Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Các cơn bão lớn, với độ mạnh từ cấp 3 trở lên, có nhiều khả năng xảy ra hơn khi nền nhiệt toàn cầu tăng. Đó là phát hiện của một nghiên cứu mới được công bố trên Kỷ yếu Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia (Proceedings of the National Academy of Sciences), Mỹ, vào ngày 18/5 [1].

biendoi1

Bão Florence ở Đại Tây Dương, nhìn từ Trạm Không gian Quốc tế, tháng 9/2018 (Nguồn : NASA, via Reuters) - Ảnh minh họa

Nghiên cứu được thực hiện bởi các nhà khoa học tại Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia (National Oceanic and Atmospheric Administration-NOAA) và Đại học Wisconsin, Mỹ, với dữ liệu về 4000 cơn bão nhiệt đới trong 39 năm từ 1979 đến 2017.

Nghiên cứu phân tích các hình ảnh vệ tinh cho thấy sự nóng lên toàn cầu đã làm tăng khả năng xảy ra một cơn bão đang phát triển thành cấp 3 trở lên. Mức tăng này là 8% sau mỗi 10 năm.

James Kossin, nhà nghiên cứu thuộc NOAA, đồng thời là tác giả chính của nghiên cứu, nói đó là xu hướng có thật [2] và nhóm nghiên cứu của ông rất tự tin rằng có tác động của con người trong xu hướng đó [3].

Kerry Emanuel, một chuyên gia về bão tại Viện Công nghệ Massachusetts, người không tham gia nghiên cứu mới, cho biết phát hiện này rất phù hợp với một nghiên cứu của ông, chỉ ra rằng sự nóng lên toàn cầu có thể gia tăng "cường độ tiềm năng cực đại" ("maximum potential intensity") của một cơn bão, dựa vào môi trường xung quanh [4].

Kiến thức vật lý cho chúng ta biết rằng khi nhiệt độ toàn cầu nóng lên, các cơn bão sẽ mạnh hơn, vì nước ấm hơn cung cấp nhiều năng lượng hơn cho chúng [5]. 

Kết quả này phù hợp với lý thuyết và các mô hình máy tính, rằng biến đổi khí hậu làm các cơn bão mạnh hơn và tàn phá hơn [6].

Nghiên cứu về các cơn bão và dự đoán xu hướng về chúng là một việc khó. Các công cụ mà các nhà khoa học sử dụng để nghiên cứu chúng thay đổi theo thời gian, và do đó dữ liệu thu thập được là không nhất quán [7].

Các tác giả đã khắc phục điều này bằng cách chuẩn hóa dữ liệu, trong đó có dữ liệu của 28 năm đầu của một nghiên cứu cũ của nhóm và dữ liệu của 11 năm sau [8].

Kết quả của nghiên cứu mới cho thấy xu hướng mạnh mẽ hơn đồng thời có ý nghĩa thống kê (so với nghiên cứu cũ không có ý nghĩa thống kê, và tuy chỉ ra cùng xu hướng nhưng không mạnh mẽ bằng).

Theo nghiên cứu, các thay đổi lớn nhất được phát hiện ở Bắc Đại Tây Dương, nơi xác suất bão lớn tăng 49% sau mỗi thập kỷ. Ít thay đổi hơn, song đáng kể, là phía nam Ấn Độ Dương. 

Sự gia tăng khiêm tốn hơn được tìm thấy ở phía đông Bắc Thái Bình Dương và Nam Thái Bình Dương, và về cơ bản không có thay đổi nào được tìm thấy ở phía tây Bắc Thái Bình Dương.

Bắc Ấn Độ Dương thể hiện xu hướng giảm, song không đáng kể và dựa trên một mẫu dữ liệu nhỏ. Ngoại trừ phía bắc Ấn Độ Dương, tất cả các lưu vực đang góp phần vào xu hướng toàn cầu ngày càng tăng, nghiên cứu viết.

Nghiên cứu không hoàn toàn giải thích được các xu hướng địa phương, nhưng nó chỉ ra, với độ tin cậy 95%, rằng các cơn bão nhiệt đới đã trở nên mạnh hơn đáng kể trong thời kỳ mà khí hậu biến đổi mạnh nhất [9].

Theo Kossin, nghiên cứu cho thấy biến đổi khí hậu sẽ đóng vai trò lâu dài trong việc tăng cường độ bão ở Bắc Đại Tây Dương và các nơi khác, và điều này phải được tính đến trong kế hoạch giảm thiểu tác động của các cơn bão lớn [10].

Nguyễn Trang Nhung

Nguồn : RFA, 21/05/2020 (NguyenTrangNhung's blog)

Chú thích

[1] Global increase in major tropical cyclone exceedance probability over the past four decades

[2] Climate change is making hurricanes stronger, researchers find

[3][4] The strongest, most dangerous hurricanes are now far more likely because of climate change, study shows

[5][6] Như [2]

[7] Hurricanes really are getting stronger, just like climate models predicted

[8] Như [3]

[9] Như [7]

[10] Như [2]

Published in Văn hóa

Các nhà nghiên cứu cho biết trồng trọt mất mùa, xâm nhập mặn và lũ lụt là một số trong những yếu tố đe dọa cuộc khủng hoảng người di cư đang diễn ra ở đồng bằng sông Cửu Long.

khihau1

Đồng bằng sông Cửu Long là một trong những vùng sản xuất nông nghiệp lớn của thế giới và có tầm quan trọng toàn cầu trong xuất khẩu gạo, tôm và hoa quả. 18 triệu dân ở đồng bằng thấp này cũng là những người chịu sự đe doạ của biến đổi khí hậu nhất trên thế giới.

Người nông dân cày trên ruộng nứt nẻ ở đồng bằng sông Cửu Long

Trong mười năm qua, khoảng 1,7 triệu người đã di cư ra khỏi đồng bằng sông Cửu Long, một vùng đồng bằng rộng lớn chằng chịt sông ngòi và kênh rạch. Cũng trong khoảng thời gian đó, có 700.000 người đã đến để sinh sống tại đây.

Về một mức độ di dân toàn cầu đến các khu vực đô thị vẫn còn cao : một trong mỗi 200 người di chuyển từ nông thôn ra thành phố mỗi năm. Nguyên nhân của việc di dân còn chưa rõ ràng vì rất khó tìm ra người di cư để hỏi tại sao họ lại chuyển chỗ ở và sinh sống.

Tuy nhiên, tỷ lệ di dân cao từ các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long đã tăng gấp đôi so với mức trung bình của cả nước và thậm chí còn cao hơn ở các vùng dễ bị tổn thương nhất về khí hậu. Điều này ngụ ý rằng có một cái gì khác - có thể liên quan đến khí hậu - đang diễn ra ở đây.

Sử dụng đất ở đồng bằng sông Cửu Long : màu xám là đất trồng lúa 2-3 vụ/năm, màu xanh da trời là đất thuỷ sản và màu vàng là đất trồng hoa màu.

Năm 2013, chúng tôi thăm xã An Thạnh Đông, tỉnh Sóc Trăng nhằm thu thập số liệu điều tra về sản lượng nông nghiệp. Chúng tôi sớm nhận ra rằng hầu như không có nông dân nào của An Thạnh Đông có báo cáo sản xuất. Xã đã mất toàn bộ mía sau khi mực nước mặn cao đột ngột xâm nhập vào đất và làm chết cây trồng.

Nhiều người dân sống trong nghèo đói. Trong những tuần tiếp theo, hàng trăm nông hộ nhỏ, nhiều người trong số họ đã cày cấy trên ruộng trong hàng thập kỷ, cho chúng tôi biết rằng mọi thứ đang thay đổi và sinh kế của họ sẽ sớm không thể kiểm soát được.

Trong giai đoạn 2015-2016 thiên tai xảy ra với đợt hạn hán tồi tệ nhất trong một thế kỷ. Điều này làm cho nước mặn tràn sâu vào đất liền hơn 80 km và phá huỷ ít nhất 160.000 ha cây trồng. Tại Kiên Giang (với dân số 1,7 triệu), một trong những tỉnh chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, tỷ lệ di cư thuần tại địa phương đã tăng lên khoảng 1%.

Một bài viết ít được chú ý của một số nhà khoa học Việt Nam có thể là một phần quan trọng của câu hỏi. Nghiên cứu của Lê Thị Kim Oanh và Lê Minh Trương của Đại học Văn Lang cho thấy biến đổi khí hậu là yếu tố quyết định của 14,5% người di cư rời đồng bằng sông Cửu Long.

Nếu con số này là chính xác, biến đổi khí hậu buộc hàng chục ngàn người rời khỏi khu vực này mỗi năm. Và điều đáng lưu ý là yếu tố lớn nhất trong các quyết định riêng lẻ rời Delta đã được tìm thấy là mong muốn thoát nghèo. Khi biến đổi khí hậu có mối quan hệ ngày càng tăng và phức tạp với đói nghèo, 14,5% thậm chí có thể bị đánh giá thấp.

Có một loạt yếu tố có liên quan đến khí hậu thúc đẩy quá trình di dân ở đồng bằng sông Cửu Long. Một số ngôi nhà đã bị cuốn trong nước theo nghĩa đen khi bờ biển đã bị xói mòn ở phần phía Tây Nam của đồng bằng - ở một số nơi đất ven biển đã bị mất 100 mét trong một năm.

Hàng trăm ngàn hộ gia đình bị ảnh hưởng bởi sự xâm nhập của nước mặn khi nước biển dâng lên và chỉ có một số người có thể thích với cuộc sống dựa trên canh tác ở vùng nước lợ. Những người khác đã bị ảnh hưởng bởi sự gia tăng tần suất hạn hán, một xu hướng có thể do biến đổi khí hậu và những con đập thuỷ điện ở thượng nguồn sông Mekong.

Các chính phủ và cộng đồng ở các nước đang phát triển trên thế giới cần phải hành động để đối phó với biến đổi khí hậu thông qua việc xây dựng các chính sách thích ứng. Nghiên cứu gần đây của chúng tôi ở Việt Nam đưa ra lời cảnh báo về việc này đang được thực hiện như thế nào.

Chúng tôi thấy một nhóm người nữa bị buộc phải di cư từ sông Mê Công để tự bảo vệ mình khỏi ảnh hưởng của khí hậu do hàng ngàn dặm đường đê cao trên bốn mét bao quanh vùng đồng bằng. Đê được xây dựng chủ yếu để bảo vệ con người và cây trồng khỏi lũ lụt, nhưng những con đê này cũng đã làm thay đổi hệ sinh thái cơ bản. Người nghèo và người không có ruộng đất không còn có thể tìm thấy cá để ăn và bán, và các đê ngăn ngừa các chất dinh dưỡng theo nước lũ được đưa vào ruộng lúa.

khihau2

Tất cả điều này chứng tỏ rằng thay đổi khí hậu đe doạ làm trầm trọng thêm các xu hướng di dân vì lý do kinh tế hiện nay. Một nghiên cứu quy mô lớn về di dân ở đồng bằng sông Cửu Long cho thấy các yếu tố khí hậu như lũ lụt, lốc xoáy, xói mòn và suy thoái đất đóng vai trò quan trọng trong việc làm cho sinh kế dựa vào tài nguyên thiên nhiên trở nên mong manh hơn và khuyến khích người dân di cư.

Đến nay, các cách tiếp cận truyền thống để đạt được tăng trưởng kinh tế không phục vụ nhóm người dễ bị tổn thương nhất như cách chúng đem lại lợi ích cho những người sống trong giàu có tương đối. Điều này đã được chứng minh một cách mạnh mẽ nhất bởi sự mặc khải rằng số người thiếu dinh dưỡng trên trái đất tăng 38 triệu vào năm ngoái - một sự thay đổi mà biến đổi khí hậu chịu trách nhiệm phần nào. Điều này diễn ra bất chấp tăng trưởng GDP toàn cầu là 2,4%.

Những thất bại đó nhắc cho các cộng đồng rằng cần phải xây dựng một chính sách công bằng và bền vững đối để đối phó với sự thay đổi khí hậu và khủng hoảng di dân đang ngày càng lan rộng.

Alex Chapman

Vũ Quốc Ngữ dịch 

Nguyên tác : Climate change is triggering a migrant crisis in Vietnam , The Conversation, 09/01/2018

Published in Việt Nam

Lập liên minh quốc tế "đoạt tuyệt than đá" để bảo vệ khí hậu (RFI, 16/11/2017)

Hôm 16/11/2017, vào ngày cuối của hội nghị khí hậu COP23 tại Bonn, một nhóm khoảng 20 nước do Anh và Canada chủ xướng thông báo quyết định thành lập một liên minh quốc tế nhằm đoạn tuyệt với than đá. Quyết định nói trên được hoan nghênh, nhưng các nước tham gia liên minh chỉ chiếm một phần tiêu thụ than rất nhỏ, trên qui mô thế giới.

khihau1

Một nhà tranh đấu giương biểu ngữ chống than đá, bên lề hội nghị COP23. Ảnh chụp bên bờ sông Rhein, Đức, ngày 15/11/2017. Reuters/Leon Kuegeler

Theo AFP, trong liên minh đoạn tuyệt với than đá nói trên, ngoài Anh và Canada, còn có Bỉ, Pháp, Phần Lan, Ý, Bồ Đào Nha, Angola, Salvador… và cả một số tiểu bang Mỹ, Canada. Tất cả các thành viên của liên minh cam kết sẽ loại trừ dần dần các nhà máy điện than, với các thời hạn khác nhau. Cụ thể như Anh sẽ ngừng dùng than từ năm 2023, Canada và Pháp vào 2021-2022…

Than đá là nguồn năng lượng chính trong sản xuất điện, chiếm 40% sản lượng toàn cầu. Năng lượng than – gây tổn hại nghiêm trọng cho chất lượng không khí, môi trường, và thủ phạm chính của việc Trái đất bị hâm nóng – là vấn đề trung tâm của cuộc chiến chống biến đổi khí hậu.

Một đại diện của tổ chức Greenpeace nhìn nhận "đây là một dấu hiệu tích cực của phong trào chống than trên thế giới", việc liên minh ra đời càng làm nổi rõ "thái độ lần chần của chính phủ nhiều nước", hoặc "lập trường ủng hộ loại năng lượng bẩn nhất thế giới".

Trước mắt, tác động của liên minh này chủ yếu mang tính biểu tượng, vì các quốc gia tiêu thụ than đá chính nằm ở Châu Á, cụ thể là các nước Trung Quốc, Ấn Độ và nhiều quốc gia Đông Nam Á.

Tổng thư ký LHQ lên án đầu tư cho năng lượng hóa thạch

Hôm qua, 15/11, tại hội nghị khí hậu COP23 ở Bonn, tổng thư ký Liên Hiệp Quốc lên án các thị trường tiếp tục đầu tư cho than đá, dầu mỏ, đe dọa tương lai hành tinh.

Tổng thư ký Guterres tổng kết là, trong năm 2016, đã có 825 tỉ đô la được đầu tư cho năng lượng hóa thạch và các hoạt động tạo nhiều khí thải gây hiệu ứng nhà kính.

Trong khi đó, cũng tại diễn đàn COP23, tổng thống Pháp Emmanuel Macron kêu gọi Châu Âu nỗ lực đóng góp cho Nhóm chuyên gia liên chính phủ về khí hậu của Liên Hiệp Quốc (GIEC), để bù vào phần khuyết thiếu do Hoa Kỳ rút đi. GIEC là một tổ chức quốc tế đóng vai trò lớn trong việc tổng hợp thường xuyên các hiểu biết về khí hậu, được coi là một nguồn thông tin quan trọng giúp cộng đồng quốc tế hoạch định các quyết định mang tính chiến lược. Năm 2016, Hoa Kỳ đóng góp khoảng hai triệu đô la cho GIEC, chiếm gần một nửa chi phí của tổ chức này.

Phát biểu đầu tiên của Mỹ kể từ tuyên bố rút khỏi COP21

Cũng về COP23, bài phát biểu của đại diện Hoa Kỳ, trợ lý bộ trưởng Khoa Học và Môi Trường Judith Garber, vào chiều nay, trong phiên bế mạc hội nghị, là một diễn văn được trông đợi, cho dù chính phủ Mỹ thường xuyên khẳng định quan điểm sẽ rút khỏi thỏa thuận Paris COP21.

Một nhà quan sát theo dõi kỹ các thương thuyết về khí hậu cho biết, bất kể lập trường của Washington, rất nên xem đại diện bộ Môi Trường Mỹ có thái độ cụ thể như thế nào, và các phản ứng của cộng đồng quốc tế. Đây là lần đầu tiên Mỹ có phát biểu chính thức kể từ tuyên bố rút khỏi COP21, hồi tháng 6 của tổng thống Trump.

Về nguyên tắc, Hoa Kỳ chỉ có thể chính thức rút khỏi thỏa thuận khí hậu Paris, kể từ tháng 10/2020. Nhiều người hy vọng tổng thống nhiệm kỳ tiếp theo sẽ đảo ngược lại quyết định của ông Donald Trump.

Trọng Thành

****************

COP 23 : Pháp và Đức muốn tạo sức bật mới cho cuộc đấu tranh về khí hậu (RFI, 15/11/2017)

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và thủ tướng Đức Angela Merkel vào hôm nay 15/11/2017 đích thân đến tham dự Hội Nghị Khí Hậu COP23, tổ chức cho đến thứ Sáu này tại Bonn. Lãnh đạo Pháp và Dức đến để tạo sức bật mới cho cuộc đấu tranh bảo vệ trái đất, nhất là sau khi Hoa Kỳ chính thức rút ra khỏi hiệp định Paris.

cop1

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và thủ tướng Đức Angela Merkel tại hội nghị thượng đỉnh về kỹ thuật số tại Tallinn, Estonia ngày 28/09/2017. JANEK SKARZYNSKI / AFP

Tuy nhiên thủ tướng Merkel đang trong thế khó khăn, vì Đức có nguy cơ không tôn trọng được cam kết giảm khí thải CO2 do việc các nhà máy nhiệt điện vẫn còn tiêu thụ rất nhiều than, với tỷ lệ lên đến 40%.

Thông tín viên RFI Blandine Milcent tại Đức, cho biết tình hình :

Bà Angela Merkel sẽ không đưa ra lịch trình bỏ việc sử dụng than như đảng Xanh thúc giục hay đưa vấn đề này lên hàng ưu tiên.

Từng là bộ trưởng Môi Trường thời ông Helmut Kohl, thủ tưởng Đức đi theo luận điểm của cánh bảo thủ thuộc đảng CDU, theo đó bỏ sử dụng than có nghĩa làm mất đi hàng ngàn công việc làm tại các vùng sản xuất than như bắc Rhénanie, Brandebourg hay Saxe.

Hồ sơ treo lơ lửng trong lúc mà Đức rõ ràng là không tôn trọng cam kết giảm khí thải gây hiệu ứng nhà kính.

Berlin đã hứa giảm 40% lượng khí thải ra vào năm 2020 so với mức của năm 1990. Theo giới chuyên gia muốn như thế, thì phải đóng ít ra một nửa các trung tâm nhiệt điện.

Khoảng 80 tập đoàn trong đó có Siemens hay Adidas, đã đến yêu cầu thủ tướng Đức nỗ lực thêm. Bà Merkel hứa sẽ tìm biện pháp mới nhưng chưa thấy có gì cụ thể trong chiều hướng này.

Mai Vân

******************

Biến đổi khí hậu gây hại cho những di sản thiên nhiên thế giới (RFA, 13/11/2017)

Biến đổi khí hậu gây ra tác động xấu đến một trong bốn Di sản Thiên nhiên Thế giới ; gồm các bãi đá san hô, sông băng và những vùng đất ngập nước. Số nơi chịu tác hại bởi biến đổi khí hậu tăng gần gấp đôi so với cách đây ba năm.

cop2

Xác động vật chết dưới trời nắng do hạn hán ở khu vực gần Lokitaung, Hạt Turkana, mạn Bắc Kenya. Hình chụp ngày 21/03/2017. AFP

Hiệp hội Bảo tồn Thiên nhiên Thế giới (IUCN) vừa công bố bản báo cáo với số liệu vừa nêu vào hôm thứ Hai, ngày 13 tháng 11, tại Hội thảo của Liên Hiệp Quốc về biến đổi khí hậu, ở thành phố Bonn, nước Đức.

Báo cáo còn cho biết có 29% các địa điểm Di sản Thiên nhiên Thế giới phải đối mặt với các mối đe doạ "đáng kể" và 7% bị ảnh hưởng "nghiêm trọng", bao gồm Vườn Quốc gia Everglades ở Hoa Kỳ và Hồ Turkana ở Kenya.

Báo cáo ghi rõ, trong số các hệ sinh thái bị đe doạ bởi sức nóng toàn cầu tăng lên khiến cho các rạn san hô bị chết và các sông băng bị tan chảy.

Tổng Giám đốc của IUCN, bà Inger Anderson phát biểu tại Hội nghị của Liên Hiệp Quốc ở Bonn rằng biến đổi khí hậu đang đe dọa và làm tổn hại đến các di sản thiên nhiên nên đòi hỏi các quốc gia cần phải hành động khẩn cấp theo các cam kết trong Hiệp định Khí hậu đã ký kết ở Paris hồi năm 2015.

Xin được nhắc lại, gần 200 quốc gia đang tụ họp ở Bonn để tham dự Hội nghị từ ngày 6 đến ngày 17 tháng 11 để tìm kiếm cách thức nhằm cụ thể hóa Thỏa ước về Khí hậu đã được ký kết hai năm trước tại Paris.

Published in Quốc tế

Đặc phái viên LHQ về lương thực sẽ thăm Việt Nam (RFA, 10/11/2017)

Đặc phái viên Liên Hiệp Quốc về quyền được tiếp cận lương thực bà Hilal Elver sẽ đến thăm Việt Nam từ ngày 13 đến ngày 24 tháng 11 tới đây. Mục tiêu được nêu rõ nhằm thu thập thông tin cụ thể về tình hình thực phẩm ở Việt Nam cũng như tác động của biến đổi khí hậu.

climat1

Cánh đồng hạn hán tại Sóc Trăng, hôm 2/3/2016 (Ảnh minh họa).  AFP

Bà Elver nói với báo giới rằng bà muốn tới Việt Nam để xem người Việt có được hưởng những quyền lợi về lương thực thực phẩm hay không. Bà dự tính sẽ bàn thảo với Chính phủ Việt Nam để đảm bảo mọi người dân đều được hưởng quyền lợi này, đặc biệt là những đối tượng dễ tổn thương trong xã hội như phụ nữ, trẻ em ở những vùng nông thôn và những thành phố đông đúc.

Bà cho biết bản thân đã ý thức được những tác động nghiêm trọng của biến đối khí hậu đến quyền tiếp cận lương thực của người Việt Nam và hi vọng chuyến thăm sẽ là dịp để bà đánh giá những tác động này.

Ngoài Chính phủ Việt Nam, bà Elver cũng sẽ gặp gỡ với đại diện Liên Hiệp Quốc tại Việt Nam và cộng đồng xã hội dân sự tại nhiều nơi trên khắp cả nước.

********************

Các nước đang phát triển phàn nàn khối giàu về cam kết khí hậu (RFA, 10/11/2017)

Những nước giàu có trên thế giới không cam kết đủ vào lúc này có thể ngăn trở việc thực thi thỏa ước về biến đổi khí hậu.

climat2

Những người đến thăm quan đứng trước một biểu ngữ có dòng chữ "thay đổi cách nghĩ, không phải khí hậu" hôm 8/11/2017 nhân Hội nghị về biến đổi khí hậu của Liên Hiệp Quốc ở Bonn, Đức. AFP

Khối hơn 130 quốc gia đang phát triển trong đó có Ấn Độ và Trung Quốc lên tiếng cảnh báo như vừa nêu tại vòng thương thảo đang diễn ra ở Bonn, nước Đức.

Hiệp định Khí hậu toàn cầu ký kết ở Pháp cách nay 2 năm kêu gọi thế giới cần thiết giữ ở mức thấp hơn 2 độ C (tương đương 3,6 độ F) hoặc ở mức 1,5 độ C nếu có thể trong hiện tượng khí hậu toàn cầu nóng lên.

Hiệp định cũng dựa trên cam kết của các nước về mức thải khí carbon. Nhưng cam kết này không đủ để giữ Trái đất ở mức an toàn và nhiệt độ toàn cầu có nguy cơ tăng lên đến 3 độ C vào cuối thế kỷ. Hơn nữa, các quốc gia không bắt tay thực hiện cho đến năm 2020 và các quốc gia đang phát triển cho rằng đó là thời gian quá dài để chờ đợi tăng tốc hành động.

Theo các điều khoản trong Hiệp định Khí hậu của Liên Hiệp Quốc, chủ yếu nhóm các quốc gia giàu có phải có trách nhiệm hành động trước năm 2020 vì hiệu ứng nhà kính gia tăng nhanh chóng tại những nước này.

Published in Việt Nam

Biến đổi Khí hậu : Báo cáo Mỹ khẳng định "tác nhân chính" là con người (RFI, 04/11/2017)

Chính quyền Trump vốn hoài nghi về tác động của con người đến biến đổi khí hậu và tổng thống Mỹ cũng đã quyết định rút khỏi Thỏa thuận Paris. Thế nhưng, hôm qua 03/11/2017, Nhà Trắng đã bật đèn xanh cho báo cáo quốc gia về khí hậu. Công trình khoa học này trực tiếp phản bác lập trường của tổng thống Trump và lãnh đạo cơ quan bảo vệ môi trường Mỹ Scott Pruitt, người ủng hộ năng lượng hóa thạch.

biendoi1

Các hiện tượng thời tiết cực đoan có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây tại Mỹ, trong bối cảnh khí hậu nóng kỷ lục. Trong ảnh: Một vòi rồng tại Oklahoma. Ảnh : Wikipedia

Thông tín viên Anne Corpet tường trình từ Washington :

"Chính con người, xe cộ của chúng ta, các nhà máy điện của chúng ta, những khu rừng mà chúng ta phá hủy, là thủ phạm của việc Trái đất bị hâm nóng. Không có cách giải thích đáng tin cậy nào khác về hiện tượng này. Kết luận bản báo cáo (Đánh giá quốc gia về khí hậu/National Climate Assessment, được thực hiện bốn năm một lần, và đây là lần thứ tư) của 13 cơ quan Liên bang Mỹ, công bố hôm qua là rất rõ ràng. Bản báo cáo này được chính cơ quan khoa học của Nhà Trắng phê chuẩn.

Việc công bố báo cáo khiến các nhà khoa học ngạc nhiên. Họ từng lo ngại là Phủ tổng thống sẽ tìm cách ngăn chặn tài liệu này, bởi báo cáo phản bác một cách trực diện chính sách của tổng thống Mỹ. Ông Donald Trump lên án Thỏa thuận Khí hậu Paris, cố gắng dỡ bỏ các điều luật của Obama về chống ô nhiễm không khí. Tổng thống Mỹ cũng muốn tái khởi động ngành công nghiệp than rất gây ô nhiễm. Trong chiến dịch tranh cử, ông Trump từng tuyên bố biến đổi khí hậu chỉ là một chuyện Trung Quốc bịa đặt để làm hại nước Mỹ.

Lúng túng sau khi báo cáo ra mắt, người phát ngôn Nhà Trắng bình luận : "Chính quyền Trump ủng hộ việc nghiên cứu khoa học nghiêm túc và các tranh luận", nhưng đồng thời cũng tìm cách hạ thấp tầm quan trọng của báo cáo này, với nhận định : "Khí hậu hiện nay đang thay đổi, nó vẫn thường xuyên thay đổi".

Báo cáo "Fourth National Climate Assessment" đặc biệt chỉ ra tần suất tăng vọt của các hiện tượng thời tiết cực đoan, như khô hạn, bão tố, mưa lớn…, trong bối cảnh nhiệt độ cao kỷ lục liên tục ba năm gần đây. Mức nước biển tăng nhanh từ năm 1993, chiếm khoảng phân nửa mức tăng từ năm 1900 đến nay, và ảnh hưởng đến khoảng 30 thành phố ven biển nước Mỹ.

Thượng nghị sĩ Dân Chủ Al Franken và tám đồng nghiệp trong tuần này đã gửi một bức thư đến tổng thống Trump đề nghị cho biết rõ "các biện pháp nào đã được đưa ra để báo cáo khoa học nói trên không bị can thiệp". Các thượng nghị sĩ Mỹ cũng đồng thời áp lực để chính phủ Trump phản ứng về các kết luận của báo cáo.

Mỹ : Năng lượng sạch tăng vọt bất chấp Trump lừng chừng

Dù tổng thống Mỹ có chống lại Thỏa thuận khí hậu, các loại hình năng lượng sạch, trước hết là gió và mặt trời, tiếp tục phát triển mạnh. Theo thống kê của chính quyền, tính riêng trong tháng 3/2017, hai loại năng lượng này đã vượt ngưỡng 10% sản lượng điện toàn quốc (8% gió, 2% mặt trời).

Năng lượng mặt trời năm 2016 tăng 25% so với năm trước, năng lượng gió tăng 32%. Và xu hướng này hiện vẫn đang tiếp tục. Số việc làm mới do hai ngành năng lượng này tạo ra cho nước Mỹ nhiều hơn tất cả các năng lượng khác cộng lại.

Việc tổng thống Trump quyết định rút khỏi Thỏa thuận Paris làm dấy lên nhiều phong trào độc lập ở địa phương, doanh nghiệp. Phong trào "We Are Still In/Chúng tôi vẫn tiếp tục ở lại (trong thỏa thuận)", do tỉ phú Michael Bloomberg điều phối, quy tụ 1.800 doanh nghiệp và nhà đầu tư Mỹ, cùng với 9 tiểu bang trong đó có những tiểu bang lớn như California và New York.

Các đại diện của phong trào này dự kiến sẽ có mặt đông đảo tại Hội nghị khí hậu Liên Hiệp Quốc COP23, khai mạc tại Bonn, Đức, ngày thứ Hai, 06/11. Trong khi đó, theo một nguồn tin gần gũi với hồ sơ này, việc Mỹ rút khỏi Thỏa thuận Paris chỉ thực sự hoàn tất vào năm 2020, và kịch bản này chưa chắc đã xảy ra.

Trọng Thành

****************

Báo cáo của Mỹ khẳng định sự tăng nhiệt toàn cầu do con người gây ra (VOA, 04/11/2017)

Một báo cáo đ s ca M kết lun rng bng chng v s tăng nhit toàn cu là mnh m hơn bao gi hết, trái ngược vi lun đim mà các quan chc hàng đu ca chính quyn Trump hay nêu ra, trong đó h h thp vai trò ca con người trong s biến đi khí hu.

biendoi2

liu - Sóng đp vào b bin gn nhng căn nhà Narragansett, bang Rhode Island, khi Siêu bão Sandy càn quét vùng đông bc ca M, ngày 29 tháng 12, 2012.

Báo cáo được công b hôm th Sáu là mt trong hai đánh giá khoa hc được quy đnh phi công b mi bn năm mt ln. Mt bn tho cho thy s tăng nhit nh hưởng như thế nào ti nước M cũng được đăng ti.

Dù có những lo ngi ca mt s nhà khoa hc và những người vn đng vì môi trường, các tác gi ca báo cáo cho biết không có s can thip chính tr hay kim duyt nào trong bn báo cáo cui cùng dày 477 trang. Đây là bn tóm tt toàn din nht v khoa hc khí hu k t năm 2013, cho thy mt thế gii đang ấm lên theo chiu hướng xu đi.

Kể t năm 1900, Trái đt đã tăng 1 đ C và mc nước bin đã tăng hơn 20 cm. Nhng đt nóng, nhng trn mưa xi x và cháy rng đã tr nên thường xuyên.

Bộ trưởng Năng lượng Rick Perry và Qun tr viên Cơ quan Bo v Môi trường Scott Pruitt đã nhiu ln nói rng carbon dioxide không phi là yếu t chính góp phn vào s tăng nhit toàn cu.

Nhưng các nhà khoa hc kết lun "cc kỳ nhiu kh năng" - nghĩa là mc đ chc chn mc t 95 đến 100 phn trăm - s tăng nhit toàn cu là do con người gây ra, ch yếu là do carbon dioxide t vic đt than, du m và khí thiên nhiên thi vào khí quyn.

"Trong thế k qua, không có cách gii thích khác nào thuyết phc hơn", bn báo cáo nói.

Các nhà khoa học tính toán rng s đóng góp ca con người vào s tăng nhit toàn cu t năm 1950 khong t 92 phn trăm cho ti 123 phn trăm. S dĩ có khi nhiu hơn 100 phn trăm là bi vì mt s thế lc t nhiên - chng hn như núi la và chu trình qu đo - đang góp phn h nhit Trái đt, nhưng bị lấn át bi các nh hưởng ca khí nhà kính, theo li ca đng tác gi báo cáo Katharine Hayhoe ca trường đi hc Texas Tech.

"Thời kỳ này là thi kỳ m nht trong lch s ca nn văn minh hin đi", bà nói vi hãng tin AP.

Báo cáo cũng ghi nhận nhng s kiện khác nhau do biến đi khí hu gây ra có th tương tác theo mt cách phc tp đ làm cho cuc sng ti t hơn như nhng v cháy rng bang California và Siêu bão Sandy năm năm trước.

Published in Quốc tế

Hội nghị về biến đổi khí hậu ở đồng bằng sông Cửu Long được cho là lớn nhất từ trước đến nay khai mạc hôm 26 tháng 9 tại Cần Thơ. Hội nghị do hai phó Thủ tướng Chính phủ Việt Nam, ông Vương Đình Huệ và ông Trịnh Đình Dũng chủ trì.

khihau1

Hội nghị về biến đổi khí hậu ở đồng bằng sông Cửu Long được cho là lớn nhất từ trước đến nay khai mạc hôm 26 tháng 9 tại Cần Thơ. Hội nghị do hai phó Thủ tướng Chính phủ Việt Nam, ông Vương Đình Huệ và ông Trịnh Đình Dũng chủ trì.  Courtesy chinhphu.vn

Theo các báo cáo đưa ra tại hội nghị, đồng bằng sông Cửu Long chịu nhiều tác động của biến đổi khí hậu và các hoạt động khác từ khu vực thượng nguồn. Những ưu điểm về tự nhiên của vùng bị thay đổi dẫn đến mô hình sản xuất và tập quán sinh hoạt của cư dân vùng này bị ảnh hưởng.

Một số đại biểu tham gia hội nghị cho rằng biến đổi khí hậu là hiện tượng toàn cầu, và đồng bằng sông Cửu Long là một trong ba đồng bằng trên thế giới bị ảnh hưởng nặng nề nhất, đặc biệt là nguồn nước và tình trạng xâm nhập mặn.

Chính phó Thủ tướng Vương Đình Huệ nhấn mạnh tại buổi khai mạc rằng đồng bằng sông Cửu Long đang và sẽ đối mặt với nhiều tác động nghiêm trọng do biến đổi khí hậu, sẽ tạo ra thách thức và đe doạ đến quá trình phát triển của vùng. Đặc biệt là đời sống kinh tế của người dân.

Do đó, ông này đề nghị chuyển đổi mô hình phát triển đồng bằng sông Cửu Long theo xu hướng bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu là vấn đề Chính phủ hết sức quan tâm.

Một chuyên gia về đồng bằng sông Cửu Long, tiến sĩ Dương Văn Ni, từng lên tiếng với báo giới trong nước là ngoài những yếu tố khách quan, khu vực này còn đối diện với những tác động do ‘nhân tai’ tức con người tạo nên.

Published in Việt Nam

Tổng thống Mỹ chủ trì thảo luận cải tổ Liên Hiệp Quốc (RFI, 18/09/2017)

Ngày 18/09/2017, tổng thống Mỹ Donald Trump mở màn một tuần hoạt động ngoại giao dày đặc tại Liên Hiệp Quốc, qua việc chủ trì cuộc họp - theo sáng kiến của Washington - với đại diện 130 quốc gia. Phiên họp thảo luận và sẽ ra một tuyên bố chính trị không mang tính ràng buộc, nhằm thúc đẩy Liên Hiệp Quốc cải cách, trong đó có những đề xuất của tổng thống Mỹ gây không ít tranh cãi.

my1

Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Gutteres (trái), tổng thống Mỹ Donald Trump (giữa) và đại sự Nikki Haley tại diễn đàn thảo luận về cải cách Liên Hiệp Quốc ngày 18/09/2017 tại New York. Reuters/Lucas Jackson

Phiên họp dự trù sẽ có 3 bài phát biểu của ông Trump, của bà Nikki Haley, đại sứ Mỹ tại Liên Hiệp Quốc và của tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres. Theo các nguồn tin ngoại giao tại New York, chưa có gì bảo đảm là Nga, Trung Quốc và một số thành viên Hội Đồng Bảo An sẽ nhất trí với văn kiện trên.

Theo AFP, mục tiêu của tuyên bố là nhằm làm cho Liên Hiệp Quốc hoạt động "hiệu quả và hoàn thiện hơn". Tổ chức quốc tế này vẫn bị chê trách vì bộ máy hành chính nặng nề, chi tiêu tốn kém.

Từ khi còn vận động tranh cử tổng thống, ông Donald Trump đã ví Liên Hiệp Quốc như là một câu lạc bộ của những người nhàn rỗi. Ông muốn cắt giảm mạnh chi phí hoạt động Liên Hiệp Quốc.

Washington vẫn luôn đóng góp tài chính nhiều nhất với 7,3 tỷ đô la (28,5%) cho các hoạt động giữ gìn hòa bình và 5,4 tỷ (22%) cho việc vận hành các cơ quan Liên Hiệp Quốc.

Vấn đề cắt giảm ngân sách sẽ vấp phải phản ứng của nhiều thành viên của Liên Hiệp Quốc. Theo một số nhà ngoại giao, chẳng hạn nếu cắt giảm một nửa ngân sách cho Cao Ủy Liên Hiệp Quốc về người tị nạn (HCR), cơ quan này sẽ bị tê liệt. Hiện tại Mỹ vẫn đóng góp 40% ngân sách của cơ quan trên.

Đề xuất tuyên bố của Hoa Kỳ không đưa ra các con số cụ thể mà chỉ đặt ra các nguyên tắc chính như cắt giảm chi tiêu, tinh giản bộ máy gọn nhẹ.

Dù những đóng góp ngân sách của Mỹ sắp tới ra sao, chương trình cải cách của tổng thư ký Antonio Guterres sẽ phải tiết kiệm, hợp lý hóa các khoản chi tiêu, nhưng vẫn bảo đảm hoạt động hiệu quả cho các sứ mệnh cũng như sự vận hành của tổ chức quốc tế này.

Ngoại trưởng Mỹ-Nga gặp nhau tại New York

Trước ngày khai mạc Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc, hôm qua 17/09, Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson và đồng nhiệm Nga Serguei Lavrov đã gặp nhau tại New York trong bối cảnh quan hệ giữa hai nước đang rất xấu.

Ngoài việc hợp tác nhằm giảm bạo lực ở Syria, hai ngoại trưởng Mỹ - Nga còn bàn về những hồ sơ ở Trung Đông và thỏa thuận Minsk năm 2015 về xung đột Ukraina. Nhưng thông báo của hai bên không nói rõ là ông Tillerson và ông Lavrov đã đề cập đến hồ sơ hạt nhân Bắc Triều Tiên hay không.

Phía Nga vẫn cho rằng các biện pháp trừng phạt ngày càng nặng nề của Liên Hiệp Quốc, theo yêu cầu của Mỹ, đã không có tác dụng, tuy Moskva đã bỏ phiếu thuận cho những nghị quyết theo hướng này. Phía Washington thì vẫn đòi Nga gia tăng áp lực lên Bình Nhưỡng.

Cuộc gặp gỡ giữa hai ngoại trưởng diễn ra vào lúc hai nước đang trừng phạt ngoại giao lẫn nhau. Washington vừa ra lệnh đóng cửa một toà lãnh sự Nga để đáp lại việc Moskva cắt giảm số nhà ngoại giao Mỹ ở Nga.

Anh Vũ

*********************

Thỏa thuận khí hậu Paris : Mỹ duy trì áp lực (RFI, 17/09/2017)

Nhà Trắng dập tắt hy vọng vừa để ngỏ tại hội nghị khí hậu Montréal khai mạc ngày 16/09/2017. Washington thông báo tái khẳng định lập trường của tổng thống Trump, rút khỏi thỏa thuận Paris nếu như các đòi hỏi của Hoa Kỳ không được chấp nhận.

my2

Thỏa thuận chống biến đổi khí hậu Paris 2015, "tiến trình không thể đảo ngược". Reuters/Stephane Mahe

Trước đó, nhiều nhà đàm phán quốc tế nuôi hy vọng Hoa Kỳ sẽ thay đổi thái độ trong hồ sơ khí hậu, với việc cử một đại diện đến Montréal, Canada. Hội nghị này quy tụ bộ trưởng Môi Trường của khoảng 30 quốc gia với mục tiêu đẩy nhanh việc thực thi thỏa thuận Paris COP 21. Nhưng ngay tối qua, thông cáo của Nhà Trắng là "một gáo nước lạnh". Thông tín viên Jean-Louis Pourtet tường trình từ Washington :

"Ủy viên Châu Âu phụ trách hồ sơ này, Miguel Arias Canete, dẫn lời của thành viên phái đoàn Mỹ, theo đó Hoa Kỳ có thể sẽ xem xét khả năng ở lại trong thỏa thuận khí hậu Paris, mà không cần thương lượng lại. Điều này ngay lập tức được giải thích như là lập trường của Washington có thể sẽ mềm dẻo hơn. Tuy nhiên, chính quyền Mỹ đã bác bỏ khả năng này. Phát ngôn viên Nhà Trắng Sarah Huckabee Sanders : ‘‘Không có bất cứ một thay đổi nào trong lập trường của chúng tôi. Tổng thống Trump đã nhiều lần nói rõ ràng là Hoa Kỳ sẽ rút, trong trường hợp không đưa được vào thỏa thuận Paris những sửa đổi có lợi cho đất nước chúng tôi’’.

Quả thực là không có dấu hiệu nào cho thấy Donald Trump đứng về phía những người bảo vệ môi trường. Ông đã loại bỏ gần như tất cả các biện pháp vì môi trường của người tiền nhiệm Obama. Tuy nhiên, tổng thống Mỹ cũng có thể thay đổi quan điểm, như trong trường hợp Hiệp Định Tự Do Mậu Dịch Bắc Mỹ (NAFTA) hay quy chế đón tiếp trẻ em nhập cư (DACA).

Tổng thống Trump đã để ngỏ cánh cửa cho các thương lượng về khí hậu, đặc biệt với đồng nhiệm Pháp Emmanuel Macron khi đến Paris dự lễ Quốc Khánh 14 Tháng 7. Trong bối cảnh Donald Trump chuẩn bị phát biểu lần đầu tiên trước Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc vào thứ Ba tuần tới, cũng có thể là tổng thống Mỹ sẽ tỏ thái độ hòa hoãn hơn, để được cộng đồng quốc tế hưởng ứng hơn".

Thỏa thuận Paris không thể đảo ngược

Lập trường xoay như chong chóng của Mỹ dường như không cản trở cộng đồng quốc tế khẩn trương thực thi thỏa thuận khí hậu Paris, thông qua tại hồi tháng 11/2015, nhằm giới hạn nhiệt độ Trái đất tăng không quá 2°C so với thời tiền công nghiệp. 

Các trận bão Harvey và Irma gây thiệt hại nặng nề cho miền nam Hoa Kỳ cho thấy không quốc gia nào, dù hùng mạnh như nước Mỹ, có thể tránh được các thảm họa do biến đổi khí hậu gây nên.

Theo AFP, trong buổi họp báo kết thúc hội nghị Montréal, bộ trưởng môi trường Canada Catherine McKenna nhấn mạnh là các quốc gia tham dự khẳng định "Thỏa thuận Paris là không thể đảo ngược, và không thể thương lượng lại".

Ủy viên Châu Âu phụ trách khí hậu Arias Canete cho biết, trước thượng đỉnh COP 24 tại Ba Lan năm tới 2018, cộng đồng quốc tế cần phải thảo ra được các quy định nhằm "theo dõi, kiểm tra và so sánh" mức phát thải của mỗi nước, một bước quan trọng trong việc thực thi thỏa thuận khí hậu. Theo đại diện của Liên Hiệp Châu Âu, các cuộc gặp bên lề Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc vào tuần tới sẽ cho phép làm rõ "lập trường thực sự" của Hoa Kỳ.

Trọng Thành

***********************

Canada-Châu Âu-Trung Quốc thúc đẩy thỏa thuận khí hậu (RFI, 16/09/2017)

Hôm 16/09/2017, tại Montreal, Canada, khai mạc một hội nghị đặc biệt nhằm thúc đẩy việc thực thi thỏa thuận về khí hậu Paris 2015, đang gặp nhiều thách thức.

my3

Biến đối khí hậu khiến tình trạng khô hạn gia tăng. Ảnh chụp ngày 24/08/2017 cho thấy nước trong hồ Barrios de Luna, bắc Tây Ban Nha, cạn kiệt. Reuters / Eloy Alonso

Việc chọn Montreal, bang Quebec, làm địa điểm tổ chức mang ý nghĩa biểu tượng mạnh. Thông tín viên Marie Josselin tường trình từ Montreal :

"Hội nghị Montreal được quyết định cách đây ít tháng, giữa Canada, Trung Quốc và các nước Liên Hiệp Châu Âu. Đây là một cách phản ứng tại Bắc Mỹ về tình trạng thiếu lãnh đạo, trong bối cảnh tổng thống Hoa Kỳ quyết định rút khỏi Hiệp định khí hậu Paris.

Chính tại Montreal, cách đây đúng 30 năm, nghị định thư Montreal đã được ký kết. Đây là thỏa thuận quốc tế lớn đầu tiên về môi trường. Thỏa thuận này có mục tiêu cấm các chất lảm thủng tầng ozon trong khí quyển.

Ba mươi năm trôi qua, biến đổi khí hậu vẫn là vấn đề thời sự, nhưng lần này với sự tham gia của nhiều nước hơn trước. Cụ thể là ngoài các quốc gia tổ chức, còn có Nga, Ấn Độ, Mêhicô, Brazil, những nước rất dễ tổn thương do biến đổi khí hậu như Maldives, những nước nghèo như Ethiopia.

Liên Hiệp Châu Âu muốn đi tiên phong trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu, với hy vọng thực thi toàn bộ và nhanh chóng Thỏa thuận Paris COP 21. Hội nghị này được coi là một cơ hội để tiến nhanh hơn.

Cần nhấn mạnh là hội nghị Montreal diễn ra ngay trước một cuộc họp vào thứ Hai tới, do Hoa Kỳ tổ chức, được quyết định vào phút chót. Nhà Trắng mời các bộ trưởng Môi Trường của hơn 10 nền kinh tế lớn nhất đến Washington trao đổi về vấn đề khí hậu. Bộ trưởng Môi trưởng Canada Cathrine McKenna vẫn tin tưởng là có thể thuyết phục được chính quyền Mỹ từ bỏ quyết định rút khỏi thỏa thuận khí hậu Paris".

Trước thềm hội nghị Montreal, nhiều cường quốc đã có một số quyết định đột phá trong nỗ lực chuyển đổi sang kinh tế không sử dụng năng lượng hóa thạch. Sau Pháp và Anh, đến lượt Trung Quốc tuyên bố sẽ cấm xe hơi với động cơ xăng dầu, cuối tuần trước. Trong tuyên bố hôm thứ Năm 14/09, tại Nghị Viện Châu Âu ở Strasbourg, chủ tịch Ủy Ban Châu Âu Juncker khẳng định Ủy Ban sẽ nhanh chóng công bố phương án giảm khí thải cacbon trong lĩnh vực giao thông.

Bộ trưởng môi trường Canada – quốc gia đứng hàng thứ sáu về sản xuất dầu mỏ - khẳng định sẽ nghiêm chỉnh thực thi cam kết COP 21, đầu tư mạnh mẽ cho các công nghệ năng lượng tái tạo. Theo bộ trưởng McKenna, các quốc gia cần "khẩn trương" phê chuẩn điều khoản sửa đổi nghị định thư Montreal, được thông qua hồi năm ngoái.

Mục tiêu của điều khoản sửa đổi này là nhằm nhanh chóng loại trừ khí HFC – được sử dụng nhiều trong máy điều hòa nhiệt độ và tủ lạnh -, thủ phạm phá vỡ tầng ozon. HFC mạnh hơn đến 14.000 lần so với khí CO2 - cũng là một thủ phạm chính khiến Trái đất nóng lên nhanh chóng. Theo bộ trưởng Canada, nếu thực hiện đúng nghị định thư Montreal, nhiệt độ thế giới sẽ giảm được 0,5°C trước cuối thế kỷ.

Trọng Thành

Published in Quốc tế

Việc tổng thống Donald Trump rút Hoa Kỳ ra khỏi hiệp định khí hậu Paris là đề tài được các báo Pháp chú ý nhất hôm nay.

kethu1

Greenpeace chiếu hình ảnh tổng thống Donald Trump lên tường sứ quán Mỹ ở Berlin, Đức, để phản đối việc Hoa Kỳ rút khỏi thỏa thuận khí hậu Paris, ngày 02/06/2017 - REUTERS

Một thế giới nóng lên trên 3°C không thể là một thế giới thịnh vượng. Và như vậy, theo Les Echos, khi Donald Trump hứa biến một nước Mỹ bị ô nhiễm thành một Mỹ quốc vĩ đại, ông ta đã nói dối.

Bên cạnh đó là dự luật của bộ Tư Pháp nhằm "đạo đức hóa đời sống chính trị" nước Pháp, và sự kiện phi hành gia Pháp Thomas Pesquet chiều nay trở về Trái Đất, sau 196 ngày trên trạm không gian quốc tế (ISS). Le Monde dành nhiều trang cho hồ sơ "Monsanto Papers", với bài điều tra về những mánh khóe của tập đoàn hóa chất Mỹ chống lại các công trình khoa học của Trung tâm nghiên cứu quốc tế về ung thư (CIRC), về tính chất gây ung thư của glyphosate, sản phẩm chủ đạo của Monsanto.

Donald Trump, kẻ thù số một của hành tinh

Nếu bên kia bờ đại dương, tờ Newyorker chạy tựa bằng tiếng Pháp "Au revoir Hiệp định khí hậu Paris", thì trang bìa báo Pháp Libération chạy dòng tít hai màu đỏ, trắng, trên nền đen như một mảng dầu tràn : "Goodbye America". Trang nhất của nhật báo kinh tế Les Echos cũng là một màu đen u ám với những làn khói xám xịt từ một ống khói nhà máy, với tựa đề "Khí hậu, thế lưỡng nan của nước Mỹ". La Croix chọn màu bìa xanh nhạt mát mẻ, với khối băng sơn trên biển, và dòng tựa màu đen "Trump, mặc kệ khí hậu". Cnews Matin cho rằng "Khí hậu : Trump ra khỏi cuộc chơi", còn tờ 20 Minutes nhận định "Quyết định của Trump không làm ô nhiễm lắm hiệp định khí hậu Paris".

Cái tát vào mặt nhân loại

Trong bài xã luận mang tựa đề "Cái tát", Libération cho rằng việc ra khỏi hiệp định Paris, cuộc thương lượng toàn cầu đại quy mô nhất từ trước đến nay, là một cái tát vào mặt nhân loại. Cơn ác mộng này là di sản để lại cho các thế hệ tương lai.

Sau khi ngỡ ngàng nhận ra Nhà Trắng bây giờ là sào huyệt của những người chống lại việc bảo vệ môi trường, phục vụ cho hoạt động lobby của kỹ nghệ dầu khí, đe dọa các hiệp ước lịch sử như NATO, theo Libération vấn đề khẩn cấp bây giờ không phải là cam chịu, mà là phải hành động. Nếu "Brexit" đã khiến một Châu Âu ù lì phải chuyển động, thì vụ "Amerixit" này có thể làm cho phần còn lại của thế giới phải nỗ lực nhiều thêm nữa.

Thế giới cổ hủ của Trump liệu sẽ bị vượt qua bởi một thế giới mới ít khí carbone, nhờ cố gắng của các nhà nước, các thành phố và cộng đồng ? Không có gì bảo đảm điều đó, nhưng cũng không có gì cấm chúng ta hy vọng. Thế giới không thể tiến đến một cuộc tự sát tập thể, bởi một nhúm giáo chủ bị nhiễm triệu chứng giáo phái Waco.

Đi ngược chiều lịch sử

La Croixnhận định, hội nghị COP21 đã khẳng định một tiến trình mà hầu như không thể đảo ngược, trừ phi muốn đi ngược chiều lịch sử.

Người dân ngày càng quan tâm đến vấn đề môi trường, vì ảnh hưởng đến chất lượng sống của họ. Ngay tại Hoa Kỳ, các tập đoàn lớn, kể cả trong lãnh vực dầu khí, hầm mỏ hay nông nghiệp cũng ủng hộ hiệp định khí hậu Paris để không phải đứng ngoài các thị trường đầy hứa hẹn của công nghệ xanh, sẽ tạo ra việc làm và tăng trưởng.

Quan điểm của các nước trong những ngày gần đây đã chứng tỏ việc chuyển đổi sang bảo vệ sinh thái là không thể tránh khỏi. Nhưng theo La Croix, đi theo chiều lịch sử không chỉ là nhằm tìm kiếm lợi ích cho riêng mình. Trước hết, đây là ý thức được rằng chúng ta đang sống trong một thế giới, mà khí hậu không cần biết đến biên giới.

Kẻ thù số một của hành tinh

Trong bài xã luận mang tựa đề "Kẻ thù số một của công chúng", Les Echos gay gắt khẳng định, Donald Trump đã dối trá khi hứa hẹn biến một nước Mỹ "bẩn thỉu" thành một nước Mỹ vĩ đại hơn.

Điều tệ hại nhất, theo tờ báo kinh tế, không phải là mối đe dọa mà tổng thống của đất nước gây ô nhiễm thứ nhì thế giới đã cố tình đè nặng lên hiệp ước quan trọng nhất từ trước đến nay để bảo vệ hành tinh chúng ta khỏi những thiệt hại không thể sửa chữa của hiện tượng trái đất nóng lên.

Về thực chất, việc ông Trump rút khỏi hiệp định khí hậu hiện chỉ mang tính biểu tượng, vì chính thức thực hiện được từ ngày 04/12/2020, tức là sau khi người kế nhiệm của Donald Trump được bầu lên. Thời hạn này giúp hy vọng là sau cơn khủng hoảng, nước Mỹ sẽ vội vàng nhảy lên chuyến tàu lịch sử, con tàu mà Donald Trump đã nhảy xuống nhưng vẫn tiếp tục hành trình mà không có ông ta. Hơn nữa, độc lập với Washington, nhiều tiểu bang của nước Mỹ như California - nền kinh tế thứ sáu thế giới - cùng với Illinois, Michigan, Iowa, và ngay cả Texas cũng có ý định tiếp tục quá trình chuyển đổi phù hợp sinh thái.

Như vậy điều tệ hại nhất không phải là việc "đốc-tờ Folamour" (nhân vật trong bộ phim hài nổi tiếng mang tên "Làm thế nào tôi hết ưu tư và yêu thích quả bom") đùa giỡn với di sản mà chúng ta sẽ để lại cho con cháu. Đó là việc, không kể đến hiệp định Paris, ông Trump đã cố tình phá hoại những công trình của người tiền nhiệm Barack Obama.

Nước Mỹ không thể vĩ đại nếu không "sạch"

Việc cho tái khởi động dự án ống dẫn dầu khổng lồ Keystone, ngưng lại "Clean Power Plan", kế hoạch giảm khí thải các nhà máy điện, hay lời ca ngợi gây khiếp đảm về "than đá sạch đẹp", đủ để Donald Trump trở thành kẻ thù số một của cư dân một hành tinh có thể sống được. May mắn thay, thế giới đã thay đổi, các tội phạm hàng đầu về khí hậu không hành động theo băng nhóm có tổ chức. Ông Donald Trump đang bị cô lập.

Tại Úc, tập đoàn Engie đã đóng cửa một siêu nhà máy điện, tại Trung Quốc, Ấn Độ và ngay cả Hoa Kỳ, than đá đang bị dần thay thế bởi khí đá phiến để sản xuất ra điện. Khắp nơi, năng lượng hóa thạch đang thụt lùi. Và cách đây sáu tháng, 360 tập đoàn đa quốc gia đã ký vào lời kêu gọi mở rộng cuộc đấu tranh chống thay đổi khí hậu.

Họ hiểu rằng một thế giới nóng lên trên 3°C, không thể là một thế giới thịnh vượng. Đó cũng là thông điệp được Tổ chức Hợp tác Phát triển Kinh tế (OCDE) đưa ra trước hội nghị G7 ở Taormine (Ý) vừa qua. Và như vậy, khi Donald Trump hứa biến một nước Mỹ bị ô nhiễm thành một Mỹ quốc vĩ đại, ông ta đã nói dối.

Hoa Kỳ hoàn toàn thua thiệt

Trong bài "Ngoại giao, việc làm… vì sao Hoa Kỳ sẽ hoàn toàn thua thiệt", ông David Lavaï, giám đốc chương trình khí hậu của Viện phát triển bền vững và quan hệ quốc khi trả lời Libération cho rằng : "Nếu Mỹ rút lui sau bấy nhiêu năm thương lượng, chắc chắn các hậu quả về ngoại giao không chỉ trên lãnh vực khí hậu, nhất là khi muốn tìm kiếm các đồng minh".

Hôm 22/5, NATO đã ghi nhận sự thay đổi khí hậu nằm trong "các quan ngại chiến lược" của liên minh. Trong khi ông chủ Nhà Trắng thề chiến thắng "khủng bố Hồi giáo cực đoan", bản báo cáo công bố tháng 10/2016 của cơ quan tư vấn Đức Adelphi khẳng định hiện tượng biến đổi khí hậu giúp phát triển các nhóm khủng bố.

Theo ông David Lavaï : "George W.Bush khi từ chối phê chuẩn hiệp ước Kyoto đã phải hứng chịu những chỉ trích của quốc tế, còn hậu quả bây giờ sẽ lớn hơn nhiều". Tháng trước tại Bonn, 195 nước đã tái khẳng định ý muốn áp dụng những biện pháp mạnh mẽ để chống biến đổi khí hậu – dù có hoặc không có Hoa Kỳ. Và song song với loan báo của ông Trump, Liên Hiệp Châu Âu và Trung Quốc hôm nay siết lại một "liên minh xanh". Bắc Kinh và Bruxelles đồng thuận trong việc cụ thể hóa "thành công lịch sử" của hiệp định Paris, đẩy nhanh quá trình "không thể đảo ngược" nhằm từ bỏ năng lượng hóa thạch.

Trái đất tiếp tục nóng lên đáng báo động

Về những tác hại của hiện tượng hâm nóng khí hậu, La Croix khi nhắc nhở năm 2016 là năm nóng nhất từ trước đến nay kể từ năm 1880, cho rằng chỉ có nỗ lực toàn cầu mới giúp kìm hãm được tác hại.

Những đợt nóng ập xuống Châu Á, Trung Đông, Bắc Mỹ, khu vực Nam Phi trong năm 2016. Tại Phalodi, thuộc bang Rajasthan của Ấn Độ, nhiệt độ lên đến 51°C, 53°C ở Dehloran (Iran), 54°C ở Mitribah (Koweit). Châu Âu cũng không thoát, nhiệt kế lên đến trên 45°C ở Cordoue (Tây Ban Nha), và đợt nóng cũng ảnh hưởng đến nhiều khu vực ở Trung Âu, Đông Âu trong tháng 9/2016.

Hồi tháng Hai, một trận hạn hán lớn khiến ba triệu người Somalia bị nạn đói đe dọa. Cách đó hàng ngàn cây số, đông bắc Brazil phải đối phó với nạn hạn hán tệ hại nhất kể từ một thế kỷ. Nigeria, Nam Soudan, Yemen, Trung Quốc… từ đầu năm đến nay không thể đếm xuể các nước phải gánh chịu các thiên tai, không chỉ hạn hán mà còn là mưa lũ, bão tố, nước biển dâng cao… Nếu tính từ đầu thế kỷ 20, mực nước biển nay đã dâng lên 20 cm. Riêng trong thế kỷ này, đã ghi nhận tổng cộng 16 trong số 17 năm nóng nhất.

Tuy hiện tượng trái đất bị hâm nóng không phải là nguyên nhân duy nhất, nhưng đã góp phần tạo ra các thiên tai này. Ngay từ thập niên 70, các nghiên cứu về khí hậu đã cảnh báo về hiện tượng băng tan, các đại dương nóng lên, liên tục xảy ra những đợt nóng ở khắp nơi. Trong báo cáo 2014, GIEC (nhóm chuyên gia liên chính phủ về khí hậu) khẳng định trách nhiệm của con người trong việc thải ra khí gây hiệu ứng nhà kính. Còn trong báo cáo tháng 3/2017, GIEC cũng vẽ ra một bức tranh màu xám.

Trump "một mình chống lại tất cả"

Đối với ông Scott Pruitt, giám đốc Cơ quan bảo vệ môi trường do ông Trump bổ nhiệm, hiệp định Paris "không tốt", làm mất việc làm của người Mỹ. Sai ! Báo cáo mới nhất của Cơ quan quốc tế vì năng lượng tái tạo công bố hôm 24/5 bác hẳn lý lẽ này.

Có đến 9,8 triệu người trên thế giới làm việc trong lãnh vực năng lượng tái tạo trong năm 2016, tăng 40% so với năm 2012, và riêng tại Mỹ con số này là 777.000 người. Chỉ riêng về pin năng lượng mặt trời, đã tăng 25% trong vòng một năm, với 242.000 nhân viên. Để so sánh, lãnh vực than đá chỉ thu dụng có 160.119 người, theo báo cáo của bộ Năng Lượng Hoa Kỳ công bố hồi tháng Giêng.

"Cuộc chiến khí hậu vẫn tiếp tục mà không có Hoa Kỳ", La Croix khẳng định. Theo nhiều chuyên gia, sự rút lui của Mỹ không có nghĩa là hồi kết cho hiệp định khí hậu Paris, tuy tất nhiên cũng gây ra không ít hậu quả.

Tác giả Joel Cossardeaux trên Les Echos cho rằng hành động của Donald Trump sẽ không gây ra hiệu ứng domino. Ngoài Syria – đang trong chiến tranh, và Nicaragua – vốn đòi hỏi một hiệp định mang tính ràng buộc cao hơn, tất cả các nước khác trên thế giới đều chấp nhận thỏa thuận.

Theo 20 Minutes, hậu quả đối với Hoa Kỳ còn ở chỗ, ông Trump đã gởi đi tín hiệu cho cộng đồng quốc tế, là không thể thương lượng với chính quyền Mỹ dưới thời Donald Trump, vì không thể biết được nước Mỹ có giữ lời hứa và duy trì các cam kết trong quá khứ hay không.

Việt Nam vẫn muốn tin vào nước Mỹ của ông Trump

Nhìn sang Đông Nam Á, "Việt Nam vẫn muốn tin vào Hoa Kỳ của ông Trump", đó là tựa đề một bài viết hiếm hoi trên báo chí Pháp về chuyến công du Washington của thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc. Ông đến Mỹ để tìm kiếm một lối thoát mới về thương mại.

Trong chuyến viếng thăm ba ngày, ông Nguyễn Xuân Phúc có nhiệm vụ nặng nề là thuyết phục ông Donald Trump để thương mại song phương phát triển như dưới thời Barack Obama. Năm ngoái, trong tổng kim ngạch xuất khẩu 177 tỉ đô la của Việt Nam, có 42 tỉ đô la xuất sang Hoa Kỳ. Tờ báo nhận xét, lần này khác với thông lệ, tổng thống Trump tỏ ra hòa dịu. Thông cáo chung Mỹ-Việt khẳng định ý hướng tăng cường hợp tác về quốc phòng và thương mại.

Theo Les Echos, bị thiệt thòi khi Mỹ rút khỏi TPP, Hà Nội không muốn đà phát triển bị ngưng lại, sau khi nhiều nhà đầu tư Châu Á đã đón đầu việc gia nhập TPP qua việc xây dựng nhiều nhà xưởng trên lãnh thổ Việt Nam, chủ yếu sản xuất hàng giày dép, dệt may để xuất vào thị trường Hoa Kỳ. Xuất khẩu 5 tháng đầu năm tăng 17,4%, đầu tư nước ngoài tăng 10,4%, nhưng quý 1 bị ảnh hưởng bởi việc giảm sản lượng dầu lửa và chỉ riêng sự cố pin điện thoại di động Galaxy 7 của Samsung Electronics đã khiến Việt Nam bị mất đến 1 tỉ đô la trong cán cân thương mại.

Thụy My

Published in Quốc tế