Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Bộ Ngoại giao Việt Nam đã kín đáo bắn tiếng muốn Mỹ nhảy vào giải quyết xung đột ở Biển Đông, nhưng Bộ trưởng Ngoại giao Vương Nghị của Trung Quốc đã cảnh giác Việt Nam "không dành bất cứ cơ hội nào cho sự quấy rối và phá hoại của thế lực bên ngoài".
Đề nghị bán chính thức của Việt Nam đưa ra ngày 17/07/2020, bốn ngày sau khi Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ, Mike Pompeo gọi hành động đe dọa các nước nhỏ để chiếm đoạt và mưu toan cướp chủ quyền nguồn tài nguyên ở phần lớn Biển Đông của Trung Quốc là "phi pháp".

tq1

Ông Vương Nghị, Bộ trưởng Ngoại giao của Trung Quốc cảnh giác Việt Nam "không dành bất cứ cơ hội nào cho sự quấy rối và phá hoại của thế lực bên ngoài".

Dưới tiêu đề "Quan hệ Việt-Mỹ và vấn đề Biển Đông", Tiến sĩ Lại Thái Bình của Viện Biển Đông, Học viện Ngoại giao thuộc Bộ Ngoại giao Việt Nam đã đề nghị 2 khả năng hợp tác, chưa từng được nêu lên trước đây giữa Việt Nam và Hoa Kỳ. Đó là :

1. "Việt Nam và Mỹ cũng có thể cùng các quốc gia khu vực và trên thế giới tạo dựng một diễn đàn an ninh cấp cao thường niên để thảo luận và giải quyết các vấn đề phát sinh liên quan Biển Đông".

2. "Hai nước cũng có thể thúc đẩy những hợp tác liên quan việc tăng cường năng lực cho mỗi bên về đào tạo, huấn luyện, diễn tập chung, trao đổi thông tin liên quan sự phát triển của Biển Đông, hợp tác kinh tế, nghiên cứu khoa học, bảo vệ môi trường biển, phòng chống khủng bố, cướp biển, cứu trợ thiên tai…".

Về đề nghị thứ nhất, có vẻ như Việt Nam muốn "quốc tế hóa" vấn đề Biển Đông, điều mà phía Trung Quốc không tán thành. Lập trường của Bắc Kinh chỉ muốn giải quyết tranh chấp biển đảo "song phương" với từng nước có xung đột với Trung Quốc gồm Việt Nam, Phi Luật Tân, Nam Dương, Mã Lai và Brunei.

Trung Quốc cũng không muốn nói chuyện Biển Đông với ASEAN như một khối 10 quốc gia vì có 5 nước không có quyền lợi ở Biển Đông và không có tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc gồm Thái Lan, Tân Gia Ba, Miến Điện, Lào và Cao Miên.

Đây là nguyên nhân tại sao ASEAN không thể đoàn kết và thống nhất quan điểm trong khi thảo luận tìm giải pháp cho xung đột Biển Đông với Trung Quốc.

Nhưng liệu Mỹ có sẵn sàng đứng mũi chịu sào đứng ra làm đầu tầu để tổ chức "một diễn đàn an ninh cấp cao thường niên" với khối ASEAN và các nước lớn khác để giải quyết vấn đề Biển Đông ?

Hay liệu Trung Quốc có từ bỏ lập trường "chỉ thảo luận song phương với nước nào có tranh chấp" để tham gia một diễn đàn quốc tế về Biển Đông ?

Đề nghị thứ 2 của Tiến sĩ Lại Thái Bình có vẽ táo bạo vì ông muốn Mỹ không chỉ "tăng cường năng lực cho mỗi bên liên quan đào tạo, huấn luyện" mà còn muốn hai nước "diễn tập chung" và " trao đổi thông tin liên quan sự phát triển của Biển Đông".

Rõ ràng sáng kiến này liên quan đến chính sách quốc phòng của Việt Nam và Hoa Kỳ. Nhưng sách trắng Quốc phòng 2019 của Việt Nam đã minh thị "4 không", thay đổi từ "3 không" trước đây.

Sách trắng viết rằng : "Việt Nam chủ trương :

1. không tham gia liên minh quân sự ;

2. không liên kết với nước này để chống nước kia ;

3. không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự hoặc sử dụng lãnh thổ Việt Nam để chống lại nước khác ;

4. không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế".

Nhưng "điểm 4 mới" nên được hiểu như thế nào trong hoàn cảnh của Việt Nam ? Phải chăng lãnh đạo Đảng cộng sản Việt Nam muốn bắn tiếng với đàn anh Trung Quốc rằng "chúng em sẽ không gây chiến với bất kỳ nước nào, vì chúng em chỉ muốn được yên thân" ?

Nhưng nếu Bắc Kinh hành quân xâm lược Việt Nam cả trên bộ lẫn ngoài khơi thì Việt Nam làm gì ?

Chắc chắn chế độ cộng sản Việt Nam sẽ không được Mỹ "tự động yểm trợ và bảo vệ" như Mỹ hứa sẽ bảo vệ Phi Luật Tân khi bị nước ngoài tấn công. Thỏa hiệp quốc phòng Mỹ-Phi ký ngày 30/08/1951 tại Hoa Thịnh Đốn gồm 8 điều đã minh thị rằng : "Hai nước sẽ yểm trợ nhau nếu Phi Luật Tân hay Hoa Kỳ bị tấn công bởi lực lượng bên ngoài" (1).

Trung Quốc cảnh cáo Việt Nam

Cũng đáng chú ý là bốn ngày sau khi bài viết của Tiến sĩ Lại Thái Bình xuất hiện trên báo Thế giới & Việt Nam của Bộ Ngoại giao, Phó Thủ tướng, Bộ trường Ngoại giao Phạm Bình Minh đã có Hội nghị trực tuyến lần thứ 12 của Ủy ban chỉ đạo hợp tác song phương Việt Nam - Trung Quốc, ngày 21/07/2020, với Bộ trưởng Ngoại giao Vương Nghị của Trung Quốc.

Tại diễn đàn này, theo tin Bộ Ngoại giao Việt Nam, ông Minh "đã nêu quan ngại trước những diễn biến phức tạp ở Biển Đông gần đây ; đề nghị hai bên kiểm soát tốt bất đồng trên biển, không có hành động làm phức tạp tình hình, mở rộng tranh chấp, tôn trọng các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam, duy trì hòa bình, ổn định ở Biển Đông. Hai bên nhất trí tuân thủ nhận thức chung cấp cao và Thỏa thuận về những nguyên tắc cơ bản chỉ đạo giải quyết vấn đề trên biển Việt Nam - Trung Quốc ; tuân thủ luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 ; thúc đẩy các cơ chế đàm phán về vấn đề trên biển đạt kết quả thực chất ; thực hiện toàn diện, hiệu quả DOC ; thúc đẩy đàm phán COC sớm đạt kết quả thực chất".

Tuy nhiên, phía Việt Nam đã giấu nhẹm phát biểu lên lớp Việt Nam của Vương Nghị.

Đài Phát thanh quốc tế Trung Hoa (CRI, China Radio International) đưa tin trong bản tiếng Việt ngày 22/07/2020 : "Về vấn đề Nam Hải, Ủy viên Quốc vụ, Bộ trưởng Ngoại giao Vương Nghị cho biết, Nam Hải là quê nhà chung của chúng ta, Trung Quốc và ASEAN vĩnh viễn là láng giềng, tìm kiếm hòa bình, thúc đẩy phát triển là nguyện vọng chung của chúng ta. Chính sách Nam Hải của Trung Quốc không thay đổi, giữ bền vững".

Sau khi giáo đầu như thế, họ Vương lên án Mỹ : "Xuất phát từ nhu cầu địa chiến lược, Mỹ châm ngòi thổi gió ở khắp nơi, liên tục cử tàu chiến và máy bay diễu võ dương oai tại Nam Hải, mục đích là nhằm gây ra sự bấp bênh căng thẳng trên Nam Hải, phá hoại đoàn kết giữa các nước trong khu vực, làm hỏng triển vọng phát triển của các nước và khu vực, các nước trong khu vực cần nêu cao cảnh giác".

Vương Nghị nói với ông Phạm Bình Minh : "Trung Quốc và Việt Nam cần kiên trì kiểm soát bất đồng thông qua đối thoại và hiệp thương song phương theo nhận thức chung đạt được giữa Lãnh đạo tối cao hai đảng và hai nước, tìm kiếm giải pháp công bằng và hợp lý theo một loạt thỏa thuận ký giữa hai bên. Trung Quốc và Việt Nam còn cần cùng các nước ASEAN, tuân thủ "Tuyên bố về ứng xử của các bên trên Nam Hải" (DOC, Declaration on the Conduct of the Parties in the South China Sea), thúc đẩy tham vấn về "Bộ Quy tắc ứng xử trên Nam Hải" (COC, Code of Conduct), không dành bất cứ cơ hội nào cho sự quấy rối và phá hoại của thế lực bên ngoài".

Vương Nghị nói đến COC, nhưng sự thật là Trung Quốc đã tìm mọi cách trì hoãn thảo luận nghiệm chỉnh để hoàn tất văn kiện có tính ràng buộc pháp lý đối với các bên vi phạm.

Nhưng tại sao cuộc thương thảo giữa khối ASEAN và Trung Quốc đã kéo dài gần 4 năm mà chưa đi đến đâu ?

Theo quan điểm của Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng, một học giả về bang giao quốc tế, thì : "Trở ngại chính là các nước ASEAN không đoàn kết và nhất trí vì quyền lợi bất đồng và bị Trung Quốc chi phối, trong khi đó Trung Quốc muốn kéo dài việc ký kết để có thời gian thực hiện các "việc đã rồi" hầu có thế thượng phong trong việc thương thuyết. Ngoài ra trong khi ASEAN muốn bộ Quy tắc Ứng xử có tính cách ràng buộc thì Trung Quốc không muốn thế. Việt Nam muốn bộ Quy tắc Ứng xử áp dụng cho cả Trường Sa lẫn Hoàng Sa, điều mà Trung Quốc không muốn. Đó là chưa kể những bất đồng về cơ chế giải quyết tranh chấp và cách tiếp cận trong việc xử lý tranh chấp".

Vậy ông Minh đã nói gì với Vương Nghị ? CRI viết : "Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh đã giới thiệu lập trường của Việt Nam trong vấn đề trên biển, cho biết sẵn sàng cùng Trung Quốc giữ gìn hòa bình và ổn định của Nam Hải, thúc đẩy sự hợp tác cùng phát triển trên biển, điều này phù hợp lợi ích của Việt Nam và Trung Quốc, cũng là nguyện vọng phổ biến của các nước trong và ngoài khu vực".

Rõ ràng trong tuyên bố của Vượng Nghị, ông ta đã cảnh giác khối ASEAN và riêng Việt Nam phải tỉnh táo trước các hành động của Mỹ ở Biển Đông, và "không dành bất cứ cơ hội nào cho sự quấy rối và phá hoại của thế lực bên ngoài".

Phía Trung Quốc cũng cố ý không nói đến việc ông Phạm Bình Minh đã "quan ngại trước những diễn biến phức tạp ở Biển Đông gần đây" với Vương Nghị.

Nên biết Trung Quốc đã chiếm quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam ngày 19/01/1974 và sau đó từ 1988 đến 1995, chính thức chiếm thêm 7 đá gồm Châu Viên, Chữ Thập, Ga Ven, Gạc Ma, Tư Nghĩa, Xu Bi và Vành Khăn trong Quần đảo Trường Sa.

Sau Vành Khăn bị mất năm 1995, Việt Nam coi như mất luôn quyền kiểm soát bãi Cỏ Mây, một rạn san hô vòng thuộc cụm Bình Nguyên của quần đảo Trường Sa nằm về phía đông nam của đá Vành Khăn. Hiện bãi Cỏ Mây đang bị tranh chấp giữa Phi Luât Tân và Trung Quốc.

Ngoài ra, Đài Loan cũng đã chiếm đảo Ba Bình (Itu Aba Island), lớn nhất ở Trường Sa từ sau năm 1956. Đảo này có diện tích tối đa 0,4896 cây số vuông với chiều dài 1.400 mét, rộng 379 mét. Có tài liệu nói Đài Loan đã chính thức đem quân đội và dân cư đến sống và bảo vệ đảo từ năm 1971.

Như vậy, cho đến nay, Trung Quốc và Đài Loan đã chiếm 9 đảo và đá của Việt Nam thuộc Trường Sa.

Mất quyền dầu khí

Trong khi đó, theo tài liệu của Bách khoa toàn thư mở thì Việt Nam đang thực thi chủ quyền hợp pháp tại 21 điểm đảo. Tiến sĩ Trần Công Trục, nguyên Trưởng ban Biên giới Chính phủ, đã chia thành thành 2 nhóm đảo, tuyến Bắc Trường Sa và Nam Trường Sa.

Ông nói : "Các đảo phía Bắc Trường Sa mà Việt Nam đang canh giữ, thực thi chủ quyền gồm 10 đảo, đá : Song Tử Tây, Đá Nam, Đá Thị, Sơn Ca, Nam Yết, Len Đao, Cô Lin, Sinh Tồn, Sinh Tồn Đông, Đá Lớn. Các đảo phía Nam Trường Sa mà Việt Nam đang bảo vệ gồm 11 đảo, đá : Trường Sa, Trường Sa Đông, An Bang, Phan Vinh, Thuyền Chài, Tiên Nữ, Núi Le, Tốc Tan, Đá Tây, Đá Đông, Đá Lát" (theo Infonet).

Tuy kiểm soát nhiều vị trí nhưng quân đội Việt Nam vẫn không có sức mạnh quân sự như Trung Quốc ở Biển Đông. Ngược lại Trung Quốc đã bồi đắp, tân tạo và xây dựng các vị trí ở Trường Sa thành căn cứ quân sự với bến cảng và sân bay. Ít nhất Bắc Kinh đã biến các đá Chữ Thập, Vành Khăn và Subi thành căn cứ quân sự với sân bay và doanh trại kiên cố để đe dọa trực tiếp vào quân trú phòng Việt Nam.

Riêng đảo Gạc Ma, nơi đã xẩy ra cuộc thảm sát đẫm máu ngày 14/03/1988 khiến 64 binh sĩ cộng sản Việt Nam bởi hải quân Trung Quốc. Được biết, chính cố Đại tướng Lê Đức Anh, khi ấy là Bộ trưởng Quốc phòng, đã ra lệnh cho bộ đội Việt Nam không được nổ súng.

Ngày nay, Gạc Ma đã được Trung Quốc tân tạo và xây dựng thành căn cứ quân sự kiên cố với sân bay, doanh trại 6 tầng và hệ thống radar tối tân. Gạc Ma sẽ là nút thắt cắt đường liên lạc và tiếp vận từ đất liền với binh sĩ Việt Nam đồn trú ở Trường Sa, nếu xẩy ra chiến tranh.

Trung Quốc cũng đã áp lực Việt Nam phải hủy bỏ một số dự án tìm kiếm dầu khí ở khu vục nam Hoàng Sa và ở Trường Sa, trong số này có nhiều đại công ty đã bỏ Việt Nam gồm BP (Anh, 2008), ConocoPhillips (2012), Chevron (Mỹ, 2015), Repsol (Tây Ban Nha, 2018).

Mới đây, ngày 9/7/2020, liên doanh dầu khí Rosneft PetroVietnam đã hủy hợp đồng khoan dầu với công ty Noble Corporation tại Lô 06-01 vì bị áp lực từ Trung Quốc.

Vị trí Lô 06-01 nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam tại Bãi Tư Chính, cách bờ biển Vũng Tầu 160 hải lý (370 cây số) hướng Đông-Nam. Trung Quốc tự coi bãi Tư Chính nằm trong khu vực Đường Chín Đoạn, hay Đường lưỡi bò do Bắc Kinh tự vẽ để giành quyền chủ quyền.

Với tình hình vừa kể, liệu bài viết của Tiến sĩ Lại Thái Bình muốn Mỹ nhảy vào giúp giải quyết xung đột Biển Đông với Trung Quốc có nên được coi là Việt Nam muốn Mỹ cứu nguy, hay Ban lãnh đạo Đảng cộng sản Việt Nam đã vượt qua nỗi sợ Trung Quốc ?

Phạm Trần

(27/07/2020)

(1) "The overall accord contains eight articles and dictates that both nations would support each other if either the Philippines or the United States are attacked by an external party"

Published in Diễn đàn

Trung Quc đang m ra mt mt trn trn tng lc và đa din trên khp bn phương, tr Nga. Dù trong nước có mưa lũ, đng đt, thi tiết tht thường : mưa đá, vòi rng, lũ dâng cao dn đến nguy cơ v đp Tam Hip, tái bùng phát dch Vũ Hán ; thêm nhiu ch trích t các nước v lut an ninh Hongkong, đàn áp, trit sn người Duy Ngô Nhĩ. Và nht là ánh nhìn ca thế gii v Trung Quốc gi đây đã khác xưa. Vy mà qu bong bóng Trung Quc vn chưa v.

china1

Tom Orlik, tác gi ca cun sách mi xut bn "China : The Bubble That Never Pops" nhn đnh sc mnh ca Trung Quc nm 3 đim sau :ngun vn vng mnh cho h thng ngân hàng Trung Quốc, s can thip ca chính ph có th giúp h mnh m thêm thay vì yếu đi và li thế cnh tranh đến t quy mô khng (1). Sau nhiu phân tích, Tom Orlik tha nhn : "Đến một ngày nào đó cuc khng hong s tr nên quá ln đ Bc Kinh có th kim soát. Nhưng đi dch "trăm năm có mt" cũng đã không th chc v qu bong bóng này thì có l ngày đó vn còn rt xa xôi" (2).

Nếu ngày bong bóng Trung Quốc v rt xa xôi thì tình hình Vit Nam s ra sao ?

Trong lúc đó thì Hoa Kỳ, đi th chính tr ln nht ca Trung Quốc trên thế gii, đang cht vt trong hai mt trn chng dch Vũ Hán và bt n chính tr t s kin George Floyd to nên. Lòng người chia r, hao tn nhiu nhân mng và thit hi v kinh tế. Cũng như các cuc tái đàm phán vi các nước đng minh, Châu Âu và Châu Á, làm cho các đng minh ca Hoa K ít nhiu bt mãn. Nhưng Hoa K vn đang bo toàn được sc mnh trên trường quc tế.

Vn đ đây là Việt Nam s phi có đng minh thân cn đ nương ta, và cng sn Việt Nam đã chn mt đng minh gn, du có nhiu nguy cơ tim n. Ti sao Việt Nam không chn Hoa K hay mt nước nào đó ? Lý do vì nước xa không cu được la gn, khi mà thng hàng xóm cơ bp ngày đêm lăm le bt nt, thì thôi đành chn làm đàn em nó, còn hơn đi chơi vi my anh cơ bp xóm bên, l có mâu thun, đi anh xóm bên đến cu thì mình cũng đã tang thương, bm dp hết mình my ri.

Đó chính là thân phn ca các quc gia nh yếu, thiếu sc cnh tranh trong các mt trn kinh tế hay đi kháng. Trên thế gii, Việt Nam xếp th 65 v tng din tích (3), và th 15 v dân s (4). Tuy nhiên, nếu xét v mt chính tr, kinh tế, quân s và văn hóa thì Việt Nam ch là mt quc gia đang phát trin, cn gia tăng các ch s phát trin v mi mt. Vì thế, Việt Nam vn là mt quyn lc nh.

Điu đang nói đây là Việt Nam có v trí đa lý núi lin núi, sông lin sông vi Trung Quốc, mt cường quc đang khao khát thng lĩnh thế gii và h không h du diếm lòng t tôn dân tc ca mình. Chơi vi Trung Quốc, Việt Nam đã chu ngm b hòn làm ngt đ Trung Quốc v đường lưỡi bò, cm đánh bt cá, húc chìm tàu thuyn ngư dân. Thm chí Việt Nam cũng âm thm xếp li các d án du khí dù nó nm trên thm lc đa hay vùng đc quyn kinh tế nước mình.

Nhưng chưa dng li đó, Việt Nam còn phi dan díu vào Sáng kiến Vành đai Con đường ca Trung Quốc, t biến mình thành các đim tp kết hay sn xut hàng hóa. Biến các cng bin chiến lược quan trng thành tư hu ca Trung Quốc. Các đc khu kinh tế đã m toang cánh ca vào VN. Khi dân Trung Quốc qua li Việt Nam không cn visa, thì người Việt Nam mun qua Trung Quốc phi dc dài xếp hàng ch đi.

Nói đến đây, chúng ta cn lt li quyn sách "The Hundred-Year Marathon", ca Micheal Pillsbury. Trong đó, tác gi đã cnh báo thế gii cn chú ý nhng bin pháp k xo, trí trá, thâm him ca dàn lãnh đo Trung Quốc. H đang âm mưu nhng chiến lược bí mt giúp Trung Quốc tun t nhi tiến và dn thay thế v trí siêu cường ca Hoa K.

Nói thế đ nhn mnh đến cán cân quyn lc trên thế gii vn chưa đến mc có nước s sp đ như cui thi Chiến Tranh Lnh. Thế cuc vn chưa ngã ngũ, và Việt Nam vn chưa biết s đi v đâu. Nhng gì đang din ra ti Việt Nam cho thy chơi vi bn 16 vàng 4 tt ch có mt ch chưa được li bao nhiêu. Việt Nam ta con tt mà khi cn Trung Quốc s mang ra thí mng, ch Việt Nam không được quý chung như các quân c vai vế khác.

Trong tình hung hin ti, Việt Nam nên làm gì ? Hin nhiên là nương ta vào ai cũng đu ngu c. C Phan Châu Trinh, trong bài viết Hin Trng Vn Đ, Đăng c Tùng báo 1907,nói rng : "Không trông người nước ngoài, trông người nước ngoài tt ngu !". Vn đ đây không phi là nht thiết phi ng theo cường quc nào, mà chính là cn gi lên lòng t trng dân tc : t lc t cường đ trước hết là đng trên đôi chân ca chính mình. Không có kiu lép vế, thn phc hay chu l thuc đ ri câm lng không dám hó hé, mc cho mt bin, mt đo, mt luôn các đc khu kinh tế vào tay Trung Quốc đ gán n.

Tình trng Việt Nam chơi vơi gia sóng ba đào hin nay chính là do thái đ nhu nhược, thiếu minh bch và nht quán trong đường li ng x, k c chiến lược ch đo trong ni b ln ngoi giao ca chính quyền cộng sản Việt Nam. Cái tinh thn khiếp nhược, chc ch gió chiu nào ng theo chiu y, hay mc ai xâu xé ch quyn nước nhà. Nó không phi là thái đ ca nhng người làm chính tr chân chính. H không h có tính cách ca lãnh đo quc gia. Đó ch là trò đu dây tr con, vn là thói quen lâu ngày thành quen thói, mà trước đây Việt Nam s dng, đu đưa gia Liên Xô và Trung Quốc. Gi tái din cho thy bnh cũ ca Việt Nam đã quá nng không có li thoát. C qun quanh cái trò chơi vi ai mà quên mt tu thân, rèn luyn cái tâm, cái khí và cái chí ca người dân trong nước.

Chính li nghĩ nh bé, thin cn ca mt s nhà lãnh đo Đảng cộng sản Việt Nam trong quá kh cũng như hin ti đã góp phn biến Việt Nam mãi là mt tiu quc : đi năn n nhóm này, chy sau lưng nước n, bám theo đuôi liên minh kia. Và rt cuc t biến mình thành con tt trên bàn c mà không biết tương lai mình s đi v đâu.

Hoàng Hoành Sơn

Nguồn : VOA, 22/07/2020

Ghi chú :

(1) https://www.bloombergquint.com/businessweek/coronavirus-couldn-t-pop-china-s-economic-bubble-what-will

(2) https://www.bloombergquint.com/businessweek/coronavirus-couldn-t-pop-china-s-economic-bubble-what-will

(3) https://vi.wikipedia.org/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_di%E1%BB%87n_t%C3%ADch 

(4) https://tuoitre.vn/dan-so-viet-nam-hon-96-trieu-nguoi-la-nuoc-dong-dan-thu-15-the-gioi.htm

Published in Diễn đàn

Vit Nam và kh năng ‘chn phe’ trên Bin Đông

Khánh An, VOA, 21/07/2020

Chính sách quyết đoán khng đnh quyn lc và ch quyn ca Trung Quc trong nhng ngày gn đây dường như đang to thêm nhiu đi th cho Bc Kinh, nhưng vi quc gia láng ging có ch quyn tranh chp vi Trung Quc Bin Đông là Vit Nam, mt s chuyên gia nhn đnh vi VOA rng Hà Ni khó có th trong thế đi đu vi Bc Kinh, dù rng có v như đang "ng" v phía M vi tiếng nói mnh m hơn ng h lp trường ca Hoa K.

theo1

Tng thng Hoa K Donald Trump và Ch tch Trung Quc Tp Cn Bình, lãnh đo hai quc gia đang có nhiu bt đng v vn đ Bin Đông và trong các lĩnh vc khác.

Vi vai trò là ch tch ASEAN năm nay, Vit Nam va cho biết đã dn đu các nước ASEAN lên tiếng "cm ơn và đánh gía cao" s ng h ca M sau khi Ủy ban Quc hi Hoa K bác b yêu sách ch quyn ca Trung Quc trên Bin Đông, mt đng thái mà theo Tiến sĩ T Văn Tài, giáo sư Lut ca Đi hc Harvard, là thúc đy bày t mnh hơn quan đim ca khi các quc gia Đông Nam Á sau hàng lot các tuyên b chính thc ca M.

"Vit Nam, vi tư cách ch tch ASEAN năm nay, cũng theo tiếng nói ca ASEAN nói chung và dâng cao quan đim ca ASEAN, nghĩa là ln đu tiên Vit Nam dám nói mnh hơn vi Trung Quc", Giáo sư T Văn Tài nhn xét vi VOA.

Theo Giáo sư ca Đi hc Harvard, đây là đim mnh duy nht mà Vit Nam th hin cho ti nay đi vi Trung Quc, nhưng vn chưa đi đến hành đng quyết đoán hơn na là khi kin Bc Kinh v tuyên b ch quyn đi vi Hoàng Sa.

Trong khi đó, Trung Quc, thông qua t Hoàn Cu Thi Báo, tiếp tc đưa ra "cnh báo" Hà Ni v vic "chn phe" nhm chng li Bc Kinh.

"Nếu s can d ca M vào Bin Đông làm gia tăng căng thng khu vc hoc phá v cân bng trong mi quan h gia Trung Quc, Vit Nam và M, thì s phát trin ca Vit Nam s b gián đon. Tn tht ca Vit Nam s ln hơn nhiu so vi li ích nhn được", t báo ca Đảng cộng sản Trung Quc nói trong bài viết phân tích v mi quan h M - Trung sau khi Hoa K đưa ra tuyên b gi yêu sách ca Bc Kinh Bin Đông là "phi pháp".

Nhn đnh v vn đ này, Tiến sĩ Hà Hoàng Hp, nhà nghiên cu cao cp khách mi ca Vin Nghiên cu Đông Nam Á (ISEAS) Singapore nói vi VOA rng :"Trung Quc t khi tri dy thì đã đt ra vn đ là cnh báo các nước nh xung quanh là đng có ng theo mt nước nào đó chng li Trung Quc".

Tuy nhiên, theo ông, "Mt khi li ích quc gia ca mt nước b xâm hi trong khi nó nh quá, chưa có cách nào đ chng li được thì buc lòng nó phi đi nh s giúp đ ca nhng nước khác, đc bit là các nước ln".

Vì vy, Tiến sĩ Hà Hoàng Hp nói k c khi Vit Nam vi chính sách quc phòng "4 không" hin nay, trong đó có nguyên tc "không tham gia liên minh quân s, không liên kết vi nước này đ chng nước kia", thì trong trường hp xy ra nhng tình hung nguy hi đến li ích quc gia, Vit Nam chc chn s b các chính sách trên đ tìm s tr giúp hay ng minh" đ chng li.

"Cho nên, nếu Trung Quc nói rng Vit Nam ng theo M hay M b vai trò trung gian đi thì không phi. M vn đng gia. Cho nên M không nói gì đến chuyn ch khác, không nói đến Hoàng Sa, mà M da vào đúng mt chuyn là Công ước Lut bin và vn đ thm lc đa",Tiến sĩ Hà Hoàng Hp nói và cho rng đây chính là đim chung khiến cho Vit Nam và M thot nhìn có v như đang "phe" vi nhau.

Còn Giáo sư T Văn Tài nhn đnh rng lp trường ca Hoa K vn không thay đi t trước ti nay. M vn không can thip vào vn đ quc gia nào nm ch quyn đo, đá nào trong nhng khu vc tranh chp. Tuy nhiên, tuyên b "c th hơn" ln này ca B Ngoi giao, Quc hi và các quan chc M có li cho Vit Nam v nhiu mt, theo c hai nhà nghiên cu.

"M đã lên tiếng ng h mt cách c th, đó là li ích chính tr",Tiến sĩ Hà Hoàng Hp nói."Còn li ích chiến lược là có mt s cam kết ngay trong tuyên b ca M, là h đm bo rng thế k 21 này chính sách bành trướng, bá quyn theo li săn mi ăn tht (predatory) là không có ch đng. Người M s không đ người Trung Quc tiếp tc đi theo con đường này".

V mt ngoi giao, Tiến sĩ Hà Hoàng Hp cho rng tuyên b ca M th hin mt "bước tiến ln" ca Hoa K trong vic đưa ra hành đng c th ng h tiến trình gii quyết các tranh chp đ duy trì hoà bình và quyn t do đi li trên Bin Đông.

Trong khi đó, Giáo sư T Văn Tài nói rng v mt quân s, Vit Nam không bao gi có th tr thành đi th ca Trung Quc, nhưng điu đó không có nghĩa là không th u" vi Trung Quc trong vn đ ch quyn trên Bin Đông.

"Tuy Vit Nam có hi quân mnh th ba, sau M và Trung Quc, ti Bin Đông, nhưng không bao gi là đi th ca Trung Quc khi đng mt mình được, ch có th có can đm hơn là vì M đã có lp trường như vy, Vit Nam có kh năng quân s như vy và tinh thn chng Trung Quc ca dân chúng như vy thì Vit Nam ‘đng s’".

Theo ông, Hà Ni "không vic gì phi do d đ nói nhng tiếng nói mnh m nht" vào lúc tt c các nước ASEAN (tr Campuchia và Lào) đang đng lot chng Trung Quc, vi s ng h ca c hành pháp ln lưỡng đng Quc hi M.

"Thành ra Vit Nam nên nói mnh hơn na", Giáo sư T Văn Tài nói và thêm rng dù Vit Nam có hành đng mnh hơn na thì cũng khó có kh năng xy ra chiến tranh nên "không vic gì phi s".

Khánh An

Nguồn : VOA, 21/07/2020

************************

Bc Kinh : Quan h Trung-Vit đang phát trin ‘tích cc’

VOA, 21/07/2020

B Ngoi giao Trung Quc hôm 20/7 cho biết rng mi quan h gia Trung Quc và Vit Nam đang phát trin "tích cc" v tng th bt chp nhng căng thng gia Bc Kinh và Hà Ni trong nhng tháng gn đây v xung đt trên Bin Đông.

theo2

Ng ườ i phát ngôn B Ngo i giao Trung Qu c Uông Văn Bân (Wang Wenbin) nói m i quan h gi a Trung Qu c và Vi t Nam v t ng th phát tri n "tích c c".

Người phát ngôn Uông Văn Bân (Wang Wenbin) ca B Ngoi giao Bc Kinh nói vi các phóng viên sau khi thông báo v cuc hp Ủy ban điu hành Trung Quc-Vit Nam v Hp tác song phương ln th 12 rng "v tng th, các mi quan h Trung Quc-Vit Nam đang trên mt qu đo tích cc".

Ông Uông không nhc gì ti nhng xung đt gn đây gia hai nước v các đng thái ca Trung Quc trên Bin Đông khiến b ngoi giao Hà Ni và Bc Kinh nhiu ln lên tiếng qua li cáo buc ln nhau v ch quyn lãnh th.

Nhng tháng gn đây, căng thng gia Vit Nam và Trung Quc tăng cao khi Hà Ni t cáo Bc Kinh đâm chìm mt tàu cá ca ngư dân Vit gn qun đo Hoàng Sa. Trung Quc còn tiến hành các cuc tp trn quân s vào gia tháng 4 và tuyên b thành lp các qun hành chính Hoàng Sa và Trường Sa, mt đng thái mà Hà Ni phn đi.

Vn đ Bin Đông đã được Phó th tướng kiêm B trưởng Ngoi giao Phm Bình Minh đưa ra trong cuc hp ln th 12 Ủy ban Ch đo hp tác song phương Trung Quc-Vit Nam mà ông đng ch trì vi Ủy viên Quc v-B trưởng Ngoi giao Trung Quc Vương Ngh qua hình thc trc tuyến hôm 21/7.

Theo cng thông tin đin t Chính ph, hai bên đã "trao đi thng thn v tình hình trên bin thi gian qua và nhng đim còn khác bit v vn đ trên bin".

Ông Minh "nêu quan ngi trước nhng din biến phc tp Bin Đông gn đây" và đ ngh hai bên kim soát tt bt đng trên bin, không có hành đng làm phc tp hình hình, m rng tranh chp, tôn trng các quyn và li ích hp pháp ca Vit Nam, duy trì hoà bình n đnh Bin Đông".

Hai bên nht trí "tuân th nhn thc chung cp cao và Tho thun v nhng nguyên tc cơ bn ch đo gii quyết vn đ trên bin Vit Nam-Trung Quc, tuân th lut pháp quc tế, đc bit là Công ước Liên Hp Quc v Lut bin 1982, thúc đy các cơ chế đàm phán v vn đ trên bin" và "thúc đy đàm phán COC (b quy tc ng x trên Bin Đông) sm đt kết qu thc cht", theo báo đin t Chính ph.

Tuy nhiên ti hi ngh, các quan chc Vit Nam và Trung Quc nht trí rng "quan h Vit-Trung v tng th duy trì xu thế phát trin tích cc".

"Trung Quc mong mun nm gi tiến b trong quan h song phương vi Vit Nam ti cuc hp này và trao đi ý kiến chuyên sâu v trao đi và hp tác trong các lĩnh vc khác nhau vi các n lc phòng nga và kim soát đang din ra", người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quc nói hôm 20/7. "Chúng tôi tin rng vi nhng n lc phi hp ca mình, cuc hp s mang li kết qu như mong đi và đóng góp vào s hp tác chiến lược toàn din ca (hai nước) chúng ta".

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quc cũng nói rng : "Trước s bùng n đt ngt ca Covid-19, Trung Quc và Vit Nam đã đoàn kết vi nhau đ h tr ln nhau và đt được chiến thng ln trong cuc chiến, to điu kin tt đ trao đi và hp tác trong tương lai".

Mc dù vy, M và cng đng quc tế cho rng Trung Quc đã li dng trong lúc các quc gia láng ging còn đang vt ln vi đi dch do virus corona bt ngun t Vũ Hán gây ra đ tiến hành các hot đng tăng cường kim soát Bin Đông.

Ti cuc hp báo hôm 20/7, ông Vương còn cho biết rng : "Vì năm nay là k nim 70 năm quan h ngoi giao, Tng bí thư-Ch tch Tp Cn Bình đã có cuc nói chuyn qua đin thoi và trao đi đin mng vi Tng Bí thư và Ch tch Nguyn Phú Trng" trong dp Tết va qua và "bàn các kế hoch chiến lược nhm phát trin hơn na các mi quan h gia hai đng và hai nhà nước".

*********************

Đi s Kritenbrink : M thượng tôn pháp lut Bin Đông, sát cánh vi Vit Nam

VOA, 20/07/2020

Nhng tuyên b v chính sách ca Washington va qua th hin rõ hơn cam kết ca M v duy trì thượng tôn pháp lut Bin Đông, và Washington sát cánh vi Hà Ni đ bo v quyn ch quyn và li ích ca Vit Nam nht quán vi lut pháp quc tế, cũng như đ bác b tư duy "chân lý thuc v k mnh" ti Bin Đông.

theo3

Hai tàu sân bay M USS Ronald Reagan và USS Nimitz Bin Đông, 6/7/2020

Đó là quan đim ca Đi s M ti Vit Nam Kritenbrink th hin trong mt bài viết đăng trên báo Thanh Niên hôm 20/7.

Đi din ngoi giao ca M ti Hà Ni nhc li s kin vào tháng 7/2016, mt tòa trng tài quc tế ra phán quyết rng theo Công ước Liên Hip Quc v lut Bin (UNCLOS) 1982, không có cơ s pháp lý cho bt c quyn lch s, quyn ch quyn và quyn tài phán nào ca Trung Quc trong khu vc được gi là ường lưỡi bò" mà Bc Kinh v ra trên bn đ v Bin Đông, ngoài nhng điu được quy đnh ti UNCLOS.

Nhưng trong 4 năm qua, Trung Quc pht l phán quyết, đy mnh chiến dch hăm da nhm làm suy yếu quyn ch quyn và li ích ca Vit Nam cũng như các nước ven bin khác Đông Nam Á, đi s M viết.

Hoa Kỳ ngày càng quan ngi khi Bc Kinh li dng vic thế gii tp trung đi phó đi dch Covid-19 đ đy các yêu sách ca h vùng bin đi xa hơn, thay thế lut pháp quc tế bng tư duy "chân lý thuc v k mnh", người đng đu phái b ngoi giao M Vit Nam bày t.
Tr
ước nhng hành đng ca Trung Quc nhm bác b lut pháp quc tế và dn xóa b quyn ch quyn và li ích ca Vit Nam và các quc gia Đông Nam Á, Ngoi trưởng M Mike Pompeo ngày 13/7 tuyên b thay đi chính sách ca Washington đi vi các yêu sách hàng hi, đi s Kritenbrink viết.

"M phn đi bt c yêu sách nào ca Trung Quc đi vi vùng bin ngoài lãnh hi 12 hi lý tính t các đo nước này đưa ra yêu sách qun đo Trường Sa hoc t bãi cn Scarborough", nhà ngoi giao M nêu rõ.

Điu này bao gm c s bác b rõ ràng yêu sách ca Trung Quc đi vi bãi Tư Chính, nơi Bc Kinh đã tiến hành "mt chiến dch cưỡng bc và quy ri hot đng du khí lâu nay ca Vit Nam", vn li ca Đi s Kritenbrink. Ông viết tiếp rng Ngoi trưởng Pompeo và M coi s bt nt này "không ch mang tính khiêu khích và gây bt n, mà còn là bt hp pháp".

theo4

Đi s Hoa K Daniel Kritenbrink trong mt ln gp Th tướng Vit Nam Nguyn Xuân Phúc, 2017. (Chinhphu.vn)

Nhn xét v các quan đim ca M do các nhà ngoi giao hàng đu nước này đưa ra gn đây, tiến sĩ Trn Công Trc, nguyên Trưởng ban Biên gii Chính ph Vit Nam, nói vi VOA :

"Tuyên b ca ngài Ngoi trưởng Mike Pompeo và ngài Đi s Hoa K ti Hà Ni là lp trường có th nói là rt rõ ràng, rt cương quyết, rt mnh m so vi trước đây. Nhng ni dung đy hoàn toàn phù hp vi nhng quan đim ca Vit Nam và các nước trong khu vc ASEAN. Mt ln na, ch không phi là ln đu tiên, phía Hoa K li ng h, đng v các nước trong khu vc ASEAN trong đó có Vit Nam đ mà đu tranh chng li các hành đng sai trái đ mà nhm thượng tôn pháp lut".

So sánh cách hành x ca hai cường quc hàng đu thế gii đi vi UNCLOS, Đi s Kritenbrink nhn mnh trên t Thanh Niên hôm 20/7 rng mc dù M không phi thành viên ca công ước này, nhưng mi chính quyn M trước gi đu "công nhn và tuân th" nhng điu khon ca công ước.

Trong khi đó, ngược li, Trung Quc đã ký và phê chun UNCLOS, nhưng "ngang nhiên pht l" các nghĩa v hip ước ca mình được quy đnh ti công ước, nhà ngoi giao M viết.

"Nhng tuyên b v chính sách ca M va qua th hin rõ hơn cam kết duy trì thượng tôn pháp lut ca chúng tôi Bin Đông qua vic ng h lut pháp quc tế được phn ánh trong UNCLOS. Đây là cam kết M chia s vi Vit Nam, mt trong nhng thành viên ch đng nht ca UNCLOS", lãnh đo phái b ngoi giao M Vit Nam khng đnh.

Đ cp đến quan h ngoi giao song phương kéo dài 25 năm mà hai nước va k nim, và quan h Đi tác toàn din có t tháng 7/2013, Đi s Kritenbrink ch ra rng nhng tuyên b ca M cũng là "minh chng cho sc mnh" ca mi quan h này, đng thi bình lun thêm :

"Lp trường ca M v Bin Đông cho thy M sát cánh vi Vit Nam đ bo v quyn ch quyn và li ích ca các bn nht quán vi lut pháp quc tế - bao gm c quyn đi vi các ngun du khí ngoài khơi, và quyn đánh bt cá, là nhng điu sng còn cho s thnh vượng kinh tế ca các quc gia Đông Nam Á".

Đi s M Kritenbrink cũng khng đnh : "M sát cánh vi Vit Nam đ bác b s áp đt tư duy chân lý thuc v k mnh ti Bin Đông".

theo5

Ngoi trưởng M Pompeo gp Phó Th tướng-B trưởng Ngoi giao Việt Nam Phm Bình Minh, tháng 7/2018

Tiến sĩ Trn Công Trc, người có hơn 30 năm gn bó vi công tác biên gii, lãnh th ca Vit Nam, nhn đnh rng tuy các tuyên b ca M có li cho Vit Nam và mt s nước ASEAN song vn nhm đến phc v li ích ca M là trên hết.

Trong lúc nhiu người Vit Nam bày t trên mng xã hi s phn khích v các tuyên b ca M, cũng như mong mun Vit Nam tiến xa hơn trong quan h vi M, chuyên gia Trn Công Trc cho rng vn còn quá sm đ nghĩ đến vic M liên minh vi Vit Nam. Ông nói vi VOA :

"Tôi không cho rng M phát biu như vy và có nhng li mnh m như vy là đ nhm mc đích lôi kéo Vit Nam, không có nghĩa là làm như vy đ lôi kéo Vit Nam chng Trung Quc. Bi vì h tha biết là Vit Nam không bao gi có ch trương đng v nước này đ chng nước khác. Không liên minh liên kết, nht là trong thi gian hin ti. Còn sau này tình hình như thế nào là chuyn khác".

Chuyên gia v biên gii, lãnh th ca Vit Nam nói đt nước này lâu nay c gng đt được s cân bng trong quan h vi các nước ln đ tránh xung đt, chiến tranh, và ông cho rng cách tiếp cn này t được hiu qu nht đnh" trong cuc đu tranh cho li ích ca Vit Nam Bin Đông.

Published in Diễn đàn

Biển Đông : Philippines chi 26 triệu đô xây hạ tầng quân sự trên đảo Thị Tứ (RFI, 10/06/2020)

Bộ trưởng Quốc Phòng Philippines hôm qua 09/06/2020 cùng với một phái đoàn đã đổ bộ lên đảo Thị Tứ, chủ trì lễ khánh thành một bến tàu trị giá 5 triệu đô la. Đồng thời loan báo sẽ chi 26 triệu đô la xây dựng cơ sở hạ tầng quân sự trên đảo này, trong đó có việc hoàn chỉnh một phi đạo.

bd1

Bộ trưởng Quốc Phòng Philippines, Delfin Lorenzana (giữa), cắt băng khánh thành công trình bến tàu trên đảo Thị Tứ, ngày 09/06/2020. AFP - HANDOUT

Bộ trưởng Delfin Lorenzana tuyên bố, âu tàu mới này sẽ giúp hải quân Philippines có thể tiếp tế dễ dàng ngay trong mùa bão, thay vì phải chuyển hàng từ các tàu nhỏ. Ông loan báo chính quyền dành 26 triệu đô la cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng trên đảo Thị Tứ, trong đó có việc bê-tông hóa một phi đạo. Đây là phi đạo đầu tiên tại Trường Sa được xây vào cuối thập niên 70, dài khoảng 1,3 km.

Tuy dùng cho mục đích quân sự, nhưng ông Lorenzana khẳng định chỉ nhằm tạo điều kiện sinh hoạt trên đảo, và cho rằng các cơ sở hạ tầng mới sẽ không dẫn đến các xung đột. 

Các tàu hải cảnh và tàu cá Trung Quốc hiện diện đông đảo ở gần đó, nhưng ông Lorenzana nhấn mạnh : "Trung Quốc nói rằng sẽ không tấn công chúng tôi".

South China Morning Post lưu ý, việc bộ trưởng Delfin Lorenzana đặt chân lên đảo Thị Tứ diễn ra cùng thời điểm với việc các quan chức ở Manila kỷ niệm 45 năm quan hệ với Trung Quốc, hành động này có thể làm cho Bắc Kinh bực tức.

Ông Lorenzana nói với các phóng viên đi cùng, tuy đảo Thị Tứ nằm bên ngoài vùng đặc quyền kinh tế Philippines, nhưng Manila sẽ tìm cách nhấn mạnh yêu sách chủ quyền.

Đảo Thị Tứ là đảo san hô thuộc cụm đảo Thị Tứ, lớn thứ nhì về mặt diện tích tại quần đảo Trường Sa. Năm 1933, thống đốc Nam Kỳ thời Pháp thuộc ký nghị định sáp nhập vào địa phận tỉnh Bà Rịa, nhưng đầu thập niên 70 lợi dụng Việt Nam đang trong tình trạng chiến tranh, Philippines đã cho quân bí mật chiếm đóng.

CNN cho biết thêm, một số nhà báo đi cùng bộ trưởng Quốc Phòng Philippines khi vừa đặt chân lên đảo Thị Tứ đã nhận được tin nhắn "Chào mừng đến Trung Quốc". Riêng ông Lorenzana thì nhận được tin "Welcome to Vietnam". Ông nói rằng Manila cần phải thiết lập hệ thống viễn thông di động để người sử dụng điện thoại nhận được tin "Welcome to Philippines". Tuy nhiên phát ngôn viên cơ quan viễn thông Philippines nói với đài truyền hình Mỹ việc này rất khó khăn, và kể cả khi lập được, người dùng smartphone vẫn nhận được tin nhắn của Trung Quốc và Việt Nam vì sóng mạnh hơn.

Hoa Kỳ điều oanh tạc cơ và phi cơ dọ thám đến Biển Đông

Theo Fox News hôm nay 10/06/2020, các oanh tạc cơ B-1B và máy bay dọ thám không người lái Global Hawk đã thực hiện các phi vụ trên Biển Đông và các khu vực khác ở Thái Bình Dương, trong khuôn khổ chiến lược giám sát và răn đe.

Không quân Hoa Kỳ cho biết các oanh tạc cơ B-1B cất cánh từ đảo Guam đến Biển Đông để hỗ trợ cho Bộ tư lệnh Ấn Độ-Thái Bình Dương. Đồng thời những chiếc Global Hawk được chuyển sang căn cứ không quân Yokota ở Nhật Bản nhằm tăng cường sự hiện diện của Hoa Kỳ trong khu vực.

Thụy My

*********************

Biển Đông : Indonesia liên tiếp tỏ lập trường cứng rắn hơn với Trung Quốc (RFI, 10/06/2020)

Không phải là môt bên tranh chấp ở Biển Đông, nhưng mới đây trong không đầy hai tuần, Indonesia đã hai lần công khai lên tiếng bác bỏ yêu sách đường lưỡi bò của Trung Quốc. Hành động của Jakarta ngày 05/06/2020, và đặc biệt là trước đó vào ngày 26/05, viện dẫn phán quyết Biển Đông năm 2016 của Tòa Trọng Tài Thường Trực La Haye, lại càng đáng chú ý hơn trong bối cảnh Indonesia còn chọn diễn đàn Liên Hiệp Quốc để bày tỏ thái độ, tạo thêm tiếng vang cho động thái của mình.

bd2

Indonesia ngày càng tỏ rõ lập trường cứng rắn với Trung Quốc về hồ sơ Biển Đông. Ảnh tư liệu : Tổng thống Indonesia Joko Widodo (giữa) tới tham đảo Natura ngày 08/0/2020 sau khi Trung Quốc có hành vi xâm phạm chủ quyền của Indonesia trên Biển Đông. © AFP

Đối với giới phân tích, việc một nước có trọng lượng như Indonesia ra mặt chống các yêu sách quá đáng của Bắc Kinh tại Biển Đông sẽ là một hậu thuẫn quý giá cho các đồng minh ASEAN có tranh chấp với Trung Quốc đang vất vả chống lại các hành vi chèn ép của Bắc Kinh.

Động thái cứng rắn gần đây nhất của Indonesia nhắm vào Trung Quốc trên vấn đề Biển Đông là việc Jakarta đã thẳng thừng bác bỏ đề nghị của Bắc Kinh muốn hai bên đàm phán về điều mà Trung Quốc gọi là "đòi hỏi chồng chéo về các quyền trên biển" ở một phần Biển Đông.

Phát biểu với hãng tin Mỹ BenarNews ngày 05/06, ông Damos Dumoli Agusman, vụ trưởng Vụ Luật Pháp và Hiệp Ước Quốc Tế bộ Ngoại Giao Indonesia khẳng định : "Căn cứ vào Công Ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982, Indonesia không có tuyên bố chủ quyền chồng chéo với Trung Quốc, do đó việc tổ chức bất kỳ đối thoại nào về phân định ranh giới trên biển đều không thỏa đáng".

Quan chức Indonesia cũng nhắc lại tuyên bố tháng 1/2020 của bộ Ngoại Giao nước này, khẳng định Jakarta "từ chối" mọi thương lượng với Bắc Kinh về Biển Đông vì trên cơ sở UNCLOS, hai bên không có bất kỳ tranh chấp lãnh thổ nào.

Theo BenarNews, tuyên bố của ông Agusman là câu trả lời của Jakarta đối với một bức thư mà Bắc Kinh đã gửi cho tổng thư ký Liên Hiệp Quốc ngày 02/06. Trong bức thư, Trung Quốc nói không có tranh chấp chủ quyền lãnh thổ với Indonesia, nhưng do việc Trung Quốc có những quyền lợi ở Biển Đông được "xác lập từ lâu đời trong lịch sử và phù hợp với luật quốc tế", cho nên hai bên lại có tuyên bố chồng chéo về quyền trên biển ở một phần vùng biển.

Khu vực có liên quan là vùng đặc quyền kinh tế ngoài khơi quần đảo Natuna của Indonesia, nhưng bị Trung Quốc cho là của họ vì nằm bên trong đường 9 đoạn của Bắc Kinh ở Biển Đông. Tuy nhiên, đối với Indonesia, đòi hỏi của Trung Quốc mang tính đơn phương và hoàn toàn không có cơ sở về mặt luật pháp quốc tế.

Phản ứng bác bỏ đề nghị đàm phán của Trung Quốc đã được Indonesia đưa ra không đầy 2 tuần sau một động thái mạnh của Jakarta đánh vào lập trường của Bắc Kinh về Biển Đông : Một công hàm ngày 26/05 gởi lên Liên Hiệp Quốc, viện dẫn phán quyết năm 2016 của Tòa Trọng Tài Thường Trực La Haye để bác bỏ đường 9 đoạn của Trung Quốc về Biển Đông.

Nội dung công hàm của Indonesia không liên quan gì đến quan hệ song phương với Trung Quốc mà nhằm nêu bật quan điểm của Jakarta về sự kiện Kuala Lumpur vào tháng 12/2019 đã gửi lên Ủy Ban Liên Hiệp Quốc về Ranh Giới Thềm Lục Địa bản đệ trình tuyên bố chủ quyền đối với thềm lục địa mở rộng của Malaysia ở vùng Biển Đông, kéo theo những công hàm thể hiện lập trường của Việt Nam, Philippines và nhất là Trung Quốc.

Trong bài phân tích ngày 03/06, chuyên gia Ankit Panda, biên tập viên cao cấp của chuyên san Nhật Bản The Diplomat đã đặc biệt ghi nhận việc Indonesia nhấn mạnh trở lại phán quyết năm 2016 về Biển Đông của Tòa Trọng Tài Thường Trực để bác bỏ giá trị của các đòi hỏi chủ quyền của Trung Quốc trên Biển Đông.

Indonesia thể hiện vai trò nước lớn nhất Đông Nam Á 

Theo ông Panda, qua công hàm mới nhất, Indonesia chấp nhận một trong những điểm quan trọng nhất của phán quyết. Đó là không một thực thể nào đang bị tranh chấp ở Biển Đông có thể được xem là "đảo" theo định nghĩa pháp lý của từ này hiểu theo Luật Biển Liên Hiệp Quốc, và như vậy "không một thực thể nào ở quần đảo Trường Sa có thể có vùng đặc quyền kinh tế hay thềm lục địa của riêng mình".

Không những thế, Indonesia còn xác định rõ thêm : "Indonesia nhắc lại rằng bản đồ Đường 9 đoạn thể hiện yêu sách chủ quyền lịch sử rõ ràng là thiếu cơ sở pháp lý quốc tế và tương đương với việc vi phạm Công Ước về Luật Biển UNCLOS 1982.

Quan điểm này cũng đã được phán quyết ngày 12/07/2016 của Tòa Trọng Tài xác nhận, theo đó toàn bộ những quyền lịch sử mà nước Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa đưa ra để chiếm hữu các nguồn tài nguyên khoáng sản hay hải sản đều bị bãi bỏ do những giới hạn về vùng biển ghi trong UNCLOS 1982.

Theo The Diplomat, đối với những ai ủng hộ luật quốc tế, việc Jakarta nêu bật trở lại phán quyết năm 2016 về Biển Đông rất đáng hoan nghênh trong bối cảnh tổng thống Duterte của nước đệ đơn kiện Trung Quốc là Philippines, đã chạy theo Bắc Kinh mà bỏ lơ văn kiện này.

Không có Manila thúc đẩy việc thực hiện, phán quyết cũng không còn được coi trọng trong chính sách của khu vực Đông Nam Á, vào lúc mà khối ASEAN rất chia rẽ, với vấn đề Biển Đông chỉ được chú ý một cách giới hạn, chủ yếu trong các cuộc gặp đa phương lớn.

Chính vì vậy việc Indonesia thể hiện lập trường cứng rắn hơn trước các đòi hỏi chủ quyền rộng khắp của Trung Quốc trên Biển Đông rất đáng chú ý trên hai cấp độ.

Thứ nhất là vì dẫu sao Indonesia vẫn nắm giữ một vị thế hàng đầu trong khối ASEAN. Việc đưa phán quyết 2016 vào trong chính sách của riêng mình về Biển Đông có thể là dấu hiệu cho thấy là Indonesia sẵn sàng có một cách tiếp cận cứng rắn tương tự đối với Trung Quốc trong khuôn khổ hiệp hội 10 nước Đông Nam Á.

Ngoài ra, việc Indonesia sẵn sàng viện dẫn phán quyết có thể làm cho Việt Nam kiên quyết hơn trong việc kiện Trung Quốc, điều từng được chuyên gia Mỹ Derek Grossman đã nêu lên trên The Diplomat gần đây, theo đó Việt Nam đang "nghiêm túc xem xét" một hành động pháp lý quốc tế.

Cho dù vậy, The Diplomat cũng nhắc lại quan điểm thận trọng của nhà nghiên cứu Evan Laksmana, chuyên gia về chính sách đối ngoại Indonesia. Trên nhật báo Hồng Kông South China Morning Post chuyên gia này nhắc nhở rằng các động thái mới đây của Indonesia không phải là một sự thay đổi lập trường, mà chỉ là một sự phát triển thêm chính sách hiện hành dưới thời tổng thống Joko Widodo.

Mai Vân

*********************

Người Trung Quốc dùng xuồng cao tốc vận chuyển hàng hóa trái phép trên vùng biển Vạn Gia (RFA, 10/06/2020)

Tỉnh Quảng Ninh phải tăng cường việc kiểm soát hoạt động xuất nhập cảnh của người Trung Quốc bằng xuồng cao tốc trên vùng biển Vạn Gia.

bd3

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng cửa khẩu Cảng Vạn Gia, Quảng Ninh tổ chức tuần tra, kiểm soát trên vùng biển thuộc địa bàn quản lý – Ảnh : Thái Cảnh

Đó là nội dung trong văn bản của Văn phòng thường trực Ban chỉ đạo 389 quốc gia phát đi ngày 10 tháng 6 và được truyền thông trong nước loan tải.

Theo Ban chỉ đạo, trên vùng biển Vạn Gia thuộc thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh thời gian qua xuất hiện các xuồng máy được trang bị động cơ công suất 2/6 máy chạy với tốc độ cao. Đặc biệt các thuyền viên điều khiển đều mang quốc tịch Trung Quốc và một số xuồng hoạt động nhưng không có tên, số hiệu, biển kiểm soát hoặc mang biển kiểm soát giả, biển kiểm soát Trung Quốc nhằm vận chuyển hàng hóa tái xuất, xuất khẩu (trong đó có thuốc lá, rượu ngoại).

Số xuồng này thường xuyên neo đậu trên các vùng biển thuộc khu vực Vạn Gia, sau đó di chuyển vào vùng chuyển tải của cảng Vạn Gia để lấy hàng, khi có điều kiện thuận lợi sẽ vận chuyển số hàng trên quay trở lại Việt Nam để tiêu thụ.

Trong văn bản có đoạn viết : "Hoạt động của các xuồng và thuyền viên người Trung Quốc trên vùng biển Vạn Gia, Quảng Ninh rất phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh quốc gia trên biển, có dấu hiệu buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới".

Do đó, Ban Chỉ đạo yêu cầu tỉnh Quảng Ninh kiểm soát chặt chẽ không để các hoạt động trên tiếp tục xảy ra trên vùng biển Vạn Gia đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Trong khi đó, trả lời trên tờ Tuổi Trẻ điện tử vào ngày 10/6, ông Nguyễn Văn Nghiên, Cục trưởng Cục Hải quan Quảng Ninh cho rằng hoạt động xuất nhập cảnh và vận chuyển hàng hóa như Ban Chỉ đạo nêu đã được kiểm soát và từ ngày 9 tháng 5 không còn tình trạng người Trung Quốc dùng xuồng cao tốc nhập cảnh vào Việt Nam chở hàng hóa.

Published in Châu Á

Đất nước đã thống nhất 45 năm. Đây là thời gian đủ để Đài Loan vươn lên thành một nước phát triển phồn vinh, phong phú vốn liếng đầu tư sang các quốc gia khác, kể cả Trung Hoa lục địa. Không đầy 40 năm, kể từ 1964, quốc gia Nam Hàn đã trở thành cường quốc kinh tế vào thứ 9 trên thế giới.

lochuyentau1

Thủ đô Seoul, Hàn Quốc, truyền cảm hứng về một đất nước thành công

Việt Nam ta thì sao ? Sau 45 năm thống nhất và rất nhiều công lao xây dựng đất nước, đất nước vẫn chưa thoát ra tình cảnh một xã hội nghèo túng, một nền kinh tế nhiều phần lệ thuộc vào sự cho thuê vốn, xuất khẩu lao động, và thiếu vắng một nền sản xuất công nghiệp cao cấp. Nguyên do của tình trạng tù đọng của đất nước chẳng ớ đâu xa : chính lề lối tổ chức xã hội, hệ thống quản lí đất nước phải chịu trách nhiệm cho sự trì trệ bao lâu nay. Hơn hai mươi năm đổi mới cũng không cởi trói đất nước khỏi những vòng tù hãm năng lực của một xứ sở giàu tiềm lực.

Hiện nay, trong bối cảnh trận đại dịch đang làm tê bại kinh tế toàn cầu, Việt Nam lại càng thêm khó khăn trong việc khởi động lại hoạt động kinh tế sau trận dịch. Cái khó ấy sẽ tăng gấp bội nếu đất nước không nhanh chóng chuyển đổi tư duy trước một xu thế đang hình thành một trật tự thế giới mới sau trận dịch Covid-19.

1. Trận đại dịch rồi sẽ qua đi

Cho đến lúc này, trận dịch Covid-19 đã kéo dài hơn 4 tháng, kể từ khi Trung Quốc chính thức công khai vào cuối tháng 12/2019. Theo nhiều nguồn tin khác nhau thì Vũ Hán đã có thể nhiễm vi trùng SARS-CoVid-2 từ tháng 9/2019 (1) nhưng thế giới bên ngoài không hề biết, và các chuyến bay hàng không từ sân bay Vũ Hán đi khắp thế giới trong suốt thời gian từ tháng 9 đến tháng 12/2019 đã mang vi trùng đi cấy khắp nơi. Đến khi nhà cầm quyền Trung Quốc công bố tình trạng dịch thì sự lây nhiễm đã lan tràn trên quy mô toàn cầu.

lochuyentau2

Các chuyến bay hàng không từ sân bay Vũ Hán đi khắp thế giới trong suốt thời gian từ tháng 9 đến tháng 12/2019 đã mang vi trùng đi cấy khắp nơi.

Sau những tuần lễ đầu tiên khi nạn dịch vừa bùng phát, hầu như các quốc gia Âu, Á, Úc, việc kiểm soát dịch bệnh đã theo một trình tự giống nhau : từ việc cách li các cá nhân có triệu chứng lây bệnh đến việc phong tỏa toàn xã hội để tránh sự lây nhiễm cộng đồng ; từ việc truy tìm dường dây lây lan đến việc xét nghiệm để xác định người cần cách li... Đến nay, sau mấy tháng theo dõi quan sát vi trùng SARS-CoVid 2, các nhà dịch tễ học quốc tế đã có thể tiến thêm một bước trong trị liệu : tìm thuốc chủng ngừa.

2. Còn lại những vấn đề của toàn cầu : kinh tế suy thoái nghiêm trọng

Có thể thấy là dịch Covid-19 là nạn dịch lớn nhất của thế kỉ XXI. Chỉ trong hơn bốn tháng, dịch đã cướp đi sinh mạng của hơn 200 nghìn người trên toàn thế giới (2). So với những trận dịch trước của thế kỉ này, như SARS (2003), dịch cúm gia cầm H5N1 (2009), hay dịch Ebola (2014), hệ quả của trận dịch lần này thật là nặng nề trên nhiều mặt sinh hoạt xã hội chứ chẳng riêng một khu vực địa lí nào trên địa cầu. Hệ lụy trước mắt là sự tê liệt các hoạt động kinh tế quốc gia do hậu quả của sự phong tỏa xã hội tại.

lochuyentau3

Sự tê liệt các hoạt động kinh tế quốc gia do hậu quả của sự phong tỏa xã hội tại. Tàu y tế USNS Comfort tại Hải cảng New York - Ảnh minh họa 

Hiện nay còn quá sớm để có thể lường trước những hệ quả của trận dịch Covid-19 trên quy mô toàn cầu ; nhưng có thể thấy là trận dịch này sẽ tác động nặng nề lên kinh tế thế giới. Quốc gia nào giàu hay nghèo cũng sẽ phải đương đầu những khó khăn trong việc khởi động kinh tế sau khi dỡ bỏ lệnh phong tỏa xã hội. Trong suốt thời gian phong tỏa xã hội, nhà nước phải chi những khoản ngân sách vĩ đại chưa từng có tại nhiều nước để ứng phó với việc đình chỉ hoạt động kinh tế xã hội. Mặc dầu vậy, nhiều công ti kinh doanh phải đóng cửa, nhân viên lâm cảnh thất nghiệp, sản lượng kinh tế sút giảm nghiêm trọng. 

3. Còn lại những chấn động của lề thói ứng xử của những cường quốc

Hệ quả về kinh tế là hiển nhiên. Mọi quốc gia đang phải chịu trận với dịch Covid-19 sẽ cần một thời gian để phục hưng kinh tế. Tuy nhiên, qua trận dịch lần này, thế giới đã bàng hoàng nhận ra rằng mặc dầu thế giới đã đi sâu vào toàn cầu hóa từ lâu nhưng đã co cụm vào chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi và thiếu sự chung tay giúp sức đáng lẽ cần phải có.

lochuyentau4

Việc che giấu thông tin về bệnh dịch mới là sự truy bức bác sĩ Li Wen Liang khi anh thông báo cho bạn bè đồng nghiệp về bệnh dịch khi mới phát hiện triệu chứng. Ảnh minh họa 

Trước tiên là sự che giấu có chủ ý của nhà cầm quyền Trung Quốc trong suốt thời gian hai tháng trời từ tháng 9/2019 đến tháng 12/2019, khi mới phát hiện dịch bệnh. Thế giới bên ngoài không được thông tin gì về dịch. Điển hình cho việc che giấu thông tin về bệnh dịch mới là sự truy bức bác sĩ Li Wen Liang khi anh thông báo cho bạn bè đồng nghiệp về bệnh dịch khi mới phát hiện triệu chứng. Đến khi chính thức công bố nạn dịch, nhà nước Trung Quốc lại cố ý che giấu những gì thế giới cần nên biết về coronavirus. Trong suốt tháng 01/2020, các chuyến bay từ Vũ Hán đi khắp thế giới vẫn thản nhiên đem Covid-19 phát tán khắp nơi. Nhà nước Trung Quốc cũng không tạo điều kiện cần thiết cho Tổ chức y tế thế giới WHO thu thập những thông tin trung thực và cần thiết về bệnh dịch mới để chia sẻ cùng thế giới.

Sự che giấu có chủ ý này đã dẫn đến những thắc mắc chính đáng của truyền thông quốc tế và các nhà lãnh đạo quốc gia phương Tây khi họ yêu cầu nhà nước Trung Quốc hãy minh bạch trong vấn đề thông tin. Những động thái vụng về của nhà nước Trung Quốc khi trục xuất những kí giả Hoa Kì, tung hỏa mù là đoàn đại biểu quân đội Hoa Kì đã đem Covid-19 vào Vũ Hán, đòi hỏi không gọi tên dịch là dịch Vũ Hán, chọc giận báo chí Đức, đã chỉ gây hoài nghi thêm nữa trong chính giới các nơi. Tổng thống Pháp, ngoại trưởng Anh, và nhiều nhà lãnh đạo thế giới đã phát biểu lịch sự nhưng đủ cương quyết về những dấu hỏi cần có sự trả lời thỏa đáng của nhà nước Trung Quốc. Có vẻ là một đề án của nhiều quốc gia hợp kiện Trung Quốc đã gây tai họa trong việc để lây lan Covid-19 ra thế giới, làm suy sụp hoạt động kinh tế các nước với những thiệt hại to lớn không tiền khoáng hậu. 

Sự nghi ngờ của các nước dân chủ về thiện chí của Trung Quốc trong việc hợp tác quốc tế trong trận đại dịch lần này còn đươc tăng thêm nữa khi họ nghĩ đến mưu đồ mờ ám của Trung Quốc trong toàn bộ sự kiện dịch Covid-19 có thể không phải là một thiên tai mà chính là một tai nạn do sự bất cẩn của những người làm việc tại một Trung tâm nghiên cứu vũ khí sinh học Vũ Hán (3).

Có thể trong nước cờ dịch Covid-19 này, Trung Quốc đã muốn dùng vũ khí chiến tranh sinh học để lên chân cường quốc hàng đầu. Đảng cộng sản Trung Quốc đã chuẩn bị chu đáo cho nước cờ này : trong những thập niện vừa qua, Trung Quốc đã dần dà xâm thực thế giới bằng con đường thực dân trá hình để đặt chân lên các xứ sở có tài nguyên có thể phục vụ cho nhu cầu càng ngày càng to lớn của họ. Con đường mà có người đã gọi thẳng là con đường "tiền thuộc địa" này gần đây đã được khoác lên cái tên mĩ miều là "Một vành đai & một con đường", thực chất là chuẩn bị cho bước bành trướng của giấc mộng Trung Hoa bá chủ thế giới (4).

Trận dịch Covid-19 lần này là lời cảnh báo mới nhất về tham vọng bá quyền của Trung Quốc. Thế giới đã có thể nhận ra những toan tính, những nước cờ chuẩn bị cho cuộc lấn sân của Trung Quốc qua những động thái đầy tính bạo động trên Biển Đông.

Hiện nay, lợi dụng tình trạng lúng túng của Hoa Kì và Châu Âu phải đối phó với trận dịch, Trung Quốc đã nhanh chóng xua lực lượng hải quân ra thao túng Biển Đông, uy hiếp các nước trong vùng. Động thái đầy tính bạo động này đã lật tẩy Trung Quốc về những hành vi gọi là nghĩa cử mới gần đây là những gói viện trợ nhân đạo gửi tặng Ý, Hoa Kì trong mùa dịch.

Và thế giới sẽ tỉnh ngộ về một đối tác nham hiểm trong quan hệ với Trung Quốc.

4. Những gì sẽ đến sau trận dịch ?

Bàn cờ thế giới còn đang trong tình trạng dở nước nhưng cũng đủ để các quốc gia dân chủ nhận ra chân tướng của Trung Quốc. Trận dịch hiện nay có thể sẽ là dấu mốc cho sự thức tỉnh của thế giới đối với hiểm họa Trung Quốc. Đó là hiểm hoa về một cường quốc đang lên và không từ tham vọng bá chủ thế giới bằng mọi phương cách, thủ đoạn bản thỉu, miễn là đạt được tham vọng.

lochuyentau5

Trận dịch hiện nay có thể sẽ là dấu mốc cho sự thức tỉnh của thế giới đối với hiểm họa Trung Quốc.

4.1. Hiện nay chưa thấy dấu hiệu của một mặt trận quốc tế để khống chế tham vọng bá chủ của Trung Quốc. Liên Hiệp Châu Âu đương còn bận đối phó với dịch. Hoa Kì cũng đang sa lầy trong cơn dịch vì những đối sách bất nhất và thất thường của giới lãnh đạo.

Mặc dầu vậy, khi các cường quốc kinh tế phương Tây đã nhận ra chân tướng giả hình của Trung Quốc trong quan hệ kinh tế và thương mại thì cũng là lúc họ nhìn ra cái bẫy nguy hại của thị trường 1,4 tỉ người kia. Hàng hóa rẻ tiền của Trung Quốc ồ ạt vào thị trường phương Tây đã làm các doanh nghiệp bản xứ khó khăn không ít trong việc duy trì sản xuất và tạo công ăn việc làm cho người dân sở tại. Nhưng mối hại lớn lao hơn nữa là hàng hóa phương Tây đã bị lấy cắp sở hữu trí tuệ các sản phẩm công nghiệp cao cấp, bị hàng nhái lũng đoạn. Sau ba bốn thập niên giao thương với Trung Quốc, phương Tây chỉ thấy họ bị người đối tác lừa đảo. Sự lừa dối mới nhất, sâu độc nhất là qua ứng xử của nhà cầm quyền Trung Quốc trong trận dịch hiện nay.

Những động thái sắp có của thế giới phương Tây sẽ như thế nào là còn tùy thuộc bản lĩnh của giới lãnh đạo các cường quốc kinh tế Châu Âu và Hoa Kì. Lớp người lãnh đạo dân túy rồi sẽ qua đi, để bài toán Trung Quốc sẽ được giải một cách xứng tầm với những mưu toan nham hiểm của Đảng cộng sản Trung Quốc đối với thế giới. Dù thế nào đi nữa, một trật tự thế giới mới sẽ hình thành sau khi trận dịch này đi qua. Vì sự sống còn của các cường quốc kinh tế phương Tây. Vì sự phát triển lành mạnh của thế giới.

4.2. Trận dịch này cũng không cho Trung Quốc nhiều cơ may, khi mà nguy cơ tái phát dịch còn tiềm phục tại chính Trung Quốc. Bộ máy kinh tế là xương sống cho tham vọng cường quốc bá chủ của Trung Quốc thì cũng đang có những khó khăn do hậu quả của dịch. Ẩn dưới bộ mặt hào nhoáng của một cường quốc là một Trung Quốc có khá nhiều mầm loạn :

a) Một nhà nước tập quyền toàn trị, không chừa sức mạnh bạo lực để giữ yên sơn hà. Trong quá trình cai trị 70 năm của Đảng cộng sản Trung Quốc, đã có nhiều phen bộ máy cầm quyền sẵn sàng dùng bạo lực để giữ vững địa vị cai trị, từ cuộc đại nhảy vọt bi thảm những năm 1950 đến "cách mạng văn hóa" (1968), Thiên An Môn (1989), những trại lao cải giam cầm hàng triệu người Duy Ngô Nhĩ hiện nay... Sự tàn ác của bộ máy tập quyền toàn trị đang là quả bom hẹn giờ của Đảng cộng sản Trung Quốc. Thế giới đã biết đến những dối trá của Đảng cộng sản Trung Quốc đối với chính nhân dân họ. Sự dối trá kéo dài quá lâu nay đã bộc lộ sự gớm ghiếc của nó.

b) Trong tình hình còn phải đối phó với dịch hiện nay, bộ máy kinh tế Trung Quốc khó có thể khởi động như trước đây : thị trường rộng lớn của hàng hóa Trung Quốc là ở phương Tây, nay bị đình trệ hết cả, sẽ không giải gỡ sự ách tắc của sản xuất. Kinh tế khó khăn kéo theo nạn thất nghiệp lớn lao, khối nợ tài chính công càng lên cao... Đây là một quả bom hẹn giờ khác trong lòng xã hội Trung Quốc. Đảng cộng sản Trung Quốc sẽ không thể khoanh tay chờ mầm loạn này nổ ra, vì nó sẽ kéo theo những đổ nát khôn lường của Trung Quốc, mà hệ quả lớn nhất sẽ là một nước Trung Quốc vỡ ra nhiều mảnh, như tình trạng Nam Tư sau Tito cuối thế kỉ trước.

c) Trận dịch hiện nay hẳn là sẽ bó tay Trung Quốc đối với những tham vọng bá quyền của họ. Sau trận dịch làm rung chuyển kinh tế toàn cầu này, thế giới sẽ không dễ dàng tham lợi mà quên mối nguy lớn lao của Trung Quốc. Ở trên đã nói đến một động thái của thế giới bên ngoài đối với sự dối trá của Trung Quốc trong thời gian khởi phát trận dịch Covid-19 : đơn kiện Trung Quốc. Đấy có thể gọi là lời cảnh báo về sự dối trá cố hữu của lề thói cai trị toàn trị mang nhãn hiệu cộng sản.

5. Trong bối cảnh lớn ấy, Việt Nam sẽ ra sao ?

Trong bối cảnh chung của thế giới nói chung và trong khu vực địa chính trị Đông Nam Á, Việt Nam sẽ hành xử như thế nào để khỏi trễ chuyến tàu về tương lai ?

lochuyentau6

Trận dịch Covid-19 được nhìn nhận như một cuộc diễn tập cho hành trình vào tương lai cho tất cả. Không trừ Việt Nam.

Hiện nay trận dịch Covid-19 được nhìn nhận như một cuộc diễn tập cho hành trình vào tương lai cho tất cả. Không trừ Việt Nam. Từ tháng 1/2020 đến nay, nhà nước Việt Nam đã nhanh chóng đề ra chủ trương "chống dịch như chống giặc". Nhà nước đã dùng phương pháp nhanh, rẻ, phù hợp với điều kiện của nước mình. Biện pháp cách li triệt để những cá nhân có thể là nguồn lây nhiễm, và sau đó là biện pháp giãn cách xã hội trong mấy tuần lễ đều là những biện pháp kiên quyết và đúng. Nhờ thế mà trong suốt thời gian ba tháng qua, tình hình lây lan dịch bệnh được khống chế tốt.

Tuy vậy, không thể tự mãn như một số quan chức ở Hà Nội khi cho rằng nhân dân đã một lòng tin theo đảng lãnh đạo và đã phát huy tình tương thân tương ái trong buổi khó khăn, thậm chí có người còn cường điệu một cách lố bịch là một lần nữa nhân dân đã phát huy lòng yêu nước (5) ! Trong suốt thời gian giãn cách, lực lượng lao động tự do là thành phần khốn khổ nhất. Chẳng qua là vì sợ dịch, sợ nhà nước trấn áp mà nhân dân đã chịu ép mình giãn cách dù phải chịu cảnh đói khổ trong suốt mấy tuần giãn cách xã hội. Chẳng vậy mà chỉ mới nghe phong thanh là sẽ nới lỏng giãn cách, người dân lao động đã túa ra đường đi kiếm sống, vì đó là đời sống của họ, nhà nước có lo nổi đâu !

Không thể dùng thành quả của ba tháng vừa qua làm công lao lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, và cũng khó có thể nói rằng người dân tuân phục chỉ thị giãn cách của nhà nước là vì họ một lòng tin vào Đảng cộng sản Việt Nam, và phát huy chủ nghĩa yêu nước. Nói quá sự thật sẽ trở thành dối trá như bao nhiêu thành tích dối trá ghi trong lịch sử Đảng cộng sản Việt Nam.

Vả chăng, không thể nhắm mắt tự ca ngợi đảng mà có thể xoay chuyển được tình hình cụ thể trước mắt, là : nguy cơ tái phát dịch Covid-19 vẫn còn treo lơ lửng trên đầu người dân, và không thể tiếp tục sử dụng biện pháp săn lùng cách li bằng khối nhân sự cồng kềnh lãng phí nặng tính chất áp chế, truy bức hơn là vì tôn trọng người dân. Giải pháp hữu hiệu và tiết kiệm nhân lực vẫn phải là giải pháp dịch tễ học : xét nghiệm virus trên từng người.

Trước mắt đã thế, nhìn về tương lai sau dịch, có thể thấy đất nước chúng ta đang trải qua một thời cơ rất tốt cho một cuộc thay đổi có tính quyết định cho tương lai : dứt khoát giã từ con đường lệ thuộc vào đế quốc Trung Hoa như suốt thời gian từ 1949 đến nay. Đó là con đường bạo ngược, dối trá và bá quyền. Ứng xử của Đảng cộng sản Trung Quốc trong trận dịch vừa qua đã nêu bật bản chất của đế quốc này. Đảng cộng sản Trung Quốc đang dẫn đưa đất nước Trung Hoa vào con đường bá đạo, đi ngược trào lưu tiến hóa của thế giới tiến bộ hôm nay.

Trong bao nhiêu năm nay, nhà nước Việt Nam chỉ tiếp tục chọn lựa con đường dễ dãi là trượt theo lối mòn của địa chính trị thời chiến tranh lạnh. Trong thời chiến tranh trước đây, Trung Quốc đã trao súng đạn vào tay con em Việt Nam tại miền Bắc để thay họ bắn giết anh em mình ở miền Nam, và Đảng cộng sản Việt Nam đã gọi đó là chiến tranh chống Mỹ cứu nước. Mỉa mai thay, khi dứt chiến tranh, Đảng cộng sản Trung Quốc lại đòi lại chi phí chiến tranh mà họ cho miền Bắc "vay" trong chiến tranh. 

Khi đất nước đi vào đổi mới, Đảng cộng sản Việt Nam đã chọn lựa làm một xứ sở phiên thuộc, cuốn đất nước ta vào quỹ đạo một thị trường tiêu thụ, một xứ sở làm thuê. Đã 45 năm độc lập thống nhất, bỏ ra lượng vốn liếng cao hơn nhiều so với Nam Hàn và Đài Loan trong 30 năm đầu tư phát triển của họ. Kết quả thế nào thì thực tế cho ta câu trả lời hiển nhiên. Không thể trách ai, chỉ có thể trách là đảng cầm quyền đã không chọn lựa con đường độc lập dân tộc và phát triển.

Kể từ khi đất nước vào cuộc đổi mới, Đảng cộng sản Việt Nam đã chọn con đường đi theo chủ nghĩa tư bản thân hữu, trong đó liên minh giữa kẻ có quyền và bọn thương nhân có tiền, dẫn đến tệ nạn tham nhũng chưa từng thấy trong lịch sử Việt Nam thời hiện đại. Đó là con đường của thứ chủ nghĩa tư bản chỉ nảy sinh trong những xã hội cộng sản hay độc tài toàn trị khắp nơi, từ Liên bang Nga sang Trung Quốc, từ Đông Nam Á sang Châu Mĩ La Tinh và Châu Phi. Mô hình tư bản chủ nghĩa hoang dã như thế đã không làm giàu cho đất nước mà chỉ phục vụ những nhóm lợi ích trong lòng thiểu số cầm quyền mà thôi.

Kết quả phải đến của mô hình gọi là phát triển này là : sau 45 năm thống nhất, đất nước ta vẫn rơi xuống thứ hạng của một quốc gia nghèo nàn lạc hậu. Bộ mặt phồn hoa xa xỉ của các thành phố từ Bắc vào Nam chỉ là bộ mặt giả tạo của một đất nước đã lỡ những chuyến tàu đi về dân chủ và phồn vinh.

6. Liệu sẽ lại trễ chuyến tàu lịch sử về tương lai ?

Việt Nam chúng ta đang phải đối mặt trước ngã ba đường : hoặc tiếp tục chọn con đường của Đảng cộng sản Việt Nam đi suốt 45 năm nay, chỉ dẫn đến nghèo đói lạc hậu của thân phận làm thuê ngay trên quê hương mình, hay là con đường độc lập dân tộc, dân chủ và phồn vinh.

lochuyentau77

Liệu Việt Nam sẽ lại trễ chuyến xe lịch sử về tương lai ? - Courtesy of 123RF.com - Ảnh minh họa

Có thể những thắng lợi của một thời chiến tranh giành độc lập thống nhất đã được Đảng cộng sản Việt Nam khoác lên những hào quang như là những điều thần kì, và hầu như lịch sử chưa đủ một độ lùi cần thiết để giải hoặc những hào quang thời chiến đó. Tuy nhiên, điều hiển nhiên là trong 45 năm qua, sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam đối với việc xây dưng đất nước trong hòa bình đã là một thất bại khó chối cãi. Bao nhiêu công của, bao nhiêu sức dân, bao nhiêu đầu tư vào xây dựng và phát triển đất nước xứng tầm thời đại đã không đưa đến những kết quả mong muốn. Nguyên nhân đầu tiên và cuối cũng vẫn là sự thao túng độc quyền của Đảng cộng sản Việt Nam đã triệt tiêu sức bật của đại khối dân tộc, lãng phí bao nhiêu trí tuệ sáng tạo của các tầng lớp xã hội khác nhau trong cộng đồng dân tộc.

Đã có nhiều tiếng nói trung trực của những công dân, những tổ chức chính trị yêu nước, cùng khuyến nghị đảng cầm quyền nên vì quyền lợi của dân và nước mà nhìn ra con đường về tương lai. Điển hình là Thư ngỏ của 61 đảng viên Đảng cộng sản Việt Nam đề ngày 27/04/2014 (6), gửi Ban Chấp hành Trung ương và toàn thể đảng viên Đảng cộng sản Việt Nam, trong thời gian chuẩn bị Đại hội Đảng cộng sản Việt Nam khóa XII. Đó là những tiếng nói của lương tâm đảng viên, cũng là phù hợp với tiếng nói của những người dân chủ Việt Nam khắp nơi.

Nay cục diện thế giới đã đổi thay, con đường của Trung Quốc chỉ dẫn nước ta tiếp tục làm thân phận lệ thuộc kinh tế, thân phận chư hầu. Dứt bỏ thân phận một đất nước chư hầu để mở rộng quan hệ với thế giới sẽ là lối thoát vinh quang cho đất nước của thế kỉ XXI. Con đường tương lai nhất thiết phải là con đường giữ vững độc lập dân tộc nhưng không chấp nhận làm phiên thuộc cho bất cứ thứ đế quốc nào. Hiện nay, cuộc cờ thế giới đang ngả theo hướng tranh giành ảnh hưởng của ba cường quốc có thế lực hiện nay : Hoa Kì, Nga và Trung Quốc. Cả ba quốc gia này đang trải qua những biến động khó lường trong thời đại dịch này. Cả ba nước này đều đang đi những bước khác nhau nhưng cùng chuẩn bị cho cuộc thư hùng tranh giành thế mạnh cho cuộc phân chia trật tự thế giới mới.

Việt Nam chúng ta cần chuẩn bị cho một chọn lựa tốt nhất cho hành trình về tương lai dân chủ và phồn vinh. Giải pháp tối ưu cho một cuộc lên đường về tương lai sáng láng cho đất nước sẽ không phải là đi xách cờ hiệu chạy theo một phe nào trong cuộc thư hùng không mấy hứa hẹn tốt đẹp cho đất nước mình. Con đường Việt Nam phải là con đường độc lập dân tộc và liên lập đa phương trong cuộc cờ thế giới. Kinh nghiệm của thế kỉ XX là một kinh nghiệm đắng cay của một quốc gia chư hầu.

lochuyentau8

Có đại đoàn kết quốc dân thì không khó huy động sức mạnh toàn diện của đại khối dân tộc.

Giữ vững con đường độc lập, đất nước chúng ta mới có cơ hội phát huy khối đại đoàn kết quốc gia, trong đó mọi tiếng nói đều được lắng nghe, mọi quan điểm khác nhau được tôn trọng. Có đại đoàn kết quốc dân thì không khó huy động sức mạnh toàn diện của đại khối dân tộc. Cần dứt khoát loại bỏ óc độc quyền chính trị, chuyên đoán trong quản lí đất nước. Huy động sức mạnh đại khối dân tộc không gì bằng đường lối đại đoàn kết dân tộc, phát huy sức mạnh trí tuệ toàn dân trong việc xây dựng đất nước sau thời hậu đại dịch này, trong một chiều hướng mới của trật tự thế giới đang hình thành từ hệ quả nặng nề của trận đại dịch này.

Chỉ có thế, đất nước chúng ta mới khỏi trễ thêm lần nữa chuyến tàu lịch sử tiến về tương lai độc lập dân tộc và phồn vinh.

Đoàn Xuân Kiên

(02/05/2020)

Chú thích :

(1) Newsweek, ngày 17/4/2020, "Coronavirus Outbreak May Have Started as Early as September, Scientists Say

(2) Theo Worldometers, ngày 26/4/2020, số tử vong : 205528 

(3) Xem : Trọng Thành, "Covid-19 : Phòng thí nghiệm P4 tại Vũ Hán, bài học lọc lừa", RFI 

(4) Xem : Maajid Nawaz, "Is China preparing for war ?", UnHerd  

(5) Xem : Chương trình thời sự VTV 1 ngày 23/04/2020Xem thêm : Nguyễn Ngọc Chu, "Có thật đúng như lời ông Hoàng Bình Quân ?

(6) Thư ngỏ của 61 đảng viên ngày 27/04/2014 trước thềm Đại hội XII Đảng cộng sản Việt Nam 

Published in Quan điểm

Nói chuyện quyền dân hay nhân quyền với chế độ cộng sản Việt Nam như nước đổ đầu vịt hay nước đổ lá khoai, thế mà nhà nước và báo đài đảng thì cứ oang oang cái mồm "Tôn trọng, bảo vệ và thúc đẩy quyền con người là chủ trương nhất quán của Việt Nam".

nhanquyen1

Người phóng ra câu nói nhạt như nước lã ao bèo này hôm 23/3/2020, là phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Thị Thu Hằng.

Ngoài ra, báo Quân đội nhân dân - cái loa của Tổng cục Chính trị, Bộ Quốc phòng - cũng tát nước theo mưa bằng giọng điệu lãng nhách rằng :

"Thúc đẩy và bảo vệ quyền con người là những vấn đề trọng tâm trong triển khai Hiến pháp năm 2013, trong chính sách phát triển kinh tế-xã hội cũng như trong thực tiễn đời sống ở Việt Nam" (Quân đội nhân dân, 23/03/2020).

Những tuyên bố không đúng sự thật này của Việt nam được đưa ra nhằm phản bác Báo cáo thường niên của Bộ Ngoại giao Mỹ, công bố ngày 11/03/2020, về tình hình nhân quyền ở Việt Nam năm 2019.

Báo cáo Mỹ không thay đổi nhiều với các vi phạm nhân quyền của nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam trong các năm trước, nhưng vẫn lập lại những vi phạm cũ với cường độ đàn áp mạnh hơn và có phối hợp chặt chẽ hơn giữa Bộ Cộng an và Quân đội.

Báo cáo Mỹ nói gì ?

Nhìn tổng quát, các vi phạm nhân quyền (được tạm dịch) bao gồm :

"Tiếp tục tình trạng giết người bất hợp pháp và bừa bãi ; cưỡng chế đưa đi mất tích ; tra tấn bởi nhân viên công lực ; bắt bớ và giam giữ tùy tiện bởi nhà nước ; các tù nhân chính trị ; thiếu độc lập của hệ thống pháp lý ; xâm phạm bừa bãi và phi pháp đối với quyền riêng tư…

Tồi tệ hơn là ngăn cấm quyền phát biểu tự do, báo chí, internet, kể cả việc bắt bớ bừa bãi và truy tố những người chỉ trích chính phủ, kiểm duyệt, ngăn chặn các cổng thông tin điện tử và tội trạng hóa các hành động này ; tăng cường can thiệp vào các cuộc hội họp ôn hòa và tự do tập hợp ; hạn chế quyền tự do đi lại của những người hoạt động nhân quyền ; ngăn chặn các hoạt động chính trị ; hành động tham nhũng gia tăng đáng kể ; phi pháp hóa các nghiệp đoàn thương mại độc lập ; buôn bán con người và sử dụng lao động trẻ em".

Nhưng trong trường hợp Việt Nam, đã và đang có rất nhiều trẻ em phải lao động dưới tuổi tối thiểu 15, nữ chiếm đa số, đặc biệt ở thôn quê, vùng cao và hải đảo nghèo.

Theo tin của Tổ chức Lao động Quốc tế-Văn phòng Việt Nam (ILO, International Labor Organization-Vietnam) thì một thống kê điều ra năm 2012 của Bộ Lao động Việt Nam, được phổ biến năm 2014, cho thấy :

"Trong tổng số trên 18,3 triệu trẻ em, có khoảng 1/6 trong số này (2,83 triệu em) đang tham gia hoạt động kinh tế, trong đó 42,6% là trẻ em gái. Gần 86% trẻ em hoạt động kinh tế sinh sống ở nông thôn và gần 2/3 số này thuộc nhóm 15 - 17 tuổi. Do đặc thù của nền kinh tế còn phát triển ở giai đoạn thấp, tuổi bắt đầu tham gia hoạt động kinh tế khá sớm, phổ biến từ 12 tuổi trở lên. Việc tham gia hoạt động kinh tế có ảnh hưởng đến tình hình học tập của trẻ, với khoảng 41,6% trẻ em tham gia hoạt động kinh tế không đi học (trên 2% chưa từng đi học). Thời gian làm việc của trẻ em khá dài, với khoảng 27,4% trẻ em làm việc trên 42 giờ/tuần".

Nghiên cứu cũng cho biết :

"Có khoảng 278.884 lao động trẻ em trong ngành trồng lúa. Khoảng 32,9 phần trăm, hay 91.753 em trong số này dưới 15 tuổi, là độ tuổi lao động tối thiểu ở Việt Nam. Trong số ước tính 278.884 lao động trẻ em trồng lúa, có 13,6 phần trăm từ 5-11 tuổi, 19,3 phần trăm từ 12-14 tuổi, và 67,1 phần trăm từ 15-17 tuổi. Cuộc điều tra này xem một trẻ em là lao động trẻ em nếu em đó làm việc quá số giờ mỗi tuần cho độ tuổi của mình, hoặc nếu em đó tham gia những công việc mà luật pháp quốc gia cấm làm nếu chưa đủ tuổi" (Theo tin của Prav-TV) (1).

Ngoài ra thân nhân của những người bị chết ở đồng Công an bị khủng bố và hành hạ bời chính quyền địa phương (2).

Nói có mà không

Phần mở đầu trong Báo cáo của Hoa Kỳ tuy tóm lược, nhưng rất đầy đủ, đã nói hết những vi phạm nhân quyền của nhà nước cộng sản Việt Nam về các quyền của công dân đã được công nhận trong Hiến pháp sửa đổi năm 2013.

Tiêu biểu như trong Điều 25 ghi rằng :

"Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình. Việc thực hiện các quyền này do pháp luật quy định".

Nhưng trong thực tế, người dân chưa bao giờ được thực thi các quyền này. Nhà nước có Luật Báo chí, nhưng chi áp dụng cho báo chí của đảng, của các tổ chức do đảng thành lập hay yểm trợ và của nhà nước từ trung ương xuống cơ sở.

Những người làm báo, hoặc là đảng viên hay nhân viên phải phục tùng lệnh phục vụ và tuyên truyền cho Đảng. Tuy mỗi báo, Đài phát thanh, đài Truyền hình có một Tổng Biên Tập, nhưng quyền cao nhất và kiểm soát tất cả các Tổng Biên tập lại nằm trong tay Trưởng ban Tuyên giáo trung ương, bây giờ là ông Võ Văn Thưởng, Ủy viên Bộ Chính trị.

Tư nhân không có quyền ra báo và những nhà báo độc lập, tự do -- đa số là các Bloggers, Facebookers – hoàn toàn không được tự do truyền tải thông tin theo ý muốn. Họ bị khống chế, đe dọa và đàn áp, kể cả bị bắt giam, truy tố, phạt tiền và phạt tù.

Bên cạnh đó là các cuộc hội họp của dân, nếu không có phép, bị dẹp tan, những người chủ xướng bị bắt điều tra, phạt tù (trong trường hợp bị khép tội có âm mưu lật đổ chính quyền, chống lại nhà nước, chống lại nhân dân v.v.).

Hai Dự luật Lập hội và Biểu tình, sau nhiều năm sửa đổi, vẫn chưa được thảo luận tại Quốc hội, trong khi Công an lại được lệnh đàn áp các cuộc biểu tình chống Trung Quốc lấn chiềm biển đảo của Việt Nam do các nhóm Tổ chức Dân sử chủ động.

Người dân cũng rất công phẫn khi bị đàn áp trong các lần tổ chức truy điệu và ghi công các chiến sĩ, của cả hai chế độ Việt Nam Cộng Hòa và của cộng sản Việt Nam, đã hy sinh trong các cuộc chiến bảo vệ lãnh thổ chống quân Tầu xâm lược ở Hoàng Sa tháng 01 năm 1974, cuộc chiến Gạc Ma, Trường Sa ngày 14/03/1988 và 10 năm chiến tranh biên giới, 1979-1989.

Trong lĩnh vực tôn giáo, chả cần phải nói nhiều thì ai cũng biết, chủ trương "xin-cho", kiểm soát và tìm mọi cách để ngăn cản các hoạt động tôn giáo, nhất là đối với các tôn giáo không chịu khép mình cho nhà nước chi phối, kiểm soát, là ưu tiên hàng đầu của Đảng.

Bằng chứng như Giáo hội Phật giáo Việt Nam thống nhất (tên quen thuộc là Phật giáo Ấn Quang) đã bị phá hoại làm tan rã vì không chịu chui vào tổ chức Giáo hội Phật giáo "quốc doanh" Việt Nam.

Giáo hội Công giáo, tuy có hậu thuẫn quốc tế của Vatican và Giáo hoàng, nhưng vẫn phải đương đầu với muôn vàn trở ngại trong việc tu hành, bổ nhiệm và thuyên chuyển các linh mục và giám mục. Những linh mục, tiêu biểu như các Dòng Chúa Cứu Thế Sài Gòn, hoạt động xã hội, nhân đạo và bảo vệ quyền làm người để tuyên dương đức tin Thiên Chúa, đã bị trù dập, bị cưỡng bách phân tán đến các vùng xa xôi, hẻo lánh.

Ấy thế mà người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Thị Thu Hằng, khi được báo chí hỏi phản ứng về Báo cáo nhân quyền của Mỹ, đã nói :

"Báo cáo vẫn còn một số nội dung thiếu khách quan dựa trên những thông tin không được kiểm chứng về thực tế tại Việt Nam" (Tin Bộ Ngoại giao, ngày 23/03/2020).

Nhưng tin nào "chưa được kiểm chứng thực tế" mà nói bừa như thế. Tình trạng bịt miệng dân, đàn áp các Bloggers, Facekookers và các nạn nhân tranh đấu cho dân chủ, nhân quyền đã bị đàn áp và đang bị khống chế còn sống khắp nơi ở Việt Nam thì có cần phải kiểm chứng không ?

Về phần mình, báo Quân đội nhân dân cũng gọi Báo cáo Mỹ là :

" Phi lý và kỳ cục. Phi lý là bởi nội dung của bản báo cáo này rõ ràng đi ngược với thực tế. Kỳ cục vì cuối cùng đây vẫn chỉ là tập hợp của những nhận xét thiếu thiện cảm mang tính cố hữu, để rồi kết luận với điệp khúc cũ : Việt Nam vi phạm nhân quyền".

Báo này còn cường điệu :

"Chỉ trích vô căn cứ về tình hình vi phạm nhân quyền tại Việt Nam… hạn chế các quyền tự do, bao gồm tự do biểu đạt, tự do báo chí, tự do internet và tự do tôn giáo… Đây là những luận điệu không mới, trước hết bởi nó vẫn sa lầy trong cách nhìn nhận "không trúng và không đúng" sự thật".

Cuối cùng báo của Bộ Quốc phòng kết luận :

"Dù đã "xuống tông" so với những báo cáo trước đây và thừa nhận những thành tựu bảo vệ quyền con người của Việt Nam, song báo cáo về tình hình nhân quyền Việt Nam 2019 của Bộ Ngoại giao Mỹ vẫn chứa đựng những nhận định thiếu khách quan, được chắp vá bằng những thông tin không chính xác, phản ánh sai lệch về tình hình thực tế" (Quân đội nhân dân, 23/03/2020).

Human Rights Watch - Vietnam

Nhưng đâu chỉ có Bộ Ngoại giao Mỹ đã phơi ra sự thật những vi phạm nhân quyền của Việt Nam. Cả Human Rights Watch cũng đã vào cuộc từ rất sớm.

Trong báo cáo ngày 14/01/2020, theo tường thuật của Phóng viên Thanh Phương, Đài Phát thanh Quốc tế Pháp (RFI, Radio France International) thì :

"Bản Báo cáo Thế giới, dày 652 trang, của Human Rights Watch trình bày tình hình nhân quyền tại 100 quốc gia trong năm 2019. Trong phần nói về Việt Nam, ông Brad Adams, giám đốc Ban Á Châu của tổ chức Theo Dõi Nhân Quyền, nói : 

"2019 là một năm tàn khốc đối với các quyền tự do cơ bản ở Việt Nam. Chính quyền Việt Nam khẳng định rằng người dân Việt Nam được hưởng quyền tự do ngôn luận, nhưng "quyền tự do" này biến mất khi được sử dụng để kêu gọi dân chủ hay chỉ trích Đảng cộng sản cầm quyền".


Báo cáo của Human Rights Watch ghi nhận : 

"Nhà nước độc đảng hạn chế gắt gao mọi quyền chính trị và dân sự cơ bản, và cấm mọi hoạt động bị Đảng cộng sản cầm quyền coi là mối nguy đối với độc quyền lãnh đạo của họ. Đặc biệt là các nhà hoạt động và blogger vẫn bị theo dõi, cấm đi lại, hành hung, thẩm vấn và bắt giữ, bị các tòa án kết tội và tuyên án bản án tù nhiều năm".

Cũng theo Human Rights Watch, chính quyền Việt Nam vẫn cấm các hoạt động tôn giáo bị họ tùy tiện cho là gây phương hại cho "lợi ích quốc gia""trật tự công cộng", hay "khối đoàn kết dân tộc". Những người theo các tổ chức tôn giáo không được chính quyền công nhận thì bị kiểm điểm, buộc từ bỏ tín ngưỡng, bị câu lưu, thẩm vấn, đánh đập và bỏ tù" (RFI tiếng Việt).

Sự thật trước mắt

Vậy từ "không được kiểm chứng" cho đến "phi lý, kỳ cục" hay "sai lệch" đã diễn ra trước mắt Giáo sư, Tiến sĩ, cựu đảng viên Nguyễn Đình Cống như thế nào ?

Ông viết :

"Mọi người có Nhân quyền và Dân quyền. Nhân quyền do Thượng đế ban cho, Dân quyền do Hiến pháp quy định. Trong Dân quyền thì quyền ứng cử, bầu cử người đại diện là thiêng liêng. Thực hiện việc đó một cách thật sự tự do dân chủ là mở đầu việc Lập Quyền Dân. Thế mà việc bầu cử đang bị Đảng cộng sản lợi dụng bằng trò dân chủ giả hiệu.

Ở các nước dân chủ, khi bầu cử mà có trên 70% cử tri tham dự, người ta cho rằng đó là con số khá lớn. Ở Việt Nam, mỗi lần bầu Quốc hội người ta thúc ép để có gần 100% cử tri tham gia, nhưng tiếc rằng phần lớn trong số cử tri đã bị lợi dụng, bị lừa dối mà không biết hoặc có biết nhưng phải cúi đầu tuân theo. Cử tri không thích thú gì với dân chủ giả hiệu trong bầu cử. Họ giữ lại tên người này, gạch tên người nọ trong lá phiếu mà bản thân không biết những người đó có năng lực và phẩm chất như thế nào. Phải chăng họ chỉ là con rối trong tay ban bầu cử do Đảng cộng sản thao túng ?"

(trích "Lòng yêu nước, Đảng cộng sản và Lập quyền dân", Tác giả Nguyễn Đình Cống, ngày 20/03/2020)

Khi nói về chủ mưu chiếm quyền dân của đảng cộng sản Việt Nam từ rất sớm, Nhà giáo ưu tú tại Đại học Xây dựng, Nguyễn Đình Cống, người nổi tiếng về nghiên cứu bê tông và các lĩnh vực khác trong xây dựng viết :

"Đảng cộng sản Việt Nam, ban đầu là đảng cách mạng dựa vào lòng yêu nước của dân để phát triển, khi giành được chính quyền rồi thì trở thành đảng thống trị. Họ tự tuyên bố là đảng lãnh đạo, đảng cầm quyền, nhưng thực chất là đảng độc tài toàn trị. Họ tuyên truyền là giành chính quyền về tay nhân dân, nhưng thực ra là dùng sức dân để giành chính quyền cho họ. Thực chất Đảng cộng sản đã cướp quyền của dân. Họ lợi dụng và làm hoen ố Lòng yêu nước bằng cách bắt gắn nó với yêu chủ nghĩa xã hội, tức là yêu Đảng cộng sản. Họ dựa vào Lòng yêu nước của các đảng viên và của toàn dân để giành chiến thắng trong các cuộc chiến tranh, nhưng khi họ thực hành cách mạng vô sản, chuyên chính vô sản thì phạm phải nhiều thất bại như cải cách ruộng đất, hợp tác hóa nông nghiệp, cải tạo công thương nghiệp, kinh tế quốc doanh, đàn áp tự do tư tưởng, độc quyền đảng trị , lệ thuộc Trung cộng, v.v".

Giáo sư Nguyễn Đình Cống sinh ngày 12/12/1937 tại Quảng Phong, Quảng Trạch, Quảng Bình, đã chính thức tuyên bố ra khỏi đảng 3/2/2016.

Ông khẳng khái nói thẳng :

"Nhân dân Việt Nam đã để cho Đảng cộng sản lợi dụng lòng yêu nước quá nhiều, đã làm ngu dân bằng cách nhồi sọ chủ nghĩa Mác Lê, không cho ai tự do tư tưởng, ngăn cấm làm phản biện, chủ trương nhấn chìm dân tộc vào vòng tăm tối".

Như vậy thì đã rõ chưa, hay cần nhân dân cả nước, với trên 90 triệu người, đứng lên móc mắt,chỉ mặt thì đảng, chính phủ và báo, đài nhà nước mới "sáng mắt sáng lòng" trước những lời lẽ phản động về quyền dân ?

Phạm Trần

(26/03/2020)

(1) Nguyên văn phần Anh ngữ trong Báo cáo nhân quyền Việt Nam năm 2019 :"Significant human rights issues included : unlawful or arbitrary killings by the government ; forced disappearance ; torture by government agents ; arbitrary arrests and detentions by the government ; political prisoners ; significant problems with the independence of the judiciary ; arbitrary or unlawful interference with privacy ; the worst forms of restrictions on free expression, the press, and the internet, including arbitrary arrest and prosecution of government critics, censorship, site blocking, and criminal libel laws ; substantial interference with the rights of peaceful assembly and freedom of association ; significant restrictions on freedom of movement including exit bans on activists ; restrictions on political participation ; significant acts of corruption ; outlawing of independent trade unions ; trafficking in persons ; and use of compulsory child labor".

(2) Family members of individuals who died in police custody reported harassment and abuse by local authorities.

Published in Diễn đàn

Virus corona : Ca "số 17" soi tỏ nhiều lỗ hổng của phòng dịch Việt Nam (RFI, 07/03/2020)

Đêm 06/03/2020, chính quyền Hà Nội họp khẩn. Bệnh nhân nhiễm virus corona thứ 17 làm rung chuyển bầu không khí lạc quan tại Hà Nội, vốn được coi là một ốc đảo bình an, miễn nhiễm với virus, nhờ nỗ lực của chính quyền kể từ đầu mùa dịch. Nhưng ca bệnh "số 17" cũng làm lộ ra hàng loạt lỗ hổng của hệ thống phòng dịch Việt Nam.

ca1

Tẩy trùng trên một chuyến bay của hãng hàng không Vietnam Airlines, Hà Nội, ngày 21/02/2020. Reuters/Kham

Bệnh nhân N.H.N., 26 tuổi, cư trú tại phường Trúc Bạch, quận Ba Đình, Hà Nội, làm nghề quản lý khách sạn, sau chuyến đi Châu Âu trở về nước ngày 02/03, đã bị ho, sốt…, nhập viện ngày 05/03. Tại Châu Âu, bệnh nhân đã từng có mặt tại vùng Lombardi (Ý), Luân Đôn và Paris. Theo báo chí Nhà nước, đầu giờ tối ngày 06/03, Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương thông báo với Ban chỉ đạo chống Covid-19 của Hà Nội về kết quả xét nghiệm dương tính với virus của nữ bệnh nhân. Nhà ở của cô N.H.N. tại phố Trúc Bạch và một số nhà xung quanh bị phong tỏa. 22 giờ 30 phút, chính quyền Hà Nội họp phiên bất thường về bệnh nhân nhiễm virus corona thứ 17.

Việt Nam vốn được coi là điểm đến "an toàn", trong bối cảnh dịch Covid-19 xuất phát từ Trung Quốc, đã lan rộng khắp thế giới, với khoảng 90 quốc gia, khoảng 100.000 người chính thức được công nhận nhiễm virus, gần 3.500 người thiệt mạng. Riêng tại Việt Nam, từ ba tuần qua, không có thêm ca nhiễm mới nào. Người cuối cùng rời bệnh viện cách nay hơn một tuần. Về mặt chính thức, đã không có ai chết vì Covid-19. Nằm ngay sát tâm dịch Trung Quốc, sự bình an của Việt Nam trở thành một bất ngờ đối với thế giới, nhưng cũng đặt ra nhiều dấu hỏi.

Hàng trăm trang Facebook giả mạo

Đối với một bộ phận dân chúng, bệnh nhân thứ 17 thực sự là một tai họa. Theo mạng zing.vn, ngay sau khi có tin chính quyền Hà Nội ghi nhận trường hợp người Hà Nội đầu tiên mắc Covid-19, "hàng trăm trang Facebook giả mạo cô gái nhiễm virus corona" đã được lập ra, để thu hút những phẫn uất của dân mạng. Một số tài khoản còn giả danh cô gái lên tiếng xin tha lỗi, vì đã không tự ý thức phải cách ly, khi từ vùng dịch trở về. Nhiều người tưởng rằng đây là các tài khoản thật và đưa ra hàng loạt bình luận, chửi rủa, kêu gọi trả thù (theo zing.vn, mục đích chủ yếu của việc tạo ra nhiều trang giả mạo trong số đó thực ra là để câu like và tăng tương tác để bán lại tài khoản). Tuy nhiên, các thông điệp nổi giận không chỉ xuất hiện trên những trang Facebook giả mạo. Trên các trang Facebook thật, người ta cũng có thể dễ dàng tìm thấy những lời lẽ đầy oán giận, lên án "Kẻ chơi bời giữa mùa dịch bệnh - Kẻ phá hoại công sức phòng chống dịch của cả dân tộc Việt Nam - Kẻ gieo rắc nỗi hoang mang cho dân tộc Việt Nam"…

Tuy nhiên, không khí bình an, trước tai họa, mà nhiều người dân mường tượng không hẳn đã là cảm nhận từ phía bộ máy chính quyền.

Giới cầm quyền như ngồi trên lửa

Trên thực tế, từ khoảng một tuần nay, hệ thống chính trị Việt Nam dường như đã cảm thấy rất lo âu trước nguy cơ dịch Covid-19 một lần nữa đến gần. Một phần do tình hình dịch bệnh đang ngày càng nghiêm trọng hơn ở nhiều nơi trên thế giới, một phần khác có thể nhiều người trong bộ máy chính quyền hiểu rằng bản thân dịch bệnh trong nước cũng không hẳn đã bình ổn, như các số liệu chính thức mà chính quyền đưa ra để chứng minh. Ngày 04/03, Ban chỉ đạo chống dịch Covid-19 quốc gia phối hợp với bộ Quốc Phòng tổ chức diễn tập đối phó, với kịch bản cao nhất có đến "30 000 người nhiễm virus" (thông tin đã được cải chính sau đó).

Ngay từ cuối tháng 2/2020, chủ tịch Hà Nội Nguyễn Đức Chung đã nhiều lần cảnh báo đây là thời điểm "có nguy cơ lây nhiễm cao nhất" và yêu cầu nâng mức cảnh báo.

"Kịch bản hoàn hảo" bị vỡ

Đối với khá nhiều người thì bệnh nhân thứ 17 đã phá vỡ một kịch bản hoàn hảo về một hệ thống y tế tuyệt vời, mà chính quyền Việt Nam cố gắng tạo dựng, khi chứng minh là chính quyền đã làm tất cả để phòng ngừa, khống chế dịch, và điều trị tốt nhất cho người không may mắc bệnh.

Nhưng ngược lại, nhiều nhà quan sát cũng cho rằng chính bệnh nhân số 17 đã cho thấy rõ nhiều kẽ hở và khuyết tật của hệ thống phòng dịch Việt Nam, ít nhất xét về mặt chính thức, hay nói một cách hình tượng là về "phần nổi của tảng băng", bởi phần chìm cần có những điều tra.

Lỗ hổng thứ nhất : Lọt lưới hàng rào kiểm soát y tế cửa khẩu sân bay. Kể từ ngày 29/02/2020, toàn bộ khách đã từng đi qua Iran và Ý phải khai báo y tế. Bệnh nhân số 17 trở về Việt Nam sáng sớm ngày 02/03, với triệu chứng ho, đau mỏi người từ trước đó.

Lỗ hổng thứ hai : Chính quyền đã không yêu cầu công dân Việt Nam trở về từ Châu Âu, nơi có một số vùng dịch, từ nhiều tuần qua, khai báo với cơ quan y tế. Trong cuộc họp chiều ngày 06/03, chủ tịch Hà Nội đã chính thức yêu cầu các "quận, huyện, phường, xã tuyên truyền tới từng tổ dân phố… tới từng hộ dân, chủ động kê khai thông tin về học sinh, sinh viên, người thân đi các nước Châu Âu đang có dịch, về từ ngày 20/2 đến nay" (báo Tuổi Trẻ).

Lỗ hổng thứ ba : Nhân viên y tế không thực hiện đúng quy trình bảo hộ khi tiếp xúc với bệnh nhân trong mùa dịch. Theo chủ tịch Hà Nội, tổng cộng đã có 18 nhân viên y tế tiếp xúc với bệnh nhân số 17, mà không áp dụng biện pháp bảo hộ nào (việc không thực hiện đúng quy trình bảo hộ rất có thể diễn ra trong bầu không khí lạc quan chung, trong bối cảnh nhiều người coi dịch bệnh Covid-19 đang trên đà được dập tắt hoàn toàn).

Lộ trình ở Hà Nội : Một số nghi vấn

Về mặt chính thức, có ít nhất 25 người tiếp xúc với bệnh nhân số 17, theo báo cáo nhanh của sở Y tế (bao gồm 18 nhân viên y tế, 2 người thân, 5 người giúp việc và lái xe). Tuy nhiên, hiện tại vẫn còn khá nhiều bí ẩn xung quanh các di chuyển của cô gái nhiễm virus tại Hà Nội.

Theo một báo cáo của sở Y tế (ngày 06/03), "từ khi về nước, bệnh nhân đã tự cách ly tại phòng riêng, đeo khẩu trang, hạn chế tiếp xúc với người trong gia đình, và không ra khỏi nhà". Trong cuộc họp đặc biệt đêm 06/03, bí thư thành ủy Hà Nội Vương Đình Huệ bảo đảm là bệnh nhân N.H.N. "tự biết có khả năng lây bệnh nên chủ động không tiếp xúc với mọi người, đặc biệt là người nhà của mình, nhưng lại không chủ động khai báo với nhà chức trách".

Tuy nhiên, trên một số mạng xã hội, có thông tin cho rằng bệnh nhân đã xuất hiện ở khu nhà T18 Time City và khu vực này hiện đang được tẩy trùng. Cũng có một số thông tin khác chưa được kiểm chứng cho thấy người bệnh còn đến một số nơi khác trong thành phố. Nhiều người lên án cô gái reo rắc thảm họa.

Bệnh nhân Covid-19 đầu tiên theo dự đoán ?

Đối với nhiều người, ca bệnh "số 17" là một tai họa hoàn toàn không đáng có, do hành động vô trách nhiệm của một cá nhân. Nhưng với nhiều người khác, thì điều gì đến ắt sẽ phải đến. Dù có là bệnh nhân N.H.N. hay ai khác, Việt Nam chắc chắn sớm muộn cũng sẽ phải đối diện với những ca nhiễm virus mới, do nhiều lỗ hổng trong hệ thống phòng dịch. Vẫn theo cách nhìn này, thì cho đến nay, sở dĩ mọi sự đều có vẻ diễn ra suôn sẻ, có lẽ là do chính quyền đã nắm hoàn toàn bộ máy xét nghiệm, chẩn đoán, truyền thông… Việc công nhận một trường hợp nhiễm Covid-19 hay không do giới chính trị quyết định.

Một số người đặt giả thiết, nếu N.H.N không phải là con nhà gia thế, hay có nhân thân đặc biệt, thì dù có nhiễm virus corona cũng rất có thể sẽ bị coi như là không. Đổi trắng thay đen vốn là chuyện dễ dàng đối với những người nắm trọn quyền lực trong tay.

Tuy nhiên, cũng có thể có một lô-gic hoàn toàn khác. Con số 17 có lẽ là điều không thể tránh khỏi, khi Việt Nam "đang phải chuyển sang trạng thái phòng chống ở mức độ cao hơn, quyết liệt hơn, toàn diện hơn", theo nhận định của thứ trưởng bộ Y tế Nguyễn Thanh Long, bên lề lễ ra mắt Trung tâm Quản lý, điều hành hỗ trợ chuyên môn chẩn đoán điều trị Covid-19, sáng ngày 05/03. Tân thứ trưởng Y tế dự đoán sẽ có "ca Covid-19 mới".

Cũng đúng ngày 05/03, bệnh nhân N.H.N. nhập viện. Kết quả dương tính với Covid-19. Theo chính quyền, Việt Nam đã sở hữu bộ xét nghiệm cho phép xác định virus "chỉ sau hơn một giờ", với "kết quả chính xác 100%". Bệnh nhân số 17 chính là ca Covid-19 đầu tiên, theo dự đoán của ông thứ trưởng.

Trọng Thành

******************

Virus corona : Số người lây nhiễm tăng thêm tại Việt Nam (RFI, 07/03/2020)

Theo tin từ báo chí trong nước, Bộ Y tế Việt Nam chiều nay, 07/03/2020, vừa thông báo tổng cộng đã có 20 ca nhiễm virus corona chủng mới ở Việt Nam. Hai bệnh nhân mới là bác gái và người lái xe riêng của nữ bệnh nhân đầu tiên tại Hà Nội và cũng là người thứ 17 bị lây nhiễm. 

ca2

Một đoạn phố Trúc Bạch, Hà Nội, nơi cư trú của ca nhiễm virus corona thứ 17 ở Việt Nam, bị cách ly từ đêm 06/03/2020. Reuters/Kham

Trước đó, bộ Y tế Việt Nam thông báo ca nhiễm virus corona thứ 18 tại Việt Nam. Bệnh nhân là một thanh niên 27 tuổi, quê ở Vũ Thư, Thái Bình, từ Daegu, Hàn Quốc, về Việt Nam ngày 04/03, và đã được đưa đi cách ly tập trung. Kết quả xét nghiệm cho thấy anh này có phản ứng dương tính với virus.

Người bị nhiễm thứ 17 và cũng là đầu tiên ở thủ đô Việt Nam là một cô gái 26 tuổi, cư trú tại phường Trúc Bạch, quận Ba Đình, Hà Nội, làm nghề quản lý khách sạn. Theo báo cáo của Sở Y tế Hà Nội, ngày 15/02, cô bay từ Hà Nội sang thăm người thân tại Luân Đôn. Ngày 18/02, cô đã từ Luân Đôn, sang Milan, tỉnh Lombardia của Ý để du lịch, khi tỉnh này chưa ghi nhận dịch Covid-19 bùng phát. Đến ngày 20/02, cô đã quay về Luân Đôn, rồi 5 ngày sau đó sang Paris du lịch một ngày và có gặp chị gái tại đây, trước khi trở lại Luân Đôn ngày hôm sau.

Khi từ Châu Âu trở về nước ngày 02/03, cô đã bị ho, sốt…, rồi nhập viện ngày 05/03. Đến hôm qua, Bệnh Viện Nhiệt Đới Trung Ương mới thông báo với Ban chỉ đạo chống Covid-19 của Hà Nội về kết quả xét nghiệm dương tính với virus của nữ bệnh nhân. Đây là ca nhiễm virus đầu tiên được chính thức thông báo từ ba tuần qua ở Việt Nam.

Sau khi phát hiện ca nhiễm đầu tiên ở Hà Nội, khoảng 200 người tiếp xúc với bệnh nhân này đã được cách ly, theo tin của báo chí trong nước hôm nay, 07/03/2020.

Hôm nay, các lãnh đạo chính quyền Hà Nội họp phiên bất thường thứ hai, sau cuộc họp đầu tiên tối qua, để bàn về việc chống dịch Covid-19 sau ca nhiễm thứ 17. Hai nơi hiện được xem như ổ dịch là khu phố Trúc Bạch, nhà bệnh nhân, và Bệnh viện Hồng Ngọc, nơi bệnh nhân đến khám đầu tiên trước khi được chuyển đi cách ly tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Theo VnExpress, Bệnh viện Hồng Ngọc đã được yêu cầu dừng hoạt động, các bệnh nhân đang điều trị tại bệnh viện này được khuyến cáo không ra viện. Hơn 500 người của Bệnh viện Hồng Ngọc được tổ chức cách ly riêng tại một địa điểm ở Long Biên để giảm nguy cơ lây bệnh.

Theo VnExpress, Sở Y tế Hà Nội đánh giá "tình hình dịch diễn biến rất phức tạp" và dự báo sẽ có các ca lây nhiễm mới, do kể từ khi về nước, bệnh nhân đã tiếp xúc với một số người và những người tiếp xúc gần với cô đã đi lại nhiều nơi. Đó là chưa kể những hành khách và nhân viên phi hành đoàn Vietnam Airlines đã đi cùng chuyến bay với bệnh nhân về Hà Nội ngày 02/03.

Bênh cạnh việc cách ly những người đã tiếp xúc với bệnh nhân đầu tiên ở Hà Nội, Bí thư Thành ủy Hà Nội Vương Đình Huệ còn đề nghị Ủy ban Nhân dân thành phố cho sinh viên học sinh ở Hà Nội nghỉ tiếp đến ngày 15/3. Ông Huệ cũng kêu gọi người dân bình tĩnh, "không nên đổ xô đi mua hàng trong siêu thị".

Nhưng thông tin về ca lây nhiễm Covid-19 đầu tiên ở thủ đô Việt Nam hôm qua đã gây hoang mang trong dư luận Hà Nội, và nhiều người đã đổ xô đến các chợ để mua hàng về trữ, theo lời kể của bà Mai, một người dân ở khu đô thị Yên Hòa, Hà Nội :

"Cũng hoang mang, ra chợ là hàng hóa xếp hàng mua cũng nhiều. Ví dụ như mì ăn liền, thịt tươi sống, rau củ quả... ra hơi muộn một tí là hết sạch. Nói chung đi chợ ngày hôm nay không như mọi hôm, mọi thứ hết rất nhanh. Nhưng người bán hàng ở quê ra, đêm qua người không biết, cho nên sáng nay có bao nhiều hàng là bán hết, dân cũng mua nhiều.

Đêm hôm qua 10 giờ nghe tin thì cũng giật mình. Nhưng qua một đêm rồi mình cũng bình tĩnh lại được. Ai cũng lo sợ thôi, nhưng mà không đến mức độ căng quá. Đó là riêng em, chứ còn mọi người thì... Mọi cái thì cũng tin tưởng vào Nhà nước chứ không có cái gì gọi là căng thẳng quá. Căng thẳng cũng chẳng giải quyết được gì, mình cũng bình tĩnh thôi, không đến mức độ để cho mình hoảng sợ.

Một số người thì cũng đi mua bán là người ta lo như thế, nhưng mà, theo em thì nó cũng không đến mức độ mình phải làm như thế. Tất nhiên mình cũng có những cái để dự trữ một ngày hai ngày. Cũng tùy người nhưng với em, em cho là cũng không đến mức độ căng thẳng lắm".

Thanh Phương

******************

Virus corona : Việt Nam chế xét nghiệm phát hiện nhanh để chuẩn bị cách ly trên diện rộng ? (RFI, 06/03/2020)

Hôm 05/03/2020, bộ Khoa Học và Công Nghệ Việt Nam chính thức giới thiệu bộ sinh phẩm (bộ Kit) dùng để phát hiện virus corona chủng mới (SARS-Cov-2). Sản phẩm vừa được bộ Y tế công nhận hôm trước. Cùng ngày, thủ tướng Việt Nam yêu cầu Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh chuẩn bị phương án "cách ly trên diện rộng", để đối phó với dịch virus corona (Covid-19) bùng phát.

ca3

Người Việt trở về từ Trung Quốc được cách ly tại một căn cứ quân sự, Lạng Sơn, ngày 20/02/2020. Reuters/Kham

Sinh phẩm xét nghiệm virus corona mới do công ty Cổ phần Công nghệ Việt Á, phối hợp với Học viện Quân y sản xuất. Theo bộ Khoa Học và Công Nghệ, xét nghiệm cho kết quả chỉ sau hơn một giờ. Công ty Việt Á có thể sản xuất 10 000 bộ kit/ngày, và khi cần có thể tăng công suất lên gấp ba lần.

Thông tin nói trên được đưa ra đúng vào lúc chính quyền Việt Nam hôm 04/03, vừa tổ chức rầm rộ đợt diễn tập quân sự, để đối phó với 5 cấp độ, hay 5 kịch bản dịch bệnh, trong đó kịch bản xấu nhất, được thông báo là có từ 3000 đến "30 000 người nhiễm virus" (hôm qua, 05/03, theo một phát biểu của thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, trong một cuộc họp chính phủ, thì kịch bản diễn tập nói trên chỉ liên quan đến tình huống 30 000 người phải cách ly, chứ không phải 30 000 ca nhiễm bệnh như truyền thông trong nước loan tải).

Về phương án đối phó với tình huống xấu, nếu dịch bệnh bùng phát trên diện rộng, người đứng đầu chính phủ yêu cầu tất cả các đô thị đông dân "đều phải lên kế hoạch cách ly trên diện rộng", đặc biệt là thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội.

Vậy phải chăng Việt Nam đang chuẩn bị sẵn sàng đối phó với kịch bản phong tỏa nhiều khu vực dân cư lớn tại các thành phố. Việc xét nghiệm trên quy mô lớn, còn gọi là "tầm soát" là một biện pháp hỗ trợ cần thiết cho quyết định phong tỏa, để giúp cho tiến trình phong tỏa được hiệu quả hơn, tránh tình trạng "phong tỏa mò", khi ngành y tế không có được đủ thông số về tình trạng và nguy cơ cụ thể tại khu vực dân cư dự kiến phong tỏa, như trường hợp tại xã Sơn Lôi, tỉnh Vĩnh Phúc, thời gian vừa qua.

Trả lời RFI tiếng Việt, bác sĩ Trương Hữu Khanh, trưởng khoa Nhiễm - Thần Kinh, Bệnh viện Nhi đồng I (Thành phố Hồ Chí Minh) giải thích :

"Việt Nam hiện nay là xét nghiệm để tìm chẩn đoán dương tính. Vì ở Việt Nam, người ta đánh giá là ngoài cộng đồng không có nhiều, cho nên người ta chỉ chọn những người nào có nguy cơ, cộng thêm có triệu chứng, thì người ta mới làm. Còn như Hàn Quốc, và sau này, có khả năng như Ý, hay những vùng nào bị nhiều quá, bị hồi nào không hay, không biết là ở ngoài môi trường có bao nhiêu, thì gọi là xét nghiệm để ‘tầm soát’. ‘Tầm soát’ có nghĩa là để biết xem trong 100 người có mối liên quan thì có bao nhiêu người bị. Nếu độ lây lan ngoài cộng đồng không nhiều thì không ai làm xét nghiệm ‘tầm soát’ làm gì cho phí.

Việc sử dụng xét nghiệm và việc phong tỏa, hai việc này hỗ trợ cho nhau. Thí dụ trong khu phố bị nghi ngờ có sự lan rộng, và ở mức độ nào, thì chỉ có xét nghiệm mới trả lời được câu hỏi đó. Lúc đó người ta dùng cái xét nghiệm nhanh đó, người ta tìm trong khu phố đó, trong một nhóm, người bệnh là bao nhiêu, để người ta cách ly thêm một đợt (một vòng) nữa. Đó là sự hỗ trợ. Còn nếu phong tỏa, khi cần mà không có đủ xét nghiệm, thì lúc đó là phong tỏa mò. Nếu có xét nghiệm, thì sẽ sàng lọc ra. Rõ ràng là nếu có trong tay đủ lực làm xét nghiệm thì sẽ làm nhanh hơn, lọc ra được nhóm nào cần cách ly tuyệt đối, nhóm nào cần hạn chế đi lại".

Hôm nay, chính quyền Việt Nam có thêm nhiều biện pháp đối phó với dịch bệnh Covid-19. Kể từ 6 giờ sáng mai 7/3, mọi hành khách nhập cảnh vào Việt Nam phải thực hiện khai báo y tế bắt buộc. Theo thứ trưởng bộ Y tế Nguyễn Thanh Long, Việt Nam phải chuyển sang trạng thái phòng chống ở mức độ cao hơn, và có khả năng "xuất hiện ca Covid-19 mới".

Tuy nhiên, nhiều nhà quan sát tỏ ra rất hoài nghi về thông báo không có trường hợp nào mắc virus hiện nay ở Việt Nam, do chính quyền đưa ra, khi tại Việt Nam hoàn toàn thiếu vắng các giám sát độc lập về y tế, và lo ngại chính quyền có toàn quyền thao túng các kết quả xét nghiệm theo hướng nào có lợi cho bộ mặt của chế độ.

Trọng Thành

********************

Việt Nam sản xuất đại trà bộ sinh phẩm thử nghiệm Covid-19 (VOA, 06/03/2020)

Việt Nam va chính thc công b nghiên cu thành công b sinh phm th nghim Covid-19 vi thi gian phát hin chng virus conona mi ch trong vòng 2 gi. Theo B Khoa hc-Công ngh, Vit Nam s bt đu sn xut 10.000 b/ngày, vi giá thành t 400.000 - 600.000 đồng/b đ phc v nhu cu hin nay trong nước và c bên ngoài nếu cn.

ca4

Bộ sinh phm th nghim Covid-19 do Vit Nam sn xut.

Bộ sinh phm do Hc vin Quân y và Công ty c phn Công ngh Vit Á nghiên cu thc hin trong khong 1 tháng, s dng k thut sinh hc phân t (RT-PCR và real-time RT-PCR) được cho là đáp ng các tiêu chun ca T chc Y tế Thế giới (WHO) và bước đu cho kết qu th nghim chính xác 100%.

Theo Bộ Khoa học và công nghệ, vi năng lc sn xut 10.000 b/ngày, sn phm th nghim ca Vit Nam đ đ đáp ng nhu cu trong nước và có th xut khu, hỗ tr các nước khác khi cn, vi công sut có th tăng lên gp ba.

Với vic sn xut đi trà b th nghim này, Vit Nam tr thành mt đim sn xut mi, bên cnh WHO, M, Trung Quc, Nht, Đc, đi vi dòng sn phm đang có nhu cu cp thiết hin nay khi tình hình dịch Covid-19 đang có nguy cơ bùng phát mnh trên thế gii.

Tính cho đến ti 5/3, toàn thế gii đã ghi nhn 96.945 trường hp nhim bnh ti 87 quc gia/vùng lãnh th, vi 3.310 người t vong.

Tại Vit Nam, k t khi 16 trường hp b lây nhim được cha tr, đến nay chưa có báo cáo chính thc ghi nhn thêm ca nhim nào.

Trước đó, vào ngày 4/3, Vit Nam t chc cuc din tp quân s phòng chng dch Covid-19 vi quy mô được xem là "ln chưa tng có", vi s tham gia ca tt c các quân khu, binh chủng, B Tư lnh Th đô, B Tư lnh Thành phố Hồ Chí Minh và B ch huy quân s các tnh, thành ph trc thuc Trung ương, vi ni dung din tp theo 5 cp đ lây lan ca dch bnh, vi mc cao nht là trên 30.000 trường hp nhim bnh.

Phát biểu ti cuc din tp, Phó Thủ tướng Vũ Đc Đam - Trưởng Ban ch đo quc gia phòng chng dch Covid-19 - nói kết qu mà Vit Nam đt được cho đến nay là do "ch đng làm sm và cao hơn mc khuyến ngh ca WHO".

Theo lời ông Vũ Đc Đam, nếu trong vòng tun ti mà không có thêm ca nhiễm bnh nào thì Vit Nam s chính thc công b "hết dch".

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng Vit Nam cũng tha nhn chưa th nói Vit Nam đã "thành công" trong vic phòng chng dch Covid-19 vì nhng din biến "rt phc tp, tim n nhiu yếu t khó lường" ca dịch bnh.

Hiện Vit Nam vn đang thc hin cách ly và theo dõi y tế đi vi hàng chc ngàn người nhp cnh t các khu vc b nh hưởng dch bnh như Trung Quc, Hàn Quc, Italy

Published in Việt Nam

Quốc gia phát triển : tại sao lại là Việt Nam ?

Hải Minh, VNTB, 14/02/2020

Có thể hiểu được quyết định của Hoa Kỳ đối với Hồng Kông, Trung Quốc, Ấn Độ, Singapore, Indonesia, Hàn Quốc, Thái Lan.

phattrien1

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã loại bỏ các ưu tiên đặc biệt của mình cho một danh sách các nền kinh tế đang phát triển, trong đó có Việt Nam - Ảnh minh họa

Nhưng sao lại là Việt Nam ?

Washington đã loại bỏ các ưu tiên đặc biệt của mình cho một danh sách các nền kinh tế đang phát triển bao gồm : Albania, Argentina, Armenia, Brazil, Bulgaria, Trung Quốc, Colombia, Costa Rica, Georgia, Hồng Kông, Ấn Độ, Indonesia, Kazakhstan, Cộng hòa Kyrgyz, Malaysia, Moldova, Montenegro, Bắc Macedonia, Romania, Singapore, Nam Phi, Nam Triều Tiên, Thái Lan, Ukraine và Việt Nam.

Kỳ vọng của Cụ Hồ, ‘Sánh vai với các cường quốc năm châu’, tự hào của Cụ Trọng ‘Đất nước chưa bao giờ có được cơ đồ như ngày nay’ nay đã trở thành hiện thực.

Việt Nam dù lùi mục tiêu công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước từ năm 2020 sang năm 2030. Và nền kinh tế thị trường còn chưa được công nhận đầy đủ tại Âu-Mỹ, nhưng giờ đây, Việt Nam đã trở thành quốc gia phát triển.

Nghĩa rằng, những câu châm biếm ‘Việt Nam chưa làm được con ốc vít’ hay cái nhìn khắc nghiệt ‘Việt Nam phải mất nhiều thập niên mới bắt kịp nền kinh tế Singapore, Thái Lan, Hàn Quốc’ nay trở thành dĩ vãng.

Dự báo từ nhà kinh tế Chua Hak Bin của Maybank Kim Eng, ‘chỉ cần 5 đến 6 năm để Việt Nam vượt Singapore nếu điều kiện tăng trưởng không thay đổi’ nay đã gần trở thành hiện thực, bất chấp dịch bệnh Corona khiến kinh tế Việt Nam có thể tăng trưởng chậm lại.

Nhưng khi đã là quốc gia phát triển thì Việt Nam phải đối mặt với thực tế, các ưu đãi nhận bấy lâu nay sẽ bị thu hồi lại. Dễ nhìn thấy là nguồn vốn ODA sẽ kém ưu đãi, lãi suất tăng lên, kỳ hạn vay giảm xuống, các điều kiện ràng buộc ngày càng nhiều. Hệ quả là nguồn dự trữ ngoại tệ đến từ ODA sẽ giảm – ảnh hưởng khả năng trả nợ của Chính phủ, nợ công gia tăng, các chương trình xây dựng cơ sờ hạ tầng trọng yếu có thể bị đình chỉ lại hoặc chậm hơn, ít hơn so với nhu cầu về quy mô. Điểm nghẽn đó sẽ tác động ngược đến tăng trưởng của nền kinh tế. Hình thành bức tranh còn lớn hơn cả ‘bẫy thu nhập trung bình’, khiến quốc gia có nguy cơ kẹt trong sự đang phát triển, sau bức màn bình phong phát triển, dẫn đến tình trạng trì trệ, lạc hậu… Không còn khả năng ‘hóa rồng’, ‘ngạo nghễ’ Việt Nam được nữa.

Kể từ khi Tổng thống Trump ám chỉ Việt Nam là ‘kẻ lạm dụng tồi tệ nhất’ trong lĩnh vực thương mại, thì có vẻ ông sẽ là thực thi những lời cảnh báo đó. Điều này thực sự không phải là tin tốt cho nền kinh tế Việt Nam trong tương lai, thời kỳ Đại hội 13.

Hải Minh

Nguồn : VNTB, 14/02/2020

*******************

Mỹ xóa bỏ ưu đãi của WTO với nhiều nước đang phát triển sẽ ảnh hưởng Việt Nam như thế nào ?

Lê Đăng Doanh, RFA, 12/02/2020

Cơ quan Đại diện thương mại Mỹ (USTR) hôm 11/2/2020 thông báo thu hẹp danh sách các nước đang phát triển và kém phát triển, đồng nghĩa với việc Mỹ sẽ xóa bỏ ưu đãi của WTO với nhiều nước, trong đó có Việt Nam.

phattrien2

Tổ chức Thương mại Thế giới WTO chào mừng Việt Nam gia nhập hồi năm 2007. (Ảnh minh họa) AFP

RFA hôm 12/2, có cuộc phỏng vấn Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Quản lý Kinh tế Trung ương, để tìm hiểu liệu quyết định này sẽ ảnh hưởng đến Việt Nam như thế nào ?

RFA : Thưa Tiến sĩ, vào ngày 11/2, USTR đã thu hẹp danh sách các nước đang phát triển và kém phát triển, trong đó có Việt Nam, để giảm ngưỡng kích hoạt các cuộc điều tra, liệu các nước này có gây tổn hại cho Mỹ vì trợ cấp xuất khẩu không công bằng hay không. Theo ông, việc này sẽ ảnh hưởng đến Việt Nam như thế nào ?

Lê Đăng Doanh : Tôi rất lấy làm tiếc về quyết định này của phía Mỹ. Như vậy, phía Mỹ sẽ không còn dành các ưu đãi về thuế quan cho những quan hệ thương mại giữa phía Việt Nam và Hoa Kỳ. Và tôi hy vọng rằng, phía Việt Nam sẽ có những nỗ lực để tiếp tục thúc đẩy mối quan hệ giữa Việt Nam và Hoa Kỳ, trên cơ sở hai bên cùng có lợi và tôi trọng lẫn nhau.

RFA : USTR cho biết sửa đổi phương pháp xét tiêu chí nước đang phát triển là để điều tra thuế chống bán phá giá. Thưa ông lâu nay một số mặt hàng của Việt Nam xuất sang Hoa Kỳ từng bị Mỹ điều tra chống bán phá giá từ đó bị tác động mạnh như thuế biểu tăng ; rồi cũng có trường hợp được bỏ thuế vì phía Mỹ không tìm ra bằng chứng được trợ giá từ chính phủ… Những vụ việc đó mang lại cho Việt Nam bài học gì ?

Lê Đăng Doanh : Những vụ việc đó cho thấy Việt Nam cần phải kiểm soát rất kỹ càng, bởi vì trong tình hình cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung Quốc, có nguy cơ một số công ty của Trung Quốc sẽ chuyển công đoạn lắp ráp sang phía Việt Nam. Thay vì họ có nhãn mác là ‘Made in China’ là sản xuất tại Trung Quốc, thì họ lại sẽ gắn nhãn mác là ‘Made in Vietnam’ và tránh được thuế quan. Đây là điều tôi rất mong phía chính phủ Việt Nam, sẽ tránh được, sẽ chứng minh được là phía Việt Nam sẽ hợp tác chặt chẽ, cởi mở, chân thành với phía Hoa Kỳ, để không có những gian lận thương mại đó.

RFA : Thưa Tiến sĩ có thể nói thêm là ngoài phía Mỹ thì Việt Nam cần phải làm gì để tránh việc bị điều tra chống bán phá giá từ các nước khác ạ ?

Lê Đăng Doanh : Hiện nay tôi không nhớ rõ là có nước nào nữa không, nhưng việc điều tra chống bán phá giá có lẽ cũng là điều thường xuyên diễn ra trong quan hệ thương mại hiện nay. Vấn đề quan trọng của Việt Nam là sẽ phải tiếp tục đa dạng hóa, đa phương hóa các quan hệ thương mại, để tránh phụ thuộc vào một cường quốc nào đó duy nhất. Và đấy là nỗ lực của Việt Nam để bảo đảm sự độc lập và đi đến sự thịnh vượng của nền kinh tế của Việt Nam, mà không phải trả giá về chủ quyền.

RFA : Việt Nam đến nay cũng mong muốn Hoa Kỳ công nhận nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường để tránh những bất cập trong thương mại song phương ; thế nhưng Hoa Kỳ vẫn chưa chính thức công nhận. Vậy Việt Nam cần làm gì tiếp để có thể đạt mục tiêu này ?

Lê Đăng Doanh : Về mặt này thì đúng là hiện nay đang có khác biệt giữa Việt Nam và phía Mỹ về quan niệm về kinh tế thị trường. Việt Nam thì vẫn giữ việc kiểm soát giá một số mặt hàng như định giá về xăng dầu, giá điện và giá các mặt hàng về kết cấu hạ tầng. Và Việt Nam cũng sẽ tiếp tục các chính sách của mình hỗ trợ các mặt hàng như việc hỗ trợ về mặt kỹ thuật đối với các mặt hàng sản xuất mà Việt Nam có thế mạnh. Tôi nghĩ việc này hai bên cần phải tiếp tục trao đổi với nhau để có thể xích gần lại.

Hôm nay thì Nghị Viện Châu Âu đã có thông qua Hiệp định Thương mại Tự do giữa EU và Việt Nam, tôi nghĩ đó là một bước tiến, cũng là một gợi ý, để cho thấy quá trình hội nhập của Việt Nam ngày càng được cộng đồng quốc tế thừa nhận.

RFA : Như Tiến sĩ vừa nói, Châu Âu vừa phê chuẩn Hiệp định Thương mại Tự do EVFTA với VN, cũng như Việt Nam là một thành viên của WTO và tham gia những thỏa thuận mậu dịch tự do lớn ; thế nhưng có nhận định việc tận dụng những thỏa thuận đó về phía Việt Nam vẫn còn giới hạn. Theo ông nguyên nhân vì đâu ? Sắp tới đây Việt Nam cần có những cải thiện gì ?

Lê Đăng Doanh : Đúng là Việt Nam cho đến nay đã ký kết 16 Hiệp định Thương mại Tự do, nhưng các doanh nghiệp Việt Nam tận dụng chưa tốt, bởi vì các doanh nghiệp của Việt Nam còn quá nhỏ và chưa liên kết lại được với nhau.

Tôi nghĩ các doanh nghiệp Việt Nam cần phải đẩy mạnh quá trình liên kết với nhau thành các doanh nghiệp đủ tầm cỡ, hiện đại. Và các doanh nghiệp Việt Nam cũng phải mạnh dạng tham gia vào quá trình phân công lao động quốc tế, tức là tham gia vào chuỗi giá trị, trở thành một thành viên trong một công đoạn sản xuất của các tập đoàn nước ngoài. Trên cơ sở đó, các doanh nghiệp Việt Nam có thể đạt được các tiến bộ nhanh hơn, mạnh mẽ hơn về mặt công nghệ, cũng như mặt quản trị và về mặt tiếp cận thị trường.

RFA : Tình hình dịch bệnh do CoVid-19 gây nên đang tác động mạnh đến nhiều ngành kinh tế của Việt Nam ; một trong những nguyên nhân có thể thấy là việc quá tập trung vào thị trường Trung Quốc. Nguyên tắc không ‘bỏ trứng vào chung 1 giỏ’ từng được nói đến nhiều ; thế nhưng sao Việt Nam vẫn chưa thực hiện được ?

Lê Đăng Doanh : Việt Nam thì đã có những nỗ lực, nhưng các thị trường khác đề ra các yêu cầu cao, và các doanh nghiệp Việt Nam thì chưa đáp ứng được, vì vậy cho nên Việt Nam vẫn tranh thủ cơ hội xuất khẩu sang Trung Quốc, và nhập khẩu từ Trung

Quốc, bởi các nguyên vật liệu từ Trung Quốc được trợ giá nên giá rẻ hơn rất nhiều so với giá của các đối tác khác thí dụ như sợi, các nguyên liệu dệt may, da giầy… Đó là những mặt hàng Việt Nam nhập khẩu rất nhiều từ Trung Quốc.

RFA : Thưa ông, nhiều người cũng cho rằng, động thái vừa nói của Hoa Kỳ phản ánh sự thất vọng của chính quyền Mỹ khi các nền kinh tế lớn như Trung Quốc và Ấn Độ được hưởng các lợi ích thương mại ưu đãi của WTO, vì Trung Quốc và Ấn Độ được coi là một quốc gia đang phát triển. Vậy theo ông, Việt Nam đã bị ‘vạ lây’ hay thật sự giữa Mỹ và Việt Nam đã có sự không công bằng trong thỏa thuận của WTO ?

Lê Đăng Doanh : Việc Cơ quan Đại diện thương mại Mỹ (USTR) quyết định như vậy là việc của phía Hoa Kỳ, tôi nghĩ Việt Nam sẽ vẫn tiếp tục mối quan hệ trao đổi để có thể cải thiện được sự hiểu biết lẫn nhau, thông cảm lẫn nhau, và có thể đi đến những quyết định có lợi hơn cho phía Việt Nam. Tôi nghĩ phía Hoa Kỳ sẽ hợp tác với phía Việt Nam để đẩy mạnh mối quan hệ giữa Việt Nam và Hoa Kỳ, vì ông Ngoại Trưởng Hoa Kỳ đã có tuyên bố rằng, Hoa Kỳ rất quan tâm đến một nước Việt Nam độc lập và hùng cường.

RFA : Xin cám ơn Tiến sĩ Lê Đăng Doanh đã trả lời RFA hôm nay.

Lê Đăng Doanh : Xin cám ơn.

Nguồn : RFA, 12/02/2020

***********************

Mỹ rút lại ưu đãi cho Việt Nam, một số nước ‘đang phát triển’

VOA, 12/02/2020

Chính quyền của Tổng thống Trump đang sửa đổi một quy định quan trọng về miễn trừ trong luật phòng vệ thương mại của Mỹ, để Mỹ dễ dàng xử phạt hơn đối với khoảng 20 nền kinh tế lâu nay được xem là "đang phát triển", bao gồm Trung Quốc, Việt Nam, Hong Kong, Ấn Độ và Singapore.

phattrien3

Việt Nam không còn được Mỹ xem là nước "đang phát triển"

Theo thông báo của Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), hôm 10/2, Mỹ đã cắt ngắn danh sách riêng về các nước đang phát triển và kém phát triển nhất.

Với động thái này, Mỹ hạ thấp mức chuẩn để kích hoạt điều tra về việc các quốc gia có làm hại các ngành công nghiệp Mỹ bằng cách xuất khẩu hàng được trợ giá bất công hay không.

Bằng hành động kể trên, Mỹ đã loại bỏ các ưu đãi đặc biệt dành cho một loạt các nền kinh tế tự nhận là "đang phát triển", bao gồm Việt Nam, Albania, Argentina, Armenia, Brazil, Bulgaria, Trung Quốc, Hong Kong, Hàn Quốc, Indonesia, Malaysia, Singapore, Thái Lan, Ấn Độ, Colombia, Costa Rica, Georgia, Kazakhstan, Cộng hòa Kyrgyz, Moldova, Montenegro, Bắc Macedonia, Rumani, Ukraine, và Nam Phi.

USTR nói việc thay đổi phương pháp đánh giá quốc gia đang phát triển liên quan đến điều tra để đánh thuế chống bán phá giá là quyết định cần thiết, vì bộ tiêu chuẩn trước đây của Mỹ - có từ năm 1998 - giờ đây đã lỗi thời.

Diễn biến mới và đáng chú ý này đánh dấu việc Mỹ từ bỏ chính sách thương mại đã có 2 thập kỷ qua liên quan đến các quốc gia đang phát triển, và có thể dẫn đến các hình phạt nghiêm khắc hơn đối với một số nước xuất khẩu hàng đầu thế giới, trong đó có Việt Nam.

Động thái này cũng phản ánh sự bất bình của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc các nền kinh tế lớn như Trung Quốc và Ấn Độ vẫn được phép nhận các ưu đãi thương mại với tư cách là các quốc gia đang phát triển trong Tổ chức Thương mại Thế giới.

Một số quốc gia bị loại khỏi danh sách trong thông báo của USTR, bao gồm Brazil, Singapore và Hàn Quốc, đã chủ động đồng ý từ bỏ quyền của các nước đang phát triển trong các cuộc đàm phán thương mại trong tương lai với Mỹ.

(SCMP, Business Standard)

Published in Diễn đàn

Việt Nam có nên đóng cửa biên giới với Trung Quốc để ngăn corona ? (VOA, 10/02/2020)

Hiện có nhng tranh cãi liệu Vit Nam có nên đóng ca biên gii vi Trung Quc hay không, sau khi các nước như M, Hàn Quc, Triu Tiên, Nga… tuyên b đóng ca biên gii vi Trung Quc đ ngăn chn dch bnh corona, dn ti li kêu gi Vit Nam thc hin hành đng tương t. Tuy nhiên, các chuyên gia đưa ý kiến khác nhau v vic Vit Nam đóng ca biên gii vi Trung Quc.

corona1

Cửa khẩu biên giới Hữu Nghị. Photo CafeF

Từ Thành phố H Chí Minh, bác sĩ Đinh Đc Long, cho VOA biết nhn đnh ca ông :

"Nếu được thì nên đóng ca biên gii mt cách kp thi. Đóng ca biên gii vì li ích dân tộc và li ích sc khe.

"Đóng cửa vn tt hơn là đ cho người ta vào, li phi kim tra người ta xem có lây nhim không, nếu có li phi cách ly 14 ngày.

"Họ vào chng gii quyết được cái gì, cách ly h thì mình li b tn tin chăm sóc cho h.

"Nhà nước cũng đã lường hết c ri, h phi cân nhc thit hơn. Nhưng rõ ràng là chưa đóng ca biên gii có ri ro cao hơn là đóng ca".

Việt Nam có đường biên dài 1.449km dc theo 7 tnh phía bc vi Trung Quc – quc gia phát tán dch virus corona ra 27 nước trên thế gii, khiến hơn 40 ngàn người nhim bnh, và hơn 900 người t vong.

Tính đến này 10/2, Vit Nam đã có 14 ca nhim corona, đa phn do lây nhim t trung tâm bùng phát dch corona thành ph Vũ Hán, tnh H Bc ca Trung Quc.

"Không có bất kỳ lý do gì đ chúng ta chm chp hoc tha hip trên tính mng ca nhân dân", Steven Nguyễn viết trên trang Viet Star USA.

Từ Sydney, giáo sư Nguyn Văn Tun, mt chuyên gia hàng đu trong cng đng người Vit Úc v dch t hc, nói với VOA :

"Nhiều người, k c cư dân mng đòi Vit Nam nên đóng ca biên gii. Nhưng khách quan mà nói, da vào các mô hình dch t hc s dng các gi đnh vi các tham s khác nhau thì nếu đóng ca biên gii thì gim được bao nhiêu ca…

"Dựa vào các tính toán này, bất c chuyên gia dch t hc nào, cũng cho rng vic đóng ca biên gii không hiu qu trong vic ngăn nga dch bnh như chúng ta tưởng".

Bác sĩ Đinh Đức Long nhn đnh rng lý do chính tr trong mi quan h mt thiết gia Bc Kinh và Hà Ni có th là nguyên nhân chính khiến biên gii hai bên chưa th đóng li trong giai đon bùng phát dịch corona :

"Nga, Mông Cổ, và Hoa Kỳ h đã làm mà sao mình chưa làm… có l là do yếu t chính tr quyết đnh.

"Nhiều khi Vit Nam, cương lĩnh ca Đng đt cao h