Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Chúng ta đang sống trong những ngày tháng 8 lịch sử. Cách đây 75 năm, ngày 19/8/1945 Cách mạng tháng 8 thành công và ngày 2/9/1945 nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa ra đời. Đất nước ta chính thức rơi vào tai họa cộng sản từ đó đến giờ.

Đã có rất nhiều nghiên cứu của người Việt về biến cố lịch sử trọng đại này nhưng có lẽ các bài viết của ông Nguyễn Gia Kiểng về Cách mạng tháng 8 là công phu và rõ ràng nhất. Không ai có thể biết chính xác những gì đã xảy ra trong những ngày đầy biến động đó. Các biến cố quốc tế xảy ra dồn dập, 7/5 Đức đầu hàng, 6/8 Mỹ thả hai trái bom nguyên tử xuống Hirosima và Nagasaki, 15/8 Nhật đầu hàng đồng minh. Trong nước thì ngày 7/8 chính quyền Trần Trọng Kim đã tan rã vì không còn nhận được được sự ủng hộ của Nhật. Việt Nam trong tình trạng hoàn toàn vô chính phủ. Với khoảng trống quyền lực đó, Việt minh, tiền thân của Đảng cộng sản Việt Nam, một tổ chức nhỏ chưa ai biết đến trước đó, chỉ với 2.000 người đã giành được chính quyền một cách dễ dàng.

ttk1

Chính phủ Trần Trọng Kim không phải là một chính đảng mà chỉ là một nhóm nhân sĩ kết hợp vội vã nên tan vỡ là đương nhiên.

Chiến thắng của Việt minh được giải thích với nhiều lý do. Theo anh em Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên (Tập Hợp) thì lý do quan trọng nhất là vào thời điểm đó người Việt không hề có tư tưởng chính trị và bất cứ một dự án chính trị nào cho đất nước. Các đảng phải chính trị Việt Nam đều ‘hữu danh vô thực’. Việt Nam Quốc Dân Đảng là tổ chức chính trị lớn nhất, kiên cường nhất nhưng vì không có tư tưởng chính trị nên sau khi đảng trưởng Nguyễn Thái Học và các lãnh đạo (13 người) bị thực dân Pháp xử tử ở Yên Bái (1930) thì đảng gần như tan rã. Trí thức Việt Nam thay vì thức tỉnh sau biến cố đau thương đó thì lại đắm chìm vào thơ văn trữ tình, lãng mạn…Ngày hôm nay đất nước cũng đang đứng trước tình hình đầy biến động như hồi năm 1945 nhưng người dân nói chung và trí thức Việt Nam nói riêng cũng chưa ý thức được tầm quan trọng của tư tưởng chính trị để chuẩn bị cho một cuộc đổi đời sắp xảy ra.

Cho đến gần đây phong trào dân chủ Việt Nam chỉ còn các tiếng nói cá nhân chứ không có tiếng nói của các tổ chức chính trịTập Hợp là một trong những số rất ít các tổ chức chính trị còn hoạt động. Tập Hợp cũng là tổ chức gần như duy nhất chú trọng đến tư tưởng chính trị và một dự án chính trị cho đất nước. Chúng tôi cho rằng một tổ chức chính trị chỉ có thể đoàn kết và gắn bó được các thành viên với nhau xung quanh một tư tưởng chính trị. Nhờ thế Tập Hợp vẫn tồn tại và tiếp tục tiến về phía trước một cách vững chắc. Tập Hợp cũng là tổ chức chính trị cung cấp cho người dân Việt Nam các khái niệm và kiến thức căn bản về chính trị và các hoạt động chính trị.

Thế nào là chính trị : Chính trị là cố gắng thể hiện những giá trị đạo đức trong sinh hoạt xã hội đồng thời nâng cao trình độ tinh thần và vật chất cho người dân. Chính trị trả lời cho hai câu hỏi : Phải sống, hành động như thế nào để có hạnh phúc và thế nào là một cuộc sống xứng đáng. Chính trị và đạo đức là một. Chính trị là đạo đức trên qui mô quốc gia và đạo đức là chính trị trên qui mô cá nhân vì thế chính trị không thể gian trá.

Tư tưởng chính trị là toàn bộ những suy nghĩ về các vấn đề chính trị của quốc gia cũng như quốc tế. Theo ông Nguyễn Gia Kiểng thì : "Tư tưởng chính trị là những suy nghĩ nghiêm chỉnh về các vấn đề liên quan đến phương thức tổ chức xã hội", như : Thế nào là một quốc gia lành mạnh ? Cứu cánh của nhà nước là gì ? Nhà nước có vai trò gì ? Nhà nước quan trọng hơn hay cá nhân quan trọng hơn ? Quyền hạn của nhà nước phải dừng lại ở chỗ nào để tự do cá nhân có thể bắt đầu ? Có thể kiểm soát hoạt động kinh tế tới mức độ nào mà không triệt tiêu những quyền tự do chính trị ? Một đại biểu quốc hội có quyền bầu theo lập trường mà mình nghĩ là có lợi cho cử tri hay phải bầu cho điều mà mình nghĩ rằng đa số cử tri muốn ? Những mầm mống chia rẽ trong dân tộc xuất hiện như thế nào và phải được giải quyết ra sao ? v.v.

Trên những câu hỏi này người ta chỉ có thể suy nghĩ nghiêm chỉnh nếu có kiến thức chính trị vững vàng. Kiến thức chính trị bao gồm : Những kiến thức cơ bản về luật, nhất là luật hiến pháp ; những nghiên cứu về các thể chế chính trị đã và đang được thử nghiệm ; địa lý và lịch sử nước mình cũng như thế giới ; những kiến thức khá vững chắc về kinh tế, tài chính, công nghiệp, xã hội học, v.v. Sự hiểu biết về địa lý và lịch sử đặc biệt quan trọng cho một người hoạt động chính trị. Có thể tóm tắt chính trị là chuyên môn tổng hợp của mọi chuyên môn, là kiến thức tổng hợp của mọi kiến thức.

ttk2

Triết gia Aristotle với câu nói nổi tiếng : "Con người là một sinh vật chính trị".

Tập Hợp cho rằng tư tưởng chính trị là rất quan trọng đối với một tổ chức cũng như với đất nước. Tai họa cộng sản mà chúng ta mắc phải hồi năm 1945 là vì chúng ta đã thiếu vắng hoàn toàn về mặt tư tưởng chính trị.

Tư tưởng chính trị không hề cao siêu, trừu tượng hay vô ích như chúng ta tưởng mà chúng rất giản dị, gần gũi và quan trọng đối với các tổ chức chính trị cũng như với mỗi quốc gia. Chương 4, Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ Hai viết:

"Thời đại của các chủ nghĩa và ý thức hệ đã chấm dứt. Từ nay không còn những chân lý không thể đặt lại. Tuy vậy, một tập hợp chính trị trong mỗi giai đoạn vẫn cần đồng thuận trên một số nhận định nền tảng.

Giữa những thay đổi dồn dập đòi hỏi những chính sách và biện pháp đa dạng và phức tạp để thích nghi với tình thế, mọi người cần nắm vững những chọn lựa nền tảng, nghĩa là những gì không thay đổi và giải thích cái tại sao của các biện pháp và chính sách. Đó là điều kiện để đất nước không mất phương hướng và để người dân có thể hiểu và đóng góp một cách có ý thức vào sinh hoạt quốc gia. Chúng ta là một dân tộc đông đảo và phải đương đầu với rất nhiều vấn đề trầm trọng, gai góc và khẩn cấp, công việc của chúng ta chắc chắn là rất phức tạp. Chính sự phức tạp đó đòi hỏi các tổ chức chính trị phải minh định những chọn lựa có tính chủ thuyết, chủ thuyết được hiểu theo nghĩa không phải là chủ nghĩa hay ý thức hệ, cũng không phải là những học thuyết với cấu trúc lý luận phức tạp, mà là những ý kiến đơn giản được coi là đúng và được lấy làm căn bản cho các chính sách và biện pháp trong một giai đoạn khá dài".

(Chương 4 : Nền tảng tư tưởng cho kỷ nguyên dân chủ)

Có ý kiến cho rằng Tập Hợp làm "chính trị salon" vì chỉ thấy "lý thuyết suông" chứ không thấy có các hành động cụ thể. Thật sự không phải như vậy. Người Việt Nam chưa hiểu rằng, con người chỉ có thể đoàn kết và chia sẻ bởi một "hư cấu" chứ không phải trên những vấn đề cụ thể. Các tôn giáo là hư cấu, các chủ nghĩa và tư tưởng là hư cấu, tiền bạc và cổ phiếu cũng là hư cấu. Ví dụ, chúng ta có thể đem một xấp giấy (gọi là tiền) để đổi lấy mọi thứ như nhà cửa, xe cộ, vật dụng cần thiết… Hư cấu cũng có cái xấu cái tốt, cái hay cái dở, cái thiện cái ác. Chủ nghĩa cộng sản và phát xít là hư cấu nhưng đã được thực tế chứng mình là sai lầm và độc hại nên bị tẩy chay. Các tôn giáo hay những giấc mơ như "giấc mơ Mỹ", "giấc mơ Việt Nam" là những hư cấu đẹp và hướng thiện nên chúng được tìm kiếm và hướng tới. Ông Nguyễn Gia Kiểng từng chia sẻ với anh em Tập Hợp rằng : "Chính các nhà tư tưởng chính trị mới là những người dẫn dắt và lãnh đạo thực sự thế giới này, còn các chính phủ hay các ông/bà thủ tướng, tổng thống cũng chỉ là người thừa hành, thực thi mà thôi".

Sai lầm lớn là cho rằng chỉ có thể đoàn kết trên những công việc và hành động cụ thể. Sự tan vỡ của Nhà xuất bản Tự Do của Đoan Trang là một ví dụ. Đây chỉ là một tổ chức thuộc xã hội dân sự với sự kết hợp của vài người và cùng hướng đến một mục tiêu rất cụ thể là "in sách". Chúng tôi không biết gì về nội bộ họ nên không có ý kiến gì về chuyện đổ vỡ đó mà chỉ muốn chia sẻ một điều là "xây dựng và gìn giữ một tổ chức là rất khó khăn".  

Đảng cộng sản Việt Nam giành được chính quyền năm 1945 là nhờ họ chia sẻ một hư cấu là chủ nghĩa cộng sản với hứa hẹn mang lại công bằng và bình đẳng cho tất cả mọi người. Thực tế đã chứng mình chủ nghĩa cộng sản là sai, nhảm nhí và là tội ác chống lại nhân loại. Đảng cộng sản đã hoàn toàn bế tắc về mặt tư tưởng và lý luận dẫn đến hệ quả là họ không còn bất cứ dự án hay giải pháp nào cho đất nước. Sở dĩ dù họ đã thất bại hoàn toàn nhưng vẫn còn tồn tại được vì trước mặt họ là một khoảng trống của đối lập dân chủ. Đất nước không thể vô chính phủ dù chỉ một ngày vì rất nguy hiểm. Một nhóm khủng bố hay dân túy nào đó có thể cướp chính quyền và dựng nên một chính quyền mới, còn tệ hại hơn cả chế độ cộng sản.

ttk3

Thiếu vắng tư tưởng chính trị nên Việt Nam đã rơi vào tai họa cộng sản từ năm 1945…

Phong trào dân chủ Việt Nam cũng rơi vào bế tắc không khác gì các đảng phái quốc gia hồi năm 1945 vì sự thiếu vắng tư tưởng chính trị. Ngoài chuyện lên án và chỉ trích chính quyền cộng sản thì phong trào đối lập không có một giải pháp nào cho đất nước. Hậu quả là lòng người ly tán, đạo đức xã hội suy đồi, tan nát, mạnh ai nấy chạy, dẫm đạp lên nhau để sống. Những dấu hiệu cuối cùng báo hiệu cho sự suy vong của Đảng cộng sản Việt Nam ngày càng rõ ràng. Họ không thể lấy bất cứ một thay đổi hay quyết định gì quan trọng được nữa. Việc ‘điện một giá’ với giá gần 3000 VNĐ/kw là một ví dụ.

Chúng ta thử tưởng tượng là nếu vì một lý do gì đó Đảng cộng sản tan rã ngay ngày hôm nay thì tổ chức nào sẽ đảm nhiệm vai trò lãnh đạo đất nước lâm thời? Tổ chức đó đã chuẩn bị những giải pháp gì cho quá trình chuyển tiếp về dân chủ? Ngoài Tập Hợp ra thật tình là chúng tôi chưa thấy ai. Chúng ta đang sống ở thế kỷ 21 nên không còn chuyện âm thầm xây dựng và tập hợp lực lượng rồi chờ cơ hội nổi dậy cướp chính quyền như Việt minh làm hồi năm 1945. Người dân Việt Nam phải nói không dứt khoát với các tổ chức như vậy. Sai lầm năm 1945 đã phải trả giá rất đắt, nước ta rơi vào họa cộng sản 75 năm nay là vì thế.

Chúng ta cùng nhớ lại một biến cố cũng rất quan trọng, ngày này 29 năm trước (19/8/1991) cuộc đảo chính của phe bảo thủ trong Đảng cộng sản Liên xô đã bị Boris Yeltsin đè bẹp và xóa sổ luôn đảng cộng sản. Nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên và hùng mạnh nhất thế giới đã kết thúc trong sự thờ ơ đến khó tin của dân chúng. Đối lập Nga chưa kịp hình thành và cũng không hề có tư tưởng hay dự án chính trị gì cho đất nước nên nước Nga lại rơi vào tay một nhà độc tài mới là Putin. Tương lai nước Nga hoàn toàn u ám và mờ mịt.

ttk4

Nhà nước cộng sản đầu tiên và hùng mạnh nhất thế giới tan vỡ trong sự vui mừng của người dân Xô-Viết…

Bài học lớn nhất mà người Việt Nam cần rút ra từ Cách mạng tháng 8 là phải ủng hộ cho những tổ chức chính trị đứng đắn, có dự án chính trị rõ ràng để căn cứ vào đó mà giám sát, phản biện và kiểm tra xem tổ chức đó có thực hiện đúng như đã đề nghị hay không. Quản trị một đất nước trong thời kỳ toàn cầu hóa là rất khó khăn chứ không thể đến đâu hay đến đấy. Một chính phủ lương thiện, viễn kiến và có trách nhiệm sẽ đưa đất nước hội nhập trọn vẹn vào dòng chảy của thời đại. Đảng cầm quyền phải có tư tưởng chính trị, như một chiếc la bàn giúp họ chèo lái con thuyền đất nước đi đến đích mà không mất phương hướng hay gặp phải những rủi ro và tai nạn trên hành trình dài và gian nan đó.

Việt Hoàng

(18/08/2020)


 
Published in Quan điểm

Sau khi website Thông Luận đăng bài "Bế tắc tư tưởng và đường lối trước đại hội 13" thì một độc giả gửi cho chúng tôi bài viết "Nguy cơ và giải pháp cứu nguy cho Đảng" đăng trên Dân Làm Báo và Boxitvn.net trích đăng lại. Nhận thấy tài liệu này rất thú vị nhưng có vài điểm cần thảo luận để rộng đường dư luận.

dang1

Ban lãnh đạo Đảng cộng sản Việt Nam đang lần lượt tiễn đưa những đồng đảng cũ qua đời, tương lai nào cho những người còn sống ? Ảnh minh họa đám tang tướng Đồng Sỹ Nguyên ngày 10/04/2019 

Trước hết đây không phải là một bài báo mà là một tập tài liệu vì rất dài (41 trang). Tác giả ẩn danh cho biết tài liệu này đang được lưu truyền trong nội bộ Đảng cộng sản Việt Nam và được chia sẻ bởi một đảng viên về hưu. Theo nhận định của chúng tôi thì tài liệu này không phải do một người viết mà là của một nhóm người. Tài liệu được tổng hợp rất công phu và đầy đủ, từ tình hình thế giới đến hiện tình Việt Nam, trong nội bộ đảng cũng như ngoài xã hội.

Tài liệu này có lẽ không dành cho các đảng viên cấp thấp mà phải từ trung, cao cấp trở nên vì nội dung rất rộng lớn và bao trùm lên mọi lĩnh vực nhất là về tư tưởng và đường lối của đảng cộng sản. Nhóm tác giả không "rào trước đón sau", không vuốt ve chính quyền mà đi thẳng vào vấn đề. Tài liệu có hai phần, phần một là "nguy cơ và những vấn nạn nổi cộm" và phần hai là "giải pháp cứu nguy".

Trong phần một, tài liệu đã tổng hợp các nguy cơ đến từ nội tại của đảng, sau đó là của quốc tế và Trung Quốc. Về phần này thì chúng tôi hoàn toàn đồng ý với các nhận định và phân tích của tác giả. Các nguồn trích dẫn rất đầy đủ và khả tín mà ngay cả Hội đồng lý luận trung ương và Viện nghiên cứu chiến lược của Bộ ngoại giao chưa chắc đã làm được.

Phần hai của tài liệu rất thú vị và cần thảo luận. Giải pháp đề nghị thay đổi Việt Nam theo các bước :

1. Hủy bỏ Hiến pháp hiện hành, giải tán Quốc hội, tách đảng cộng sản ra khỏi chính phủ.

2. Thành lập chính phủ lâm thời trong hai năm. Chính phủ lâm thời sẽ soạn thảo Hiến pháp mới. Tổ chức trưng cầu dân ý về bản hiến pháp mới.

3. Ký sắc lệnh về "Hòa hợp và Hòa giải dân tộc", tôn trọng mọi hoạt động của xã hội dân sự và các kết hợp tự do của người dân trên mọi lãnh vực.

4. Ấn định ngày tổng tuyển cử tự do trên toàn quốc để người dân bầu ra các đại biểu quốc hội và thủ tướng chính phủ theo Hiến pháp mới.

5. Chính phủ lâm thời bàn giao quyền lực cho chính quyền mới.

6. Đảng cộng sản Việt Nam sẽ hoạt động bình đẳng như các đảng phái khác.

Quá trình dân chủ hóa đất nước theo kịch bản này là rất cần thiết và tốt đẹp cho đất nước vì quyền lực được chuyển giao trong hòa bình và trật tự, không có đổ vỡ, đập phá hay đổ máu. Đây cũng là lộ trình mong muốn của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên trong Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ Hai. Tuy nhiên, vì lý do gì đó, tác giả đã không đề cập đến vai trò của đối lập dân chủ Việt Nam. Giải pháp đề nghị là "đảng tự dân chủ hóa một mình", đây là điều không khả thi. Nếu tự thay đổi được thì đảng cộng sản đã thay đổi từ lâu chứ không chờ đến bây giờ. Đảng cộng sản Việt Nam không thể tự dân chủ hóa một mình.

Nếu đảng cộng sản chỉ muốn thay "bình mới" nhưng "rượu cũ" hay chuyển hóa về chế độ dân chủ giả hiệu kiểu như nước Nga của Putin thì sẽ không giải quyết được vấn đề gì và đây có lẽ không phải là mong muốn của tác giả. Việc đặt hy vọng vào ông Nguyễn Phú Trọng và Nguyễn Xuân Phúc cũng rất khiên cưỡng. Những người đó không có khả năng để làm những việc như tác giả đề nghị. Cụm từ "Hòa hợp và Hòa giải Dân tộc" cũng sai và không có ý nghĩa. Chính xác phải là "Hòa giải và Hòa hợp Dân tộc". Phải "Hòa giải" trước sau đó mới có thể "hợp tác với nhau" (Hòa hợp).

Không rõ tài liệu này lưu truyền trong nội bộ cho những ai nhưng khả năng cao là nhắm vào thành phần cấp tiến và dân chủ trong đảng. Tài liệu này cho thấy trong nội bộ đảng có những thành phần đảng viên cao cấp hiểu và nhận thức được rất rõ tình hình, thực tại thế giới và Việt Nam. Họ đang muốn thay đổi. Tài liệu này có thể nhằm mục đích thăm dò và đề nghị một giải pháp mới, khác với những thay đổi vụn vặt đã thất bại trong thời gian qua của đảng cộng sản. Sự thật đúng là chỉ có thành phần tiến bộ trong đảng, là những người có tinh thần dân chủ, có trách nhiệm với bản thân và đất nước mới có ý muốn thay đổi chứ đa phần là "ngậm miệng ăn tiền", "mũ ni che tai". Thành phần cấp tiến trong đảng này phải kết hợp lại với nhau thành một lực lượng hùng mạnh để không bị phe bảo thủ trong đảng tiêu diệt và trấn áp.

Tương quan lực lượng là rất quan trọng, phe bảo thủ rất yếu chứ không mạnh, chỉ cần phe cấp tiến có bản lĩnh và quyết tâm là có thể tạo được lực lượng và áp đặt sự thay đổi. Khi lực lượng cấp tiến trong đảng chiếm được ưu thế thì việc tiếp theo là phải "đối thoại" với các tổ chức đối lập dân chủ Việt Nam để hình thành một liên minh dân chủ. Việc dựng các nhân sĩ làm đối lập dân chủ cuội sẽ nhanh chóng bế tắc và gây ra hỗn loạn vì các nhân sĩ không có tư tưởng chính trị và kiến thức chính trị. Họ không biết phải làm gì. Phe cấp tiến chỉ có thể thành công nếu thực lòng dân chủ hóa đất nước và trên tinh thần đó họ biết phải đối thoại với tổ chức dân chủ đối lập nào.

Vì sao chúng tôi khẳng định là Đảng cộng sản Việt Nam không thể dân chủ hóa một mình ? Lý do giản dị là họ đã không còn bất cứ đồng thuận hay lý tưởng chung nào cả. Sợi dây liên kết giữa họ chỉ còn lại mỗi đồng tiền mà đồng tiền thì luôn luôn gây chia rẽ thay vì đoàn kết. Phe cấp tiến trong đảng cũng không thể tự mình dân chủ hóa đất nước mà không kết hợp với một tổ chức dân chủ đối lập đứng đắn vì di sản của Đảng cộng sản Việt Nam để lại vô cùng kinh khủng. Không có bất cứ đảng viên nào có đủ uy tín để làm điều đó. Các đảng viên cao cấp ít nhiều đều bị quần chúng nhìn nhận như là thủ phạm hoặc đồng lõa tiếp tay cho đảng cộng sản. Sự thù ghét và căm phẫn chế độ cộng sản của người dân, nhất là dân oan thế nào thì chắc các đảng viên cộng sản đều biết. Hơn nữa một chính phủ mới (hoặc chính phủ lâm thời) chỉ do phe cấp tiến trong đảng lãnh đạo sẽ tạo ra một tình trạng nguy hiểm cho chính các đảng viên cộng sản. Chính phủ đó phải dân túy, và cách mị dân dễ nhất, được lòng dân nhất là trừng phạt càng nặng, càng nhiều các cựu đảng viên cộng sản càng tốt.

Theo chúng tôi thì chỉ có một liên minh dân chủ mới có thể dân chủ hóa được đất nước theo kịch bản hòa bình mà tác giả đề nghị. Phe cấp tiến trong đảng và một tổ chức dân chủ đối lập đứng đắn sẽ là nòng cốt cho liên minh đó. Quá trình này cần sự góp tay, góp sức của mọi người dân. Công việc rất nhiều và ai phù hợp với công việc gì sẽ làm công việc đó. Phải có sự đồng thuận của toàn dân hoặc đa số người dân thì mọi sự thay đổi mới diễn ra một cách êm thắm và trật tự trong hòa bình.

Như Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên nhận định, một "trật tự dân chủ mới" đang hình thành trên thế giới sau khi hai cường quốc là Mỹ và Trung Quốc rút lui và co cụm lại. Một liên minh dân chủ sẽ hình thành và làn sóng dân chủ lần thứ Tư sẽ tràn tới và quét đi các chế độ độc tài còn sót lại trên thế giới. Nếu các lực lượng dân chủ Việt Nam, trong cũng như ngoài đảng không nỗ lực, quyết tâm và kết hợp lại với nhau để đánh bại thành phần thủ cựu trong đảng nhằm dân chủ hóa đất nước thì Việt Nam sẽ rơi vào tình trạng hỗn loạn và vô chính phủ. Xem cách làm ăn của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) thời gian qua là có thể nhận diện được mối nguy nhãn tiền đó.

Lộ trình dân chủ Việt Nam của nhóm tác giả trên là hoàn toàn hợp lý tuy nhiên không thể thiếu được vai trò của đối lập dân chủ Việt Nam. Việc hình thành một lực lượng dân chủ trong đảng là cần thiết và lực lượng đó phải đủ mạnh để không bị trấn áp. Mọi yếu tố khách quan lẫn chủ quan đều đứng về phía những người dân chủ Việt Nam. Chúng ta chỉ còn thiếu quyết tâm và một kết hợp cần có.

Tập Hợp sẵn sàng hợp tác với các lực lượng cấp tiến trong đảng để cùng hình thành một liên minh dân chủ vì Tập Hợp là một lực lượng dân chủ, mục tiêu cuối cùng của chúng tôi là dân chủ hóa đất nước. Mọi tổ chức hay lực lượng dân chủ đều là đồng minh của chúng tôi. Chúng tôi cũng không có ý định "dân chủ hóa đất nước một mình". Chúng tôi cần sự chung tay góp sức của tất cả mọi người Việt Nam. Với chúng tôi "chính trị là việc chung", là "những cố gắng chung để có thành công chung".

Dù tác giả tập tài liệu trên vẫn chưa đề cập đến vai trò không thể thiếu của đối lập dân chủ Việt Nam nhưng chúng tôi ghi nhận nỗ lực và sự dũng cảm của họ trong việc tìm kiếm một lối thoát cho dân tộc và cho chính họ. Đảng cộng sản không thể có tương lai nhưng những người cộng sản thì hoàn toàn có tương lai trong một thể chế dân chủ hậu cộng sản. Nếu Tập Hợp có mặt trong liên minh dân chủ sắp tới thì chúng tôi sẽ cố gắng và nỗ lực tối đa để không một giọt máu nào, của bất cứ một người Việt Nam nào, phải đổ xuống.

Việt Hoàng

(30/06/2020)

Published in Quan điểm
jeudi, 18 juin 2020 08:17

Học làm chính trị ở đâu ?

Chính trị là lĩnh vực đặc biệt, nó không thể chính xác và rạch ròi như toán học vì thế ai cũng có thể nói và bàn luận về chính trị dù không phải ai cùng biết và hiểu rõ về chính trị. Trên thực tế, chính trị là bộ môn tổng hợp của nhiều bộ môn, là kiến thức tổng hợp của nhiều kiến thức. Chính trị rất khó khăn chứ không hề đơn giản. Chính trị quyết định mọi vấn đề quan trọng, lớn nhỏ của đất nước và tác động đến cuộc sống của mỗi người.

politic1

Chính trị là bộ môn tổng hợp của nhiều bộ môn, là kiến thức tổng hợp của nhiều kiến thức. Ảnh minh họa 

Một tiến sĩ nghiên cứu về chính trị cũng chỉ là một chuyên viên, tức là quần chúng và khác với những người hoạt động chính trị chuyên nghiệp. Người làm chính trị mưu tìm giải pháp cho cả dân tộc còn các nhà nghiên cứu chính trị chỉ làm công việc mưu sinh.

Trí thức Việt Nam hầu như tâm đắc với ý kiến là cần phải "khai dân trí" cho người dân. Họ cho rằng khi người dân khôn ra và hiểu được vấn đề thì sẽ đứng dậy và tạo ra sự thay đổi "đẩy thuyền đi là dân, lật thuyền cũng là dân". Chẳng có gì đảm bảo cho xác quyết đó cả. Ngoài ra còn nhiều câu hỏi quan trọng khác : Ai là người có đủ trình độ và kiến thức để khai dân trí ? Tiêu chuẩn nào để một người được xem là trí thức ? Ai là người "khai sáng" cho trí thức ?

Có thể hiểu giản dị rằng trí thức là những người có kiến thức trên mức trung bình, có hiểu biết, có quan tâm xã hội và dám nói, dám làm, dám bảo vệ những điều đúng đắn. Trí thức là người có tinh thần trách nhiệm với cộng đồng, tôn trọng lẽ phải và sự thật vì thế bắt buộc phải lương thiện và dũng cảm.

Không phải tri thức tự nhiên sinh ra mà phải trải qua một quá trình học hỏi nghiêm túc. Học hỏi về chính trị ở đâu ? Tất nhiên là học từ các nhà tư tưởng chính trị. Thế nào là một nhà tư tưởng chính trị ? Các nhà tư tưởng chính trị là những người uyên bác, có viễn kiến vượt lên thời đại và tư tưởng của họ tạo ra sự thay đổi tích cực cho xã hội. Tư tưởng chính trị chỉ được xem là đúng khi nó làm cho xã hội tốt đẹp và nhân văn hơn. Các-Mác (Karl Marx) không thể xem là nhà tư tưởng chính trị vì "tư tưởng" của ông đã gián tiếp giết hại hơn 100 triệu người trên trái đất.

Có nhiều người tự tin cho rằng mình đã đủ kiến thức và hiểu biết để "khai dân trí" cho người khác. Thực tế, các ý kiến về chính trị của cá nhân thường là sai so với những ý kiến của những người có sinh hoạt trong các tổ chức nghiêm túc. Tổ chức là môi trường để học hỏi về chính trị, là nơi sản xuất và sàng lọc các ý kiến. Các ý kiến của người tham gia tổ chức đã được kiểm tra và sàng lọc trước trong nội bộ, bởi những người có hiểu biết và quan tâm về chính trị, vì thế những ý kiến đó thường có chất lượng hơn những ý kiến cá nhân. Chỉ có những người xem nhau như là chí hữu hay anh em mới có sự thẳng thắn và chân thành khi nhận xét về các ý kiến của nhau.

politic2

Phạm Quỳnh, một học giả lớn của Việt Nam thời Pháp thuộc. Ảnh minh họa Phạm Quỳnh tại văn phòng Lại bộ Thượng thư (Huế – 1942).

Việt Nam có những ai được xem là nhà tư tưởng chính trị ? Cách đây 7 thế kỷ, dân tộc ta có một nhân vật kiệt xuất là Nguyễn Trãi (1380-1442), tư tưởng của ông lóe sáng trong tác phẩm bất hủ "Bình Ngô Đại Cáo" : "Đem đại nghĩa thắng hung tàn, lấy chí nhân thay cường bạo…". Sang đầu thế kỷ 20, có nhà cách mạng Phan Châu Trinh (1872-1926) với chủ trương "đấu tranh bất bạo động" và "khai dân trí"… Ông là người Việt Nam đầu tiên có tư tưởng dân chủ nhưng rất tiếc là ông đã không diễn tả một cách rõ ràng và cụ thể về dân chủ để các thế hệ mai sau tiếp bước. Phạm Quỳnh (1892-1945) là một học giả lớn của Việt Nam, kiến thức của ông được xem là uyên bác nhất thời Pháp thuộc nhưng ông đã không vạch ra được một con đường đi cho dân tộc. Phan Bội Châu (1867-1940) hay Hồ Chí Minh (? - 1969) thì đã không vượt thoát ra khỏi được văn hóa Khổng giáo, ngoài giải pháp bạo lực và dựa vào ngoại bang để làm cách mạng ra họ chẳng có gì mới. Còn lại bao nhiêu trí thức của Việt Nam thuộc thế hệ 1945 và 1975 đã qua đi mà không để lại một di sản nào cho hậu thế.

Chúng ta chưa có những nhà tư tưởng, nhất là tư tưởng chính trị vì lịch sử của nước ta là các cuộc chiến liên miên, thời gian hòa bình và thịnh trị rất ngắn ngủi, hơn nữa văn hóa Việt Nam là văn hóa Nho giáo (Khổng giáo). Người sĩ phu Khổng giáo bị mặc định là nô lệ, tôi tớ cho vua chúa chứ không phải là những người tranh đấu cho cái đúng, cái tốt trong xã hội.

"Văn minh Khổng giáo kiểm soát và tha hóa một cách tuyệt đối những người có học được gọi là giai cấp sĩ. Họ được giáo dục để coi việc phục tùng một cách tuyệt đối và làm dụng cụ vô điều kiện cho kẻ cầm quyền như một vinh dự và một đạo lý. Đạo đức của kẻ sĩ chỉ giản dị là trung thành với vua, ngay cả một hôn quân bạo chúa" (*).

Chính vì thiếu vắng các nhà tư tưởng nên cho đến ngày hôm nay chúng ta vẫn đang ở trong kỷ nguyên thứ nhất, kỷ nguyên của thời kỳ dựng nước và giữ nước. Chúng ta vẫn chưa bước vào kỷ nguyên thứ hai : Kỷ nguyên của dân chủ và tự do. Thiếu vắng tư tưởng chính trị để soi đường dẫn lối nên con thuyền Việt Nam ra khơi mà không hề có la bàn và một thủy thủ đoàn đúng nghĩa cần phải có.

Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên (Tập Hợp) may mắn hơn vì được một nhà tư tưởng chính trị uyên bác, có viễn kiến đồng thời cũng là một nhà cách mạng là ông Nguyễn Gia Kiểng dẫn dắt và lãnh đạo. Theo ý kiến cá nhân người viết thì ông là nhà tư tưởng chính trị đầu tiên trong lịch sử Việt Nam. Tư tưởng của ông nói riêng và của Tập Hợp nói chung được trình bày qua hai tác phẩm là "Tổ Quốc Ăn Năn""Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ Hai". Có thể nói tư tưởng của Tập Hợp đã được hệ thống và diễn đạt một cách trong sáng, rõ ràng, đầy đủ và cụ thể. Tuy nhiên vì quá mới đối với người Việt Nam nên tư tưởng đó vẫn chưa nhận được sự ủng hộ đáng ra phải có. Sở dĩ người Việt chưa ủng hộ, chưa hiểu, chưa thông suốt vì tư tưởng của Tập Hợp không giống với văn hóa truyền thống của Việt Nam. Tư tưởng của Tập Hợp đặt trên các giá trị nền tảng như tôn trọng sự thật, lẽ phải, lương thiện, đạo đức, hợp tác, bao dung, liên đới, viễn kiến và trách nhiệm. Thay đổi văn hóa của cả một dân tộc chưa bao giờ là chuyện dễ dàng và nhanh chóng. Cần phải có thời gian.

politic3

Tư tưởng của Nguyễn Gia Kiểng nói riêng và của Tập Hợp nói chung được trình bày qua hai tác phẩm là "Tổ Quốc Ăn Năn" và "Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ Hai".

Quan điểm của Tập Hợp là tư tưởng chính trị phải đi trước và dẫn đường cho các cuộc cách mạng và chỉ có các cuộc cách mạng bất bạo động, ôn hòa mới có thể xây dựng được một thể chế dân chủ. Chúng tôi phản đối bất cứ một hình thức bạo lực nào. Nhưng muốn thế thì người Việt Nam phải có đồng thuận với một dự án chính trị của một tổ chức chính trị dân chủ nào đó. Không có đồng thuận thì chỉ có các cuộc cách mạng bạo lực và đập phá. Đất nước không thể gượng dậy sau các cuộc cách mạng bạo lực như vậy.

Trong đấu tranh chính trị bằng phương pháp ôn hòa thì "lời nói" là tất cả. Lời nói đó là tư tưởng, là lý luận vì vậy phải xem đấu tranh trên mặt trận tư tưởng và lý luận là quan trọng nhất. Trên mặt trận này thì muốn hay không trí thức cũng phải đi trước để dẫn đường cho dư luận và quần chúng. Một số người và cả đảng cộng sản vẫn xem lối đấu tranh của Tập Hợp là "cải lương" vì họ quen với lối tranh đấu tranh bằng bạo lực. Sự thực là không có quốc gia văn minh nào đấu tranh chính trị bằng bạo lực. Tất cả đều bằng lời nói, tư tưởng và lý luận thông qua nghị trường.

Tập Hợp cho rằng, thuyết phục được trí thức thì tất sẽ thuyết phục được quần chúng. Người dân họ cảm nhận được ai là trí thức và ai là đúng, ai là sai nhưng họ không thể lý luận sâu sa. Nếu chiến thắng trên mặt trận tư tưởng và lý luận thì sẽ hiệu triệu được quần chúng và khi đó sẽ buộc đảng cộng sản ngồi vào bàn đàm phán. Như Tập Hợp đã phân tích, hai nhiệm vụ chính của phong trào dân chủ Việt Nam là "thuyết phục và kết hợp", và để làm được việc đó thì trí thức phải tiên phong.

Để tránh lạc đường và phân tâm trước các biến cố xảy ra trước mặt hàng ngày thì người làm chính trị phải có kiến thức về chính trị. Tranh đấu mà không có kiến thức chính trị và tư tưởng chính trị thì cũng giống người đi biển không có la bàn. Không đâm vào núi băng này thì cũng đụng vào tảng đá ngầm khác.

politic4

Tác phẩm Tổ Quốc Ăn Năn và ông Nguyễn Gia Kiểng tại nhà riêng (2019) - Ảnh minh họa 

Hiện tượng nhiều người tranh đấu Việt Nam đặt mọi hy vọng vào Donald Trump là biểu hiện của sự thiếu hụt nghiêm trọng về tư tưởng chính trị. Thái độ đó phơi bày sự bế tắc, tuyệt vọng, bất lực và vọng ngoại. Trump chưa bao giờ và sẽ không bao giờ xứng đáng là một người dân chủ vì đã phủ nhận hoàn toàn các giá trị của dân chủ. Không thể lấy cứu cánh biện minh cho phương tiện. Một mục tiêu tốt đẹp và nhân văn phải được thực thi bởi những phương tiện lành mạnh và lương thiện chứ không phải bằng sự dối trá và thủ đoạn. "Cuồng Trump" là hiện tượng khủng hoảng về các giá trị đạo đức. Hy vọng sau khi Trump thất cử thì những người đó có lý do và thời gian để ngẫm nghĩ lại bản thân mình và khám phá ra đâu là các giá trị cần có đối với những người làm chính trị đứng đắn.

Trong 38 năm qua Tập Hợp đã làm được rất nhiều việc như hoàn thiện và liên tục cập nhật dự án chính trị của mình, đó là một đóng góp trí tuệ rất lớn về tư tưởng chính trị cho phong trào dân chủ Việt Nam. Các bài chính luận của anh em Tập Hợp đã bổ sung cho dự án chính trị và là nguồn tham khảo, nghiên cứu và học hỏi quan trọng về chính trị và các hoạt động chính trị cho những người tranh đấu. Chúng tôi cũng đã có một khoảng thời gian cần thiết để trao đổi, học hỏi và xây dựng một đội ngũ nhân sự nòng cốt, là những người không chỉ hiểu rõ mà còn thấm sâu vào tâm hồn tinh thần dân chủ đa nguyên của tổ chức. Chúng tôi đã chuẩn bị và sẵn sàng cho một cuộc thay đổi về dân chủ trong tương lai chứ không chờ đợi một phép màu hay một ân huệ nào cả.

Tập Hợp vẫn tiến về phía trước, một cách từ tốn chứ không đứng yên một chỗ. Tập Hợp cũng không hề giáo điều và cứng nhắc, bằng chứng là dự án chính trị của chúng tôi vẫn liên tục được cập nhật sau mỗi năm năm. Tư tưởng chính trị của Tập Hợp ngày càng nhận được sự chia sẻ và đồng thuận của nhiều trí thức Việt Nam. Sự phát triển của Tập Hợp vẫn còn chậm, lỗi đó không phải hoàn toàn từ phía chúng tôi mà vì văn hóa và tư duy của người Việt Nam vẫn chưa kịp thích nghi với những tư tưởng và giá trị mới.

Anh em Tập Hợp vẫn thường xuyên học hỏi về chính trị. Chúng tôi học hỏi từ ông Nguyễn Gia Kiểng, học hỏi từ mọi người và học hỏi lẫn nhau. Chúng tôi cũng thường xuyên đọc và cập nhật tư tưởng chính trị của thế giới. Tất cả suy tư và trăn trở của chúng tôi đều chú trọng cho dự án dân chủ hóa đất nước thay vì các dự án cá nhân. Niềm tin của chúng tôi là "nước nổi, bèo nổi". Khi đất nước có dân chủ và tự do thì trí tuệ và sức mạnh của 100 triệu người Việt Nam sẽ được giải thoát và cuộc sống của mỗi người trong chúng ta sẽ được cải thiện. Chúng ta có thể biến "Giấc mơ Việt Nam" thành hiện thực ngay trên mảnh đất quê hương. Người Việt không còn phải bỏ xứ ra đi, phiêu bạt nơi chân trời góc bể mà không biết tương lai ngày mai sẽ ra sao.

Việc ai cũng nói, cũng bàn về chính trị đã nói lên sự quan trọng của nó, vấn đề là phải có kiến thức về chính trị thì các cuộc thảo luận về chính trị mới có chất lượng và ý nghĩa. Vai trò của trí thức Việt Nam, của những người "dẫn đường" là rất quan trọng.

Việt Hoàng

(18/06/2020)

(*) Nguyễn Gia Kiểng, 45 năm sau, một truyện thuyết cho tương lai, 02/05/2020

Published in Quan điểm

Danh sách các tổ chức chính trị Việt Nam trước năm 1975 rất dài nhưng tất cả đều “biến mất” sau biến cố 30/4/1975. Một số tổ chức được khôi phục lại tại hải ngoại sau đó, chủ yếu là tại Mỹ. Đông nhất là các tổ chức tách ra từ Việt Nam Quốc Dân Đảng của (chủ tịch) Nguyễn Thái Học, tiểu biểu là hai tổ chức: Tân Đại Việt của ông Nguyễn Ngọc Huy và Đảng Đại Việt Cách Mạng của ông Hà Thúc Ký, được khôi phục lại năm 1988 tại Mỹ.

Sau 1975 tại Việt Nam, chính thức chỉ còn một tổ chức chính trị duy nhất đó là Đảng cộng sản và hai tổ chức ngoại vi của nó là Đảng xã Hội Việt Nam của Nguyễn Xiển và Đảng Dân Chủ Việt Nam của Dương Đức Hiền. Hai tổ chức này đều bị dẹp bỏ năm 1988.

Có khá nhiều tổ chức “bất hợp pháp” trong nước được thành lập như Đảng Thăng Tiến Việt Nam của linh mục Nguyễn Văn Lý, Đảng Vì Dân của Nguyễn Công Bằng, Đảng Dân Chủ Việt Nam của Hoàng Minh Chính, Con đường Việt Nam của Trần Huỳnh Duy Thức...

Ở hải ngoại sau năm 1975 có thêm các đảng chính trị như Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên, Việt Nam Canh tân Cách mạng Đảng (Đảng Việt Tân) của Đỗ Hoàng Điềm, đảng Nhân Dân Hành Động của Nguyễn Sĩ Bình và Nguyễn Xuân Ngãi (đây là tổ chức do công an Việt Nam lập ra để bắt bớ những người đối lập), đảng Dân chủ Nhân dân của Đỗ Thành Công và bảy ‘chính phủ lâm thời’ của Nguyễn Hữu Chánh (2003), Đào Minh Quân, Lý Tòng Bá, Nguyễn Ngọc Bích, Nguyễn Bá Cẩn, Nguyễn Thế Quang, Trần Dần...

chinhphuluuvong1

Những “chính phủ lưu vong” như thế này không phải là các tổ chức chính trị mà chỉ là “phường chèo”.

Trước hết cần hiểu thế nào là một tổ chức chính trị? "Một tổ chức chính trị là tập hợp của những người cùng chia sẻ một lý tưởng chính trị với mong muốn tham gia vào chính trường, được nắm quyền để thay đổi xã hội theo những giá trị mà tổ chức đó đề nghị và theo đuổi".

Một tổ chức chính trị thật sự phải có ít nhất hai điều kiện: Một tư tưởng chính trị và một đội ngũ nhân sự chính trị. Đó cũng chính là hai thứ mà các tổ chức chính trị đóng góp cho phong trào dân chủ Việt Nam. Tư tưởng chính trị để làm kim chỉ nam dẫn đường cho các thành viên của tổ chức và đồng thời tư tưởng đó phải được đúc kết thành văn bản với tên gọi “Dự án chính trị” (hay cương lĩnh chính trị) để giới thiệu cho người dân. Bất cứ một tổ chức nào cũng phải đưa ra được một Dự án Chính trị để người dân biết tổ chức đó đề nghị những gì, muốn gì và sẽ làm gì trong hiện tại lẫn tương lai. Đội ngũ cán bộ nòng cốt, là những người nắm rõ tư tưởng đường lối của tổ chức, thống nhất trong lập trường và trong mọi hành động của tổ chức nhằm thực hiện những gì mà tổ chức đề nghị trong Dự án chính trị.

Nếu mọi người đồng ý với nhận định trên thì có thể thấy là các tổ chức chính trị hiện nay của Việt Nam mà tôi vừa liệt kê ở trên, hầu hết đều không có thực chất. Theo nhận định của chúng tôi thì hiện giờ chỉ còn hai tổ chức đang hoạt động là Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên và Việt Tân. Tất cả các đảng phái khác chỉ còn tên chứ không có hoạt động gì. Thỉnh thoảng các tổ chức ở Mỹ cũng ra vài bản tuyên bố này nọ, nhân một sự kiện nào đó nhưng chúng đều rơi vào sự thờ ơ của quần chúng.

Bảy (7) “chính phủ lưu vong” như của Đào Minh Quân hoàn toàn không phải là các tổ chức chính trị mà chỉ là những “phường chèo” do mấy ông già về hưu, không có việc gì làm, buồn, nên bày ra để mua vui với nhau. Điều đáng nói là Đảng cộng sản Việt Nam đã bắt bớ và kết tội không ít người dân trong nước với lý do tham gia vào các tổ chức “phường chèo” đó. Lên án các tổ chức “phường chèo” là tất nhiên nhưng lên án họ một thì phải lên án đảng cộng sản hai. Đảng cộng sản đã mất hết sĩ diện lẫn sự xấu hổ khi buộc tội người dân vì tham gia vào các “chính phủ lưu vong” như vậy. Đảng cộng sản thừa biết đó là các phường chèo và họ đâu có gây hại gì cho chính quyền.

Đấu tranh chính trị là làm những gì? Không phải ai cũng biết điều này. Đã có nhiều người hiểu ra rằng, đấu tranh chính trị luôn là đấu tranh giữa các tổ chức chính trị với nhau chứ không phải giữa các cá nhân. Đảng cộng sản Việt Nam là một tổ chức chính trị vì thế để chiến thắng nó thì phải có một tổ chức chính trị ngang tầm hoặc hơn tầm.

Phương pháp hay lộ trình tranh đấu của một tổ chức chính trị để dành được chính quyền bằng phương pháp bất bạo động là gì? Theo chúng tôi thì phương pháp đó là: "Mỗi một tổ chức chính trị sẽ đưa ra một ‘giải pháp thay thế’ với những khác biệt so với chính sách hiện hành, thuyết phục người dân, vận động tranh cử và cố gắng dành chiến thắng trong các cuộc bầu cử công khai để trở thành đảng cầm quyền. Cuối cùng là thực thi những giải pháp đã đề nghị". (1)

luatkhoa2

Giải pháp thay thế của Tập Hợp được trình bày rất rõ ràng và đầy đủ trong Dự án chính trị có tên gọi: Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ Hai.

Muốn chiến thắng đảng cộng sản và thiết lập dân chủ cho Việt Nam thì phong trào dân chủ phải có một vài tổ chức chính trị thực sự có tầm vóc. Các tổ chức chính trị này phải có một “giải pháp thay thế” khả thi để thuyết phục và động viên quần chúng. Quần chúng cần một giải pháp mới và một niềm tin vào thắng lợi. Họ cần được hướng dẫn và lãnh đạo, quan trọng nhất, quần chúng cần biết sau chế độ cộng sản sẽ là gì? Nếu không hình dung được tương lai thì quần chúng sẽ không ủng hộ cho bất cứ cuộc cách mạng nào. Giải pháp thay thế của Tập Hợp được trình bày rất rõ ràng và đầy đủ trong Dự án chính trị có tên gọi: Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ Hai.

Như vậy nhiệm vụ chính của các tổ chức đối lập là đưa ra một “giải pháp thay thế” cho “giải pháp cộng sản” và thuyết phục người dân rằng giải pháp đó sẽ mang lại tự do, dân chủ cho mọi người và sự phồn vinh cho đất nước. “Hành động” quan trọng nhất trong cuộc tranh đấu hiện nay chủ yếu là trên mặt trận lý luận và tư tưởng. Hai nhiệm vụ của các tổ chức chính trị là thuyết phục và kết hợp.

Hầu hết các tổ chức đối lập hiện nay không hoặc chưa đưa ra được các giải pháp cho Việt Nam. Cứu cánh (mục đích sau cùng) của một tổ chức dân chủ là mang lại tự do và dân chủ thực sự cho Việt Nam. Đánh bại Đảng cộng sản chỉ là một công việc trên hành trình thiết lập dân chủ cho đất nước chứ đó không phải là cứu cánh. Nếu thuyết phục được người dân để họ ủng hộ cho một giải pháp mới thì khi đó không cần phải xuống đường biểu tình thì Đảng cộng sản cũng phải rút lui vào lịch sử. Đảng cộng sản Liên Xô đã sụp đổ dù không có các tổ chức đối lập dân chủ. Tuy nhiên, vì thiếu vắng các tổ chức dân chủ thực sự nên hậu quả là nước Nga đã chuyển hóa từ chế độ độc tài tập thể sang độc tài cá nhân (Putin).

Một tổ chức dân chủ phải có tư tưởng và nhân sự. Nhân sự của các tổ chức đối lập là bí mật của các tổ chức vì vậy để nhận diện các tổ chức chính trị dân chủ đối lập chỉ còn một cách là nhìn vào tư tưởng, dự án chính trị và lãnh đạo của tổ chức đó.

Tầm vóc của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên vẫn còn khá khiêm tốn vì chưa nhận được sự ủng hộ của người dân, nhất là trí thức Việt Nam. Văn hóa Khổng Giáo vẫn còn ngự trị và chi phối mạnh mẽ tư duy của giới trí thức Việt Nam. Nên biết văn hóa Khổng Giáo hoàn toàn mâu thuẫn và chống đối văn hóa dân chủ. Trí thức Khổng Giáo được đào tạo để làm công cụ, tay sai cho chế độ chứ không phải để tranh đấu và lãnh đạo xã hội.

Suốt mấy ngàn năm lịch sử của nước ta, các cuộc thay đổi triều đại đều do các quan võ hoặc các anh hùng hảo hán lãnh đạo chứ chưa bao giờ do giới trí thức lãnh đạo, kể cả cuộc cách mạng cộng sản.

Cuộc cách mạng lần này dứt khoát là phải do trí thức lãnh đạo. Có thế Việt Nam mới thực sự bước vào kỷ nguyên dân chủ. Nếu không chúng ta chỉ thay đổi chế độ độc tài cộng sản bằng một chế độ độc tài khác như ở Nga và các nước thuộc Liên Xô cũ.

Cuộc cách mạng dân chủ của chúng ta khác hẳn với cuộc cách mạng cộng sản. Nó là cuộc cách mạng của trí tuệ, lẽ phải và lòng quảng đại; nó dứt khoát từ chối bạo lực và hận thù. Nhưng nó cũng vẫn là một cuộc cách mạng và phải cũng diễn ra theo qui luật của những cuộc cách mạng. Vì thế chúng ta không thể tiết kiệm những cố gắng để xây dựng một tổ chức mạnh về cả tư tưởng lẫn đội ngũ. Không thể đốt giai đoạn”. (2)

Cuộc cách mạng do trí thức lãnh đạo khác gì các cuộc cách mạng khác trong lịch sử Việt Nam? Khác biệt lớn nhất và quan trọng của cuộc cách này này là quan niệm về chính trị. Phải xem chính trị là đạo đức ứng dụng, là một cố gắng thể hiện, qua pháp luật, lẽ phải và các giá trị đạo đức trong xã hội. Cứu cánh của chính trị là phục vụ và tôn vinh con người. Như vậy, bắt buộc những người hoạt động chính trị phải có sự hiểu biết về quốc gia và thế giới, hiểu biết về cách vận hành của các định chế quốc tế và bộ máy nhà nước. Đức tính mà những người làm chính trị cần có đó là sự dũng cảm, lòng bao dung, sự lương thiện, tôn trọng lẽ phải, sự thật và nhất là lý tưởng phục vụ con người và xã hội.

Cuộc cách mạng này “không nhằm tiêu diệt hay hạ nhục bất cứ ai mà để tôn vinh mọi người, tôn vinh quyền làm người và quyền được hưởng hạnh phúc như một dân tộc lớn mà dân tộc ta rất xứng đáng để có”.

(Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ Hai)

Sở dĩ trí thức Việt Nam vẫn chưa ủng hộ cho các tổ chức đối lập là vì họ không hiểu, thế nào là một tổ chức chính trị, cứu cánh của hoạt động và đấu tranh chính trị là gì? Họ không biết vì họ không muốn biết chứ không phải vì chúng quá khó hay vì chúng chưa được khám phá.

Các tổ chức đối lập dân chủ Việt Nam muốn nhận được sự ủng hộ của người dân thì phải thay đổi các quan niệm cũ về hoạt động chính trị bằng những quan niệm mới, văn minh, tiến bộ và phù hợp với thời đại. Trí thức và người dân Việt Nam cũng thế, phải dành thì giờ để tìm hiểu về chính trị và các tổ chức chính trị để quyết định nên ủng hộ cho tổ chức nào. Đảng cộng sản Việt Nam đã chết vì nó không có bất cứ một Dự án chính trị nào cho đất nước. Chủ nghĩa Mác Lênin đã được thực tế chứng minh là hoang tưởng, độc ác và nhảm nhí. Chủ nghĩa đó đã bị cả thế giới lên án như là tội ác chống lại nhân loại và đã bị vứt vào sọt rác của lịch sử.

Việt Hoàng

(16/04/2020)

(1). https://www.thongluan.blog/2020/01/tranh-au-nao-e-thang-loi-viet-hoang.html?

(2). https://www.thongluan.blog/2016/12/chon-lua-giua-van-ong-quan-chung-va.html

Published in Quan điểm

khai1

Một tài liệu mà mọi người dân chủ Việt Nam phải có. Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ Hai trình bày một cách cô đọng nhưng chính xác những gì cần biết. Tại sao chúng ta lại là chúng ta ngày nay ? Đất nước đang đứng trước những thử thách và hy vọng nào ? Chúng ta có thể mơ ước tương lai nào và phải đấu tranh như thế nào để thực hiện ước mơ đó ?

Một dư án tương lai lạc quan nhưng khả thi cho Việt Nam, đồng thời cũng là một tác phẩm văn hóa và văn chương chính trị.

Đặt mua sách trên Amazon (sẽ nhận được sách chậm nhất là sau hai ngày) :

Tại Mỹ (12 USD) :  amazon.com

Tại Pháp (11,69 €) :  amazon.fr

Tai Anh (7,94£) :  amazon.co.uk

Tại Đức (11,85 €) : amazon.de

Các bạn có thể tải về (download) dạng PDF : khai-sang-ky-nguyen-thu-hai.pdf 

Đọc trên Facebook : Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ Hai 

**************

Cảm tưởng :

(…) Tự trong thâm tâm, chúng tôi cho rằng anh chị em Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên phải có niềm tin để tin vào tiền đồ của đất nước, và phải có niềm hãnh diện.

(…) Trên bình diện khai phá và xây dựng nguồn tư tưởng làm ý thức hệ căn bản của tổ chức, ông Nguyễn Gia Kiểng và các chí hữu của ông cũng đã tạo cho tổ chức của mình một bản sắc cá biệt và một tầm uy tín có hạng kể từ khi tổ chức được thành hình cho đến ngày hôm nay.

Nguyễn Đức Cung

(học giả, sử gia, nhà lý luận của Đảng Đại Việt)

(…) Nội dung trong cuốn sách là cả một sự bao quát lớn về tình hình đấu tranh hiện nay.

Người Buôn Gió

(nhà báo độc lập)

Dự án chính trị Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ Hai, vừa ra mắt ở California và Paris, là bản tu chính lần thứ tư dự án đầu tiên, cũng là bản dự án hoàn chỉnh, đầy đủ nhất, được thảo luận công phu nhất trong nội bộ Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên trước khi được trình làng rộng rãi.

Bùi Tín

(nhà báo, cựu đại ta phó tổng biên tập nhất báo Nhân Dân, tiếng nói của Đảng cộng sản Việt Nam)

Tôi đồng ý với Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên là chúng ta "đã không đầu tư đủ suy nghĩ để nhìn rõ những vấn đề trọng đại đặt ra cho mình và để tìm ra hướng giải quyết." Tôi cũng đồng ý là "chúng ta cần khẩn cấp một bước nhảy vọt về tư tưởng chính trị để nhanh chóng đạt tới đồng thuận trên nhũng giá trị nền tảng mới cho tổ chức xã hội."

Lê Xuân Khoa

(học giả, cựu viện trường Đại Học Sài Gòn)

*******************

Mua sách Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ Hai để ủng hộ Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên ! 

Việt Hoàng, 21/06/2015

Độc giả của Thông Luận, các thân hữu của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên và những ai quan tâm đến chính trị Việt Nam đều biết là trong hai ngày 30/5/2015 tại trụ sở báo Người Việt Hoa Kỳ và ngày 6/6/2015 tại Paris-Pháp, chúng tôi đã ra mắt cuốn sách Khai sáng kỷ nguyên thứ hai. Cuốn sách này là một tác phẩm khoa học-chính trị công phu nhất, đồ sộ nhất và có nội dung phong phú nhất từ trước đến nay của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên.

Đây là Dự Án Chính Trị 2015 vừa được chúng tôi cập nhật và tu chính vào cuối năm 2014. Cuốn sách này là tư tưởng, nền tảng, cương lĩnh và định hướng của chúng tôi về một giải pháp chính trị nhằm thay thế cho "giải pháp cộng sản" đã thực thi tại Việt Nam 70 năm qua.

Có lẽ đến giờ phút này thì nhiều người Việt Nam đã hoàn toàn thất vọng với những gì mà đảng cộng sản Việt Nam thực thi trong suốt 70 năm cầm quyền tuyệt đối và duy nhất tại Việt Nam. Chính vì Đảng cộng sản Việt Nam đã cầm quyền tuyệt đối và duy nhất tại Việt Nam trong suốt 70 năm qua nên trách nhiệm của Đảng cộng sản Việt Nam về những thất bại và sự tụt hậu của Việt Nam cũng là "tuyệt đối và duy nhất". Không còn lý lẽ gì để biện minh cho sự phá sản và thất bại của chủ nghĩa Mác-Lênin tại nước ta. Chính ông tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng cũng từng than thở rằng không biết đến cuối thế kỷ 21 thì chủ nghĩa cộng sản tại Việt Nam đã thành công hay chưa ?

Bảy mươi (70) năm tại Miền Bắc và 40 năm tại Miền Nam là quá đủ cho cuộc thí nghiệm về chủ nghĩa cộng sản theo đường lối Mác-Lênin. Đã đến lúc đoạn tuyệt với chủ nghĩa cộng sản tại Việt Nam.

Một câu hỏi rất quan trọng mà nhiều người dân đặt ra lúc này là: Chế độ nào sẽ thay thế cho Đảng cộng sản Việt Nam trong tương lai ? Câu trả lời chỉ có một : Chế độ dân chủ. Tuy nhiên hình hài và khuôn mặt của chế độ dân chủ đó là như thế nào thì không phải ai cũng hình dung ra được. Chính vì không hình dung ra được mô hình của một nước Việt Nam dân chủ trong tương lai nên nhiều người dân lẫn trí thức Việt Nam vẫn chưa đủ tự tin, cảm hứng và sức mạnh để dấn thân cho công cuộc dân chủ hóa đất nước.

Muốn đập bỏ ngôi nhà cũ kỹ để xây lại một ngôi nhà mới thì người dân cần biết ngôi nhà mới đó sẽ như thế nào ? Có tốt hơn hơn ngôi nhà cũ hay không ? Họ sẽ sống ra sao trong ngôi nhà mới đó ? Bản thiết kế của ngôi nhà mới sẽ ra sao ?… Sở dĩ phong trào dân chủ Việt Nam vẫn chưa thuyết phục được người dân Việt Nam tham gia và ủng hộ cho mình cũng là vì lý do đó.

Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên là một tổ chức chính trị dân chủ đối lập có tham vọng thay đổi lịch sử Việt Nam. Hai công việc mà chúng tôi mất nhiều công sức nhất để thực hiện trong hơn 30 năm qua đó là "xây dựng một cơ sở tư tưởng" và "xây dựng một đội ngũ cán bộ nòng cốt". "Cơ sở tư tưởng" mà chúng tôi muốn nói đến đó là một mô hình, là hình hài và khuôn mặt của một nước Việt Nam dân chủ trong tương lai mà chúng tôi đề nghị cho quốc dân và đồng bào Việt Nam. Có thể vẫn có ai đó cho rằng công việc của chúng tôi đang làm là mất thì giờ, lý thuyết suông và không hiệu quả nhưng đó lại là chủ thuyết hành động của chúng tôi. Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên cho rằng phải đưa ra được một mô hình của nhà nước và xã hội Việt Nam trong tương lai, thuyết phục mọi người dân Việt Nam chấp nhận mô hình đó… để rồi có được sự thống nhất và đồng thuận chung, cuối cùng mới đến giai đoạn hành động, tức là vận động và kêu gọi người dân Việt Nam đứng dậy đấu tranh thiết lập một nhà nước mới, một mô hình mới như chúng tôi đề nghị.

Dự Án Chính Trị 2015 – Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ Hai là một nỗ lực và là một sự đóng góp quan trọng của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên cho chủ thuyết tranh đấu mà chúng tôi đã, đang và sẽ theo đuổi đến cùng.

Cuốn sách Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ 2 viết những gì ? Đưa ra những đề nghị gì? Mô hình nào cho Việt Nam được giới thiệu trong đó ? Đâu là chổ đứng của mỗi người Việt Nam trong tương lai ? Liệu dân tộc Việt Nam có còn tương lai nữa hay không ?… Tất cả những ưu tư và thắc mắc đó đều có lời giải đáp trong cuốn sách Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ Hai.

Bản thân cuốn sách này là một sự tóm lược về quá khứ, hiện tại và tương lai cho Việt Nam vì vậy chắc chắn nó sẽ còn nhiều thiếu sót. Sự thiếu sót đó không phải vì chúng tôi vô tình hay bỏ qua mà vì nếu trình bày đầy đủ mọi vấn đề thì cuốn sách này phải dày hai mươi nghìn trang (20.000 trang) chứ không phải hai trăm trang (200 trang) như hiện nay. Sẽ còn nhiều thắc mắc, lấn cấn và phân vân dành cho cuốn sách này. Chúng tôi sẽ tiếp tục trình bày và giải thích để mọi người Việt Nam thấu hiểu để cùng đồng thuận với nhau về một tương lai chung, một phương pháp đấu tranh chung để có thể đạt được kết quả cuối cùng.

Hiện tại phiên bản điện tử của cuốn sách Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ Hai có trên trang nhà Thông Luận và trên mạng FB (Sau khi bạn đăng nhập vào FB thì gõ vào ô tìm kiếm dòng chữ "Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên" thì bạn có thể đọc được cuốn sách này). Sách Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ Hai cũng đã được Amazon phát hành :

Tại Mỹ (12 USD) : amazon.com

Tại Pháp (11,69 €) : amazon.fr

Tai Anh (7,94£) : amazon.co.uk

Tại Đức (11,85 €) : amazon.de

Theo cách làm việc của Amazon thì giá in mỗi cuốn là khoảng 3,5USD, cộng với tiền gửi là 4 USD. Tại Châu Âu họ chỉ tính có 1 cent tiền gửi, tại Mỹ nếu mua 3 cuốn thì họ tặng luôn tiền gửi. Còn lại chia đôi : Tác giả (Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên) được 4 USD, Amazon được 4 USD còn lại.

Như vậy nếu một người mua một cuốn sách Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ Hai thì có nghĩa là người đó đã ủng hộ cho Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên 4 USD. Nếu có 250.000 người mua sách Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ 2 thì Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên sẽ có một triệu USD. Đây là một ước mơ của chúng tôi. Chúng tôi biết là sẽ rất khó nhưng chúng tôi tin rằng những ai còn quan tâm đến tương lai và tiền đồ của dân tộc thì nhất định sẽ ủng hộ chúng tôi. Chúng tôi là một tổ chức chính trị đối lập dân chủ lương thiện và đứng đắn. Suốt hơn 30 năm nay chúng tôi tồn tại và phát triển bằng chính nội lực của mình, chúng tôi không nhận bất cứ một nguồn tài trợ nào, từ bất cứ một tổ chức hay cá nhân nào ngoài sự đóng góp của chính anh em chúng tôi. Chúng tôi cũng không có các cơ sở kinh doanh để thu lợi cho mình. Tóm lại chúng tôi tồn tại và hoạt động bằng chính nội lực của bản thân, bằng một lý tưởng cao đẹp, trong sáng và bằng một ước mơ cháy bỏng về một tương lai tươi sáng cho dân tộc Việt Nam.

Một thói quen của người Việt Nam đó là thích dùng đồ miễn phí. Sách Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ Hai có thể dễ dàng tải xuống để đọc miễn phí, trong khi đó phải trả 12 USD để mua một cuốn sách Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ 2, nhưng bù lại sách in sẽ đẹp hơn, trình bày trang nhã hơn do chính Amazon xuất bản và phát hành. Hơn nữa số tiền 12 USD cũng không phải là số tiền quá lớn. Sở hữu được cuốn sách này độc giả sẽ cảm nhận được nhiều thứ và quan trọng nhất là độc giả sẽ được thắp lên ngọn lửa của hy vọng, ngọn lửa của niềm tin vào tương lai và tiền đồ của dân tộc Việt Nam.

Cuốn sách Tổ Quốc Ăn Năn đã được hơn một triệu người tải về đọc (đó chỉ là thống kê của một vài website) trong khi đó, theo chúng tôi thì cuốn sách Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ Hai hay hơn Tổ Quốc Ăn Năn rất nhiều. Chúng tôi mong muốn tất cả những ai đã đọc xong cuốn sách này thì hãy lên tiếng, hoặc là ủng hộ hoặc là góp ý thậm chí là chê bai hay đả kích. Hiện tại chúng tôi chỉ mới nhận được sự góp ý và phản biện của ông Nguyễn Đức Cung từ Đảng Đại Việt, chúng tôi xin thành thật cám ơn ông vì thái độ xây dựng và sự bao dung ngay cả khi ông bất đồng với chúng tôi. Bản thân tôi thuộc thế hệ thứ hai trong Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên , lớn lên khi chiến tranh đã kết thúc, tôi không biết gì về các đảng phái của người Việt trước năm 1975. Dù vậy thì các bậc tiền bối trong Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên luôn nhắc đến ông và Đảng Đại Việt với tất cả lòng kính trọng và quí mến. Đến một lúc nào đó, khi các đảng phái chính trị của người Việt cần liên minh với nhau để tạo ra một mặt trận dân chủ như lời đề nghị của giáo sư Lê Xuân Khoa và nhà báo kỳ cựu Bùi Tín thì chắc chắn rằng Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên và Đảng Đại Việt sẽ là những đồng minh sớm nhất và quan trọng nhất. Chúng tôi mong là như vậy.

Một lý do quan trọng nữa mà chúng tôi muốn nói với mọi người Việt Nam, trong cũng như ngoài nước đó là chỉ có các "tổ chức chính trị dân chủ" mới là tác nhân chính để thay đổi Việt Nam chứ không phải là các tổ chức "xã hội dân sự" hay các cá nhân tranh đấu riêng lẻ. Ủng hộ cho một tổ chức chính trị dân chủ đối lập như Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên cũng là góp phần giúp cho Việt Nam thay đổi về hướng dân chủ. Việc làm đơn giản nhất nhưng hiệu quả và thiết thực nhất để giúp chúng tôi đó là hãy mua cuốn sách Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ Hai. Với hơn bốn triệu kiều bào đang sinh sống tại hải ngoại thì chỉ cần 1/16  trong số đó mua sách Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ Hai là chúng tôi bán được 250.000 cuốn và có thể nhận được từ Amazon một triệu USD tiền nhuận bút.

Sẽ có người cho rằng chúng tôi mơ mộng nhưng quả thật là chúng tôi có mong ước như thế, thậm chí chúng tôi ước mơ là sẽ đến một ngày nào đó sẽ có hai triệu rưỡi người (2.500.000 người) Việt Nam mua và đọc cuốn sách Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ Hai. Khi đó lịch sử Việt Nam sẽ mở sang một trang mới, một kỷ nguyên mới : Kỷ nguyên của dân chủ và tự do thật sự tại Việt Nam.

Việt Hoàng

Published in THDCĐN

Tại sao tương lai của một đảng cầm quyền lâu đời và cả tương lai của một cường quốc như Pháp lại có thể thay đổi hẳn vì một chuyện nhỏ nhặt của một người ? Tại sao một nhân vật không tài đức, không kinh nghiệm và cũng chẳng có lý tưởng cao đẹp nào ngoài những khẩu hiệu mị dân như Donald Trump lại có thể trở thành nhân vật quyền lực nhất thế giới ?

tongthong1

Donald Trump đắc cử Tổng thống Hoa Kỳ

Trong sáu tháng cuối năm 2016 và tháng giêng năm 2017 đã diễn ra những cuộc bầu cử sơ bộ tại Mỹ và Pháp, hai nước dân chủ lớn theo chế độ tổng thống. Những cuộc bầu cử này chiếu thêm một ánh sáng trong những suy nghĩ về việc chọn lựa chế độ chính trị sắp tới cho nước ta.

Một cách vắn tắt bầu cử sơ bộ là những cuộc bầu cử giữa những người ủng hộ một chính đảng để chọn ứng cử viên của đảng đó trong những cuộc bầu cử chính thức các chức vụ dân cử. Một số chính đảng tại khoảng mười quốc gia trên thế giới tổ chức những cuộc bầu cử này ở những mức độ khác nhau. Những cuộc bầu cử sơ bộ được biết đến nhất là những cuộc bầu chọn của hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ tại Mỹ để chọn ứng cử viên tổng thống. Tai Pháp Đảng Xã Hội đã tổ chức bầu cử sơ bộ để chọn ứng cử viên tổng thống của đảng từ năm 2012, đảng Cộng Hòa mới tổ chức bầu cử sơ bộ lần đầu năm 2016. Tại Pháp cũng như tại Mỹ tất các đảng viên và cảm tình viên của mỗi đảng được mời tham gia tuyển chọn ứng cử viên của đảng vào chức vụ tổng thống.

Cuộc bầu cử sơ bộ tại Mỹ đã đưa đến kết quả không ngờ là Donald Trump, một người không phải là một đảng viên Cộng Hòa chân chính và mới đầu rất ít người nghĩ là có thể thắng, được chọn làm ứng cử viên của đảng và sau đó đắc cử tổng thống Mỹ. Donald Trump không có tài đức gì, không có kinh nghiệm, cũng không có lý tưởng và tư tưởng chính trị. Ông thay đảng như thay áo, hết Đảng Cộng Hòa đến Đảng Dân Chủ, rồi lại Cộng Hòa. Có lúc còn gia nhập Đảng Cải Tổ của Ross Perot. Hoạt động chính của ông là kinh doanh nhà đất và hoạt náo những chương trình TV Reality khai thác thị hiếu tầm thường của quần chúng. Dầu vậy ông vừa trờ thành tổng thống Hoa Kỳ để khiêu khích cả thế giới và chủ trương kết thân với chế độ mafia của Putin tại Nga.

Tại Pháp các cuộc bầu cử sơ bộ cũng đã gây sửng sốt. Bên Đảng Cộng Hòa (Les Républcains, thuộc cánh hữu ôn hòa) François Fillon đã vượt xa tất cả các ứng cử viên khác dù trước ngày bầu cử hai tuần ông chỉ đứng hàng thứ ba trong số các ứng cử viên với khoảng 13% số phiếu theo các cuộc thăm dò dư luận. Sang vòng chung kết ông hạ đo ván Alain Juppé, người trước đó vài tuần được coi như chắc chắn sắp là tổng thống Pháp, với tỷ số 66% - 33%. Lý do chính là François Fillon đã đưa ra một chương trình chính trị khuynh hữu một cách quả quyết. Bên cánh tả cuộc bầu cử sơ bộ của Đảng Xã Hội cũng gây ngạc nhiên không kém. Benoît Hamon, một ứng cử viên mờ nhạt, không hùng biện, không kinh nghiệm cũng chẳng có tài, ra ứng cử với một chương trình khuynh tả một cách hoang tưởng đã vượt hẳn các ứng cử viên khác trong vòng đầu dù trước đó chỉ hai ngày phần lớn các cuộc thăm dò dư luận cho rằng ông sẽ chỉ về hạng ba. Trong vòng hai Hamon loại cựu thủ tướng Valls với tỷ lệ áp đảo 58% - 41%. Hai Đảng Cộng Hòa và Xã Hội đã thay nhau cầm quyền trong gần 60 năm qua. Cả hai đảng đều có thể bị loại khỏi chính quyền trong cuộc bầu cử tống thống ba tháng nữa. Đảng Xã Hội gần như chắc chắn sẽ thất bại và sau đó bị xóa bỏ như đã được dự đoán từ khá lâu nhưng số phận của Đảng Cộng Hòa ly kỳ hơn nhiều. Mới cách đây hai tuần nó còn chắc chắn sẽ giành được chức tổng thống và lãnh đạo nước Pháp nhưng bất ngờ báo chí phát giác François Fillon đã từng trả lương cho vợ và các con với tư cách phụ tá cho ông trước đây khi ông còn là dân biểu mà không ai biết rõ họ đã thực sự làm gì. Điều này tuy không trái luật nhưng đủ để làm uy tín của Fillon tuột dốc và nếu cuộc bầu cử tổng thống diễn ra trong lúc này ông sẽ bi loại ngay vòng đầu.

Một câu hỏi phải được đặt ra là tại sao tương lai của một đảng cầm quyền lâu đời và cả tương lai của một cường quốc như Pháp lại có thể thay đổi hẳn vì một chuyện nhỏ nhặt như chuyện công việc của vợ và con ông François Fillon ? Một câu hỏi còn nghiêm trọng hơn là tại sao một nhân vật không tài đức, không kinh nghiệm và cũng chẳng có lý tưởng cao đẹp nào ngoài những khẩu hiệu mị dân như Donald Trump lại có thể trở thành nhân vật quyền lực nhất thế giới ?

Để trả lời hai câu hỏi đó có lẽ ta nên bắt đầu bằng hai câu hỏi khác cụ thể hơn.

Câu hỏi thứ nhất là tại sao các chính đảng không tự chọn lấy ứng cử viên tổng thống của mình mà lại phải nhờ cử tri của phe mình chọn hộ ?

Chắc chắn không phải là vì như thế ứng cử viên của đảng sẽ phù hợp hơn với cử tri toàn quốc. Bộ máy của đảng phải có cái nhìn chính xác hơn và cũng có nhiều thông tin và phương tiện để biết rõ hơn những người bình thường. Càng không phải như thế sẽ chọn đúng người tài đức nhất. Điều này không ai biết rõ bằng ban lãnh đạo và các đảng viên nòng cốt. Lý do chỉ giản dị là đảng đã quá suy yếu, chia rẽ và phân hóa nên không còn đồng thuận để chỉ định người đại diện cho mình, vì thế bầu cử sơ bộ trở thành giải pháp bắt buộc để chọn ứng cử viên tổng thống của đảng. Một trong những hậu quả tai hại nhất của chế độ tổng thống là làm các chính đảng yếu đi vì mất quyền lực và ảnh hưởng. Điều này anh em Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên chúng tôi đã nhận định trong dự án chính trị Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ Hai :

(…) Ông hay bà (ứng cử viên) có thể được bầu vì những lý do hời hợt như trẻ đẹp, đi đứng duyên dáng, nói năng hùng hồn, v.v. hơn là vì uy tín của đảng mình và khả năng chính trị của mình. Ứng cử viên này một khi đã đắc cử sẽ chế ngự đảng chứ không lệ thuộc đảng. Kinh nghiệm cho thấy là trong mọi chế độ tổng thống, kể cả Hoa Kỳ, không có những chính đảng mạnh như trong các chế độ đại nghị và đây là một thiệt hại lớn vì các chính đảng vừa là lò đào tạo ra nhân tài chính trị vừa là môi trường sản xuất và sàng lọc các ý kiến trên những vấn đề lớn đặt ra cho đất nước (…).

Cần lưu ý là Hoa Kỳ đã chỉ cần những cuộc bầu cử sơ bộ để chọn ứng cử viên tổng thống sau hơn một thế kỷ lập quốc và Pháp cũng chỉ mới có những cuộc bầu cử sơ bộ gần đây sau hơn nửa thế kỷ bầu tổng thống qua phổ thông đầu phiếu. Trong cả hai trường hợp bầu cử sơ bộ đã chỉ trở thành cần thiết sau khi chế độ tổng thống đã dần dần làm các chính đảng mất vai trò và sức mạnh.

Nhiều người, trong đó có chính kẻ viết bài này, đã từng nhận định sự xuống cấp của văn hóa chính trị tại Mỹ và Pháp trong những thập niên gần đây. Đó là vì các chính đảng đã suy yếu đi và không còn là môi trường sản xuất nhân tài và ý kiến nữa.

Câu hỏi thứ hai là tại sao khi đất nước đứng trước những chọn lựa khó khăn những cuộc bầu cử sơ bộ thường đưa tới thắng lợi của những ứng cử viên có lập trường cực đoan nhất ?

Điều này người ta đã có thế thấy qua thắng lợi của Donald Trump tại Mỹ, của François Fillon và Benoit Hamon tại Pháp. Câu trả lời chỉ giản dị là người ta không thể đòi hỏi ở quần chúng một chọn lựa đắn đo và trách nhiệm. Phản ứng bình thường của một người bình thường khi được yêu cầu bày tỏ thái độ là nói lên điều mình muốn mà không cần biết điều đó có hợp lý và khả thi hay không. Và các cử tri bình thường này đã nói bằng lá phiếu. Một người cánh hữu tham gia một cuộc bầu cử sơ bộ của cánh hữu vì thế sẽ bầu cho ứng cử viên tiêu biểu nhất cho lập trường mà mình cho là "hữu" nhất. Tương tự, một cử tri phe tả sẽ có khuynh hướng bầu cho ứng cử viên "tả" nhất. (Cũng có khối cử tri trung lập bầu theo nhận định khách quan, nhưng những người này thường không tham gia những cuộc bầu cử sơ bộ). Đắn đo lựa chọn một giải pháp chính trị có sức thuyết phục đối với toàn thể dân tộc vì khả thi và phù hợp với bối cảnh quốc gia và quốc tế không phải là ưu tư của cử tri thuộc một khuynh hướng chính trị như trong các cuộc bầu cử sơ bộ. Đó chỉ là ưu tư của những người hoạt động chính trị, nghĩa là những đảng viên nòng cốt. Thảo luận nghiêm túc và chấp nhận những thỏa hiệp giai đoạn nếu cần chỉ có nơi những người dấn thân chính trị. Một người dấn thân chính trị cánh tả có thể coi liên đới xã hội là giá trị cao nhất, có thể nghĩ rằng một xã hội văn minh không có quyền bỏ rơi những người yếu kém vì thế an sinh xã hội phải là ưu tiên số 1 của hoạt động chính trị, có thể tranh luận rất sôi nổi với một trí thức thuộc một đảng cánh hữu cho rằng tự do và tự hào mới là những giá trị cao nhất và tạo ra những người sống nhờ trợ cấp là xúc phạm tới phẩm giá con người, chính quyền vì vậy có trách nhiệm tạo ra những điều kiện thuận lợi để mỗi cá nhân xây dựng đời mình nhưng không nên trợ cấp. Tuy vậy hai người đó hiểu nhau và nếu cần vẫn có thể thỏa hiệp để làm việc chung trong một chính phủ đoàn kết quốc gia trong một hoàn cảnh đặc biệt. Nhưng đó không phải là thái độ của những cử tri thuộc một khuynh hướng chính trị, những người này ít kiến thức chính trị và chỉ bầu cho người nói điều mà họ muốn nghe, nghĩa là những ứng cử viên cực đoan.

Sau khi đã trả lời hai câu hỏi trên ta có thể trở lại hai câu hỏi đã đặt ra trước đó. Cả hai câu hỏi này đều có cùng một câu trả lời : đó là do hậu quả của chế độ tổng thống. Chế độ này tập trung quyền lực vào một người, biên tế hóa và làm suy yếu các chính đảng, làm xuống cấp cuộc thảo luận chính trị và cuối cùng hạ thấp dân trí khiến quốc gia không thích nghi được với những thay đổi ngày càng dồn dập về khoa học, kỹ thuật, nếp sống và bối cảnh thế giới.

Một tật nguyền khác của chế độ tổng thống đã được trình bày trong dự án chính trị Khai Sáng Kỷ Nguyên Thứ Hai là nó dành quá nhiều quyền cho một người, quá tách biệt hành pháp với lập pháp và tư pháp và rất dễ dẫn tới xung đột bế tắc giữa các định chế. Trong các quốc gia chưa có truyền thống dân chủ vững vàng như nước ta nó rất dễ đưa tới lạm quyền và độc tài với hậu quả là tham nhũng, đàn áp và bạo loạn, thậm chí nội chiến.

Thực tế là cho tới nay tất cả các chế độ tổng thống đều đã thất bại trừ trường hợp rất đặc biệt của Hoa Kỳ. Nhưng giờ đây chính Hoa Kỳ cũng đã bối rối vì chế độ tổng thống, như thắng lợi của Donald Trump vừa chứng tỏ.

Hoa Kỳ đã ra đời với một tư tưởng chính trị lành mạnh đặt nền tảng trên các giá trị tư do, dân chủ và nhân quyền nhờ các Founding Fathers, những người cha lập quốc, vì thế đã vươn lên mạnh mẽ để trở thành siêu cường số 1 của thế giới. Nhưng chế độ tổng thống với những tật nguyền của nó đã khiến cái vốn tinh thần này hao mòn dần đi thay vì được bồi đắp thêm. Không phải vì Hoa Kỳ thiếu những nhà tư tưởng mà vì những tư tưởng của họ không ra khỏi một vài trường đại học và một vài câu lạc bộ trí thức. Vai trò của các chính đảng là đem các tư tưởng chính trị vào sinh hoạt xã hội, nhưng chế độ tổng thống đã dần dần làm các chính đảng yếu đi và làm cuộc thảo luận chính trị xuống cấp. Đồng thuận dân tộc yếu dần và xã hội đi dần và khủng hoảng. Hoa Kỳ sớm hay muộn cũng phải bỏ chế độ tổng thống.

Trường hợp của Pháp càng có ý nghĩa hơn. Pháp trước đây theo chế độ đại nghị và là một nước dẫn đầu về tư tưởng chính trị. Chế độ đại nghị với thể thức bầu cử theo tỷ lệ đã khiến chính quyền mất ổn định vì không đảng nào có được một đa số ổn định để cầm quyền. Năm 1958 tướng De Gaulle đề nghị một chế độ bán tổng thống, trên thực tế gần như một chế độ tổng thống vì tổng thống được bầu trực tiếp qua phổ thông đầu phiếu và có rất nhiều quyền, hơn cả tổng thống Mỹ. Từ năm 2002, khi nhiệm kỳ tổng thống được qui định là 5 năm như nhiệm kỳ của quốc hội, chế độ của Pháp trên thực tế đã trở thành một chế độ tổng thống, thủ tướng không khác một chánh văn phòng của tồng thống. De Gaulle đã làm một sai lầm lớn. Nguyên nhân của tình trạng bất ổn chính trị không phải là chế độ đại nghị mà là thể thức đầu phiếu theo tỷ lệ. Nếu muốn chấm dứt tình trạng bất ổn chính trị chỉ cần chọn thể thức bầu cử đơn danh và một vòng. Hậu quả của chế độ tổng thống là các chính đảng ngày càng yếu đi và thảo luận chính trị ngày càng xuống cấp. Từ năm 2012 Đảng Xã Hội đã quá chia rẽ nên phải tổ chức bầu cử sơ bộ để chọn ứng cử viên tổng thống của đảng. Năm 2016 đến lượt Đảng Cộng Hòa. Các cuộc bầu cử sơ bộ này càng làm cho đảng chia rẽ hơn, và yếu hơn, vì chúng áp đặt lên đảng một lãnh tụ mà đa số đảng viên không muốn. Trong đợt bầu cử sơ bộ vừa qua trong mỗi đảng đều có gần mười ứng cử viên với những chương trình chính trị rất khác nhau. Như vậy các đảng này còn đồng thuận nào để gắn bó các đảng viên với nhau và còn lý do gì để tiếp tục tồn tại ? Nhiều tiếng nói uy tín đã cất lên tố giác sự độc hại của chế độ tổng thống và kêu gọi trở lại chế độ đại nghị.

Tại Mỹ cũng như tại Pháp các cuộc bầu cử sơ bộ ưu đãi những cá nhân được coi là "chống hệ thống" –những Donald Trump, Emmanuel Macron, Benoît Hamon, v.v.- nhưng thực ra là những sản phẩm của của hệ thống, hay đúng hơn sản phẩm của của tình trạng bệnh hoạn của hệ thống. Tại Mỹ cũng như tại Pháp không có đảng cầm quyền nào đủ mạnh để áp đặt những cải tổ cần thiết. Tại Mỹ cũng như tại Pháp các cuộc bầu cử sơ bộ được sử dụng như một giải pháp chữa chạy cho sự suy yếu của các chính đảng nhưng hiệu ứng của chúng lại khiến các chính đảng tan nát hơn. Thuốc làm cho bệnh nặng hơn. Như vậy phải hiểu rằng chế độ tổng thống không có thuốc chữa. Nó không chỉ dở mà còn rất độc hại. Nó là một tàn dư của chế độ quân chủ cần phải vất bỏ một cách dứt khoát không nể nang.

Nhưng đối với người Việt Nam chúng ta bàn chuyện thể chế chính trị vào lúc này có lạc điệu không khi mà chế độ độc tài toàn trị vẫn còn đứng sừng sững một cách thách đố trước mặt chúng ta ? Không, vì ít nhất hai lý do.

Lý do thứ nhất là vì một số rất đông trí thức Việt Nam vẫn còn một thứ "phản xạ tổng thống" coi chế độ tổng thống như là đương nhiên sau chế độ cộng sản. Đây là một sai lầm lớn và nguy hiểm. Nó sẽ khiến chúng ta bối rối, chịu nhiều hậu quả tai hại và mất rất nhiều thì giờ sau chế độ cộng sản, trong khi chúng ta đã quá tụt hậu.

Lý do thứ hai là nếu biết một cách chính xác sẽ làm lại đất nước như thế nào một khi đã giành được thắng lợi cho dân chủ chúng ta sẽ tự tin hơn, quyết tâm hơn và đấu tranh hiệu quả hơn.

Nguyễn Gia Kiểng

(11/02/2017)

Published in Quan điểm