nhân dân, củng cố quan hệ hữu nghị truyền thống, cùng duy trì hòa bình, ổn định trên biển, tạo môi trường thuận lợi cho quan hệ hai nước phát triển".

Khác với TTXVN, bản tin vắn tắt của Tân Hoa Xã kể lại là ông Tập Cận Bình khuyên Việt Nam nên hợp tác với Trung Quốc "duy trì hòa bình, ổn định và gia tăng hợp tác trên biển". Nói khác, muốn hòa bình ổn định trên Biển Đông thì không được làm gì trái ý Bắc Kinh.

Khi những lãnh tụ cấp cao của Hà Nội và Bắc Kinh gặp nhau, người ta thấy nội dung nhiều khi được cơ quan thông tấn hai bên tường thuật theo chủ đích tuyên truyền riêng, kiểu ông nói gà bà nói vịt về những điểm cốt lõi liên quan chủ quyền lãnh thổ. Bề ngoài thì vẫn ca tung mối quan hệ đồng chí anh em "núi liền núi, sông liền sông" bền vững không thể nào lay chuyển.

Mới tuần trước, từ ngày 26 đến ngày 28 tháng Mười, 2018, tướng Ngô Xuân Lịch, Bộ trưởng Quốc phòng Việt Nam dẫn đầu một phái đoàn tướng lãnh đến Bắc Kinh ca ngợi "quan hệ hợp tác quốc phòng Việt Nam-Trung Quốc đã đạt được nhiều kết quả tốt đẹp, luôn là trụ cột quan trọng trong quan hệ hai nước" dù năm giữa ngoái, Bắc Kinh đã dọa đánh chiếm các đảo Trường Sa của Việt Nam chỉ vì đụng đến khai thác dầu khí, dù thuộc đặc quyền kinh tế của Việt Nam nhưng lại vướng cái vạch "Lưỡi Bò" ngang ngược của Bắc Kinh.

Dù vậy, không một dịp nào là các lãnh tụ của Hà Nội lại không có các lời lẽ "không ngừng củng cố quan hệ chính trị, ngoại giao, kinh tế" với Bắc Kinh.

Ngày 27 tháng Chín,  2018, Tổng bí thư Ðảng cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng ca ngợi mối quan hệ với nước cộng sản láng giềng Trung Quốc đang ở những lúc tốt đẹp nhất trong lịch sử bang giao giữa đôi bên khi tiếp ông Triệu Lạc Tế, ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị, bí thư Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật trung ương Đảng Cộng Sản Trung Quốc tại Hà Nội. (TN)

*******************

Nguyễn Phú Trọng cầm đầu ‘quy hoạch cán bộ’ (Người Việt, 04/11/2018)

Tổng bí thư kiêm Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng cầm đầu "Ban chỉ đạo Xây dựng quy hoạch Cán bộ cấp chiến lược" để chuẩn bị cài cắm nhân sự cùng phe cánh tiếp nối khi ông ta nghỉ hưu.

vn2

Ông Nguyễn Phú Trọng tuyên thệ nhậm chức chủ tịch nước Việt Nam hôm 23 tháng Mười, 2018 (Hình: AFP/Getty Images)

Thông tấn xã chính thức của cộng sản Việt Nam hôm Chủ nhật loan tin tường thuật "Ban chỉ đạo Xây dựng quy hoạch Cán bộ cấp chiến lược" họp để chuẩn bị nhân sự cấp cao cho nhiệm kỳ 2021-2026, tức những kẻ sẽ được cài cắm ở những vị trí đầu đảng và nhà nước khi đại hội đảng đầu năm 2021. Sau đó, hợp thức hóa qua màn biểu quyết chiếu lệ ở quốc hội.

TTXVN nói "Ban chỉ đạo" đó gồm sáu người do ông Nguyễn Phú Trọng cầm đầu gồm "Tổng bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng làm trưởng ban và các ông : Trần Quốc Vượng, ủy viên Bộ Chính trị, thường trực Ban Bí thư ; Phạm Minh Chính, ủy viên Bộ Chính trị, bí thư Trung ương Đảng, trưởng Ban Tổ chức trung ương ; Tòng Thị Phóng, ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch thường trực Quốc hội ; Trương Hòa Bình, ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ ; Trần Cẩm Tú, bí thư Trung ương Đảng, chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra trung ương".

Cái ban này "tiến hành xây dựng quy hoạch cán bộ cấp chiến lược một cách bài bản, chặt chẽ", bề ngoài thì được tuyên truyền là "thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ, công khai, minh bạch, khách quan, công tâm, đúng quy trình, quy định, bảo đảm cả về số lượng, cơ cấu và nâng cao chất lượng". Trên thực tế, theo truyền thống của đảng cộng sản Việt Nam, phe cánh đương quyền chuẩn bị phe đảng cho nhiệm kỳ kế tiếp để bảo vệ quyền lợi cho mình sau khi nghỉ hưu.

Việc ông Nguyễn Phú Trọng tăng thêm quyền hành khi nắm cả ghế chủ tịch nước cho thấy ông ta trở thành một trong những nhà độc tài nắm nhiều quyền lực nhất của chế độ Hà Nội, hơn hẳn những tay tổng bí thư những khóa trước.

Ở vị trí Tổng bí thư đảng, ông Nguyễn Phú Trọng là người đứng đầu ủy ban Quân ủy trung ương, Bộ trưởng Quốc phòng chỉ là phó ; ông ta còn ngồi trong Đảng ủy trung ương của Bộ Công an từ năm 2016. Chính phủ đã có đủ mọi thứ ban bệ, thanh tra chống tham nhũng rồi, ngay ở nhiệm kỳ tổng bí thư đầu, năm 2013, ông Nguyễn Phú Trọng đã "đẻ" ra "Ban chỉ đạo trung ương Phòng chống tham nhũng" đứng đầu một hệ thống chống tham nhũng song hành kèn cựa với Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng.

Cuối tháng Mười Hai năm ngoái, người ta thấy báo chí trong nước đưa tin Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đến "dự họp" và "chỉ đạo" tại một cuộc họp của chính phủ. Thiên hạ bàn tán rất nhiều về việc ông ta gom dần quyền lực vào tay mình. Ngay sau khi gom cả chức chủ tịch nước, ông Nguyễn Phú Trọng ngồi "chỉ đạo" việc cài cắm các người vào những cái ghế chủ chốt trong đảng và chính phủ, chính thức hóa và công khai ôm trọn gói quyền lực chính trị.

Trong lời phát biểu sau khi thề giữ luôn chức chủ tịch nước, ngày 23 tháng Mười Một, 2018, Tổng bí thư Ðảng cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng trong nét mặt sung sướng rạng rỡ "giải bày tâm tư" ra vẻ khiêm tốn rằng ông "lo không biết có hoàn thành được nhiệm vụ không" và "trình độ, năng lực, sự hiểu biết của tôi có hạn, tuổi tác lại đã lớn".

Tuy ra vẻ khiêm tốn như thế nhưng ông lại nắm cả "Ban Chỉ đạo xây dựng Quy hoạch cán bộ cấp chiến lược nhiệm kỳ 2021-2026" thì "trình độ, năng lực, sự hiểu biết" của họ có giống ông không, đây là câu hỏi người ta sợ sẽ nhìn thấy.

Một số nhà phân tích cho rằng ông Trọng sẽ tiếp tục mạnh tay đối phó với tệ trạng tham nhũng ngập tràn từ trên xuống dưới. Nhưng một điều ai cũng thấy rõ là các vụ đàn áp các tiếng nói đối lập, phản biện xã hội ngày càng khốc liệt hơn. Hàng chục người dân từ Bắc chí Nam bị vu cho các tội "âm mưu lật đổ…" với các bản án tù thật nặng nề dù họ chỉ dùng mạng xã hội phát biểu ý kiến.

Trong triều đại của ông Trọng, hàng trăm người bị tra tấn nhục hình chết trong đồn công an khi vừa mới bị bắt rồi vu cho người ta "tự tử" để tránh tội giết người. Riêng 10 tháng Năm 2018, ít nhất đã có 10 người bị công an bức tử.

Giàn lãnh đạo do ông và phe cánh đương quyền cài cắm để cầm đầu Việt Nam khi ông ta về hưu năm 2021, hiện có dấu hiệu sẽ phải là những người phải bảo vệ cái chế độ này. "Dứt khoát không đưa vào quy hoạch những người có biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, mất đoàn kết, gây rối nội bộ…", TTXVN kể lại cuộc họp nói trên.

Cuộc họp "Ban Chỉ đạo xây dựng quy hoạch cán bộ cấp chiến lược" diễn ra chỉ vài ngày sau một loạt nhiều đảng viên Đảng cộng sản Việt Nam nổi tiếng tuyên bố bỏ đảng khi "Ban kiểm tra trung ương Ðảng" loan báo đề nghị "kỷ luật" ông Chu Hảo, giám đốc Nnhà xuất bản Tri Thức, một nhà giáo và một trí thức được kính trọng tại Việt Nam, lấy cớ ông "tự diễn biến", "suy thoái tư tưởng". (TN)

***************

Tổng Trọng : ‘Giáo dục của chúng ta chưa bao giờ được như bây giờ’ (Người Việt, 05/11/2018)

Ông tổng bí thư đảng kiêm chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng tấm tắc tự sướng khi khen rằng "giáo dục của chúng ta chưa bao giờ được như bây giờ", bất kể những tai tiếng liên tiếp xảy ra.

vn3

Hàng trăm học sinh tại nhiều trường học của huyện Tây Giang có nguy cơ bỏ học giữa chừng vì bị "cắt chế độ hỗ trợ". (Hình : GDVN)

Chiều ngày thứ Bảy, 3 tháng Mười Một, 2018, theo tờ Giáo Dục Việt Nam tường thuật : "Tại Phủ Chủ tịch, Tổng bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng đã gặp mặt 55 học sinh, sinh viên tiêu biểu ngành giáo dục năm học 2017-2018".

Các học sinh, sinh viên xuất sắc tiêu biểu năm học 2017-2018 bao gồm "học sinh đoạt giải Olympic quốc tế và Châu Á năm 2018, đoạt giải Hội Thi Khoa Học Kỹ Thuật quốc tế năm 2018 ; các học sinh tiêu biểu, vượt khó trong học tập, rèn luyện được khen thưởng đột xuất năm học 2017-2018 ; các sinh viên xuất sắc trong hoạt động nghiên cứu khoa học năm học 2017-2018".

Bộ trưởng Giáo dục Phùng Xuân Nhạ mượn cơ hội này để khoe thành tích : "Chất lượng giáo dục phổ thông được quốc tế ghi nhận, đánh giá cao. Chất lượng giáo dục đại học được cải thiện một bước".

Tờ GDVN nói ông Nguyễn Phú Trọng "đánh giá cao những kết quả mà ngành đã đạt được trong thời gian qua" và ông nhấn mạnh "…giáo dục của chúng ta chưa bao giờ được như bây giờ".

Chỉ mới tuần trước, cả nước sững sờ khi thấy Bộ Giáo dục và đào tạo công bố để "lấy ý kiến" trước khi ban hành dự thảo "thông tư về quy chế công tác học sinh, sinh viên đối với các ngành đào tạo giáo viên trình độ cao đẳng, trung cấp". Trong đó có khoản nữ sinh viên ngành sư phạm bán dâm đến lần thứ tư mới bị đuổi học.

Thấy dư luận phẫn nộ dữ dội, Bộ Giáo dục và đào tạo vội vàng rút bản dự thảo thông tư lại, còn ông Bộ trưởng Nhạ, thay vì nhận lỗi, thì đổ tội cho cấp dưới là "ban soạn thảo hoặc cán bộ, cá nhân thực hiện việc này năng lực hạn chế, ý thức trách nhiệm kém", tờ Lao Động dẫn lời ông Phùng Xuân Nhạ trả lời chất vấn ở Quốc hội ngày 31 tháng Mười, 2018.

Khi ông tổng bí thư kiêm chủ tịch nước khen ngợi 55 học sinh sinh viên xuất sắc và ca ngợi nền giáo dục "chưa bao giờ được như bây giờ" thì tờ GDVN cũng đưa tin trong một bản tin khác rằng hàng trăm học sinh của những xã vùng cao "vừa đạt chuẩn nông thôn mới" ở Quảng Nam "đang có nguy cơ bỏ học giữa chừng vì bị cắt chế độ hỗ trợ gạo cơm, thực phẩm".

Những học sinh này nhà ở xa trường cả chục cây số, nếu không được trợ cấp tiền ăn và ở bán trú thì chúng sẽ phải bỏ học. Cha mẹ chúng nghèo khổ, không thể gánh các tốn phí cho chúng kiếm chữ. Tờ GDVN nói : "Nhà trường phải đứng ra vay mượn, xin tài trợ từ các mạnh thường quân… để đảm bảo cuộc sống bán trú cho những học sinh bị cắt chế độ hỗ trợ vì xã đạt chuẩn nông thôn mới" nhưng cũng chỉ giải quyết tạm thời.

Khi Quốc hội Việt Nam ngày 25 tháng Mười, 2018, bỏ phiếu tín nhiệm 48 chức danh cầm đầu Nhà nước và Quốc hội, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ có "điểm tín nhiệm thấp" nhiều nhất. Hơn hai tháng trước, cả nước bàng hoàng khi tin tức bị xì ra là cuộc thi tốt nghiệp trung học kết hợp tuyển sinh đại học "hai trong một" đã bị sửa nâng điểm tại hội đồng thi một số địa phương. Thiên hạ ai cũng chỉ tay về phía ông Nhạ để đòi ông từ chức nhưng ông vẫn ngồi nguyên đó.

Nay ông lại còn được ông tổng bí thư kiêm chủ tịch nước "hai trong một" tấm tắc chống lưng. (TN)

*****************

Việt Nam cấm 6 người nước ngoài nhập cảnh vì ‘an ninh quốc gia’ (VOA, 05/11/2018)

Bộ Công an Vit Nam đã t chi cho nhp cnh tng cng 18 người nước ngoài theo chương trình thc đin t trong trong hai năm qua, trong đó có 6 người b cm nhp cnh được cho là vì lý do "an ninh quc gia".

vn4

Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm

Theo số liu thng kê ca Bộ Công an t ngày 1/2/2017 - 15/10/2018, Cơ quan qun lý xut nhp cnh đã cp 336.932 th thc đin t cho người nước ngoài.

Báo Tuổi Tr trích li B trưởng Bộ Công an Tô Lâm phát biu ti Quc hi hôm 5/11 rng Vit Nam đã t chi đi vi 6 người "thuc din chưa cho nhp cảnh" và t chi 13 trường hp "vì khai không đúng s tht khi làm th tc" khi b này áp dng thí đim chương trình th thc đin t trong hai năm qua.

Tuy nhiên, cũng báo này cho biết, hai năm qua Vit Nam cũng chưa phát hin người nước ngoài nhp cnh bng th thc đin t có hot đng xâm phm an ninh quc gia hoc có vn đ phc tp v an ninh trt t.

Truyền thông trong nước cho biết, vic thí đim cp th thc đin t cho người nước ngoài nhp cnh Vit Nam được thc hin bt đu t ngày 1/2/2017, áp dng vi công dân ca 46 quc gia bao gồm c Hoa Kỳ, ti 28 ca khu ca Vit Nam.

Thời gian qua, Vit Nam đã nhiu ln b cáo buc ngăn không cho mt s người nước ngoài hot đng trong lĩnh vc nhân quyn nhp cnh.

vn5

Bà Debbie Stothard.

Vào tháng 9, bà Debbie Stothard, Tổng Thư ký Liên Đoàn Quc tế v Nhân Quyn, cho VOA biết bà b An ninh sân bay Ni Bài đã tm gi và sau đó trc xut hôm 9/9 khi đến d Din Đàn Kinh tế Thế gii v Đông Nam Á 2018 ti Hà Ni.

"Đây là lần đu tiên tôi b chặn. Tht là điu ma mai vì tôi tng đến phát biu ti các hi tho v nhân quyn nhưng li không gp rc ri nào, nhưng khi tôi ti tham d hi ngh v kinh tế, tôi li gp tr ngi", quan chc nhân quyn quc tế mang quc tch Malaysia nói vi VOA Vit Ngữ.

Cũng trong sự kin này, bà Fon Mathuros, n phát ngôn viên ca Din đàn Kinh tế Thế gii xác nhn rng Vit Nam đã t chi không cp visa cho mt lãnh đo nhân quyn quc tế khác, ông Minar Pimple, Giám đc cp cao ca t chc Ân xá Quc tế.

vn6

Ông Dominic Phạm, người Mỹ gốc Việt, cư dân thành ph ố Westminster, bang California (Ảnh chụp từ Facebook Dominic Phạm)

Vào tháng 10 năm ngoái, ông Dominic Pham, một người M gc Vit ti thành ph Westminster, bang California, cho VOA biết rng ông đã b các viên chc an ninh ca khu sân bay quc tế Ni Bài, Hà Ni, chn li, "mi làm vic" và sau đó thông báo ming là ông t chi nhp cảnh vi lý mà ông tin là tng đăng bài, nh "nói xu chế đ".

*********************

Chuyển động ở các ngân hàng lớn : Nợ xấu ngày càng xấu (VietnamFinance, 05/11/2018)

Báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2018 của 7 ngân hàng lớn (Vietcombank, VietinBank, BIDV, MB, Sacombank, VPBank và Techcombank) cho thấy một xu hướng rõ rệt: tỷ lệ nợ xấu ngày càng tăng và nợ xấu ngày càng xấu.

vn7

Tỷ lệ nợ xấu ngày càng tăng và nợ xấu ngày càng xấu ở các ngân hàng lớn

Xét 3 ngân hàng gốc quốc doanh, 9 tháng năm nay, tỷ lệ nợ xấu nội bảng của Vietcombank tăng từ mức 1,14% hồi đầu năm lên 1,18%; trong khi con số này tăng từ 1,14% lên 1,36% ở VietinBank và tăng từ 1,36% lên 1,62% ở BIDV.

Nợ xấu nội bảng là nợ xấu chỉ ghi nhận trong bảng cân đối kế toán, không bao gồm các khoản nợ xấu chưa xử lý tại một tổ chức khác ngoài tổ chức tín dụng (nợ xấu ngoại bảng). Tại Việt Nam, tuyệt đại đa số các khoản nợ xấu ngoại bảng của ngân hàng là nằm ở VAMC, một lượng không đáng kể nằm ở DATC. Trong số 7 ngân hàng lớn đã đề cập, Sacombank, BIDV và VPBank vẫn còn nợ xấu tại VAMC, với khối lượng không nhỏ, đặc biệt là Sacombank.

Tương tự như 3 ngân hàng gốc quốc doanh, tỷ lệ nợ xấu tại các ngân hàng tư nhân lớn cũng tăng. Tỷ lệ này ở MB tăng từ 1,2% lên 1,57% sau 9 tháng; ở VPBank tăng từ 3,39% lên 4,7%; ở Techcombank tăng từ 1,61% lên 2,05%.

Riêng Sacombank, tỷ lệ nợ xấu nội bảng giảm từ 4,67% xuống 3,18%, mặc dù cũng phản ánh tình hình nợ xấu tốt lên nhưng cũng cần lưu ý rằng, nếu tính cả nợ xấu ngoại bảng tại VAMC, tỷ lệ nợ xấu của Sacombank vẫn ở mức rất cao, khoảng 16%.

vn8

Tỷ lệ nợ xấu nội bảng và tỷ trọng nợ xấu nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) của 7 ngân hàng lớn đều trong xu hướng tăng rõ rệt

Bên cạnh việc tỷ lệ nợ xấu gia tăng, còn một tín hiệu kém tích cực hơn là việc tỷ trọng nợ xấu nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) trong tổng nợ xấu nội bảng tăng mạnh ở các ngân hàng lớn, cho thấy nợ xấu ngày càng xấu.

Ở Vietcombank, nếu như tỷ trọng nợ xấu nhóm 5 hồi đầu năm chỉ là 31% thì chỉ sau 9 tháng, con số này đã lên đến 62%, nghĩa là gần 2/3 nợ xấu của Vietcombank là nợ có khả năng mất vốn. Trong khi đó, tỷ trọng này cũng tăng mạnh ở VietinBank và BIDV, lần lượt tăng từ 58% lên 72% và 37% lên 45%.

Các ngân hàng tư nhân lớn cũng trong tình cảnh tương tự. Tỷ trọng nợ xấu nhóm 5 trong tổng nợ xấu nội bảng của MB tăng từ 37% lên 41% sau 9 tháng; của Sacombank tăng từ 80% lên 93%; của VPBank tăng từ 17% lên 18%. Riêng Techcombank, tỷ trọng này giảm nhẹ từ 60% xuống 59%.

Mặc dù nợ xấu tăng cả về lượng lẫn "chất" nhưng 9 tháng năm 2018, tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro tín dụng trên lợi nhuận thuần của nhiều ngân hàng lớn vẫn giảm so với cùng kỳ năm ngoái. Điều này xảy ra ở Vietcombank (giảm từ 36% xuống 30%), BIDV (giảm từ 68% xuống 66%), MB (giảm từ 33% xuống 28%), Techcombank (giảm từ 34% xuống 19%).

Đây là nguyên nhân quan trọng khiến lợi nhuận trước thuế 9 tháng của nhiều ngân hàng tăng mạnh, bất chấp nợ xấu có chiều hướng xấu đi.

Tuy nhiên, nhìn nhận một cách công bằng thì xu hướng xấu đi là rõ rệt, nhưng câu chuyện ở từng ngân hàng là khác nhau. Có ngân hàng mặc dù tỷ lệ nợ xấu và tỷ trọng nợ xấu nhóm 5 tăng mạnh nhưng tình hình tài chính vẫn rất lành mạnh ; có ngân hàng tỷ lệ trích lập dự phòng giảm dù nợ xấu tăng là do cùng kỳ năm ngoái đã trích lập nhiều, hoặc do lợi nhuận thuần tạo ra thêm từ việc chấp nhận rủi ro cao hơn chi phí dự phòng rủi ro...

Ngược lại, nợ xấu ngày càng xấu hàm chứa câu chuyện riêng của từng ngân hàng, nhưng cũng chứa câu chuyện chung: các ngân hàng đang ngày càng tập trung vào hoạt động bán lẻ - hoạt động đem về lợi nhuận cao hơn nhưng rủi ro cũng lớn hơn.

Kình Dương

Published in Việt Nam

Báo Anh : Giáo dục Việt Nam chỉ tốt trên giấy tờ (RFI, 19/10/2018)

Nếu học sinh chỉ đạt điểm cao ở các kỳ thi thôi thì chưa đủ để Việt Nam có thể chuẩn bị cho cuộc cách mạng công nghiệp sắp tới. Đây là nhận định chung của bài viết "Giáo dục ở Việt Nam : Chỉ tốt trên giấy tờ" được đăng trên Financial Times (Thời báo Tài chính, Anh) ngày 07/10/2018.

vn1

Trường song ngữ Pháp Trưng Vương, Sa Đéc, Việt Nam. Ảnh minh họa. Flickr/Jean-Pierre Dalbéra

Phóng viên của Financial Times đã đến trường Trung học phổ thông Nguyễn Huệ, trường chuyên nổi tiếng ở Hà Đông, Hà Nội. Học sinh lớp 11 của trường hăng say, miệt mài học tập vì chỉ một năm nữa thôi, họ sẽ trải qua kỳ thi đại học, mang tính quyết định cho tương lai của họ

Ngoài sức ép kỳ thi đại học cận kề, còn phải kể đến những trông đợi rất cao của các bậc phụ huynh, sự ganh đua với những học sinh khác trong trường chuyên này và những bài thi trắc nghiệm được tổ chức hàng tuần.

Trả lời phóng viên của Financial Times, Nguyễn Phương Thảo cho biết "các bạn ở đây đều học rất giỏi và điều này khiến cháu thấy bị áp lực". Ở tuổi 16, nữ sinh này muốn trở thành nhà báo, nhưng bộ môn cô ưa thích nhất lại là toán học, vì cô bị bố mẹ "ép" học thêm toán từ bé. Một học sinh lớp 11 khác, Nguyễn Tùng Chi, muốn theo học ngành maketing, đặt "mục tiêu đầu tiên là đỗ vào một trường đại học có tiếng ở Việt Nam. Bạn bè cùng lớp cháu toàn bị ám ảnh phải đạt điểm cao".

6% GDP được đầu tư vào giáo dục

Tờ báo tài chính Anh nhận xét Việt Nam trội hơn so với các nước láng giềng Đông Nam Á về xếp hạng giáo dục. Trên quy mô thế giới, Việt Nam được xếp hạng 48 trong bảng xếp về Chỉ số Vốn nhân lực (HCI-Human Capital Index) của Ngân Hàng Thế Giới. Đây là thành tích rất cao đối với bất kỳ nước nào có thu nhập trung bình.

Thực vậy, Việt Nam chi gần 6% GDP cho giáo dục, một tỉ lệ cao so với chuẩn toàn cầu và cao hơn cả nguồn chi cho giáo dục của các nước láng giềng. Ngoài đầu tư của chính phủ vào trường học, các nhà quan sát văn hóa Việt Nam nhận thấy rằng thành tích tốt của học sinh còn do yếu tố văn hóa và lịch sử. Yếu tố thứ nhất là theo đạo lý Khổng Tử nhấn mạnh đến giá trị thành công là do lao động ; yếu tố thứ hai là nhu cầu tái thiết đất nước sau chiến tranh.

Thế hệ trẻ Việt Nam dưới 20 tuổi chiếm một phần lớn dân số. Điều này giải thích mức độ cạnh tranh khốc liệt để vào được trường đại học và tìm được việc làm, trong bối cảnh nền kinh tế đang chuyển đổi sâu sắc. Và như vậy, chỉ có con đường học tập. Thêm vào đó, theo giải thích của cô Hoàng Kim Ngọc, 24 tuổi, giáo viên tiếng Anh trường Nguyễn Huệ, "thế hệ cha mẹ chúng tôi đã phải lao động cật lực, và họ hiểu ra rằng con đường nhanh nhất để phát triển đất nước là học tập". Vẫn theo cô Kim Ngọc, "nhu cầu về nhân lực hiện rất cao. Chúng tôi đang trải qua cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, chúng tôi không chỉ cạnh tranh với máy móc mà còn phải làm chủ chúng".

Nhà nghiên cứu Phạm Hiệp ở Hà Nội, chuyên về giáo dục đại học, cho rằng thứ hạng cao của Việt Nam trong kỳ khảo sát quốc tế một phần đạt được là nhờ chương trình giảng dạy được thiết kế tốt về toán học và khoa học. Ngoài giờ học chính trên lớp, học sinh còn "học thêm"(shadow education) toán và nhiều bộ môn khác.

Giáo dục Việt Nam có dạy cách tư duy không ?

Tuy nhiên, giáo dục Việt Nam vẫn còn nhiều bất cập. Học sinh cạnh tranh nhau khốc liệt để vào được đại học trong khi Việt Nam đang trải qua thời kỳ bùng nổ dân số. Hậu quả trước tiên, theo ông Phạm Hiệp, là Việt Nam "không có đủ chỗ trong giáo dục đại học. Cung không đáp ứng đủ cầu". Các trường đại học dân lập chỉ tiếp nhận được khoảng 15% tổng số thí sinh. Đây là tỉ lệ khá thấp so với các nước láng giềng, như Philippines, Malaysia và Trung Quốc.

Không cần nghi ngờ về hiệu quả của hệ thống giáo dục Việt Nam trong việc dạy cho học sinh cách hoàn thành tốt các bài khảo sát, đặc biệt là toán và khoa học. Nhưng liệu giáo dục Việt Nam có dạy cho các em cách tư duy hay không ? Và điểm số các bài khảo sát đáng tin cậy đến mức nào ?

Bảng xếp hạng của Ngân Hàng Thế Giới đối với Việt Nam được dựa trên Chương trình đánh giáo học sinh quốc tế (PISA-Programme for International Student Assessment), do Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD-Organisation for Economic Co-operation and Development) quản lý, và gồm các bài khảo sát quốc tế do học sinh 15 tuổi thực hiện.

Tuy nhiên, một nhà quan sát cho Financial Times biết là kết quả này bị ảnh hưởng vì vấn đề lấy mẫu, khiến Việt Nam đạt kết quả tốt hơn so với thực tế. Thực tế là khoảng một nửa học sinh bỏ học khi 15 tuổi. Những em bỏ học sớm thường là nhà nghèo, trình độ thấp hơn mức trung bình, chỉ những học sinh có điều kiện và siêng học hơn, được chọn làm bài thi, nên đẩy kết quả tổng thể lên cao.

Ông John Jerrim, giảng viên đại học Viện Giáo Dục thuộc đại học Luân Đôn, nhận xét : "Mẫu PISA cho Việt Nam bị lệch vì chỉ tính đến những học sinh có điều kiện và có thành tích cao hơn. Đây là yếu tố chính giải thích tại sao Việt Nam lại có kết quả tốt".

Ông Jerrim cho rằng Việt Nam sắp phải đối mặt với "nghịch lý" trong tương lai, vì cải thiện giáo dục đồng nghĩa với việc ngày càng nhiều trẻ em tiếp tục theo học, như vậy mức độ cạnh tranh cũng tăng theo. Vì vậy, điểm số PISA của Việt Nam có lẽ sẽ theo chiều hướng giảm, thay vì tăng thêm.

Tuy nhiên, vẫn theo ông Jerrim, ngay cả khi tính đến những bất thường trong số liệu thống kê, thì "Việt Nam xoay sở khá tốt so với các nước có cùng mức độ phát triển khác". Từ hơn 10 năm nay, chính phủ Việt Nam tiến hành nhiều biện pháp cải cách giáo dục, tập trung chủ yếu vào việc giảm cường độ học tập của học sinh, khuyến khích lĩnh vực tư nhân đầu tư vào giáo dục đại học và cải thiện đào tạo nghề. Nhưng kết quả hiện giờ vẫn bị hạn chế.

Học sinh trường Nguyễn Huệ, dù được hưởng chất lượng đào tạo cao, cũng gặp nhiều khó khăn. Tô Đức Mạnh cho biết : "Chúng cháu tập trung vào cách trở thành một người lao động tốt, một công dân tốt hơn là phát triển những kỹ năng riêng của chính mình và học cách thực hiện giấc mơ". Ở Việt Nam, theo Đức Mạnh, việc tuyển dụng vẫn "dựa vào điểm số chứ không dựa vào việc chúng ta là ai".

RFI tiếng Việt

***************

Việt Nam kêu gọi người dân và kiều bào đóng góp vì biển, đảo (VOA, 19/10/2018)

Chính phủ va thành lp mt qu đ vn đng mi thành phn và nhân dân trong c nước cũng như người Vit nước ngoài hướng v bin, đo ca Vit Nam nhm bo v ch quyn lãnh th.

vn2

Một người lính hi quân canh gác trên đo Trường Sa Đông thuc qun đo Trường Sa. Chính ph Vit Nam đang kêu gi người Vit trong nước và hi ngoi hướng v bin đo đ bo v t quc.

Thủ tướng chính ph va ký quyết đnh v vic t chc và hot đng "Qu biển, đo Vit Nam" nhm nâng cao nhn thc ca các cp, các ngành, các đa phương và nhân dân trong và ngoài nước v v trí, vai trò ca bin đo trong s nghip xây dng và bo v t quc, theo bn tin ca cng thông tin đin t Chính ph ra ngày 18/10.

Bản tin này cho biết quyết đnh va được th tướng ký đưa "Ngh quyết v chiến lược phát trin bn vng kinh tế bin Vit Nam" vào cuc sng và đáp ng yêu cu xã hi hóa nhim v bo v ch quyn bin đo, thm lc đa ca t quc trong tình hình mi.

Động thái kêu gọi s chú ý hướng v bin đo và tp trung ngun lc cho vic bo v ch quyn bin đo ca chính ph Vit Nam din ra trong bi cnh các tranh chp trên bin Đông ngày càng tăng cao.

Việt Nam có tranh chp ch quyn bin đo vi Trung Quc trên biển Đông trong hàng thp k qua. Theo truyn thông trong nước, Trung Quc dùng vũ lc cưỡng chiếm mt s đo ca Vit Nam Hoàng Sa năm 1974. Ch quyn đi vi qun đo Hoàng Sa vn đang nm trong vòng tranh chp gia Vit Nam, Trung Quc và Đài Loan.

Kể t khi Trung Quc đt giàn khoan Hi Dương 981 trong vùng đc quyn kinh tế ca Vit Nam năm 2014, căng thng v ch quyn trên bin gia hai nước tăng cao hơn bao gi hết. Nhiu cuc biu tình ca người Vit trong nước và hi ngoi đã n ra đ phn đối hành động này ca Trung Quc.

Trung Quốc đưa ra tuyên b đường lưỡi bò chín đon trong đó bao trn hu hết khu vc Bin Đông. Mc dù tòa trng tài quc tế phán quyết không công nhn tuyên b này ca Trung Quc nhưng Bc Kinh ph nhn quyết đnh ca tòa và tiếp tc các hot đng quân s hóa trên bin Đông gây quan ngi cho cng đng quc tế.

Trong một năm qua, Vit Nam đã phi hai ln phi dng các d án thăm dò du khí trên vùng bin có tranh chp vi Trung Quc dưới sc ép ca Bc Kinh.

Theo quyết đnh va được th tướng ký ban hành, mi ngun lc s được huy đng đ "phát huy sc mnh tng hp ca h thng chính tr, ca cng đng xã hi tham gia nhim v xây dng và bo v ch quyn bin, đo".

Chính phủ Vit Nam s vn đng các cơ quan, t chc, cá nhân trong và ngoài nước t nguyn h tr vt cht, tài chính cho qu này. Qu còn được dùng đ "nâng cao đi sng, vt cht, tinh thn ca quân và dân trên các vùng bin, đo ca t quc, trong đó ưu tiên tp trung cho các đa bàn trng đim, chiến lược, nhất là huyện đo Trường Sa và Nhà giàn DK1", theo trang web chinhphu.vn.

Bộ Quc phòng s là cơ quan ch đo hot đng ca qu này.

Published in Việt Nam

Lạ quá ! Sao lại đổ lỗi "tư duy tiểu nông" làm hỏng ngành giáo dục ?

Báo Giáo Dục Việt Nam ngày 22/09/2016, đưa nhận định của Giáo sư Nguyễn Xuân Hãn Phó Chủ tịch Hội Vật Lý Việt Nam "Đừng làm chương trình, sách giáo khoa bằng tư duy... tiểu nông".

Hai năm sau, đến ngày 12/09/2018 cũng trên Báo Giáo Dục Việt Nam, Giáo sư Hãn lại đổ lỗi cho chương trình soạn và thẩm định sách giáo khoa theo "văn hóa tiểu nông" không khoa học nên mới dẫn đến việc khủng hoảng giáo dục.

tieunong1

Cải cách giáo dục của Việt Nam mấy chục năm nay thất bại vì tư duy tiểu nôngthiếu một người nhạc trưởng có tâm, có tầm, có uy tín và uy lực…

Trả lời BBC tiếng Việt, Tiến sĩ Nghiêm Thúy Hằng, khoa Đông Phương học, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội, cũng cho biết :

"Về chuyện cải cách giáo dục, tôi nhớ nhà toán học Hoàng Tụy từng nói Cải cách giáo dục của Việt Nam mấy chục năm nay thất bại vì tư duy tiểu nông, vì bóc ngắn cắn dài cắt khúc cuốn chiếu, thiếu một người nhạc trưởng có tâm, có tầm, có uy tín và uy lực, dám chịu trách nhiệm, huy động được cả tài lực lẫn vật lực của chính phủ và của xã hội."

Đã nói tới khoa học thì thay vì vô cớ đổ lỗi cho "tư duy tiểu nông" hay "văn hóa tiểu nông", chúng ta thử tìm hiểu nguyên nhân trước khi dẫn đến kết luận và tìm ra giải pháp để giải quyết vấn đề. 

Văn hóa tiểu nông là gì ?

Người Việt đa số sống bằng nghề nông. Đời sống nông dân chủ yếu là tự lực, tự cường, tự cung, tự cấp, sống thực, không hình thức, không tham lam, trao đổi với bên ngoài chỉ xảy ra khi thật sự cần thiết…

Người nông dân vì thế rất độc lập, yêu quê hương, nhận trách nhiệm, sống nhân bản, hòa đồng với thiên nhiên, tôn trọng và duy trì những quy ước, những trật tự do cha ông để lại.

Đương nhiên nền văn hóa nào cũng có mặt trái như bản tính của người nông dân là ngại thay đổi, không cạnh tranh, không thích hợp cho việc buôn bán, không thích đời sống ồn ào phố thị…

Khi đất nước lâm nguy những nông dân sẵn sàng nhận trách nhiệm tòng quân cứu nước. Hết chiến tranh họ lại quay về lo cầy cấy ruộng vườn xây dựng gia đình và đất nước.

Việt Nam được tồn tại đến ngày nay chính nhờ những nông dân tay lấm chân bùn thật thà chất phát.

Nông thôn Việt Nam cho đến 1954 rất độc lập với sự quản lý của chính quyền trung ương. Xã hội Việt Nam vì thế được phân quyền một cách hết sức rõ ràng.

Khi triều đình thuyết phục được tầng lớp nông dân thì mọi việc dù lớn thế nào cũng xong. Còn nếu như nhà Vua không hợp với lòng dân thì "phép vua thua lệ làng" việc gì cũng hỏng.

Như Hội nghị Diên Hồng thà chết không hòa.

Như cải cách giáo dục tại Việt Nam trước năm 1945. Khi Vua Thành Thái ra sắc lệnh theo tân học dùng chữ Quốc ngữ các thầy đồ ở thôn quê đồng loạt tuân theo dạy chữ Quốc ngữ cho con em nông dân và khuyến khích nông dân cắt tóc ngắn theo tân học…

Nông thôn thời đó thay đổi rất nhanh và cũng nhờ thế mà phong trào Việt Minh cộng sản đã nhanh chóng cướp được chính quyền khi Nhật đầu hàng Đồng Minh.

Văn hóa cách mạng xã hội chủ nghĩa

Năm 1949 khi Đảng cộng sản Trung Hoa thắng cuộc, tình hình miền Bắc Việt Nam cũng bắt đầu thay đổi.

Đến năm 1952 Đảng cộng sản Việt Nam bắt đầu phóng tay phát động cải cách ruộng đất với chủ trương "trí phú địa hào, đào tận gốc trốc tận rễ", toàn miền Bắc ngập trong máu và nước mắt nông dân.

Đa số những người giàu có ở nông thôn đã rời lên thành phố tránh chiến tranh. Khi chỉ tiêu 5% dân số là địa chủ được đưa ra thì thầy giáo, nông dân và những người có văn hóa ở nông thôn là thành phần bị ảnh hưởng nặng nề nhất.

Văn hóa tiểu nông bị xóa bỏ được thay thế bằng văn hóa cách mạng nhập cảng từ Trung Hoa.

Văn hóa cách mạng tôn thờ lãnh tụ, trung thành với tổ chức, trung ương tập quyền và độc quyền lãnh đạo, là hồng hơn chuyên, là tuyên truyền ngụy biện phản khoa học…

Khi biến thái văn hóa này kết hợp quyền lực và quyền lợi biến thành các nhóm lợi ích chỉ biết đến quyền và tiền.

Văn hóa mới cần phải có con người mới. Lớp người mới thấm nhuần văn hóa cách mạng ở nông thôn được ồ ạt đưa vào chính quyền, được đưa vào ngành giáo dục, được đưa lên thành thị.

Hầu hết người thành thị tránh công sản di cư vào Nam. Lớp người mới xã hội chủ nghĩa mang những thói quen từ thôn quê lên thành thị biến thành phố ra nông thôn.

Hà Nội ngàn năm văn vật biến thành Hà Nội vạn vật. Nhà nhà nuôi chó, nuôi heo, nuôi gà, nuôi vịt để ăn thịt và để tăng gia sản xuất. Hải Phòng, Vinh và các thành phố lớn cũng chịu chung số phận.

Xã hội miền Bắc đảo lộn từ nông thôn đến thành thị. Văn hóa mang màu sắc Bắc Kinh ảnh hưởng nặng nề đến giáo dục, nghệ thuật, văn nghệ, chính trị, tư tưởng, quân đội... nói chung là toàn xã hội miền Bắc.

Tầng lớp người mới này được đưa sang Trung Hoa, Liên Xô, Đông Âu du học trở thành tầng lớp trí thức xã hội chủ nghĩa.

Mà xã hội chủ nghĩa là cái chi chi đến nay chưa ai rõ nên bao thế hệ trí thức xã hội chủ nghĩa miền Bắc cứ thế nhắm mắt mà đi, sai đâu sửa đó càng sửa càng sai.

Bởi thế thực hiện quản trị kiểu cuốn chiếu, không đâu vào đâu, lãng phí, gian dối, thiếu khoa học, thiếu viễn kiến, thiếu trách nhiệm, thiếu lãnh đạo có tâm có tầm… thì không chỉ riêng trong ngành giáo dục mà là phương cách quản trị ngày nay.

Phương cách quản trị đất nước này xuất phát từ văn hóa cách mạng xã hội chủ nghĩa không có chút tư duy tiểu nông tí nào.

Nông dân vốn bản tính làm đâu ra đó, sẵn sàng nhận trách nhiệm, không gian dối, ăn chắc mặc bền, quý trọng từng hạt gạo cộng rơm, tôn trọng của công, lo chuyện làng xã, tôn trọng quy ước và lãnh đạo làng xã…

Không hiểu cái gì cũng đổ lỗi cho ông bà coi chừng bị ông bà quở chết.

Bà Chủ tịch quốc hội nói gì về giáo dục ?

Trên Báo Giáo Dục Việt Nam ngày 13/09/2018, Giáo sư Nguyễn Xuân Hãn bắt đầu bằng lời phát biểu của Chủ tịch quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân : "Sách vở tôi học mấy năm sau em tôi vẫn dùng học lại được. Bây giờ mỗi năm một sách khác, tốn tiền nhân dân lắm !…".

Báo Lao Động nói rõ hơn về ý kiến của bà Chủ tịch Kim Ngân như sau : "Tôi thấy rất thương học sinh hiện nay học quá khổ sở. Thế hệ chúng tôi học cách đây đã 50, 60 năm nhưng kiến thức không quên điều gì. Tất cả các bài từ vỡ lòng vẫn nắm chắc. Trong đó, 3 tháng hè chúng tôi vẫn được nghỉ trọn vẹn. Học sinh hiện nay không có 3 tháng hè trọn vẹn, không có tuổi thơ, không có vui chơi…".

Bà Kim Ngân không nói rõ là trước đây học sinh chỉ học 1 buổi, hoặc sáng hay chiều. Không như ngày nay các em phải học cả ngày. Ở thành phố thích học thêm hội họa, võ thuật, nhạc,… cha mẹ cho học thêm không gò ép.

Bà Kim Ngân vốn xuất thân là nông dân, cả cha mẹ đều theo cộng sản, chính quyền miền Nam biết rõ nhưng không phải vì thế mà đối xử thiếu công bằng với bà.

Giáo sư Nguyễn Thanh Liêm, cựu Thứ trưởng Bộ Văn hóa Giáo dục và Thanh niên Việt Nam Cộng Hòa từng cho biết : "Chính trị chỉ là nhất thời, tương lai của dân tộc mới trọng đại, những gì thuộc phạm vi chính trị nhất thời đều phải ngưng lại trước ngưỡng cửa học đường".

Bà học xong Trung học rồi vào Đại học Văn khoa Sài Gòn nhờ vậy ngày nay bà mới hiểu rõ nên nay đứng trước Quốc hội mới tỏ bày sự luyến tiếc nền giáo dục Việt Nam Cộng Hòa.

Việc bà Kim Ngân so sánh chẳng khác nào phủ nhận con đường "bi đát" xã hội chủ nghĩa, và biểu lộ tư tưởng về nguồn lấy nền tảng triết lý giáo dục nhân bản, dân tộc và khai phóng làm căn bản.

Trên trang Báo Mới, bà Chủ tịch quốc hội Kim Ngân còn cho biết : "Chúng tôi ngày xưa đi học đâu đến mức vậy mà từ tên núi, tên sông, tên cao nguyên, thể hiện trên bản đồ sẽ ở đoạn nào giờ vẫn không thể quên được, lịch sử các trận đánh, các triều đại từ Lý, Trần, Tiền Lê đến giờ cũng vẫn nhớ nguyên. Còn giờ hỏi bọn trẻ những thứ đó hầu hết đều không biết".

Nghĩ thật buồn các em ngày nay không hiểu biết về địa lý về sử ký Việt Nam thì làm sao biết được cội nguồn mà tìm về.

Làm toán mà đặt sai vấn đề thì đáp số đương nhiên là sai.

Làm nhân văn xã hội mà nhìn sai vấn đề thì xã hội ngày càng loạn.

Cách nhìn, cách đánh giá khi so sánh thể chế giáo dục Bắc Nam của bà Kim Ngân là cách nhìn đúng đắn, rất khoa học rất đáng khuyến khích.

Cũng là người Việt Nam, cũng thoát khỏi sự cai trị của người Pháp, cùng chịu chiến tranh mà tại sao miền Nam thành công cho đến nay cả người theo cộng sản còn luyến tiếc. Còn miền Bắc càng cải cách càng lún sâu vào khủng hoảng.

Bấy lâu nay tôi rất áy náy khi nghe nói đến cụm từ "tư duy tiểu nông", nhân cơ hội mới được tỏ bày nếu có điều chi chưa đúng hay chưa rõ rất sẵn lòng đón nhận ý kiến và trao đổi.

Còn muốn có "một người nhạc trưởng có tâm, có tầm, có uy tín và uy lực, dám chịu trách nhiệm, huy động được cả tài lực lẫn vật lực của chính phủ và của xã hội", như băng khăng của nhà toán học Hoàng Tụy thì phải trả ngay lại quyền cho người dân chọn lựa.

Vì sao chúng ta nên ủng hộ dân chủ ?

Hết sức đơn giản vì nếu ông Tổng thống và Nội các của ông ấy không làm tròn nhiệm vụ như lời hứa hẹn thì chỉ trong vòng 4 năm người dân sẽ đuổi ông ta khỏi chính quyền trao quyền cho người khác thực hiện.

Vì giáo dục là trách nhiệm của toàn xã hội không phải của riêng ai, muốn thực hiện tốt ông ấy phải thăm dò ý kiến của Giáo sư Nguyễn Xuân Hãn, của Tiến sĩ Nghiêm Thúy Hằng, của các thầy cô khác, của phụ huynh học sinh và nhất là của người dân trong và ngoài nước để đưa ra và thực hiện những chính sách khả thi nhất trong hoàn cảnh đất nước.

Có dân chủ Việt Nam mới thoát khỏi cách quản lý độc quyền thiếu khoa học, thiếu viễn kiến, thiếu trách nhiệm sai lại sửa càng sai càng sửa đất nước trải qua mấy chục năm nay.

Các thế hệ con em chúng ta không còn bị biến thành khỉ vì giáo dục kiểu hiện nay (lời của Giáo sư Hồ Ngọc Đại) hay không bị biến thành "chuột bạch" tiếp tục bị mang ra làm thí điểm cho Công nghệ giáo dục.

Không con đường nào khác hơn Việt Nam phải tiến tới dân chủ tự do.

Melbourne, Úc Đại Lợi, 16/9/2018

Nguyễn Quang Duy

Nhân tiện cũng xin giới thiệu cùng các bạn 3 bài viết cũ về Giáo Dục thời Việt Nam Cộng Hòa :

1. Giáo dục Việt Nam : cố sửa hay trở về gốc ?

https://conghoathoibao.com.au/2018/09/16/giao-duc-vn-co-sua-hay-tro-ve-goc/

2. Cần tư thục hóa giáo dục Việt Nam

https://conghoathoibao.com.au/2018/09/16/can-tu-thuc-hoa-giao-duc-vie%CC%A3t-nam/

3. Ưu việt của giáo dục miền Nam

https://conghoathoibao.com.au/2018/09/16/uu-viet-cua-giao-duc-mien-nam/

Published in Diễn đàn

Nam xôn xao về sách "Tiếng Việt 1-Công nghệ giáo dục".

 tieunong1

Nhiều gia đình Việt Nam cố gắng muốn con họ được hưởng nền giáo dục quốc tế

Trước bối cảnh những tranh cãi này, một nữ giảng viên ở Hà Nội bình luận với BBC rằng cải cách giáo dục của Việt Nam mấy chục năm nay thất bại "vì tư duy tiểu nông, vì bóc ngắn cắn dài".

Giáo sư Hồ Ngọc Đại được báo Lao Động dẫn lời : "Sách "Tiếng Việt 1-Công nghệ giáo dục" của tôi có rất nhiều bài học ý nghĩa, nhân văn".

Trong khi đó, mạng xã hội dấy lên quan ngại về những hệ lụy đối với học sinh sau mỗi lần cải cách, cải tiến sách giáo khoa.

'Chỉ là khẩu hiệu'

Hôm 12/9, trả lời BBC, Tiến sĩ Nghiêm Thúy Hằng, khoa Đông Phương học, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội, cho biết : "Về chuyện cải cách giáo dục, tôi nhớ nhà toán học Hoàng Tụy từng nói : "Giáo dục Việt Nam có ba cục bướu lớn cần giải phẫu, đó là sách giáo khoa, nạn học thêm và nạn thi cử".

"Cải cách giáo dục của Việt Nam mấy chục năm nay thất bại vì tư duy tiểu nông, vì bóc ngắn cắn dài cắt khúc cuốn chiếu, thiếu một người nhạc trưởng có tâm, có tầm, có uy tín và uy lực, dám chịu trách nhiệm, huy động được cả tài lực lẫn vật lực của chính phủ và của xã hội".

"Cải cách thất bại còn vì không có được một hệ thống quản lý tận tâm, đồng tâm hiệp lực, đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên hàng đầu như thời còn chiến tranh".

"Câu "Giáo dục là quốc sách" bao năm qua chỉ là khẩu hiệu, không đi kèm với kế hoạch, tài chính tầm cỡ quốc gia và giám sát tương thích từ phía Chính phủ và Quốc hội, cơ quan quyền lực của dân".

tieunong2

Tiến sĩ Nghiêm Thúy Hằng nói các bên thảo luận về muốn sự tiến bộ

BBCDường như công luận đang chia làm hai phe và có vẻ chia rẽ trong những tranh luận về cải cách giáo dục Việt Nam. Bà có bình luận gì ?

Nghiêm Thúy Hằng : Theo tôi, những tranh luận đó là vì họ đều yêu nước, là vì họ là những người cha, người mẹ có lương tâm, đều đau đáu muốn hướng tới tiến bộ xã hội, hướng tới phát triển, hướng tới công bằng, minh bạch và đều yêu trẻ em. Những thiên thần vô tội không nên và không thể tiếp tục bị đem ra làm vật hy sinh cho các tranh cãi liên miên về cải cách giáo dục và chương trình - sách giáo khoa hay các thử nghiệm cải cách thi cử, các chiến dịch dẹp vấn nạn học thêm suốt từ năm 1979, trải qua 3 lần Nghị quyết cải cách, tiêu tốn hàng tỷ đôla chưa tổng kết được hiệu quả cho đến nay.

Dư luận có vẻ gay gắt, không bên nào chịu bên nào, đó là vì họ đều có những cái lý riêng, nhưng cái lý của khoa học thì không thể mang "sự hài lòng của người học hay của cha mẹ người học", "sự thành đạt của một số cá nhân tham gia thực nghiệm cải cách" ra biện minh mà cần có những công trình dùng các phương pháp khoa học khống chế được hết các biến lượng mới thực sự có được tiếng nói công tâm, khoa học về cải cách, được các bên đều hài lòng.

Cơ quan làm được việc này chỉ có Bộ Giáo dục dưới sự giám sát nghiêm minh của Chính phủ và của Quốc hội. Hy vọng những gì đã được sàng lọc, chứng minh qua thực tiễn sẽ tiếp tục trường tồn. Còn cái gì sai, chưa hoàn thiện thì phải được sửa, được hoàn thiện , mang thêm hơi thở thời đại kết hợp với hồn dân tộc, khí thiêng sông núi. Khoa học thực sự đòi hỏi tính tổng thể, sự hoàn thiện và đòi hỏi thực chứng.

Việc người dân khắp ba miền cũng như người Việt ở hải ngoại cùng lên tiếng về vấn đề giáo dục là tín hiệu đáng mừng, báo hiệu những thay đổi cơ bản vì Việt Nam vẫn tuyên bố là một thể chế của dân, do dân, vì dân.

Chính phủ và Quốc hội không thể và không được phép ngoảnh mặt lại với những vấn đề của đông đảo người dân, được dư luận người dân quan tâm.

BBC : Ở góc độ một giảng viên đại học, bà thấy, liệu sau những tranh cãi hiện tại thì đâu là giải pháp khiến người dân có thể yên tâm về việc học hành của con em họ ?

Nghiêm Thúy Hằng : Tôi nghĩ giải pháp căn bản là phải có tổng công trình sư, có người nhạc trưởng xứng tầm không liên quan đến những cải cách thất bại từ trước đến nay để lấy lại niềm tin cho người dân, đồng thời huy động được các nguồn lực trí tuệ trong và ngoài nước.

Tôi tin, với những trí thực hàng đầu của Việt Nam, không ai cần lấy tiền để làm những việc mà họ cho là có ích, đóng góp được cho xã hội. Thời buổi bây giờ, người tài sống được bằng thực tài, không cần tiền, chỉ cần được làm và được ghi nhận, được đóng góp cho tiến bộ xã hội.

Nhưng kể cả như vậy thì cơ chế nào cho họ, độc quyền in ấn sách giáo khoa vẫn thuộc Bộ Giáo dục, dẫu có một chương trình nhiều bộ sách thì cơ chế nào cho họ tập hợp, phát huy và xuất bản, cả còi lẫn bóng vẫn nằm trong tay Bộ Giáo dục và Nhà xuất bản Giáo dục.

Nếu không làm được một bộ sách giáo khoa cho ra hồn, giải pháp khả thi là mua một bộ sách giáo khoa của Anh. Mỹ về cho cháu nào học được thì học mà không học được thì dịch ra tiếng Việt mà học, nước Nam Hàn sao chép sách của Nhật có sao đâu, Trung Quốc cũng sao chép nhiều sách của Anh, Mỹ.

Nói đến đây tôi lại rớt nước mắt vì một giai thoại về Giáo sư Tạ Quang Bửu, cựu Bộ trưởng Giáo dục lúc cuối đời : Ông chỉ cần được ăn hai quả chuối mỗi ngày thì đỡ run tay, nhưng đó vẫn là điều xa xỉ lúc cuối đời của vị cựu bộ trưởng thanh liêm được người dân kính trọng.

BBCNhìn vào tình hình giáo dục Việt Nam hiện tại, bà có lo ngại hoặc hy vọng gì ? Bà có nghĩ rằng quan chức Bộ Giáo dục tiếp thu ý kiến phản hồi từ người dân,phụ huynh không ?

Nghiêm Thúy Hằng : Tôi cũng như nhiều ông bố, bà mẹ ở Việt Nam hướng tới công bằng, minh bạch và tiến bộ xã hội và sẽ dấn thân, sát cánh bên nhau, bên cơ quan quyền lực của dân trong nỗ lực chung.

Tôi nghĩ Bộ trưởng Giáo dục Phùng Xuân Nhạ là người có trách nhiệm giải trình và đưa ra biện pháp rõ ràng trả lời cho Chính phủ mà ông đang phục vụ, nơi ông đang đại diện làm nhiệm vụ quản lý nhà nước.

Quốc hội là là nơi ông Nhạ phải giải trình và là nơi giám sát hiệu quả công việc, đánh giá bỏ phiếu tín nhiệm việc thực thi chức trách của ông, nhất là trong bối cảnh tháng 10/2018 sắp bỏ phiếu tín nhiệm giữa nhiệm kỳ.

Việc này diễn ra sau nhiều vụ việc chấn động, đe dọa tính công bằng, minh bạch về thi cử, điều làm nên giá trị cốt lõi của cả một thể chế.

Về phần mình, tôi tin vào phần thiện của mỗi con người và tin cả dân tộc Việt sẽ hướng tới những điều tốt đẹp, hướng tới đại đoàn kết dân tộc, hướng tới cái thiện, cái có lợi cho sự phát triển.

Theo tôi, không chỉ trong ngành giáo dục, bất cứ cá nhân nào cũng đều chỉ là một quả bầu quả bí trên giàn bầu bí, một con ốc nhỏ bé trong tiến trình vĩ đại đó mà thôi, thuận dòng thì sống mà ngược dòng thì sẽ chết, sẽ bị đào thải.

BBCTheo bà, vì sao Việt Nam nhìn chung học nhiều từ mô hình Trung Quốc trong các lĩnh vực, ngoại trừ giáo dục ?

Nghiêm Thúy Hằng : Theo như tôi hiểu, tại Trung Quốc, người kiến trúc sư trưởng cho cải cách mở cửa và tiến trình "Dò đá qua sông" của Trung Quốc là Đặng Tiểu Bình. Người nhạc trưởng cho chính sách "Khoa giáo hưng quốc", đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và khoa học kỹ thuật cũng là ông Đặng. Người tiếp nối với chính sách "Nhân tài cường quốc" là Hồ Cẩm Đào, Giang Trạch Dân, đằng sau đó là hàng trăm hàng ngàn tỷ đôla đổ vào giáo dục và công nghệ.

Trung Quốc họ tăng lương cho giáo viên gấp 10 lần trong vòng 10 năm đầu cải cách mở cửa, lương giáo sư Thanh Hoa cao hơn lương chủ tịch nước, các trường đại học thu hút tiến sĩ bằng các căn hộ từ 70 đến 180 m2 cho không hoặc bán rẻ, sắp xếp công việc cho người thân các tiến sĩ theo diện thu hút nhân tài, bỏ ra hàng núi tiền thu hút nhân tài từ nước ngoài về xây dựng đất nước trong kế hoạch Trường Thành và nhiều kế hoạch dài hơi khác.

Việt Nam mình làm thế được không ? Tiền đâu mà làm khi nguồn lợi của đất nước chui vào túi của các nhóm lợi ích, đất nước thì oằn mình vì "nạn ăn chặn đến cả tiền chính sách của người chết". Họ sẵn sàng ăn chặn cả đồng lương còm cõi của các nhà giáo nghèo, họ có xá gì chuyện ăn dỗ tiền sách vở của các cháu học sinh.

Tham những và nhóm lợi ích nghiêm trọng tới mức Giáo sư Hồ Ngọc Đại gần đây còn phải thốt lên "Tiêu chuẩn cơ bản là chia tiền". Phát ngôn này đúng hay sai, các đại biểu quốc hội và Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội cần vào cuộc giúp người dân. Nếu không còn gì là tính công bằng, giá trị cốt lõi của thể chế Xã hội chủ nghĩa và của thiết chế quyền lực nhân dân ?

Ben Ngô

Nguồn : BBC, 13/09/2018

Published in Diễn đàn
mercredi, 12 septembre 2018 19:03

Hãy là chính mình

Giáo dục hiện đại là làm sao để học sinh trở thành chính nó, chứ không noi gương ai.

Tôi thích tư duy giáo dục này của giáo sư Hồ Ngọc Đại. Dạy trẻ, từ thuở lên 3, đã buộc chúng phải biết yêu thương ông Bác Hồ, là thứ giáo dục bậy bạ, phản giáo dục.

Không am hiểu chuyên sâu nhiều về mặt ngữ âm, nên tôi không dám lạm bàn đúng - sai, nên - không ở việc dạy trẻ đánh vần và tiếp cận con chữ kiểu những ô vuông tròn của "công nghệ giáo dục". Nhưng tư duy một bộ sách, một kiểu dạy "đồng phục" là thứ giáo dục hủy hoại và triệt tiêu sáng tạo. 

be1

Giáo dục hiện đại là làm sao để học sinh trở thành chính nó, chứ không noi gương ai.

Tại sao cứ duy trì một cách tiếp cận con chữ duy nhất cho con trẻ, mà không phải nhiều cách, lối khác nhau ?

Đó là với trẻ bắt đầu tiếp cận con chữ ở lớp vỡ lòng. Với cấp học phổ thông và cao hơn, càng phải "thả" học sinh vào trường tư duy tự do hơn, không cột nhốt trong một khuôn mẫu bất kỳ nào. Con gái tôi, hồi học cấp 3, đã mấy lần tỏ vẻ khó chịu khi "cô giáo cứ bắt con phải thích Thúy Kiều, trong khi con lại thích Thúy Vân". Tôi bảo "hãy cứ là chính con, thích ai thì viết thích". Nó nhăn "không được, viết thế cô cho 0 điểm". 

Hỏng. Giáo dục thế, tư duy thế, sẽ chỉ tạo nên tương lai những thế hệ công dân robot đồng loạt gật gù vâng dạ, triệt tiêu khác biệt, triệt tiêu phản kháng.

Tôi nhìn cuộc đánh đấm "công nghệ giáo dục" của giáo sư Hồ Ngọc Đại trên nghĩa đó. Chứ không hẳn ở chuyện vuông - méo - tròn cùng cách đánh vần, tiếp cận con chữ.

Hãy là chính mình. Tôi thích "triết lý" này. Nó đề cao, tôn trọng vai trò cá nhân, chứ không "đồng phục hóa" cả xã hội. Giáo dục, dạy dỗ sao để con trẻ là chính mình, không lẫn lộn, không noi gương, không ra rả học tập làm theo ai. Dạy trẻ, khác dạy con vẹt ở điểm đó.

Giáo dục, phải nhìn trên nghĩa đó. Chất lượng giáo dục là chất lượng con người. Chất lượng con người là chất lượng chế độ. Không độc lập tư duy, không là chính mình, suốt đời cứ "học tập và làm theo" một tấm gương nào đó, thì dân Việt mãi mãi chưa trưởng thành. 

Hãy nghe thầy Đại nói về sự so sánh "cậu ấy đẹp trai như anh hàng xóm" : Tại sao lại so sánh thế, nó phải là chính nó chứ !

Cũng như tại sao, cứ phải ước ao Hà Nội như Paris, Sài Gòn như Singapore mà không là chính nó. Giá trị riêng biệt của Hà Nội, Sài Gòn là gì ? 

Hoặc lớn hơn, đâu là giá trị Việt riêng biệt ?

Trương Duy Nhất

Nguồn : RFA, 12/09/2018

Published in Diễn đàn

Cải cách giáo dục Việt Nam lại đang trở thành chủ đề nóng ở nhiều khía cạnh và cấp độ.

theche1

Giáo dục và đào tạo được nhà nước Việt Nam xếp là quốc sách hàng đầu

Khởi đầu từ sách Tiếng Việt 1 Công nghệ giáo dục do Giáo sư Hồ Ngọc Đại làm chủ biên. Có hai hướng mà truyền thông đang tập trung : một là tính khoa học và thực tế của 'công nghệ giáo dục' trong sách Tiếng Việt 1. Ý kiến ủng hộ nói cần có thay đổi so với 'truyền thống', 'trẻ con bây giờ cần được dạy khác', 'cha mẹ đừng áp đặt'… nhất là trong cách phát âm dựa vào 'âm tiết hay hình'.

Ngược lại, ý kiến phản đối cho rằng con em họ không phải là 'chuột bạch' để mang ra thử nghiệm, cần phải có đánh giá khách quan, công khai về 'công nghệ giáo dục' này.

Xa hơn, công luận phản ứng mạnh mẽ với cách mô tả bằng con số 'một số 7 và mười ba số 0' về kinh phí đề án cải cách giáo dục. Họ nói về các nhóm lợi ích, sự lãng phí tiền của xã hội, phải có người chịu trách nhiệm về hậu quả…

'Phun trào như núi lửa'

Khủng hoảng giáo dục được nhắc đến từ lâu, trong nhiều cuộc thảo luận, chính thức và không chính thức, 'lề phải' cũng như 'lề trái'. Những 'sự cố' như trên là những cơ hội để mổ xẻ, nhìn nhận đúng sai, phải trái, nguyên nhân, hậu quả… Cuộc khủng hoảng này vẫn đang diễn ra. Các biểu hiện của nó khi thì 'ngủ' khi 'phun trào' như núi lửa vậy.

Các ý kiến tranh luận đã đa chiều hơn và phân tích sâu hơn về thể chế trong cải cách giáo dục.

Truyền thông nhà nước có vẻ 'bớt định hướng' hơn cho chủ đề này, bởi vậy, các phản ánh sẽ làm rõ hơn câu trả lời : thể chế nào cho giáo dục trong quá trình cải cách ?

Có hai bài đáng chú ý liên quan trên trang GD.NET ngày 12/9/2018. Bài thứ nhất có tên : 'Giáo sư Nguyễn Xuân Hãn thất kinh với Tổng chủ biên lý giải thay sách giáo khoa'.

Từ góc độ người làm khoa học, Giáo sư Nguyễn Xuân Hãn sau khi đã liệt kê lại các nghị quyết của Đảng có liên quan cải cách giáo dục từ Nghị quyết số 14-NQ/TW của Bộ chính trị ra ngày 11/1/1979 đến Nghị quyết 29-NQ/TW tại Hội nghị Trung ương 8 khóa XI, ngày 1/11/2013, ông đặt câu hỏi vì sao trong suốt 40 năm đó vẫn chưa có được sách giáo khoa chuẩn.

Ông lý giải nguyên nhân và cho rằng 'tư duy đổi mới trong làm sách hiện nay đi theo hướng ngược lại 180 độ với tiền nhân'. Ông muốn có một 'chuẩn kiến thức' theo hệ thống tri thức của nhân loại, bao gồm 'Kiến thức cơ bản - các quy luật của tự nhiên và xã hội, tinh hoa nhất của loài người, ít thay đổi', và 'Kiến thức ứng dụng các kiến thức cơ bản vào cuộc sống, luôn luôn đa dạng và biến động'.

Có thể đồng tình với quan điểm này về đại thể. Tuy nhiên, với cách hiểu khác nhau về 'quy luật xã hội', đặc biệt là sự diễn giải nó, thậm chí duy ý chí, cho phù hợp với chế độ xã hội cụ thể tạo nên những rào cản cho việc thay đổi thể chế nói chung và thể chế giáo dục nói riêng

Bài thứ hai là 'Chủ tịch Quốc hội : Thực nghiệm gì mà mấy chục năm, học sinh khổ quá'. Bài báo tường thuật khái quát phiên họp thứ 27 ngày 12/9 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiếp tục cho ý kiến về dự án Luật Giáo dục sửa đổi. Các ý kiến cho thấy Luật Giáo dục còn nhiều điều cần sửa, nhiều vấn đề tồn đọng từ lâu như nội dung kiến thức 'hàn lâm', áp đặt, thiếu tự nhiên không phù hợp với trẻ, chương trình học quá tải, nội dung sách giáo khoa hay thay đổi và độc quyền phát hành gây lãng phí tiền của xã hội…

Các thành viên của Uỷ ban đã tỏ thái độ không đồng tình với vấn đề 'thí điểm' chương trình, sách giáo khoa. Chủ tịch Quốc hội đã nhận xét bức xúc như tựa đề của bài báo.

Chính phủ và ý thức hệ

Tại sao 'Thí điểm, thực nghiệm' mặc dù 'còn thiếu khuôn khổ pháp lý', nhưng vẫn diễn ra trong thời gian dài và trên diện rộng ? Ông Phó thủ tướng giải trình rằng 'Chính phủ không có chủ trương cải cách tiếng Việt'.

Trong điều kiện còn không ít chính sách giáo dục xa rời thực tế và việc thực thi không được công khai minh bạch, thiếu trách nhiệm giải trình và quyền lực không được kiểm soát, bộ máy và cán bộ tha hoá phẩm chất, lối sống… Thường trực Ủy ban đề xuất bổ sung quy định Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ trước khi quyết định thí điểm chính sách mới trong giáo dục… Liệu Quốc hội có giám sát được Chính phủ ?

Báo chí phản ánh thực chất và mạnh mẽ hơn những bức xúc và nêu sự cần thiết phải thay đổi thể chế, cơ chế giáo dục, đặc biệt khai thác chủ đề về nhóm lợi ích, tăng phản biện đối với hoạch định và thực thi chính sách, tạo dư luận ủng hộ đổi mới kể cả một số vấn đề được coi là 'nhạy cảm'.

Thể chế giáo dục là một bộ phận cấu thành của thể chế quốc gia. Cải cách giáo dục bao gồm cải cách thể chế giáo dục, trong đó Luật giáo dục phải được xây dựng và hoàn thiện đồng thời với sự thay đổi bộ máy, nhân sự quản lý giáo dục.

Hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu đã sụp đổ cùng với những chuẩn mực duy ý chí, đặc biệt về tự do và dân chủ, sao cho khác biệt với các giá trị phổ quát được hình thành trong quá trình phát triển thị trường - nền tảng kinh tế của xã hội tư bản.

Tuy nhiên ở Việt Nam, ý thức hệ giáo điều trong quá trình chuyển đổi sang kinh tế thị trường vẫn gây nên sự ngộ nhận chủ nghĩa xã hội là mục tiêu cải cách khiến cho mục đích giáo dục hướng đến xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa, thiếu tính thực tế, sai với lẽ tự nhiên, sẽ cản trở cải cách thể chế giáo dục.

Giáo dục là lĩnh vực gắn với sự hình thành và phát triển năng lực và phẩm giá con người thông qua việc cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho cuộc sống.

Thực tế đang đòi hỏi cải cách giáo dục loại bỏ 'căn bệnh' duy ý chí, ý thức hệ giáo điều, xây dựng hệ giá trị bền vững cho con người tuân theo các quy luật phát triển tự nhiên. Các yêu cầu này cấp thiết để thay đổi thể chế giáo dục hiện nay ở Việt Nam để đảm bảo tính khả thi cho các chính sách giáo dục đúng đắn, phù hợp với thực tế, vì sự phát triển con người.

Phạm Quý Thọ

Nguồn : BBC, 13/09/2018

Tác giả Phạm Quý Thọ là chuyên gia về chính sách công, nguyên Chủ nhiệm Khoa Chính sách công, Học viện Chính sách và phát triển, thuộc Bộ Kế hoạch và đầu tư Việt Nam.

Published in Diễn đàn

Sau 40 năm dạy thử, đến nay bộ tài liệu Tiếng Việt 1 Công nghệ giáo dục vẫn tiếp tục được dạy "thí điểm" cho 800.000 học sinh tiểu học, tự nó đã là một vấn đề xã hội đáng quan tâm.

day1

Bộ tài liệu Tiếng Việt 1 Công nghệ giáo dục vẫn tiếp tục được dạy "thí điểm" cho 800.000 học sinh tiểu học, tự nó đã là một vấn đề xã hội đáng quan tâm

Cách dạy đánh vần C, K, Q đều là "cờ" và cách dạy tiếng Việt theo hình vuông, tròn, tam giác cũng sau 40 năm mới được đem ra tranh cãi cho thấy câu chuyện không đơn giản chút nào.

Hiểu rõ về nhóm lợi ích và phương cách bảo vệ lợi ích bên trong ngành giáo dục sẽ giúp chúng ta hiểu thêm về tình trạng giáo dục "buôn chữ, bán sách" tại Việt Nam.

Nhóm lợi ích thời toàn trị

Tại miền Bắc trước 1975, giáo dục và đào tạo con người hoàn toàn nằm trong kế hoạch Nhà nước.

Ai được đi học ? Học cái gì ? Học như thế nào ? Học ở đâu ? Học ai ? Học để làm gì ? Tùy thuộc vào Nghị quyết của Đảng và Nhà nước.

Nội dung dạy, sách giáo khoa, phương cách giảng dạy, trường lớp, đến cuộc sống cả của thầy giáo lẫn học trò đều được Đảng và Nhà nước lo cho.

Khi học xong có sẵn vị trí được Đảng và Nhà nước thu xếp để đi làm.

Trên lý thuyết guồng máy chịu ảnh hưởng kế hoạch hóa kiểu Liên Xô. Nhưng trên thực tế giáo dục, văn hóa, nghệ thuật, văn nghệ, chính trị, tư tưởng nói chung toàn là xã hội miền Bắc chịu ảnh hưởng nặng nề của Trung Quốc.

Ngành giáo dục được hoàn toàn định hướng theo lợi ích của Đảng và của Nhà nước nên khi ấy lợi ích cá nhân và lợi ích nhóm còn rất hạn chế.

Nhóm lợi ích bắt đầu công khai

Theo tin trên báo chí, giáo sư Hồ Ngọc Đại là con rể của Tổng Bí thư Lê Duẩn, được gởi học ở Trung Quốc rồi tiếp tục sang Liên Xô du học.

Ngay khi về nước năm 1978, ông được Liên Xô tài trợ mở Trường Thực nghiệm Giảng Võ dạy theo phương cách thực nghiệm của Liên Xô.

Bộ tài liệu dạy tiếng Việt hình vuông, tròn, tam giác đã bắt đầu mang vào thử nghiệm ngay khi trường được mở.

Nhưng vì số lượng học sinh có giới hạn nên việc chọn học sinh vào trường theo tiêu chuẩn quen biết và gởi gấm. Kết quả là hầu hết học sinh là con em trong ngành giáo dục.

Trường Thực Nghiệm Giảng Võ một hình thức công khai đầu tiên của nhóm lợi ích. Liên quan đến lợi ích tinh thần hơn là tiền bạc.

Thầy được dạy điều mình tin không dạy theo Nghị quyết. Phụ huynh được chọn lựa việc học cho con em.

Nếu nhóm lợi ích mang lợi ích thiết thực cho xã hội thì đó là một điều đáng mừng.

Nhóm lợi ích phát triển

Để thống nhất giáo dục, bộ sách giáo khoa đầu tiên được soạn dạy bắt đầu từ năm 1981 hoàn tất năm 1992.

Mặc dù là con rể của Lê Duẩn nhưng cách suy nghĩ của Giáo sư Hồ Ngọc Đại là cách suy nghĩ phản giáo dục chính thống, phản giáo dục cách mạng không tuân theo Nghị Quyết như ông đã bộc lộ trên Báo điện tử Giáo dục Việt Nam ngày 15/6/2014 :

"Chúng ta dạy hiện nay là dạy bắt chước, bắt chước thế nào cho khéo nhất và như vậy như việc chúng ta dạy khỉ".

Cách suy nghĩ này động chạm đến chuyên môn và quyền lợi của trường phái chính thống muốn bảo vệ giáo dục mang nặng dấu ấn Trung Quốc thời Mao Chủ Tịch và của đa số giới chức cầm quyền thời đó.

Thời kỳ này, Liên Xô suy yếu và cuối cùng sụp đổ. Trong khi đó Trung Quốc đang cải cách, vươn lên, nên ý thức hệ chính thống hoàn toàn thắng thế.

Nhờ là con rể của Lê Duẩn nên ông mới không bị đi học tập cải tạo, nhưng phương cách thực nghiệm và sách giáo khoa của ông được đưa ra biên giới dạy cho trẻ em vùng núi.

Cha mẹ các em vùng núi không nói tiếng Việt, không biết viết chữ. Con em họ được đến trường có miếng ăn là họ mừng rồi.

Đến năm 1989, Trường Thực nghiệm Giảng Võ cũng trở thành trường Trung học Phổ thông Thực nghiệm.

Từ năm 1980, việc cho mướn, bán sách giáo khoa, thu phí, học thêm, chạy tiền để con được đi học chỗ tốt đã bắt đầu hoạt động công khai. Đồng tiền bắt đầu ảnh hưởng nhóm giáo dục chính thống.

Rõ ràng nhóm lợi ích trong ngành giáo dục đã tồn tại từ lâu, không như một số người cho rằng nhóm lợi ích chỉ bắt đầu khi Việt Nam theo kinh tế thị trường.

Ba lần thay sách giáo khoa

Lần thay sách giáo khoa thứ nhất 1981-1992 vừa xong, tháng 10/1993 Bộ Giáo Dục đã vay được 78 triệu Mỹ kim từ Ngân hàng Thế giới cho Dự án Phát triển Giáo dục.

Bên cạnh đó, Việt Nam đã có nhiều khoản vay khác từ nguồn vốn ODA để phục vụ cùng mục tiêu.

Chương trình đổi mới giáo dục và sách giáo khoa cho ra bộ sách giáo khoa thứ hai 1996-2008.

Gây tốn kém ngân sách nhưng bộ sách giáo khoa mới bị chỉ trích là không có gì mới lạ, vẫn rập khuôn sao chép bộ giáo khoa cũ với nhiều lầm lỗi nghiêm trọng.

Quốc hội khóa 10 năm 2000 thông qua Nghị quyết 40 về đổi mới chương trình giáo dục phổ thông, quy định cả nước chỉ dùng chung một bộ sách giáo khoa và bảo vệ Bộ Giáo dục độc quyền trong việc in và bán sách giáo khoa cũng như tìm viện trợ ODA từ quốc tế.

Bộ sách giáo khoa thứ hai vừa xong năm 2008 thì Bộ Giáo dục lại bắt đầu thực hiện Đề án Đổi mới chương trình và thay sách giáo khoa một lần nữa.

Đề án bắt đầu soạn vào năm 2009, đưa ra từ 2011, được duyệt từ 2014 và bắt đầu áp dụng từ niên khóa 2019-2020.

Trường học mới Việt Nam

Khoảng năm 2010, Bộ Giáo dục còn nhận được từ Quỹ hỗ trợ toàn cầu về giáo dục của Liên Hiệp Quốc tài trợ 84,6 triệu Mỹ để đầu tư cho Giáo dục tiểu học xây dựng Dự án Mô hình trường học mới Việt Nam.

Mô hình 'Trường học mới' được thí điểm tại 1.447 trường tiểu học trên toàn quốc.

Trường học mới bắt đầu từ lớp 2. Lớp 1 là các lớp thí điểm học sách giáo khoa công nghệ giáo dục của Giáo sư Hồ Ngọc Đại.

Tài liệu Trường học mới dạy dựa trên sách lớp 2 một số môn học tại Colombia rồi biên soạn lại dựa vào bộ sách giáo khoa chính thống.

Mô hình Trường học mới bị chỉ trích là không hơn gì loại Trường học cũ thậm chí còn kém hơn vì thiếu ngân sách, thiếu sửa soạn, thiếu huấn luyện, được áp dụng tràn lan và ý thức hệ không có gì thay đổi.

Tài liệu Công nghệ Giáo dục

Giáo sư Hồ Ngọc Đại công khai cho biết Nguyên Bộ trưởng Phạm Vũ Luận đã "lách luật", cho phép dạy "thí điểm" các tài liệu Công nghệ Giáo dục.

Giáo sư Hồ Ngọc Đại nói về "Công nghệ Giáo dục" -VTC1, 10/09/2018

Các tài liệu này không phải là sách giáo khoa nên chỉ được dạy "thí điểm", nhưng chính Bộ trưởng Phạm Vũ Luận khi còn tại chức xuống tận các địa phương để đẩy mạnh chương trình thí điểm nhằm "buôn chữ, bán sách".

Rõ ràng nhóm lợi ích khai thác Công nghệ Giáo dục đã ảnh hưởng lên tới tận Bộ trưởng Phạm Vũ Luận và cả Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ khi cho phép tiếp tục "thí điểm" trên 800.000 học sinh.

Chỉ riêng năm học 2018-2019 có 800.000 học sinh được dạy thí điểm. Mỗi bộ sách Tiếng Việt 1 Công nghệ Giáo dục giá 340.000 đồng nếu 800.000 phụ huynh phải bỏ ra mua sách thì đã lên đến 272 tỷ đồng.

Số tiền không phải là nhỏ, chưa kể ngân sách và ưu đãi dành cho việc dạy Công nghệ Giáo dục.

Vì vậy, xã hội cần được biết rõ ai là người hưởng lợi về tiền bạc từ các quyết định thí điểm này.

Giáo dục thực nghiệm

Phương cách Công nghệ Giáo dục được Giáo sư Hồ Ngọc Đại giải thích như sau :

"Học sinh tự học hết, giáo viên chỉ hướng dẫn quá trình tự học, hướng dẫn học sinh tự làm lấy bài vở, nhà trường lo hết việc giáo dục, về nhà học sinh không cần phải học thêm".

50 năm về trước, trên Đài Truyền hình Sài Gòn băng tầng số 9, đã có chương trình 'Học mà chơi - Chơi mà học' dạy theo phương cách thực hành cho học sinh xem chơi, nên người miền Nam trước 1975 đã biết về giáo dục thực hành.

Tìm hiểu về thầy Đại tôi nhận ra khá nhiều suy nghĩ của thầy Đại về giáo dục, thật ra không hơn gì phe chính thống.

Lấy thí dụ thầy Đại là còn trăm nghìn các cô các thầy dạy thực nghiệm khác, họ là con người, nên mỗi người truyền đạt giáo dục mỗi khác, họ không thể theo mô hình thầy Đại đưa ra hay lấy thầy Đại làm gương được.

Tôi được hưởng nền giáo dục ở miền Nam tự do, ở đó mỗi thầy mỗi cô dạy mỗi khác và đều được học trò kính mến một cách khác nhau.

Có được sống tự do mới hiểu thế nào là tự do và hiểu tại sao người miền Nam chúng tôi đánh đổi mạng sống để đi tìm tự do.

Tại Úc học sinh tiểu học không sử dụng sách giáo khoa. Mỗi ngày các em đến lớp cô thầy phát cho tài liệu được in bằng máy photocopy xong hướng dẫn các em cho đến khi cả lớp nắm vững bài học. Về nhà các em không cần ôn bài, làm bài gì nữa.

Các em lớp lớn mỗi tuần tự chọn sách truyện mang về tự đọc xong vào lớp kể lại hay thảo luận với bạn bè.

Cha mẹ chỉ có mỗi việc là ký xác nhận các em ở nhà có tự đọc sách.

Thầy cô không cho điểm nhưng cuối mỗi học kỳ có đánh giá việc học các em gởi về cho cha mẹ. Giáo viên có gặp riêng cha mẹ và học sinh để nâng đỡ các em khi cần.

Nền giáo dục Úc dựa trên nguyên tắc tổ chức bất vụ lợi (non-profit organisation) trái ngược với hiện trạng "buôn chữ, bán sách" như tại Việt Nam ngày nay.

Tôi được dạy đếm và làm toán cộng trừ bằng bó đũa trước khi được dạy số, dạy tính toán cộng trừ bằng số.

Bởi thế phương cách dạy tiếng Việt theo hình vuông, tròn, tam giác theo tôi nghĩ chẳng có gì là mới lạ.

Điều đáng nói là phương cách này đã được "thí điểm" trên hằng triệu trẻ em từ 40 năm qua mà cả xã hội không hề hay biết vì không hề được giáo sư Đại đem ra công khai bàn luận.

Giáo dục là trách nhiệm của toàn xã hội không phải của riêng những người làm chuyên môn hay của thể chế chính trị.

Việc sách giáo khoa phải được Bộ Giáo dục kiểm duyệt là lý do chính trị không phải về chuyên môn.

Thầy cô và phụ huynh chính là những người có bổn phận và trách nhiệm chọn sách giáo khoa, chọn phương cách dạy, chọn trường lớp và ngay cả chọn một nền giáo dục cho học sinh.

Phụ huynh có bổn phận và trách nhiệm chọn thầy cô thích hợp cho con em mình.

Thầy cô cũng phải được quyền từ chối dạy các em không thích hợp với lớp họ dạy.

Ngày nay nhiều phụ huynh có tiền gởi con em ra nước ngoài học vì họ không còn tin vào giáo dục tại Việt Nam.

Tại Việt Nam ngày nay có khá nhiều trường tư thục ngoại quốc dạy theo chương trình ngoại quốc nên những trường thực nghiệm được hoạt động là chuyện bình thường.

Giáo sư Ngô Bảo Châu học chữ vuông, tròn

Giáo sư Hồ Ngọc Đại vừa rồi thố lộ "Ngô Bảo Châu không phải học trò tôi tự hào nhất mà là một cậu sửa xe".

Lời thổ lộ này nếu là người khác không có gì đáng nói. Nhưng với một người thầy một người làm giáo dục lại công khai so sánh trò này với trò khác theo tôi là một điều không nên.

Riêng với thầy Đại lại còn mâu thuẫn với chủ trương không chấm điểm học trò.

Thầy Đại còn cho biết "Kỳ 1 của lớp Giáo sư Ngô Bảo Châu không học chữ mà chỉ học hình vuông, tròn", nhưng lại không nói rõ có phải là nhờ học Trường Thực nghiệm Giảng Võ năm 1978 mà giáo sư Châu trở nên nổi tiếng hay không.

Giáo sư Ngô Bảo Châu được đào tạo chuyên môn và thành công tại Pháp, một môi trường giáo dục hoàn toàn khác với môi trường giáo dục Việt Nam.

Riêng Giáo sư Ngô Bảo Châu đã có lần 'bật mí' về nguyên nhân chinh phục toán học của mình là vào năm học lớp 6, khi ấy 12 tuổi :

"Tôi may mắn được học với các thầy cô giáo giỏi, tâm huyết với học trò khi học cấp 2. Các thầy cô đã khuyến khích, giúp tôi đối diện với thách thức, làm tôi tự ái khi thi trượt vào lớp chuyên. Bởi khi gặp lại, các thầy cô đều nói với tôi rằng : Em rất ít có cơ hội vào lớp đó. Điều này khiến tôi không muốn gặp lại giáo viên của mình và vùi đầu vào… học, đấy cũng là lý do khiến tôi yêu thích môn toán hơn".

Về sách giáo khoa trong một bài viết trên báo Tuổi trẻ ngày 11/5/2014, Giáo sư Ngô Bảo Châu cho ý kiến nên : "công bố hoàn toàn nội dung sách giáo khoa lên mạng".

Mọi sách giáo khoa kể cả tài liệu Tiếng Việt Công nghệ Giáo dục đều được soạn từ ngân quỹ quốc gia nên lẽ ra mọi người được quyền in để sử dụng, việc độc quyền xuất bản rồi bán như hiện nay là hoàn toàn sai trái.

Cần thay đổi thể chế

Việt Nam ngày nay kinh tế mở cho một nhóm người đi buôn quyết định, trong khi chính trị vẫn đóng do một nhóm người cầm quyền quyết định nên các nhóm lợi ích mới cấu kết tranh nhau tiếp tục đưa trẻ em ra làm vật thí nghiệm.

Tiếng nói của người dân trong việc đóng thuế, chi thu ngân sách, vay mượn quốc tế hầu như không có.

Tiếng nói của Nghiệp đoàn Giáo chức đại diện cho thầy cô tầng lớp bị ảnh hưởng trực tiếp các cuộc tranh giành phe nhóm trong ngành giáo dục hầu như không có.

Tiếng nói của Hội Phụ huynh học sinh về thân phận họ và số phận con em mình bị liên tục mang ra làm thí nghiệm cũng hầu như không có.

Ý thức hệ và guồng máy đã hỏng nên càng "cải cách" lại càng sa lầy, vì thế việc thay đổi thể chế là một nhu cầu thiết yếu cho Việt Nam.

Có thay đổi thể chế mới có được một nền giáo dục tự do và lành mạnh đào tạo những thế hệ tiếp nối đầy đủ đức, trí và tài vừa giữ gìn đất nước vừa đưa đất nước đi lên kịp đà tiến bộ của nhân loại.

Melbourne, Úc Đại Lợi, 11/9/2018

Nguyễn Quang Duy 

Published in Diễn đàn

Báo Pháp Luật Thành phố Hồ Chí Minh có bài "Kỳ thi Trung học phổ thông quốc gia : Cần cuộc đại phẫu !" rằng : "Sau những sự cố nghiêm trọng ở Hà Giang, Sơn La và Hòa Bình, ngành giáo dục nếu không "đại phẫu" thì cũng phải "tiểu phẫu" kỳ thi Trung học phổ thông quốc gia để bịt lỗ hổng".

giaoduc1

Sau những sự cố nghiêm trọng ở Hà Giang, Sơn La và Hòa Bình, ngành giáo dục nếu không “đại phẫu” thì cũng phải “tiểu phẫu” kỳ thi Trung học phổ thông quốc gia để bịt lỗ hổng.

Thực tế, từ năm 1975 đến nay có ai nhớ được nền giáo dục Việt Nam dưới sự lãnh đạo của đảng và nhà nước cộng sản đã trải qua bao nhiều lần sửa chữa, cải cách, cải tiến (hay cải… lùi ?), thay đổi cứ xoành xoạch từ chữ viết, cách phát âm, bộ chữ cái, sách giáo khoa, chương trình học, việc tổ chức thi cử, v.v... ? Bao nhiêu thế hệ học sinh Việt Nam đã bị làm "chuột bạch" cho vô số lần thí nghiệm hỏng bét đó ? Nhưng cứ càng "cải" thì càng nát bét, còn người dân thì đổ xô nhau cho con đi du học, như một cách "tị nạn giáo dục" !

Rồi lại còn mơ học theo phương pháp, hệ thống giáo dục của Singapore, Phần Lan...gi đó. Nói thật, trước khi mơ xa như vậy (mà khó thành công lắm vì mỗi nước từ hoàn cảnh kinh tế, bối cảnh văn hóa, lịch sử, hệ thống chính trị... khác xa nhau), hãy học lại từ nền giáo dục của miền Nam Việt Nam trước năm 1975, vẫn còn khối điều hay và đáng học, mơ đâu cho xa. Nền giáo dục của miền Nam Việt Nam Cộng Hòa với triết lý giáo dục "dân tộc-nhân bản-khai phóng", "lấy con người làm gốc, lấy cuộc sống của con người làm căn bản, không xem con người như một phương tiện hay công cụ phục vụ cho mục tiêu của bất cứ cá nhân, đảng hay tổ chức nào… lấy quyền con người, quyền dân sự và lấy với bản Tuyên Ngôn Quốc Tế nhân quyền làm nền tảng để xây dựng con người" (trích "Ưu việt của giáo dục miền Nam" của tác giả Nguyễn Quang Duy, BBC).

…"Trong những thành tựu này, có thể nói, không gì sánh bằng nền giáo dục Việt Nam Cộng Hòa. Tuy non trẻ, ảnh hưởng của nó còn kéo dài, vị ngọt của nó còn thấm đẫm theo nhiều thế hệ người Việt ở hải ngoại lẫn quốc nội sau này. Việt Nam Cộng Hòa là một trong những quốc gia đưa giáo dục vào chính hiến pháp, bảo đảm công dân được học hành miễn phí, và nền đại học không bị chi phối bởi chánh trị. Giáo dục thời Việt Nam Cộng Hòa chú trọng các yếu tố nhân bản, dân tộc, và khai phóng, có thể kể vài con số ước lượng sơ khởi vào đầu thập niên 1970. Việt Nam Cộng Hòa có 2,5 triệu học trò tiểu học, trên nửa triệu học trò trung học, và hơn 100 ngàn sinh viên đại học.

Trên cả nước, số người biết đọc / viết chiếm khoảng 70% dân số. Ngành giáo dục Việt Nam Cộng Hòa có đến 3 máy chấm bài thi trắc nghiệm điện tử IBM thế hệ đầu của Mỹ. Lúc đó Singapore mới có 1 máy, và ở Việt Nam hơn ba mươi năm sau mới biết sử dụng trở lại... Việt Nam Cộng Hòa có hệ thống trường học cả công lẫn tư rất mạnh, ở mọi cấp học. Nhiều trường còn lưu danh đến ngày nay như : Viện Đại học Sài Gòn, Viện Đại học Huế, Viện Đại học Đà Lạt, Viện Đại học Vạn Hạnh, Viện Đại học Minh Đức, Học viện Quốc gia Hành chánh, trường Quốc gia Âm nhạc, trung học Pétrus Ký, Chu Văn An, Gia Long, Quốc Học (Huế), Nguyễn Đình Chiểu (Mỹ Tho), Lasan Taberd, Regina Pacis, Regina Mundi, Bác ái, v.v…" (Trích : "Việt Nam Cộng Hòa - Quốc gia trẻ trung của Đông Nam Á").

Đọc thêm : "Giáo dục trước và sau năm 1975", RFA, "Nền giáo dục ở miền nam 1954-1975", Nguyễn Thanh Liêm, "Nhìn lại nền Giáo dục Việt Nam Cộng Hòa : Sự tiếc nuối vô bờ bến", blog Huỳnh Minh Tú)…

Điều quan trọng nhất, giáo dục của Việt Nam Cộng Hòa không phải chỉ đào tạo ra những con người có kiến thức vững vàng, chuyên môn tốt (điều này thể hiện rất rõ khi so sánh trình độ chênh lệch từ học sinh, sinh viên, công nhân viên chức, kỹ sư bác sĩ... của miền Nam và miền Bắc sau khi thống nhất vào tháng 4/1975), mà nền giáo dục đó đã tạo ra những thế hệ con người có tư cách, có liêm sỉ, có tinh thần trách nhiệm với công việc và xã hội, có tinh thần quốc gia, dân tộc rất cao. Đồng thời nền giáo dục đó cũng đã tạo ra một môi trường giáo dục đàng hoàng, thầy ra thầy, trò ra trò.

Còn bây giờ ?

Một nền giáo dục không có tính triết lý giáo dục, nhồi sọ, nặng tính tuyên truyền, lạc hậu, chạy theo thành tích, không đặt mục tiêu đào tạo Con Người với đầy đủ phẩm chất làm người, phẩm chất công dân mà chỉ nhằm đào tạo những tầng lớp thanh thiếu niên bàng quan về chính trị, vô cảm với thực trạng của đất nước xã hội, học để lấy bằng ra làm quan hay kiếm tiền, kiếm một chỗ đứng trong xã hội… Sau hơn 40 năm, hai hậu quả nặng nề nhất từ nền giáo dục này là bệnh thành tích và gian dối, dối trá, ngày càng trơ trẽn, lộ liễu hơn.

Trong kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông 2018 vừa qua, cho đến nay đã có vài địa phương như Hà Giang, Sơn La, Hòa Bình…bị phát hiện gian lận, nâng điểm, sửa điểm cho hàng trăm thí sinh ; nhưng ai dám chắc rằng chỉ những nơi này mới có gian lận ? Báo VietnamNet có bài "Sau gian lận thi cử ở Hà Giang, Sơn La, Hòa Bình...còn gì nữa ?", qua phần trả lời phỏng vấn của các ông Nguyễn Văn Ngai, nguyên Phó Giám đốc Sở Giáo dục và đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh, ông Nguyễn Hữu Tài, Trưởng phòng Khảo thí và Kiểm định chất lượng, Sở Giáo dục và đào tạo Tây Ninh, và thầy giáo Đỗ Việt Khoa, giáo viên Trường Trung học phổ thông Thường Tín, huyện Thường Tín, Hà Nội, người 12 năm trước đã lên tiếng tố cáo gian lận ở trường Trường Trung học phổ thông Phú Xuyên A (Hà Tây cũ, nay thuộc Hà Nội) cho chúng ta thấy hiện tượng gian lận trong hệ thống thi cử ở Việt Nam đã có từ lâu ! Và do không giải quyết tận gốc rễ của vấn đề, không xử phạt nặng nên những chuyện tiêu cực vẫn tiếp tục xảy ra, với mức độ ngày càng nghiêm trọng hơn !

Giáo dục lẽ ra phải là một ngành đàng hoàng tử tế, nhưng lâu nay không ai còn lạ gì những chuyện gian dối của ngành giáo dục như "chạy" điểm, mua bằng, xài bằng giả… Hệ quả là những con người không có đủ kiến thức, trình độ, năng lực nhưng vẫn vào được những trường đại học ngon lành, tốt nghiệp, có bằng cấp…trở thành kỹ sư, bác sĩ, giáo sư, quan chức…và họ đã gây ra bao nhiêu tai họa cho xã hội vì sự dốt nát của mình.

Mới đây, bài báo "Đào tạo phi công Vietnam Airlines, trắng trợn ra giá cả chục ngàn USD ?" (báo GDVN) đề cập đến việc Đại biểu Quốc hội Nguyễn Sỹ Cương-Phó chủ nhiệm Ủy ban đối ngoại của Quốc hội có văn bản gửi Bộ trưởng Bộ Giao thông và vận tải, ông Nguyễn Văn Thể, đề nghị làm rõ những tiêu cực trong đào tạo bay của Tổng Công ty hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines), khiến dư luận không khỏi lo lắng. Một ngành đòi hỏi phải được đào tạo nghiêm túc, với những quy định cực kỳ khắt khe như phi công mà cũng có thể có những tiêu cực trong quá trình huấn luyện, kiểm tra, phỏng vấn… thì quá nguy hiểm !

Một ngành cũng rất quan trọng vì liên quan trực tiếp đến sinh mạng con người là ngành Y thì cũng nhan nhản những vụ scandal xài bằng giả, ngay cả ông Cựu Thứ trưởng Bộ Y tế Cao Minh Quang cũng dính scandal gian dối bằng cấp ("Thứ trưởng Bộ Y tế khai gian học vị tiến sĩ", VnExpress) và dám chắc nếu khui ra thì quan chức ngành Y nói riêng và Việt Nam nói chung có khối người gian dối trong chuyện học hành, bằng cấp !

Báo Việt Nam Mới có bài "Hoảng hồn đào tạo cử nhân y dược : Cứ nộp tiền thi là đỗ !". Bài báo cho biết : "…Tiếp tục điều tra theo thông tin bạn đọc phản ánh về những sai phạm tại Trường mầm non Việt Úc (hay tên gọi là Trung cấp Việt Úc), ngày 1/8, PV được bạn đọc chuyển cho một tờ thông báo tuyển sinh của trường này và nói : "Bất cứ ai có nhu cầu học liên thông lên đại học mà là đại học dược hẳn hoi, chỉ cần nộp tiền, hồ sơ vào trường Việt Úc sẽ được nhận ngay" !

Đúng là "hoảng hồn" thật ! Trước đây chưa phát hiện vụ "cứ có tiền là đỗ" mà ngành Y của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã có bao nhiêu vụ sai sót, nhầm lẫn, bao nhiêu vụ bê bối kinh hoàng như đau chân trái thì mổ chân phải, đau một quả thận thì "lỡ" tay cắt cả hai "Những vụ mổ nhầm, cắt nhầm tai hại của ngành Y tế", 24 giờ, "5 sự việc gây phẫn nộ của ngành y năm 2016", Zing. vn), đàn ông đi khám thì lại nhận được phiếu siêu âm... tử cung và buồng trứng ("Nam bệnh nhân bàng hoàng vì bác sĩ chẩn đoán "tử cung và buồng trứng", Dân Trí), chân đau bình thường thì lại bó bột quá chặt đến nỗi hoại tử phải cắt cụt chân ("Vụ nữ sinh bị cắt cụt chân : "Gia đình tôi đã nhiều lần cầu cứu bác sĩ", Dân Trí) v.v...

Chuyên môn của nhiều y bác sĩ, cán bộ ngành Y đã kém mà vấn đề y đức càng tệ hơn. Dư luận vẫn còn nhớ hàng loạt vụ bê bối như hàng ngàn bệnh nhân bị "nhân bản" phiếu xét nghiệm tại Bệnh viện Đa khoa Hoài Đức, Hà Nội năm 2013, hàng ngàn bệnh nhân bị tráo nhân thủy tinh thể kém chất lượng ở Bệnh viện Mắt, Hà Nội năm 2013 hay vụ án Việt Nam Pharma buôn lậu thuốc chữa ung thư giả năm 2017…

Những vụ này gây rúng động dư luận vì tính chất vô lương tâm đến tột cùng của những con người khoác trên mình chiếc áo trắng tinh khiết của ngành Y nhưng vì tiền mà có thể nhúng tay thực hiện những việc làm gian dối, tàn nhẫn, bất chấp hậu quả. Thứ hai là tính nghiêm trọng của vấn đề xét trên hậu quả do sự việc gây ra đối với bệnh nhân, cuối cùng là quy mô của sự việc !

Còn ở mức độ lẻ tẻ cá nhân như bệnh nhi, bệnh nhân tử vong vì y tá, bác sĩ cho uống lộn thuốc, đi khám thai bị phát nhầm thuốc phá thai khiến sẩy thai ("3 bà bầu bị phát nhầm thuốc phá thai, một người mất con", Dân Trí) hay bác sĩ ném xác bệnh nhân xuống sông ("Bác sĩ thẩm mỹ gây chết bệnh nhân rồi vứt xác xuống sông Hồng", Thanh Niên) v.v… thì vô số kể.

Một sự thật đáng buồn, nếu nhìn vào xã hội Việt Nam bây giờ chúng ta sẽ thấy sự gian dối, phơi bày khắp mọi lĩnh vực, mọi ngành nghề, từ trung ương đến địa phương.

Mới đây, lại đến vụ gần 600 hồ sơ thương binh giả được phát hiện ở Nghệ An, tức là không phải thương binh nhưng lợi dụng sơ hở của pháp luật để làm hồ sơ thương binh nhằm trục lợi chính sách. ("Gần 600 thương binh giả tại Nghệ An : Bộ Lao động, thương binh và xã hội lên tiếng", báo Giao Thông). Người dân không khỏi nghi ngờ, riêng Nghệ An đã có gần 600 thương binh giả, vậy cả nước có bao nhiêu ? Rồi còn các diện khác cũng được hưởng những chính sách của nhà nước (thực tế là tiền thuế của dân) như Thanh Niên Xung phong, Gia đình có công với cách mạng… liệu có hiện tượng làm giả này ?

Cứ mỗi lần xảy ra một vụ bê bối nào đó, chúng ta tưởng như đã đến tột đỉnh của sự gian dối, liêm sỉ, vô lương tâm của con ngưởi nhưng không, sau đó lại xảy ra những vụ khác, với mức độ còn nặng hơn.

Tại sao vậy ?

Đó chính là hậu quả của một nền giáo dục không đặt nặng giáo dục cho con người những phẩm chất làm người, lòng tự trọng, tinh thần trách nhiệm, tính trung thực, sự tử tế…

Nhưng suy cho cùng, giáo dục Việt Nam cũng chỉ là "nạn nhân" của một hệ thống chính trị độc tài, ngu dân mà thôi. Nhìn lại sở dĩ giáo dục Việt Nam Cộng Hòa trước đây đạt được những thành tựu trong đào tạo Con Người là vì môi trường giáo dục nói riêng và cả miền Nam Việt Nam trước năm 1975 nói chung có sự tự do, dân chủ, tôn trọng cá nhân, tôn trọng Quyền Con Người, cho dù nền dân chủ ấy còn non trẻ và có những khiếm khuyết, cộng thêm hoàn cảnh chiến tranh có nhiều khó khăn, cản trở việc xây dựng một xã hội thực sự tự do, bình yên, thịnh vượng.

Tất cả các nước có nền giáo dục tiên tiến trên thế giới đều là những nước có hệ thống chính trị tự do dân chủ, có nền luật pháp mạnh mẽ, minh bạch.

Chính vì vậy, nếu không có một hệ thống chính trị tự do dân chủ thì không thể có một nền giáo dục tốt được ; và không thể đào tạo ra những con người vừa có kiến thức vững, chuyên môn tốt mà còn có nhân cách, có tinh thần trách nhiệm của một công dân được ! Có "tiểu phẫu", "đại phẫu" nền giáo dục này bao nhiêu lần nữa cũng vậy thôi !

Song Chi

Nguồn : RFA, 07/08/2018 (songchi's blog)

Published in Diễn đàn

Một chuyện của mấy tuần hè nóng bức ở Việt Nam là cha mẹ 'thất thần', 'òa khóc', 'van xin' để con được vào lớp 10 công lập.

giaoduc1

Một hội chợ du học tại Việt Nam : thanh thiếu niên muốn ra nước ngoài học vì các kỳ thi tuyển được cho là bình đẳng cơ hội

Chỉ riêng ở TPHCM, việc tăng điểm chuẩn vào trung học của nhiều trường công khiến chừng 33 nghìn em học sinh bị rớt ra, theo Tuổi Trẻ (05/07).

Chỗ còn lại cho các em là trường tư thục, phải trả tiền, hoặc trường nghề.

Luật phổ cập giáo dục ở Việt Nam vẫn chưa tính đến hết cấp trung học phổ thông, và đây là điều cần bàn.

So sánh đầu tàu kinh tế của Việt Nam là TP HCM với Thượng Hải của Trung Quốc ta thấy ở Việt Nam đang thua kém.

Tổ chức OECD nói Thượng Hải xứng đáng đi đầu không chỉ Trung Quốc mà của cả thế giới về việc đảm bảo trẻ em có được giáo dục tiểu học : 99,9%, và trung học : 97%, tính đến 2010.

giaoduc2

Khu du lịch, di tích cách mạng Củ Chi : Di sản cuộc chiến ở Việt Nam vẫn tác động vào chế độ tuyển chọn trong giáo dục

Còn tại Anh Quốc, đúng là trước đây luật quy định tuổi thôi học (school leaving age) chỉ là 16, sau đó có tăng lên 17.

Nhưng từ 2015, chính phủ Anh nhận thức rằng học hết trung học hay trường nghề đến 18 tuổi sẽ giúp giới trẻ tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường lao động toàn cầu.

Vì thế, các trường công có nhiệm vụ phải nhận hết mọi học sinh chừng nào các em chưa tròn 18 tuổi.

Những nơi thiếu trường thì chính quyền cho xây thêm.

Theo một kế hoạch của chính phủ công bố năm 2016 thì đến 2020 chỉ riêng xứ Anh (England) sẽ xây thêm 378 trường trung học và 1744 trường tiểu học.

Nếu thiếu niên 16 tuổi chọn học nghề (vocational training), đi thực tập học việc(apprenticeship), luật giáo dục bắt các hội đồng địa phương phải hỗ trợ tài chính.

Ở Việt Nam thì có vẻ như xu hướng xã hội hóa, cho mở trường tư đã đồng hành cùng sự cởi mở hơn về giáo dục.

Nhưng nếu trường công không nhận học sinh, gồm cả những em đạt 37,5 trên 40 điểm, câu hỏi là Bộ Giáo dục có phải đã lơ là trách nhiệm đảm bảo quyền giáo dục cho nhiều công dân trẻ tuổi ?

Việc có nhiều trường tư thục không nên coi là lý do để tước cơ hội cho học sinh vào trường công.

Vì như ở Anh và nhiều nước khác, trường tư đã có từ lâu, nhà nào đủ tiền thì cho con học, từ mẫu giáo, tiểu học đến trung học, đại học cũng được.

Nhưng quyền giáo dục công đã được Liên Hiệp Quốc công nhận thì chính quyền phải nỗ lực đảm bảo có chỗ cho học sinh.

Việc loại trừ học sinh bằng điểm số là đi ngược lại một xu hướng tiến bộ, không tạo ra xã hội bao dung (inclusive).

Ưu tiên mấy đời ?

Cùng lúc, hệ thống giáo dục Việt Nam lại đầy các thứ ưu tiên mà xét cho cùng là việc bớt miếng bánh của người này trao cho người kia.

giaoduc3

Ở Việt Nam, thi cử và bằng cấp là chủ đề xã hội rất quan tâm

Ở cấp trên trung học, rất nhiều bộ ngành có trường đại học hoặc cao đẳng đào tạo con em công chức làm thế hệ kế tiếp.

Ngay từ khởi điểm, những bạn này đã có ưu thế hơn con dân thường.

Bên ngoài xã hội thì có chế độ cộng điểm dài dòng, phức tạp và không giống nước nào cả.

Các văn bản chính thức ở Việt Nam nêu ra một loại nhóm người được ưu tiên khi thi vào đại học, cao đẳng, từ dân tộc thiểu số, dân vùng xa, hải đảo, vùng núi, thương binh, bệnh binh, người có 'giấy chứng nhận người được hưởng chính sách như thương binh', tới quân nhân, công an tại ngũ, đã xuất ngũ...

Không ai nói có phải các nhóm cư dân đó thiếu gì về học thức, học lực, trí tuệ mà cần cộng điểm.

Nhưng cách ưu đãi này không chỉ dừng lại ở đời 1, mà còn kéo sang đời 2.

Trong 7-8 diện đối tượng ưu tiên, được cộng điểm, thì di sản chiến tranh, cách mạng (mới nhất cũng là năm 1945), được lưu truyền sang cả đời sau :

- Con của thương binh, liệt sĩ

- Con của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học ;

- Con của người hoạt động cách mạng, hoạt động kháng chiến bị địch bắt tù, đày ;

- Con của người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế ;

- Con của người có công giúp đỡ cách mạng ;

Ngoài ra, người có cha mẹ được công nhận 'lao động ưu tú', 'thợ giỏi, nghệ nhân', có 'huy hiệu lao động sáng tạo'... cũng được ưu tiên khi thi đại học (đối tượng 07).

Những bằng khen, huy hiệu này thì phải có đến hàng triệu trong xã hội, và ưu tiên người này thì khỏi ưu tiên người kia, nên không khỏi gây ra bất công.

Tóm lại, hệ thống nói là bình đẳng nhưng có không ít người được hưởng quyền 'bình đẳng hơn' qua mạng lưới phân phát 'phiếu chen hàng'.

Việc này nhắc lại thời hậu chiến sau 1975, khi chủ nghĩa lý lịch từng rất nặng nề, khoét sâu chia rẽ xã hội.

giaoduc4

Trường thi Bắc Kỳ năm 1888 : thời phong kiến Việt Nam có chế độ thi cử không cộng điểm

Sự nâng đỡ là để bù đắp cho thiệt thòi của một số giới bị ảnh hưởng của chiến sự nhưng kéo dài quá dễ tạo ra tâm lý 'ăn mày dĩ vãng' và khiến cả triệu người Việt Nam đến nay vẫn như thể còn là 'nạn nhân chiến tranh'.

Các nước khác ra sao ?

Các nước Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore có hệ thống giáo dục ưu việt hơn cả tại Châu Á vì hoàn toàn dựa trên 'meritocracy' : thăng tiến nhờ tài năng cá nhân.

So Singapore với Malaysia thì thấy rất rõ : cùng một gốc thuộc địa Anh, thậm chí từng cùng một liên bang nhưng Singapore bật lên, còn Malaysia, vì ưu tiên người bản địa Mã Lay qua chính sách 'bumiputera privilege' nên không tiến bằng.

Chính phủ Mahathir Mohamad đang phải tìm cách cải cách hệ thống ưu đãi này vì nó không chỉ gây bất công xã hội, tạo sự lười biếng mà chỉ còn làm nảy sinh các nhóm lợi ích khổng lồ về chính trị và kinh tế, kéo lùi Malaysia lại.

Trong phát biểu mới nhất tại Tokyo, bác sĩ Mahathir Mohamad nói người Malaysia cần học 'văn hóa Nhật Bản trong mọi mặt', nếu không Malaysia sẽ tụt hậu.

Trung Quốc từng có hệ thống giáo dục nhiều thứ hạng ưu tiên như Việt Nam.

Nhưng cải cách giáo dục năm 1985 cũng xóa đi rất nhiều rào cản, và càng gần đây Trung Quốc càng thí điểm để mô hình ở Thượng Hải giống với Hong Kong.

Từ Thượng Hải, Bắc Kinh và các đô thị Tier 1, họ sẽ lan rộng cách làm thành công ra cả nước.

Tháng 4/2018, Bộ Giáo dục Trung Quốc tuyên bố xóa bỏ năm diện đối tượng ưu tiên, cộng điểm (bonus points) cho kỳ thi 'cao khảo' (Gaokao) ở 18 tỉnh.

Nên nhớ cách cộng 5-20 điểm ở Trung Quốc không còn dựa trên lý lịch (nội chiến đã chấm dứt từ năm 1949), mà chỉ là điểm cho dân tộc thiểu số, cho thành tích thi học sinh giỏi (Olympiad), thể thao.

Nhưng báo chí Trung Quốc từ lâu đã cười các chuyện như thành tích bơi giúp học sinh thêm 5 điểm vào một đại học không có bể bơi.

Họ cũng nói chẳng đại học ở nước ngoài nào chấp nhận chuyện ưu tiên điểm cho người Trung Quốc thì vì sao tự người Trung Quốc lại phân biệt đối xử lẫn nhau.

Hoặc có sự phi lý khi học sinh thiểu số được cộng điểm Hán ngữ (không cần thiết vì tiếng này đã quá phổ biến) nhưng thi tiếng Anh (khó hơn) không được ưu tiên.

Bộ trưởng Trần Bảo Sinh cho biết sẽ hoàn toàn xóa bỏ hệ thống cộng điểm trên cả nước Trung Quốc vào năm 2020 để đảm bảo giáo dục thực sự công bằng.

Giáo dục Việt Nam cần học theo kinh nghiệm quốc tế và các láng giềng, mau mau tạo cơ hội bình đẳng cho tất cả, không loại trừ và cũng không nâng đỡ bất cứ ai.

Nguyễn Giang

Nguồn : BBC, 05/07/2018

Published in Diễn đàn