Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Nhìn lại phong trào dân chủ ở Việt Nam trong năm 2018 – nửa đầu năm 2019, các hoạt động biểu tình và những hoạt động trên không gian mạng của các nhóm, những nhân vật tranh đấu được nhiều người biết đến đều sút giảm so với khoảng thời gian trước đó. Điều này đưa đến một vài nhận định bi quan về khí thế tranh đấu giảm dần và tương lai bất định của cuộc vận động dân chủ cho Việt Nam.

suynghi1

Thế giới đã biết đến Việt Nam như là nạn nhân của hận thù và chia rẽ, của óc độc quyền lẽ phải thì thế giới sẽ phải biết đến Việt Nam sau này như là vùng đất của sự bao dung, như là một mẫu mực thành công của tình anh em tìm lại, của sự hồi sinh từ điêu tàn và đổ nát.

Nhiều người không khỏi bâng khuâng vì năm 2018 cũng là năm mà Đảng cộng sản Việt Nam tiếp tục thể hiện sự bạo ngược và xấc xược của nó, khi đã tuyên bố những bản án rất nặng cho những người anh em tranh đấu cho dân chủ, tự do trong Hội Anh Em Dân Chủ như Nguyễn Trung Tôn, Trương Minh Đức, Nguyễn Bắc Truyển và Phạm Văn Trội, Nguyễn Văn Túc… và nhiều người mắc nạn, những cuộc bắt bớ, cưỡng chế khác. Thế nhưng, sự xúc động trong phong trào dân chủ vẫn chưa thể lan tỏa nhiều như nó vốn dĩ phải nên có.

Có cần lo lắng về sự im lặng này không ?

Trái với nhận định có phần bi quan của nhiều người, tôi cho rằng đây là một giai đoạn tĩnh lặng cần thiết cho cuộc vận động dân chủ ở Việt Nam. Nó cho chúng ta thời gian suy tư cần thiết để nhận diện ai là ai, phương pháp tranh đấu như thế nào là hiệu quả, ý nghĩa thực sự của cuộc vận động dân chủ là gì... Dần dần, những khuôn mặt quen thuộc trong phong trào và cả những thế hệ dấn thân mới sẽ tiến dần đến một sự đồng thuận về việc đấu tranh chính trị có tổ chức và nhằm thể hiện cho lẽ phải, công lý. Các hoạt động bề nổi, ồn ào sẽ được thay thế bằng những cố gắng xây dựng tổ chức dân chủ đứng đắn. Đi xa hơn là liên minh giữa các tổ chức dân chủ đối lập có tầm vóc để làm đối trọng, gây áp lực lên chính quyền Cộng sản Việt Nam cai trị hiện tại.

Nhưng khi bàn đến việc xây dựng tổ chức dân chủ, lộ trình và phương thức tranh đấu, điều khẩn cấp hiện nay là cần phải từ bỏ thái độ đấu tranh nhân sĩ và ngừng đổ lỗi cho sự thụ động của quần chúng Việt Nam.

Theo tôi, đây là một suy nghĩ luẩn quẩn và thiếu lương thiện của những vị nhân sĩ, hay một cách gọi khác là những trí thức khoa bảng ở Việt Nam. Trong giới hạn bài viết này, tôi mạn phép đưa ra một số nhận định và ý kiến đóng góp.

Bối cảnh thế giới và bối cảnh Việt Nam

Năm 2018 được bàn tán nhiều như là năm "đốt lò" của phe ông Trọng. Tiền thân của chiến dịch này là một sự học tập theo chiến dịch "đả hổ diệt ruồi" của phe ông Tập Cận Bình trong Đảng cộng sản Trung Quốc. Có thể phe đảng của ông Trọng, cũng như nhiều người ban đầu tin rằng đây là một cố gắng thanh lọc đội ngũ, chỉnh đốn lại đảng nhưng càng ngày nó càng bộc lộ rõ ràng đây chỉ là một sự thanh trừng giữa các phe phái trong Đảng với nhau. Phe đảng của ông Trọng chiếm ưu thế, nên ông ấy phải "mang củi tươi" đi đốt phe ông Dũng thất thế.

Chúng ta có thể rút ra kết luận rằng một đảng độc tài, để duy trì ách độc tài của nó lên xã hội và người dân, logic trước hết là phải duy trì độc tài trong chính nội bộ của nó. Qua từng thời kì, có thể nhãn quan của những người trong nội bộ Đảng cộng sản Việt Nam tranh giành vì những lợi ích khác nhau, nhưng nó sẽ luôn là một nhóm nhỏ áp đặt sự thống trị, chuyên chế lên toàn bộ những người còn lại. Chính ông Nguyễn Sinh Hùng – một cựu quan chức cộng sản, cũng từng phát biểu : "Các đồng chí cứ bảo bắt, nhưng bắt hết thì lấy ai mà làm".

Đảng cộng sản không còn chất keo ý thức hệ để gắn kết hay khủng bố các thành viên trong Đảng với nhau nữa, nó chỉ còn tồn tại bằng sự chia chác lợi ích vật chất mà thôi. Điều này rất đúng với nhận định trong dự án Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ Hai của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên về bốn điều kiện cần và đủ của một cuộc cách mạng Dân Chủ :

"Điều kiện thứ hai là đảng hay giai cấp cầm quyền, vì mất đồng thuận trên lý tưởng chung hay vì bị ung thối, đã chia rẽ, phân hóa và đã mất bản năng tự tồn của một đoàn thể".

Thêm vào đó, tham nhũng hoành hành như "ghẻ ngứa" theo lời ông Trọng, cũng nằm trong logic tự nhiên của một chế độ độc tài mafia. Như trong bài viết "Một cách nhìn về tham nhũng" của ông Nguyễn Gia Kiểng :

"Nhưng trong một đất nước mà quyền lực chính trị chiếm ngự tất cả, và quyền lực chính trị nằm trong tay một đảng tuyên bố thẳng thừng rằng họ sẽ giữ độc quyền chính trị bằng bạo lực trong một thời gian vô hạn định thì người dân, kể cả cá nhân mỗi người trong bộ máy chính quyền, còn có cách nào để tìm kiếm được một chút vinh quang cho mình ? Họ chỉ còn lại một vũ khí là đồng tiền. Ðồng tiền là vũ khí hiệu lực nhất để mua, và lấy lại, một phần quyền lực đã bị tịch thu. Như vậy tham nhũng cũng là hậu quả tự nhiên của chế độ độc tài toàn trị vì nó là phản ứng đề kháng trước bạo quyền chính trị. Muốn chống tham nhũng thì phải trả lại cho xã hội dân sự những quyền lực mà đáng lẽ nó phải có, nghĩa là phải quyền lực hóa (empower) người dân. Nghĩa là phải có dân chủ".

Thêm vào đó, khi bàn đến chống tham nhũng và tham nhũng, là một vấn đề liên hệ đến đạo đức quốc gia, điều không thể có và còn bị cố gắng làm cho xấu đi dưới chế độ cộng sản hiện tại. Cuộc chiến chống tham nhũng hay "đốt lò" của ông Trọng, có thể bắt bớ rất nhiều người, kể cả những chức vụ cao như những ông Đinh La Thăng, Trịnh Xuân Thanh, gần đây là các ông Nguyễn Bắc Son, Trương Minh Tuấn… thì cũng chỉ thể hiện một sự phân rã phải đến, ngày một nhiều hơn của một nhóm người thỏa mãn với nhau trong lợi ích vật chất để rồi dẫn đến bất mãn vì sự chia chắc không đồng đều. Họ dùng chủ nghĩa Mác Lenin lỗi thời và nhân vật Hồ Chí Minh ra làm bình phong che chắn cho chế độ (Điều mà theo tôi, là rất thô bỉ mà các chế độ cộng sản đều đã áp dụng. Nhất là ở một nước như Việt Nam, người chết phải được quyền an táng mồ mả đàng hoàng).

Vì thế, chiến dịch chống tham nhũng của ông Trọng chỉ là một chuyển tiếp tự nhiên từ một chế độ độc tài ý thức hệ sang một chế độ độc quyền chia chác quyền lợi kiểu mafia. Nhưng lịch sử và kinh nghiệm trên nhiều quốc gia cũng đã chứng minh, không thể nào cải tổ được một chính quyền tham nhũng ngoài cách thay thế nó.

Có nhiều vị nhân sĩ cảm thấy hồ hởi về điều này, từ đó đưa ra những nhận định chủ quan, cho rằng có thể cải tổ được chế độ này hay chế độ cộng sản cũng có người này, người kia ! Họ làm cho người dân bối