Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Một vài Facebooker cho rằng khi họ dùng mạng xã hội để đặt vấn đề hoặc chỉ trích chất lượng xe của VinFast, thì đã bị Facebook ‘bịt miệng’, khóa tài khoản trong vòng ba mươi ngày. 

vingroup1

Công nhân đang làm việc tại nhà máy chế tạo xe hơi của Vingroup ở Hải Phòng - Reuters

"Mượn gió, bẻ măng"

Cụ thể, một nữ tài xế ở Thành phố Hồ Chí Minh, hôm 26/2, chia sẻ với Đài Á Châu Tự Do rằng, một status cô viết với tiêu đề "Giải cứu truyền thông tởm lợm", trong đó cô ví những người biện minh cho sản phẩm của thương hiệu VinFast là "bò Vin", đã bị FB cảnh cáo và tài khoản FB của cô bị khóa ngay sau đó. 

Nữ tài xế này không muốn nêu tên vì sợ bị chính quyền làm khó dễ, do đó, chúng tôi tạm gọi cô là Thanh và đã đổi giọng nói của cô khi cô chia sẻ về vấn đề liên quan đến VinFast :

"Những người vào Facebook của tôi để tấn công, tôi đã kiểm tra lại thì đa phần những người đó là nhân viên của Vin. Tôi vào Facebook của họ thì thấy họ chụp hình, quảng cáo về Vin. Họ là đại lý của Vin, nhân viên của Vin. Tôi gọi những người đó là ‘bò Vin’. Tôi nghĩ Facebook họ nói mình vi phạm, chắc là vì câu ‘bò Vin’ đó".

Sau khi tài khoản FB của mình bị khóa, cô Thanh đã lập tức khiếu nại với Facebook thì được họ trả lời. Cô Thanh nói :

"Họ báo cáo là tôi vi phạm tiêu chuẩn cộng đồng thì tôi nói tôi không đồng ý. Khoảng 10 phút sau thì đã kiểm tra và trả lời, chính xác bài này vi phạm tiêu chuẩn cộng đồng nên họ khóa tài khoản trong vòng 30 ngày".

Một Facebooker khác cũng bị trường hợp tương tự như cô Thanh là Bùi Văn Thuận. Ông Thuận trong ngày 26/2 cũng đã chia sẻ với chúng tôi qua tin nhắn như sau :

"Không hề có status nào liên quan đến VinFast bị báo cáo. Mà bị báo cáo các tút trước đó rất lâu rồi, nội dung hoàn toàn không liên quan đến VinFast. Tuy nhiên, tôi nghi ngờ rằng đây là việc làm, tác động của VinGroup. Có hai lý do làm tôi nghi ngờ : Những người bị khóa 30 ngày hầu hết là các hot facebooker như Hoàng Dũng, Bùi Thanh Hiếu tức Người Buôn Gió, Nguyễn Lân Thắng và tôi. Và tất cả các tài khoản đó đều đưa tin, bình luận nhiệt tình, nhanh nhất về các xe VinFast bị "sụm" (gãy càng, văng bánh).

vingroup2

Facebooker Bùi Văn Thuận cho rằng tài khoản của ông bị hạn chế vì ông "đụng chạm" đến tập đoàn Vingroup.

Các status bị FB cho là vi phạm tiêu chuẩn cộng đồng, đã xuất hiện (được viết) từ lâu, tại sao không bị "vi phạm" ngay thời điểm viết mà phải đợi đến khi sự việc bung bét của VinFast mới bị báo cáo "vi phạm" ?

Thêm nữa, VinGroup có nuôi một "đội quân truyền thông", giới thạo tin và cư dân mạng gọi họ là "tuyên giáo Vin". Lực lượng này rất hùng hậu, thường bị gọi giễu cợt là "dư luận Vin", bò Vin, hay Vin nô. Lực lượng này chỉ cần ra quân report (báo cáo) là các tài khoản "nói xấu" Vin sẽ bị đánh sập. Chuyện Vin "bịt miệng" giới phê bình là sự thật diễn ra nhiều năm nay rồi".

Đài Á Châu Tự Do đã liên lạc với Facebook để hỏi về lý do hạn chế tài khoản của các Facebooker đăng tin về VinFast nhưng vẫn chưa nhận được hồi âm. Chúng tôi sẽ đăng tải thông tin trả lời của FB về vấn đề này ngay sau khi nhận được phản hồi.

Bưng bít hay công khai ?

Trong khi đó, do bức xúc với cách FB khóa tài khoản của mình, cô Thanh dẫn chứng cho chúng tôi biết lý do tại sao cô đăng status về sản phẩm xe hơi của VinFast :

"Trước khi tôi đăng lên cái link đó thì thật sự nó cũng đã lan tỏa rộng rồi và nó được xác đinh bởi rất nhiều những anh em tại hiện trường và kể cả trang báo của truyền hình Nghệ An cũng xác định. Khi tôi đăng lên khoảng chừng 19 giờ mấy phút, thì cũng là lúc mà truyền hình Nghệ An gỡ đồng loạt mấy cái bài đó".

Theo cô Thanh, hôm 22 tháng 2, cô có đăng video do một cư dân mạng cung cấp về ô tô VinFast gãy càng trên cầu Bến Thủy 1. Trước khi đăng cô đã kiểm chứng sự kiện với nhân chứng và kể cả truyền thông địa phương, nhưng sau đó, video này của cô cũng bị cho là vi phạm.

vingroup3

Sinh viên vẫy cờ Việt Nam và Bắc Hàn khi đoàn quan chức Bắc Hàn thăm VinFast ở Hải Phòng hôm 27/2/2019. AFP

Để chứng minh những thông tin cô đang nói là sự thật, cô Thanh kể thêm :

"Hiện tại chỉ có Vin mới tiếp xúc được với các tài xế (xe Vin bị nạn). Tôi có nhờ tất cả anh em cộng đồng thì họ đều biết những người này, nhưng mà họ đều từ chối tiếp xúc với tụi tôi. Vấn đề xe bị tai nạn mà tất cả tài xế đều từ chối thì nó gây ra một câu hỏi rất là lớn trong chúng ta. Thật sự thì chuyện xe bị lỗi là chuyện rất bình thường, vấn đề kỹ thuật mà. Ngay cả các hãng xe danh tiếng thế giới cũng đều xảy ra lỗi lầm chết người. Nó rất là phổ biến không phải chuyện hy hữu. Nhưng ở đây, sự cầu thị, minh bạch thông tin và đưa ra cái lý do chính xác, là cái mà giới cộng đồng tài xế rất là muốn biết. Chia sẻ nó là một điều cùng nhau xây dựng. Khi minh bạch thì sẽ làm cho giới cộng đồng tài xế yên tâm, mà có một lựa chọn mới cho mình, một cái xe mới, chứ không phải là họ tìm hiểu để họ tẩy chay".

Theo những chia sẻ của cô Thanh, thì cô và những người trong cộng đồng tài xế đều muốn đại diện của VinFast lên tiếng giải thích thoả đáng về các "sự cố" vừa qua như thế nào ? Có phải do chất lượng xe của hãng VinFast hay do những tác động khác khiến xe bị gãy càng như một số bài báo gần đây lên tiếng giải thích hộ VinFast ? 

Liên quan đến vấn đề này, chúng tôi cũng đã liên lạc với VinFast qua điện thư để nghe thông tin chính thức từ đại diện hãng xe này, nhưng chúng tôi không nhận được bất cứ phản hồi nào.

Cần sự minh bạch...

Đối với cô Thanh, nếu như VinFast minh bạch, có trách nhiệm, giải trình và trả lời được các vấn đề khách hàng đặt ra thì người dân Việt Nam, đặc biệt giới đam mê xe, sẵn lòng hưởng ứng sản phẩm của VinFast.

"VinFast đã đánh vào tâm lý, là ‘tự hào Việt Nam, xe của người Việt Nam", thì ở đây những người Việt Nam cũng có quyền yêu cầu họ minh bạch về chất lượng, để cùng nhau góp nói tiếng xây dựng. Ở đây, cộng đồng phê bình VinFast không phải là sự soi mói để muốn làm hại gì VinFast cả, mà để cùng nhau đưa ra một sản phẩm đúng tiêu chuẩn tự hào Việt Nam".

Còn Facebooker Bùi Văn Thuận thì cho rằng việc gắn các sản phẩm thương mại với lòng

Với các lý do như trên, tôi đăng các tút về xe VinFast bị lỗi để cảnh tỉnh "lòng yêu nước, sự tự hào, ngạo nghễ" kệch cỡm bị lợi dụng và trục lợi kiểu lưu manh. Thứ nữa, Vin phải có trách nhiệm với sản phẩm và khách hàng của mình chứ không phải cứ đe dọa, bịt miệng hoặc cấu kết với chế độ để biến thành một thực thể mafia- chế độ như Vin đang làm"

Cũng trong ngày 26/2, RFA đã có cuộc trò chuyện với ông Lê Văn Triết, nguyên Bộ trưởng Bộ Thương Mại, để nghe ông nhận định về ngành công nghệ ô tô tại Việt Nam, mà cụ thể là dòng sản phẩm của tập đoàn Vingroup, ông nói :

"Tôi có nghe nhiều người nói chứ không phải một hai người nói đâu, là xe VinFast bán giá cao nhưng mà nó không đảm bảo, vì đó là mua cái dây chuyền lắp ráp của Đức mà người ta đã bỏ từ lâu, về mua linh kiện này kia các thứ cũ của người ta, kể cả linh kiện của Trung Quốc rồi lắp ráp ở Đình Vũ, Hải Phòng. Bán thì giá rất cao, đặt vấn đề coi như đây là loại xe cao cấp. Tôi cũng nghe, nó chạy trên đường cũng không đảm bảo, chạy tốc độ bình thường thì nó nóng lên. Chạy tốc độ cao thì nó chịu không được.

Tôi nghĩ rằng muốn hình thành ra được một nền công nghiệp và sản xuất ô tô thì nó phải trải qua cái gì công phu dữ lắm chứ không phải ba chớp ba nhoáng đó mà nhảy ra, nói là tự mình tạo ra nền công nghiệp mới, công nghiệp ô tô của Việt Nam. Nói như thế là không hiểu gì về công nghiệp hết".

Nhà máy VinFast được khởi công xây dựng vào tháng 9 năm 2017 và hoàn tất trong vòng 21 tháng với công suất dự kiến cho hai giai đoạn được cho biết là 500.000 xe/ năm. Đích thân Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã đến dự lễ khánh thành nhà máy này tại Hải Phòng vào tháng 6 năm 2019. Phát biểu tại buổi lễ khánh thành nhà máy, ông Phúc đã nói : "Sự thần tốc trong việc xây dựng Nhà máy ôtô VinFast cho thấy một khát vọng lớn và cháy bỏng ngọn lửa nhiệt huyết trong những con người đã chung tay nhất trí làm nên một dự án có thể gọi là kỳ tích của ngành ô tô Việt Nam cũng như trên thế giới"

Giang Nguyễn

Nguồn : RFA, 26/02/2021

Published in Diễn đàn

Đội quân mạng 

Mai Khôi, "Lady Gaga của Việt Nam", muốn loại lực lượng dư luận viên nọ ra khỏi Facebook. Facebook nói với Mai Khôi rằng họ tuân thủ các quy tắc của Facebook.

facebook1

Trong hai năm qua, Đỗ Nguyễn Mai Khôi đã cố gắng một cách khổ sở, vô vọng, để lôi kéo sự quan tâm của Facebook đến Việt Nam. Ca sĩ Việt Nam và nhà hoạt động dân chủ, được biết đến với cái tên Mai Khôi, đã cố gắng không mệt mỏi để cảnh báo Facebook về một nhóm Facebook thân chính phủ với hàng nghìn người là công an, quân đội và những đảng viên trung thành cộng tác với nhau để kích động những người bất đồng chính kiến trực tuyến và những người bất đồng chính kiến bị giam cầm.

Bằng chứng của cô ấy về hoạt động của nhóm này rất phong phú, lập luận của cô rõ ràng, và bất chấp nguy cơ bị lãnh đạo Việt Nam trả thù liên tục, quyết tâm của cô ấy dường như là không dứt. Vấn đề duy nhất là Facebook dường như không quan tâm chút nào đến việc đó.

Facebook, từng được coi là một món quà trời cho đối với một đất nước như Việt Nam, nơi mạng xã hội cho phép người dân vượt qua sự kiểm duyệt của nhà nước trên các phương tiện truyền thống, giờ đây đã trở thành một phương tiện khác để bóp nghẹt tiếng nói.

Các nhóm kín gồm các đảng viên chính phủ phối hợp các chiến dịch gỡ bài – hoặc tệ hơn – chống lại bất kỳ quan điểm nào bị nhà nước Việt Nam coi là "phản động", trong khi Facebook tiếp tục chẳng làm ngoài chỉ nói cho có về lý tưởng tự do ngôn luận. Intercept đã có thể tiếp cận với một lữ đoàn kiểm duyệt kín như vậy của Việt Nam, có tên là "E47", nơi rõ ràng, thông qua sự thờ ơ rõ ràng của Facebook vốn đã làm người dùng thất vọng một cách khủng khiếp.

E47 chỉ là một ví dụ trong số các lực lượng kiểm duyệt internet trực thuộc nhà nước ở cả Việt Nam và trên thế giới, nhưng việc Facebook không chống lại được nhóm này sẽ khiến những người bất đồng chính kiến bất kể quốc tịch gì lo lắng, đặc biệt là những người có thể đã tin vào lời hứa của Facebook trước đây.

Trong một bài báotháng 10 năm 2019 trên Wall Street Journal , Giám đốc điều hành Mark Zuckerberg tuyên bố rằng "Facebook là đại diện cho quyền tự do ngôn luận" và rằng "trong một nền dân chủ, một công ty tư nhân không nên có quyền kiểm duyệt các chính trị gia hoặc Tin tức". COO Sheryl Sandberg tuyên thệ trước Quốc hội rằng công ty "sẽ chỉ hoạt động ở một quốc gia khi chúng tôi có thể hoạt động phù hợp với các giá trị của mình". Nhưng trong một cuộc điều tra của The Intercept cho thấy sự tôn trọng tự do ngôn luận của công chúng này khác hẳn với các hoạt động bên trong của Facebook.

Để đảm bảo tiếp tục được hưởng thị phần lớn, sinh lợi cao trong thị phần Internet của Việt Nam – được cho là có trị giá 1 tỷ đô la hàng năm   – Facebook ngày càng tuân thủ các yêu cầu xóa nội dung do chính phủ yêu cầu dựa trên cơ sở là nội dung đó bất hợp pháp ở Việt Nam.

Hình thức kiểm duyệt này được các chính phủ trên toàn thế giới thực hiện bởi và một hình thức mà Việt Nam dường như đã thực thi rất cứng rắn : Vào tháng 4, Reuters đưa tin rằng chính phủ Việt Nam đã làm chậm các máy chủ của Facebook đến mức không thể hoạt động, khiến Facebook đồng ý tuân thủ các yêu cầu gỡ bài chính thức xuống nhiều hơn.

Nhưng như Mai Khôi đã phát hiện ra, Facebook Việt Nam cũng gặp khó khăn với sự kiểm duyệt không chính thức, không phải do nội dung bất hợp pháp mà là do người dùng phối hợp báo cho Facebook việc vi phạm quy tắc nội dung riêng của Facebook, được gọi là "Tiêu chuẩn cộng đồng". Việc này lừa Facebook xóa bài viết về chính trị thông thường như thể đó là bài viết thù hận, kích động bạo lực hoặc video đẫm máu.

Các nhóm Facebook cá nhân như E47 không chỉ âm mưu làm biến mất các bài viết về chính trị không mong muốn, mà họ còn hợp tác trực tiếp với bộ máy an ninh nhà nước Việt Nam để đưa việc quấy rối trực tuyến ra đời thực, theo điều tra của The Intercept và các cuộc phỏng vấn với các chuyên gia khu vực.

Thông qua Facebook, khả năng quan sát những người hàng xóm của ai đó và sau đó làm lộ bí mật của họ trực tuyến và hủy hoại là hoàn toàn không có gì khó khăn, khi sử dụng một thuật ngữ của Thung lũng Silicon yêu mến. 

Facebook có lợi ích nhất định trong việc tham gia vào các chiến thuật gỡ bỏ cửa sau không chính thức. Khi các bài đăng bị coi là vi phạm luật địa phương và bị xóa thông qua các kênh chính thức, Facebook sẽ phải xấu hổ vì đưa ra những "hạn chế về nội dung" hợp pháp như vậy trong một báo cáo minh bạch hai năm một lần.

Nhưng khi bài bị xóa thông qua các chính sách kiểm duyệt nội dung của Facebook – không thể kiểm soát, luôn thay đổi và chín muồi để khai thác – việc xóa bài không được công chúng nhận biết ; bài đó chỉ đơn giản biến mất. Điều này cung cấp một lộ trình mà qua đó Facebook có thể đánh đổi lợi ích của công chúng về quyền tự do ngôn luận để tiếp cận thị trường Việt Nam, làm đảo lộn tiềm năng dân chủ hóa của Internet.

Ming Yu Hah, phó giám đốc chiến dịch khu vực của Tổ chức Ân xá Quốc tế, nói với The Intercept : "Facebook từng được coi là niềm hy vọng lớn cho quyền tự do ngôn luận ở Việt Nam. Ngày nay, việc tăng cường kiểm duyệt đang nhanh chóng thay đổi điều này.

Tổ chức Ân xá Quốc tế đã ghi nhận hàng chục trường hợp bắt giữ và truy tố tùy tiện, hành hung và các hình thức tấn công ngoại tuyến khác liên quan đến phát ngôn trực tuyến. Bất kỳ cá nhân nào vạch trần các hành vi vi phạm nhân quyền, hoặc soi mói cáo buộc tham nhũng hoặc lạm dụng quyền lực, hoặc chỉ đơn giản là thách thức lời của Đảng Cộng sản đều có khả năng bị xử".

Thông qua người phát ngôn Drew Pusateri, Facebook từ chối bình luận về bài viết này. Một người quản lý Facebook nói với Mai Khôi rằng các lựa chọn của công ty đối với E47 bị hạn chế vì nhóm này hoạt động mà không có bịa đặt hoặc che giấu danh tính của các thành viên.

facebook2

Mai Khôi tại một cuộc biểu tình năm 2018 ở Hà Nội chống lại Facebook và Google. Ảnh : Adam Bemma

"Lady Gaga của Việt Nam" vs Facebook

Mặc dù Mai Khôi thường được ví von là "Lady Gaga của Việt Nam" vì giọng hát gây xúc động của cô ấy, thì việc so sánh với nhóm Pussy Riot có lẽ còn phù hợp hơn : Giống như nhóm người Nga, những lời chỉ trích kiên quyết, không khoan nhượng của Mai Khôi đối với chế độ đàn áp đang thống trị nước nhà đã khiến cô trở thành mục tiêu.

Vào năm 2018, sau chuyến lưu diễn Châu Âu của cô ấy cho một album mới, công an Việt Nam đã tạm giữ và thẩm vấn  cô trong tám giờ liền, sự cố xảy ra ngay sau chuỗi các buổi biểu diễn bị đột kích, trục xuất và tịch thu album .

Đã có lúc tưởng chừng như Facebook có thể giúp được những người như Mai Khôi : "Khi công an đột kích các buổi hòa nhạc của tôi và tôi bị cấm hát, Facebook đã cho phép tôi vượt qua hệ thống kiểm duyệt và phát hành album mới của tôi trực tuyến", cô kể lại trong một tờ báo Washington Post năm 2018 . "Nhưng tôi cũng đã thấy Facebook có thể được sử dụng để bịt miệng những người bất đồng chính kiến như thế nào". 

Kể từ đó, Mai Khôi đã nhắm vào trên Facebook với cùng tinh thần bất đồng chính kiến khiến cô trở thành kẻ thù của nhà nước Việt Nam khi cô yêu cầu cải cách bộ máy quan liêu quyền lực, mờ ám khác – bộ máy này có trụ sở chính ở Menlo Park chứ không phải ở Hà Nội. Theo đánh giá của Mai Khôi, Facebook đã chuyển từ một cơ quan tiềm năng tự do ngôn luận và năng động chính trị sang kiểm duyệt và cưỡng chế cực kỳ mạnh mẽ.

Mặc dù Mai Khôi đã cố gắng sử dụng sự nổi tiếng của mình trong một chuỗi các cuộc gặp gỡ và trao đổi với giám đốc điều hành Facebook mà bất kỳ nhà hoạt động nào cũng có thể nói là rất khó, nếu không muốn nói là không thể có được, cô nói rằng Facebook trong hai năm qua không quan tâm đến cô gì mấy, họ chỉ đưa ra những lời đảm bảo cho có và những lời phúc pháp eho nguyên tắc để đáp lại việc vận động hành lang của cô ấy.

Trong khi đó, những người bất đồng chính kiến, nhà hoạt động và nhà báo ở Việt Nam vẫn tiếp tục bị trừng phạt và cưỡng bức qua Facebook, và dù Mai Khôi có đưa ra cho Facebook bao nhiêu bằng chứng đi chăng nữa thì vẫn không có gì thay đổi.

Trong hơn hai năm, Facebook đã nói với Mai Khôi rằng họ hiểu mối quan tâm của cô, cam kết bảo vệ quyền con người và quyết tâm làm cho Facebook trở thành nền tảng an toàn cho tự do ngôn luận. Và trong hai năm đó, các nhóm kín trên Facebook như E47 vẫn tiếp tục hoạt động tự do như ngày nay. Những nhóm này khiến cho việc thể hiện chính kiến bất đồng ôn hòa trở thành điều bất khả thi đối với hàng chục triệu người Việt Nam có kết nối internet,

Tên gọi E47 rõ ràng là liên quan đến lữ đoàn "Lực lượng 47" của quân đội Việt Nam ; truyền thông nhà nước tuyên bố vào năm 2017 sẽ triển khai một đội ngũ 10.000 người để "chủ động chống lại các quan điểm sai trái" được phát hiện trên mạng. E47 được lập ra cùng ngày.

"Khi nhiều lực lượng và quốc gia đang nói về một cuộc chiến thực sự trên không gian mạng, [Việt Nam] cũng nên sẵn sàng chiến đấu chống lại những quan điểm sai trái trong từng giây, từng phút và từng giờ", Tướng Nguyễn Trọng Nghĩa nói về Lực lượng 47 vào thời điểm đó, theo Wall Street Journal.

Không rõ E47 là tổ chức chính thức của nhà nước Việt Nam, hay do chính Lực lượng 47 vận hành. Ở Việt Nam, cả các tiểu đoàn truyền thông xã hội và các tình nguyện viên nhiệt thành của Đảng Cộng sản đều chia sẻ nhiều phương pháp, động cơ và mục tiêu giống nhau, khiến các chiến dịch của họ trở nên khó khăn, nếu không muốn nói là không thể phân biệt với bên ngoài.

Trên thực tế, ranh giới giữa đội kiểm duyệt của Quân đội được tổ chức chính thức như Lực lượng 47 và các lữ đoàn tình nguyện (như E47) được gọi là dư luận viên có thể mỏng đến mức không tồn tại, mà gần như hoàn toàn trùng lắp về phương pháp, mục tiêu và động cơ.

Nhiều năm trước khi thành lập E47, ban tuyên giáo Việt Nam đã tuyển dụng hàng trăm "dư luận viên" trực tuyến, như The Verge đưa tin  , và mối quan hệ của họ với các nhóm ủng hộ chính phủ trên Facebook là không rõ ràng.

Hah nói với The Intercept rằng "nhà chức trách Việt Nam đã sử dụng tất cả các phương pháp có sẵn để tăng cường kiểm duyệt và giám sát", sử dụng cả các biện pháp gỡ bài chính thức, "hợp pháp" và các chiến thuật liên quan đến các trang trại troll để tối đa hóa việc ngăn chặn ngôn luận. Ông Hah cho biết : "Dư luận viên’ là những người được Ban Tuyên giáo Đảng Cộng sản Việt Nam tuyển dụng và quản lý.

"Vai trò của họ là bảo vệ chính phủ khỏi những lời chỉ trích trực tuyến thông qua việc theo dõi, giám sát, phá hoại những người chỉ trích và truyền bá tuyên truyền ủng hộ Đảng cộng sản Việt Nam. Chúng tôi hiểu rằng họ thường được tuyển chọn trong số các đảng viên Đcộng sản Việt Nam trẻ và Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh. Mặc dù hoạt động và trách nhiệm của họ không rõ ràng, nhưng chúng tôi tin rằng họ thực hiện nhiều chức năng tương tự như ‘đội quân mạng’ của nhà nước như Lực lượng 47".

Một số thành viên E47 sử dụng tên giả, vi phạm chính sách của Facebook, nhưng nhiều người khác không bận tâm. Cho dù E47 có chính thức thuộc nhà nước hay không thì nhà nước cũng được thể hiện rõ ràng : Các sĩ quan quân đội và công an Việt Nam dường như là một trong những thành viên tích cực nhất, cả trên tài khoản cá nhân của họ.

Người ta thường có thể nhấp qua một bài đăng trên E47 để tìm những ảnh của tác giả chụp sẽ thấy rõ họ đang mỉm cười khi làm việc trong đồn cảnh sát hoặc tạo dáng bên cỗ pháo trong bộ quân phục, bảng tên rõ ràng dễ đọc.

Bên cạnh họ là một số thành viên của báo chí Việt Nam, trong đó có hai biên tập viên của tờ báo nổi tiếng Ngày Nay và tờ báo nhà nước VnExpress làm quản trị nhóm – mặc dù thực tế là hoạt động của E47 là đàn áp quan điểm của các nhà báo và blogger bất đồng chính kiến.

Làm việc ít nhiều công khai giúp cho các thành viên E47 dường như có thể hoàn toàn vượt qua quy tắc mà Facebook sử dụng để chống lại truyền thông xã hội của chính phủ Nga nhằm cố gắng gây ảnh hưởng đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2016. Facebook đã trấn áp các hoạt động như vậy bằng cách nhắm mục tiêu các danh tính bịa đặt mà họ dựa vào, cấm các hành vi được cho là "hành vi phối hợp không xác thực".

E47 dường như sử dụng các tài khoản "xác thực" với tên thật và hình ảnh thật, để vi phạm các quy tắc về "hành vi không xác thực". Chỉ cần không hoạt động chính xác như cách các trang trại troll của Nga bốn năm trước, các nhóm như E47 có thể gây ra tác hại có thể chứng minh được, trong thế giới thực ở mức độ mà người Nga không bao giờ đạt được trong khi tránh né cuộc đàn áp hậu năm 2016 của Facebook đối với sự can thiệp của chính phủ.

facebook4

Nguyễn Ngọc Như Quỳnh, một blogger Việt Nam lưu vong, nói chuyện tại Houston, Texas, về việc cô được ra tù tại Việt Nam với điều kiện rời khỏi đất nước vào ngày 26 tháng 10 năm 2018. Ảnh: Eric Gay / AP

Chúng tôi xâm nhập vào đội quân ảo

Intercept đã truy cập lời mời vào nhóm E47 để chứng thực và ghi lại các hoạt động của nhóm, cho thấy một môi trường vô cùng bình thường, không có bất kỳ hồ sơ nào có thể liên kết với một âm mưu chống giới bất đồng chính kiến. E47 có vẻ như một nhóm bạn hơn là một nhóm kiểm duyệt : Những câu chuyện cười, ảnh chế và cuộc tranh luận lạc đề xen kẽ với những nỗ lực khiến các nhà bất đồng chính kiến Việt Nam và các nhà báo nước ngoài bị trục xuất khỏi nhóm hoặc xóa các liên kết đến bài viết của họ.

Các trò đùa xã hội không phải một cỗ máy vận hành trơn tru để dẹp bỏ những bất đồng chính kiến : thành viên E47 có chung mục tiêu, thường là một nhà văn hoặc nhà xuất bản bất đồng chính kiến, được chọn ra để họ kiểm duyệt. Lời kêu gọi chiến đấu thường đi kèm với hình ảnh mục tiêu với dấu "X" màu đỏ được vẽ trên đó để nhấn mạnh.

Từ đó, bất kỳ ai quan tâm đến việc giúp trừng phạt nhà báo, nhà hoạt động hoặc công dân bình thường bị coi là phản động chỉ cần truy cập vào liên kết được cung cấp đến bài đăng được đề cập và báo cáo bài đăng đó vì vi phạm Tiêu chuẩn cộng đồng luôn sẵn sàng của Facebook, cho dù có vi phạm quy định hay không.

Mặc dù Facebook thường xuyên cho thấy các khoản đầu tư họ đã thực hiện trên toàn thế giới để mở rộng năng lực kiểm duyệt con người và thuật toán, E47 đã đạt được thành công to lớn trong việc sử dụng hệ thống và báo cáo bài viết chính trị hàng loạt vì vi phạm điều khoản sử dụng, khiến bài viết biến mất và bịt miệng các tác giả của nó mà không cần suy xét.

Mặc dù các chiến thuật trấn áp khác nhau đôi chút tùy thời điểm và mục tiêu, nhưng việc làm của E47 mà họ gọi là tác chiến, hoặc "hoạt động mục tiêu", thường tuân theo cùng một kịch bản : gửi báo cáo (report) liên tục với số lượng lớn đến mức Facebook phải xóa một bài đăng hoặc một trang vô thưởng vô phạt như thể đã thực sự vi phạm một quy tắc nào đó.

Trong một bài đăng vào tháng 1 năm 2018 trong nhóm, một quản trị viên E47 tự nhận mình là Huyền Nguyễn đã đưa ra một phương pháp tuyệt vời để bóp méo bài viết trên Facebook.

Quy trình ba bước về "cách chiến đấu" với các công cụ tích hợp của Facebook rất đơn giản và trực quan : Đối với một trang Facebook được nhắm mục tiêu, người dùng của nhóm E47 được yêu cầu xếp hạng trang đó một sao, báo cáo các bài đăng giả mạo trên trang là có chứa thông tin đe dọa bạo lực hoặc tự tử, sau đó báo cáo trang đó là trang đưa thông tin rác.

Các hoạt động nhắm mục tiêu khác của E47 yêu cầu hơn 3.400 thành viên của nhóm báo cáo sai sự thật các vi phạm Tiêu chuẩn cộng đồng khác như nội dung khiêu dâm – sau đó tấn công trang mục tiêu với các nhận xét bạo lực hoặc khiêu dâm vi phạm quy tắc thực tế, chủ yếu là đưa ra bằng chứng về hành vi vi phạm có thể bị cấm đoán.

Lãnh đạo của nhóm E47 thường thúc giục người của họ sử dụng VPN khi tham gia truy quét Facebook, cho phép họ định tuyến truy cập internet thông qua một máy chủ ở Hoa Kỳ để che giấu địa chỉ IP thực và vị trí địa lý tại Việt Nam.

Điều cuối cùng của đội quân này là các thành viên E47 thường chụp lại ảnh chụp màn hình kỷ niệm các báo cáo vi phạm Tiêu chuẩn cộng đồng không có thật của họ, cổ vũ lẫn nhau và cung cấp các cập nhật quân sự táo bạo ("Báo cáo nhiệm vụ đã hoàn thành, kết thúc") hoặc đôi khi chỉ cần bình luận "RIP".

Nhưng một trang Facebook bị khóa đôi khi có thể là điều thiệt hại ít nhất do E47 gây ra. Một bài viết cho E47 tháng 1 năm 2019 của Huyền Nguyễn có tiêu đề, "Quá trình loại bỏ các phần tử phản động trên Internet" cho thấy các hành động thù địch trực tuyến chỉ là một mũi tấn công như thế nào.

Huyền Nguyễn khuyến khích các thành viên trong nhóm lập hồ sơ về những người bất đồng chính kiến và những người chỉ trích chế độ, không chỉ theo dõi những lời lẽ xúc phạm của họ, liên quan đến những hành vi vi phạm pháp luật Việt Nam mà còn cả những chi tiết cá nhân như nơi ở và làm việc.

Sau đó không chỉ báo cáo các mục tiêu của E47 cho công an địa phương, mà còn lưu ý rằng các quản trị viên của nhóm sẽ tự báo cáo hoạt động cho những người bên trong Bộ Công an Việt Nam.

Brad Adams, người đứng đầu bộ phận Châu Á của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, cho biết trong một email gửi tới The Intercept, trích dẫn các trường hợp "quấy rối thân thể những người bất đồng chính kiến" trên Facebook. E47 cũng không ngoại lệ và thường xuyên hướng dẫn các thành viên theo dõi tung tích của kẻ thù để có thể xử lý ngoài đời.

Nhiều bài đăng được The Intercept xem xét cho thấy các thành viên E47 yêu cầu trợ giúp xác định hoặc trong một số trường hợp xác định vị trí "những kẻ phản động", thường là những người bị buộc tội chỉ trích công an hoặc những người đã tham gia một cuộc biểu tình thực sự.

Trong một bài đăng vào tháng 6 năm 2018, một thành viên E47 đã chia sẻ hồ sơ của nhà hoạt động Nguyễn Quốc Đức Vượng, bị cáo buộc tham gia một cuộc biểu tình không xác định ở Thành phố Hồ Chí Minh, nói thêm rằng họ hy vọng công an địa phương có thể điều tra.

Một người đàn ông tự nhận mình là công an tỉnh Lâm Đồng đã nhanh chóng tình nguyện ; hơn một năm sau, Tổ chức Theo dõi Nhân quyền báo cáo rằng Vượng, người đã "tham gia một cuộc biểu tình lớn ở Thành phố Hồ Chí Minh chống lại dự thảo luật về đặc khu kinh tế và luật an ninh mạng mới được thông qua", đã bị bắt vì các bài viết trên Facebook.

Khi Việt Nam thông qua luật "an ninh mạng" năm 2018 bị chỉ trích nhiều vì cho phép nhà nước có quyền xóa các bài viết bất đồng trên mạng, E47 đã giao nhiệm vụ cho các thành viên chụp màn hình các bình luận "phản động" trên một bài báo nhà nước thảo luận về luật để làm mục tiêu sau đó.

Trong một trường hợp khác, các khiếu nại được chia sẻ với E47 về việc một công dân Hà Nội đôi co với cảnh sát giao thông đã nhanh chóng dẫn đến việc người này bị bắt, theo một bài đăng trong nhóm chia sẻ hình ảnh về việc giam giữ và thẩm vấn người này.

Một loạt bài đăng khác cho thấy E47 đã làm gì khiến một người đàn ông Hà Nội khác bị bắt vì chế nhạo công an. Hành vi phạm tội của người đàn ông đó là tạo một bài đăng trên Facebook cho thấy một sĩ quan đang ăn tối một mình, với chú thích (bằng tiếng Việt), "Một con chó đang ăn sáng".

Một thành viên E47 đã gửi bài đăng trực tiếp cho một sĩ quan cảnh sát, và người đàn ông này sau đó đã bị giam giữ và buộc phải ký vào bản in của bài đăng. Hình ảnh về quá trình tố tụng đã được E47 đăng tải lại ngay cho các thành viên thưởng thức.

Trong một lần khác, các thành viên của E47 đã âm mưu nhắm vào trang Facebook của Hội Những Nhà văn Can đảm (?), một nhóm bất đồng chính kiến của Việt Nam, đưa ra các báo cáo sai sự thật tuyên bố rằng nhóm này cổ vũ bạo lực và tự tử, và ngay sau đã thành công : Trang của hội đã bị khóa và không thể truy cập được.

Vài tháng sau, trang của nhóm có thể truy cập được một lần nữa, nhưng vào tháng 6 năm 2018, tổ chức này nói với những người theo dõi rằng vì đã bị Facebook báo cáo và phạt rất nhiều lần nên tổ chức đã chuyển hoàn toàn sang một trang web khác.

Khả năng tiếp cận toàn cầu của Facebook giúp E47 dễ dàng trừng phạt những người sống ngoài Việt Nam. Blogger Nguyễn Ngọc Như Quỳnh, còn được gọi là "Mẹ Nấm", đã viết một chuỗi bài về hủy hoại môi trường và tham nhũng nhà nước, khiếnviệc cô bị bắt năm 2016 vì "tuyên truyền chống nhà nước và chịu hai năm tù giam.

Cô được trả tự do vào năm 2018, sống lưu vong ở Hoa Kỳ và bắt đầu tham gia Facebook lại. Điều này thu hút sự chú ý ngay lập tức của E47, kêu gọi các thành viên báo cáo hàng loạt hồ sơ mới của Quỳnh. Tổ chức Ân xá Quốc tế, sau khi thay mặt Quỳnh vận động, cũng trở thành mục tiêu E47 được ưu ái.

Theo Reuters, vào tháng 10 năm 2019, ứng dụng giám sát chất lượng không khí AirVisual có trụ sở tại Los Angeles thông báo rằng họ đang phải đối mặt với một "cuộc tấn công phối hợp" nhằm vào danh tiếng của họ sau khi đánh rằng Hà Nội gần đây đã phải chịu ô nhiễm không khí tồi tệ nhất trong số 90 thành phố lớn.

Một ngày trước đó, theo các bài đăngThe Intercept xem được, E47 đã khởi động một chiến dịch chống lại ứng dụng AirVisual, kêu gọi các thành viên ồ ạt đánh giá ứng dụng một sao và báo cáo vi phạm nội dung gian lận để "gây áp lực buộc công ty phải đưa ra lời xin lỗi".

Các bài đăng khác được The Intercept xem xét cho thấy các quản trị viên của E47 tổ chức các cuộc tấn công chống lại nhiều tổ chức khác, như Việt Tân và Luật Khoa, một trang tin tức độc lập chỉ có thể truy cập qua Facebook, vì tổ chức này bị chính phủ chặn ở Việt Nam.

Trong bài đăng trên E47 tháng 8 năm 2019 thông báo về cuộc tấn công Việt Tân sắp xảy ra, một thành viên nhóm lưu ý rằng thời điểm đình công đã đến vì tổ chức này đã mất dấu stick xác minh màu xanh "vì chính phủ Việt Nam [ủng hộ] Tổng Giám đốc FB Mark Zuckerberg".

Thật vậy, thường có vẻ như E47 và Facebook có một mối quan hệ công việc tuyệt vời.

Sau khi E47 vận động chống lại Facebook của Luật Khoa, đặc biệt nhắm vào các bài đăng chỉ trích "chính phủ hoặc ca ngợi các nhà hoạt động nhân quyền", theo một biên tập viên của Luật Khoa, Facebook đã phản ứng bằng cách thu hồi khả năng sử dụng Instant Articles tải nhanh của tờ báo, một tính năng đặc biệt có giá trị đối với người dùng các gói dữ liệu hạn chế và kết nối chậm ở các quốc gia như Việt Nam.

Các biên tập viên của Luat Khoa nói rằng lượng truy cập vào trang của họ đã giảm hơn một nửa kể từ khi các biện pháp kỷ luật của Facebook, và những nỗ lực để kháng cáo quyết định hoặc kêu gọi sựthông cảm của Facebook đã bị từ chối và bỏ qua.

facebook3

Nguyễn Quốc Đức Vượng, trung tâm, trong phiên tòa xét xử tại tỉnh Lâm Đồng của Việt Nam vào ngày 7 tháng 7 năm 2020. Ảnh : Thông tấn xã Việt Nam / AFP qua Getty Images

Facebook : Nhóm này vẫn ổn

Những dấu hiệu của Facebook với E47 là từ chối và thờ ơ theo Mai Khôi và những người đã ủng hộ Facebook bảo vệ ngôn luận trên Facebook nhận xét trước các cuộc tấn công của E47. Mai Khôi cho biết nhiều năm qua cô cố gắng thúc giục Facebook – một công ty nổi tiếng là dậm chân tại chỗ trừ khi gặp phải khủng hoảng PR – đã thuyết phục cô rằng lời khen ngợi của Zuckerberg về "sự tự do biểu đạt" là "dối trá hoàn toàn".

"Hai năm gần đây, tôi đã vận động Facebook bảo vệ không gian duy nhất mà mọi người ở Việt Nam có thể tự do thể hiện bản thân", Mai Khôi nói trong một cuộc phỏng vấn. "Thay vì làm điều này, chính sách của Facebook là tuân theo luật trong nước được sử dụng để bịt miệng quyền tự do ngôn luận và cho phép các nhóm troll của chính phủ quấy rối người dùng Việt Nam (trực tuyến và ngoại tuyến) và kiểm duyệt các phương tiện truyền thông xã hội…giống như chính phủ Việt Nam, Facebook là một sự chuyên chế không thể vượt qua ".

Mai Khôi cho biết Facebook đã mời cô thảo luận về mối đe dọa mà E47 thể hiện đối với quyền tự do ngôn luận và hậu quả thực tế của việc Facebook không hành động, trong nhiều dịp khác nhau, trong đó có nhiều lần trò chuyện với Alex Warofka, giám đốc chính sách về nhân quyền ; Andy O’Connell, trưởng bộ phận phân phối nội dung và chính sách thuật toán ; và Monika Bickert, phó chủ tịch quản lý chính sách toàn cầu.

Mai Khôi cho biết, cứ mỗi cuộc họp họ lại đưa ra một đợt trấn an khác về mức độ Facebook coi quyền tự do ngôn luận và sự an toàn của người dùng cao cả, vàhọ đã bỏ ra bao nhiêu công sức để loại bỏ những kẻ xấu sử dụng Facebook như một mục tiêu dân sự ở các nước trên thế giới. Nhưng hết lần này đến lần khác, E47 vẫn tiếp tục tồn tại trực tuyến và hoạt động.

Lần đầu tiên Mai Khôi đưa việc E47 vũ khí hóa Tiêu chuẩn cộng đồng của Facebook trong cuộc họp tháng 10 năm 2018 với O’Connell. Phản ứng sớm của họ rất đáng khích lệ : "Tôi đã yêu cầu họ ngăn chặn các trang trại troll do chính phủ hỗ trợ nhằm ngăn chặn các nhà báo và nhà hoạt động độc lập trên Facebook", Mai Khôi nói với The Intercept qua email.

Facebook nhanh chóng đảm bảo rằng họ đã giải quyết vấn đề kiểm duyệt bí mật của nhà nước, cũng như đề nghị làm việc trực tiếp với cô ấy để đảm bảo rằng vụ việc đã được giải quyết. Một trong số những yêu cầu đầu tiên của cô là thiết lập một kênh riêng giữa Facebook và các nhóm xã hội dân sự Việt Nam, với hy vọng rằng ngay cả khi những người bất đồng chính kiến và nhà báo bị đóng Facebook hoặc bài đăng bị xóa, họ sẽ nhận được lời cảnh báo và giải thích từ Facebook.

Trước sự ngạc nhiên của cô, Facebook tuyên bố rằng một kênh như vậy đã tồn tại và thường xuyên liên lạc với cộng đồng các nhà hoạt động Việt Nam. "Đây là một bất ngờ lớn đối với tôi", Mai Khôi nói. "Tôi biết tất cả các nhà báo và nhà hoạt động độc lập hàng đầu ở Việt Nam, và không ai trong số họ biết về bất kỳ kênh liên lạc chuyên biệt nào giữa xã hội dân sự và Facebook".

Vào tháng 12, Warofka đã liên lạc với Mai Khôi để cảm ơn cô đã đưa E47 vào tầm ngắm của Facebook, lưu ý rằng mặc dù chính sách quyền riêng tư của công ty cấm ông chia sẻ bất kỳ thông tin chi tiết nào, nhưng Facebook sẽ đảo ngược mọi hành vi xóa nội dung hoặc cấm tài khoản mà họ xác định là sai lầm trong khi "cuộc điều tra đang diễn ra. "

Warofka cảm ơn sự quan tâm của Mai Khôi trong việc đảm bảo "Facebook vẫn là nơi mà mọi người ở Việt Nam và trên toàn thế giới có không gian để thể hiện bản thân một cách an toàn". Facebook có cùng sự quan tâm này hay không hoàn toàn là một chuyện khác.

Mai Khôi giải thích rằng trong khi sự quan tâm của Facebook đến vấn đề này được đánh giá cao, cô thắc mắc tại sao E47 và các lãnh đạo E47vẫn thoải mái sử dụng nền tảng này. Mai Khôi không nhận được câu trả lời nào nhưng đã theo dõi trong suốt năm 2019, yêu cầu cập nhật về cuộc điều tra của Facebook đối với nhóm này và số phận của các tài khoản và trang mà nhóm đã âm mưu gỡ xuống.

"Xin lỗi đã gửi quá nhiều email mặc dù tài khoản của các nhà hoạt động và nhà báo đang bị khóa nhanh hơn mức chúng tôi có thể theo dõi", cô viết vào tháng 1 năm 2019. "Tôi hy vọng rằng trong tương lai, chúng ta có thể thiết lập một hệ thống để tôi không cần phải gửi email cho quý vị mỗi khi có chuỵện". Lần này không có ai trả lời.

Vào tháng 6, cô ấy đã thử lại : "Anh vẫn làm việc với các bên liên quan đến xã hội dân sự ở Việt Nam chứ ? Tôi hỏi vì có một số vấn đề gần đây tôi muốn quý vị lưu ý đến hoạt động của Facebook tại Việt Nam mặc dù quý vị đã không trả lời một số email tôi gửi gần đây nhất".

Cuối cùng, Warofka đã trả lời, tuyên bố một lần nữa rằng công ty đang "xem xét" các tài khoản bị khóa quá mức, nhưng lưu ý rằng việc xem xét các tài khoản trước đó do E47 nhắm mục tiêu cho thấy rằng họ "đã bị xử lý chính xác vì vi phạm Tiêu chuẩn cộng đồng toàn cầu của chúng tôi".

Nói cách khác, Facebook đã xác định rằng E47 đang sử dụng Facebook như thiết kế. Nhóm E47 tiếp tục sử dụng các công cụ kiểm duyệt nội dung để loại bỏ bất đồng chính kiến một cách dễ dàng như trước ; sự khác biệt duy nhất bây giờ là Facebook biết điều đó đang xảy ra.

"Có vẻ như các quyết định về quyền truy cập và nội dung đang được đưa ra một cách rất tùy tiện, ít minh bạch", Mai Khôi than thở khi trả lời Warofka. "Tôi hy vọng anh có thể tìm ra cách để cải thiện điều này".

Vào tháng 10, Facebook đã đồng ý tổ chức một cuộc họp khác về E47, một động thái mà Mai Khôi nghĩ có thể là cuối cùng Facebook cũng đã nghiêm túc xem xét mối đe dọa. Chỉ trong tháng đó, theo Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, Vượng, nhà đấu tranh ủng hộ dân chủ Việt Nam, đã bị bắt và bị buộc tội "làm, lưu trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu và sản phẩm nhằm chống lại Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam" trên Facebook.

Trước khi bị bắt, Vượng là mục tiêu thường xuyên của E47 : "Thằng này là một đứa tích cực tham gia biểu tình ở Thành phố Hồ Chí Minh ngày hôm qua. Mong công an phía Nam và huyện Lạc Lâm, tỉnh Lâm Đồng vào cuộc điều tra".

Với bài đăng này và những bằng chứng khác về nỗ lực của E47, Mai Khôi hy vọng rằng cuộc gặp tiếp theo này sẽ khác, là cơ hội để Facebook ngừng nói không về tôn chỉ "tự do ngôn luận" và bắt đầu thực sự bảo vệ điều đó. 

Với hàng chục tỷ đô la tiền mặt và tài liệu trong nhiều năm về âm mưu của E47, Facebook có thể khẳng định không thiếu nguồn lực cũng như kiến thức về những gì đang xảy ra ở Việt Nam. Nhưng những gì họ tuyên bố thay vào đó thậm chí còn khiến Mai Khôi và bạn bè của cô tức giận hơn : E47 chẳng vi phạm quy tắc nào.

Cuộc gọi của Warofka vào tháng 12 cho thấy Facebook đã trở nên phi thường như thế nào, chân dung của một tổ chức vừa kiểm soát luồng thông tin đến gần 3 tỷ người trên khắp thế giới, vừa bằng cách nào đó có vẻ không thể giải quyết những sai lầm hiển nhiên và lâu năm nhất cũng như các hành vi sai trái.

Warofka mở đầu bằng cách nói với Mai Khôi rằng ông đã chuyển tiếp thông tin trên E47 mà cô cung cấp cho nhóm tình báo về mối đe dọa của Facebook, họ chịu trách nhiệm điều tra các chiến dịch phối hợp hành vi không xác thực, cũng như cho một nhóm nội bộ có nhiệm vụ xem xét các vi phạm tiêu chuẩn cộng đồng. Tin vui kết thúc ở đó.

Mặc dù Warofka cho biết công ty đã xác định rằng một số lượng nhỏ người dùng Facebook đã vi phạm các quy tắc của Facebook trong khi cố gắng bịt miệng các mục tiêu của E47, ông cũng thừa nhận rằng "chúng tôi không thể phát hiện ra hoạt động nào đáp ứng định nghĩa của chúng tôi về hành vi không xác thực phối hợp dựa trên bất kỳ thông tin đó".

Mặc dù "hành vi không xác thực có phối hợp" đã trở thành lời nói vàng của Facebook trong cuộc chiến chống lại thông tin sai lệch trực tuyến và lật đổ dân chủ sau cuộc bầu cử tổng thống năm 2016, định nghĩa và ứng dụng của cụm từ này vẫn còn hạn hẹp.

Có vẻ như các nhóm như E47 được qua mặt được ; hành vi của họ được điều phối và sử dụng các công cụ kiểm duyệt của Facebook một cách ác ý, không xác thực ; nhưng để tồn tại trên Facebook, hoạt động tổng thể của họ hoàn toàn khác với cách thức troll của Nga năm 2016.

"Ở cấp độ cao, chúng tôi yêu cầu cả sự phối hợp rộng rãi, cũng như việc sử dụng tài khoản và danh tính không xác thực", Warofka nói với Mai Khôi. Mặc dù thực tế là E47 đại diện cho sự phối hợp rộng rãi của hàng nghìn người dùng Facebook, nhiều người sử dụng tên thật, ảnh thật, từ các tài khoản "xác thực".

Với việc thậm chí không thèm che giấu hành động của họ bằng danh tính giả, các thành viên E47 dường như đã một lần nữa tìm ra cách sử dụng các quy tắc rối rắm của Facebook để chống lại chính người dùng Facebook mà không bị trừng phạt hoàn toàn.

Ngay cả khi đối mặt với bằng chứng thuyết phục rằng E47 hoạt động cùng với và thay mặt cho chính phủ Việt Nam – một yếu tố khiến những nỗ lực can thiệp bầu cử của Nga vào năm 2016 trở nên vô cùng giật gân – Warofka nhún vai, giải thích rằng "khi chúng tôi nhận được báo cáo về các tiêu chuẩn cộng đồng của chúng tôi , chúng tôi không xem báo cáo đó đến từ đâu. Chúng tôi không quan tâm liệu chính phủ có báo cáo hay không ".

Theo sự thừa nhận của chính Facebook, việc tập trung cực kỳ hạn chế vào "tính không xác thực" có nghĩa là sự ác ý trắng trợn không vi phạm quy tắc nào, rõ ràng trái với các giá trị được công bố công khai của Facebook. Warofka thừa nhận : "Có rất rất ít tác nhân vi phạm thực sự các hành vi không xác thực được phối hợp với nhau".

Mai Khôi hiểu rằng Facebook đã điều tra cụ thể E47 và từ chối thực hiện bất kỳ hành động nào chống lại E47 : "Chúng tôi không thể xác định mức độ vi phạm tiêu chuẩn cộng đồng đủ để loại bỏ nhóm hoặc các tác nhân cụ thể đó".

Nói cách khác, Facebook đã xác định rằng việc gửi liên tục các báo cáo không có thật về nội dung khiêu dâm và bạo lực sắp xảy ra với danh nghĩa đàn áp ngôn luận ủng hộ dân chủ là không trái với các quy tắc của Facebook.

"Khi Alex nói với tôi rằng nhóm này không đáp ứng được định nghĩa của Facebook về hành vi không xác thực phối hợp vì tài khoản của họ không phải là giả mạo", Mai Khôi giải thích với tôi trong một tin nhắn, "Tôi hỏi tại sao Facebook không có chính sách cấm hành vi xác thực phối hợp – và anh ấy không có câu trả lời cho tôi".

facebook4 (2)

Tiêu đề Facebook của E47 có câu nói của chính trị gia Việt Nam và Ủy viên Bộ Chính trị Vương Đình Huệ : "Nhà nước không dọa ai và cũng không ai dọa được Nhà nước…". Ảnh chụp màn hình : The Intercept

E47 tiếp tục sử dụng Facebook để chống lại những người bất đồng chính kiến

Kể từ cuộc gọi năm 2019, E47 vẫn hoạt động và không hề nao núng. Những người nổi tiếng Việt Nam được các thành viên E47 theo dõi và nhắm mục tiêu từ lâu vẫn tiếp tục bị bỏ tù. Chỉ trong năm 2020, một số mục tiêu lâu năm của E47 đã bị bắt vì tội tuyên truyền hoặc vi phạm bí mật nhà nước. Trong tháng 10, các mục tiêu của E47 là Phạm Đoan Trang và Nguyễn Quang Khải đều bị nhà nước bắt giữ ; Nhóm vận động nhân quyền Việt Nam, Người Bảo vệ Nhân Quyền Defend the Defenders, cho biết "theo thông báo gửi cho gia đình ông Khải ngày 21 tháng 10, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Đồng Nai đã tạm giữ ông Khải trong trường hợp khẩn cấp về hành vi sao chép và phát tán bí mật nhà nước trên tài khoản Facebook".

Cả đại dịch Covid-19 đang diễn ra và một loạt các cuộc xung đột giữa nông dân và các quan chức chính phủ về đất tranh chấp đều trở thành ưu tiên hàng đầu của E47. Trong một bài đăng được The Intercept xem, một thành viên E47 đã khuyến khích các thành viên là nhân viên an ninh nhà nước theo dõi một phụ nữ đã lên tiếng chỉ trích phản ứng dịch corona của chính phủ. Chỉ 10 ngày sau, cô bị cảnh sát giam giữ, theo Dự án 88, một tổ chức tự do ngôn luận của Việt Nam.

Một bài đăng khác nhắm vào một người đàn ông đã chia sẻ liên kết tới Facebook so sánh phản ứng của đại dịch ở Việt Nam và châu Âu đã khuyến khích các thành viên đánh chết người này. Như Los Angeles Times đã đưa tin, cuộc chiến tranh giành đất đai đã trở thành một tiêu điểm trong cuộc đấu tranh chỉ trích chính phủ Việt Nam trên Facebook.

Rõ ràng Facebook sẵn sàng nhìn theo hướng khác trong khi trang web của họ được sử dụng để trừng phạt các diễn ngôn chính trị ôn hòa, để nghe những người như Mai Khôi và các nhóm như Ân xá nói về điều đó, một thảm họa cho tự do ngôn luận và liên kết ở Việt Nam, một quốc gia được xếp hạng 5 từ dưới lên (chỉ trên những nước như Trung Quốc và Triều Tiên) về Chỉ số Tự do Báo chí Thế giới của Tổ chức Phóng viên Không Biên giới.

Với việc Facebook thống trị internet, các phương tiện truyền thông truyền thống do nhà nước chi phối, và Facebook không muốn làm phiền nhà nước, thì chẳng còn nơi nào cho những người bất đồng chính kiến ở Việt Nam. Những người chỉ trích Facebook tại Việt Nam cũng như trên thế giới cũng không còn sự lựa chọn.

Brad Adams của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền cho biết : "Chúng tôi đã thảo luận về những điều này với Facebook nhiều lần. "Họ sẵn sàng nói chuyện và những người có quyền của họ dường như thông cảm, nhưng nhìn chung phản ứng yếu ớt, không nhất quán, không minh bạch và quá sẵn sàng để thỏa hiệp các nguyên tắc cơ bản".

Nếu các nhóm nửa bí mật như E47 mất quyền sử dụng Facebook , có thể chỉ vì Facebook gần đây đã dễ dàng hơn trong việc đệ trình các yêu cầu kiểm duyệt chính thức. Các mánh khóe bẩn thỉu của E47 có thể trở nên lỗi thời nếu Facebook làm cho việc yêu cầu trở nên dễ dàng hơn đáng kể. 

"Yêu cầu gỡ bài hợp pháp đã trở thành vũ khí được lựa chọn gần đây", Ming Yu Hah của Tổ chức Ân xá giải thích. "Trước đây, Facebook dường như đã chống lại các yêu cầu gỡ bài xuống với nội dung được bảo vệ bởi các tiêu chuẩn nhân quyền quy định quyền tự do ngôn luận như vậy. Tuy nhiên, việc họ công bố chính sách mới cho Việt Nam trước áp lực của chính phủ vào tháng 4 đã khuyến khích các nhà chức trách mở rộng việc sử dụng các yêu cầu gỡ bài hợp pháp như một cách thức kiểm duyệt. Theo Hah, Facebook hiện tuân thủ 95% yêu cầu kiểm duyệt từ các cơ quan chức năng Việt Nam.

Trước một dấu hiệu cho thấy tình hình đã trở nên tuyệt vọng đến mức nào, nhiều nhà bất đồng chính kiến ở Việt Nam bị đe dọa vì facebook không hành động nói rằng bây giờ, họ sẽ giải quyết trung thực. "Đối phó với Facebook giống như mò mẫm trong bóng tối đối với các nhà hoạt động của chúng tôi", Vi Tran, đồng sáng lập Tổ chức Sáng kiến Pháp lý cho Việt Nam cho biết. "Nếu Facebook quyết định xóa một trạng thái vì bất kỳ lý do gì, vui lòng cho chúng tôi biết lý do đó là gì. Cho chúng tôi là ‘vi phạm Tiêu chuẩn cộng đồng’ là không đủ vì nó là tùy tiện và mơ hồ".

Nhưng sau nhiều năm thất vọng và vô ích, Mai Khôi, cũng như số lượng người dùng ngày càng tăng ở quê nhà của Facebook, cho rằng thời gian cho các sáng kiến và diễn ngôn minh bạch có thể đã qua đi. Với khối lượng quảng cáo khổng lồ và thương mại điện tử đang tiếp tục hiện diện tại Việt Nam, Mai Khôi cho biết không thể tin Facebook sẽ đặt người dùng trước thu nhập : "Quốc hội cần phải điều chỉnh và ngăn cản Facebook".

Sam Biddle

Nguyên tác : Facebook lets Vietnam's cyberarmy target disidents, rejecting a celebrity's Plea, The Intercept, 21/12/2020

Ngọc Lan dịch

Nguồn : VNTB, 23/12/2020

Published in Diễn đàn

Bí thư Nguyễn Văn Nên thăm Tòa tổng giám mục Thành phố Hồ Chí Minh : "Giao tặng" 5 cơ sở tôn giáo ? !

VNTB, 21/12/2020

Sáng 21/12, Phó chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh Ngô Minh Châu đã giao tặng 5 cơ sở tôn giáo đến Đức cha Giuse Nguyễn Năng, Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh. Việc giao tặng diễn ra trong chuyến thăm, chúc mừng giáng sinh và Tết Dương lịch của Bí thư Thành ủy Nguyễn Văn Nên tại Tòa Tổng giám mục Thành phố Hồ Chí Minh.

tongiao1

Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Nên chúc Đức cha Giuse Nguyễn Năng và đồng bào công giáo một mùa giáng sinh an lành, vui vẻ - Ảnh Nguyên Vũ

Trước đó, ngày 16/10/2019, Ban Thường vụ Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh có chủ trương giao tặng 7 cơ sở có liên quan đến 6 giáo xứ : Tân Lập, Công Thành, Mỹ Hòa (Quận 2), Bình An (Quận 8), Tân Mỹ, Tân Hiệp (Huyện Hóc Môn). Hiện nay, các cơ quan chức năng đã hoàn tất các thủ tục bàn giao củ Thành phố Hồ Chí Minh 5 giáo xứ, riêng cơ sở liên quan đến giáo xứ Mỹ Hòa (Quận 2) chưa hoàn tất thủ tục.

Nhân dịp này, Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Nên chúc Tòa tổng giám mục cùng đồng bào công giáo một mùa giáng sinh an lành, vui vẻ, đón năm 2021 với nhiều điều hứa hẹn sẽ tốt đẹp hơn.

Về việc giao tặng các cơ sở tôn giáo, Bí thư Nguyễn Văn Nên cho biết đây là sự chia sẻ của Thành phố Hồ Chí Minh với Tòa tổng giám mục và các giáo xứ để cùng chăm lo đời sống người dân tốt hơn.

Đức cha Giuse Nguyễn Năng cảm ơn lãnh đạo Thành phố Hồ Chí Minh đã quan tâm giao lại các cơ sở tôn giáo cho Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh để chăm lo đời sống tinh thần của đồng bào công giáo. "Các cơ sở này được bàn giao cho cơ quan nhà nước sau năm 1975 để sử dụng vào việc chung của đồng bào". Đến nay, dân số phát triển, đồng bào công giáo cũng phát triển theo, trong khi cơ sở cũ chật chội. Về phía chính quyền cũng đã tìm được chỗ mới xây dựng trường học tiện nghi hơn nên vui mừng được nhận lại các cơ sở để sử dụng.

*****************

Ba quản trị viên của nhóm Bàn luận Kinh tế - Chính trị trên Facebook bị tuyên gần 4 năm tù

RFA, 21/12/2020

Tòa án nhân dân Quận 8, thành phố Hồ Chí Minh vào chiều ngày 21/12/2020 tuyên phạt 3 quản trị viên của một nhóm trên Facebook có tên là Bàn luận Kinh tế - Chính trị với mức án tổng cộng gần 4 năm tù giam. 

tongiao2

Facebooker Huỳnh Anh Khoa - Facebook Nino Huỳnh

Cụ thể, theo luật sư Nguyễn Văn Miếng, các ông Nguyễn Đăng Thương bị tuyên 18 tháng tù giam, Huỳnh Anh Khoa 15 tháng tù và ông Trần Trọng Khải là 12 tháng tù giam. 

Cả 3 người bị buộc tội "Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân" theo Điều 331 Bộ luật Hình sự 2015.

Gia đình 2 ông Huỳnh Anh Khoa và Nguyễn Đăng Thương mời 2 luật sư là ông Nguyễn Văn Miếng và luật sư Đặng Đình Mạnh đại diện cho các bị cáo, tuy nhiên ở trong các giai đoạn vụ án cả 2 người đều viết giấy từ chối luật sư. Luật sư Miếng nói qua điện thoại như sau :

"Tôi và một luật sư nữa được mời ngay từ đầu, nói chung là mặc dù vụ án này không phải là vụ án về an ninh quốc gia, không có cấm luật sư tham gia ngay từ giai đoạn điều tra, tuy nhiên là cơ quan tiến hành tố tụng của quận 8 đã yêu cầu bị cáo viết đơn từ chối trong tất cả ba giai đoạn. 

Theo yêu cầu của gia đình, các luật sư đều đến phiên tòa, tuy nhiên luật sư Mạnh tới trước thì họ không cho vào. 

Đến khi tôi tới dường như là cổng Tòa đã đóng, bộ phận an ninh đã không cho tôi vào. 

Tôi có nói rằng tôi đã liên hệ trước với tòa rồi mặc dù tôi không phải là luật sư bào chữa nhưng đây là phiên tòa công khai, nên chúng tôi muốn vào tham dự để biết cái diễn biến của phiên tòa. 

Bên bộ phận an ninh trong phiên tòa nói rằng là "Xin luật sư thông cảm bởi đây là vụ án nhạy cảm" và họ không cho chúng tôi vào vì thế chúng tôi phải ra đứng ngoài xa xa, không được đứng gần đó nữa bởi vì bộ phận an ninh đã rà soát khắp xung quanh. 

Tất cả những ai tập trung gần đó thì họ đều tới yêu cầu giải tán". 

Bà Phạm Thị Bảo Ngọc, vợ ông Huỳnh Anh Khoa cho biết, người nhà của 3 bị cáo sau khi nói chuyện với cảnh sát đã được vào trong sân phiên tòa để nghe xử án, nhưng không được vào bên trong phòng xử. Bà Ngọc kể lại diễn biến phiên tòa như sau :

"Họ nói cả ba anh là thể hiện sự bất mãn, muốn có chế độ đa đảng, xúc phạm danh dự đảng, chống phá nhà nước, xuyên tạc lịch sử, nói sai lệch về lịch sử và đăng lên Facebook những tài liệu thể hiện sự sai lệch của lịch sử.

Không có ai được tự bào chữa hết. Họ đưa ra những câu hỏi cáo buộc, buộc tội cả ba người đều là có tội, xử đúng tội, đúng người. 

Theo luật An ninh mạng xúc phạm nghiêm trọng danh dự đảng, Nhà nước và Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh".

Như chúng tôi đã thông tin, hôm 7/12/2020 vừa qua, các quản trị viên của nhóm Facebook có nhiều người tham gia nói chuyện về chính trị đã bất ngờ bị Tòa án quận 8 đem ra xét xử và chỉ báo cho người nhà vào phút cuối, tuy nhiên phiên tòa đã bị hoãn do 1 trong 3 bị cáo gặp vấn đề về sức khỏe.

Trước đó, vào ngày 13/6/2020, hai Facebooker Huỳnh Anh Khoa và Nguyễn Đăng Thương là quản trị viên của một nhóm chuyên để người dân bàn luận về chuyện chính trị, bị Công an Thành phố Hồ Chí Minh bắt giữ. 

Phải đến hơn 10 ngày sau, gia đình ông Khoa mới nhận được Thông báo Giữ người trong trường hợp khẩn cấp và thông báo Tạm giam bị can đề ngày 13/6 của Công an Quận 8.

Một người khác là ông Trần Trọng Khải không rõ bị bắt giữ từ khi nào do các luật sư không được tiếp cận với hồ sơ vụ án.

*********************

Tòa án bất ngờ đem 2 quản trị viên nhóm FB Bàn luận Kinh tế - Chính trị ra xử rồi hoãn ngay sau đó

RFA, 07/12/2020

Hai quản trị viên của nhóm Facebook Bàn luận Kinh tế - Chính trị là Huỳnh Anh Khoa và Nguyễn Đăng Thương sáng 7/12/2020 bất ngờ bị Tòa án nhân dân Quận 8, Thành phố Hồ Chí Minh đem ra xét xử với cáo buộc "Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân” theo điều luật 331 Bộ luật Hình sự 2015.

tongiao3

Huỳnh Anh Khoa và con gái - Courtesy of Huỳnh Anh Khoa

Phiên xử này chỉ được Thư ký tòa báo cho gia đình ngay sáng cùng ngày và buộc phải hoãn lại đến ngày 21/12 khi một trong hai bị cáo cho biết sức khỏe không tốt. 

Luật sư Nguyễn Văn Miếng, người được gia đình ông Huỳnh Anh Khoa mời bào chữa tuy nhiên lại bị ông Khoa từ chối cho hay, sáng ngày 7/12 phía Tòa án gọi điện báo cho cô Bảo Ngọc (là vợ ông Khoa) biết rằng, sáng nay Tòa án Quận 8, Thành phố Hồ Chí Minh xử 2 quản trị viên của nhóm Facebook bàn về chính trị. 

Tuy nhiên khi cô Bảo Ngọc đi đến Tòa án Quận 8 thì không có phiên tòa nào đang diễn ra. Sau đó, Thư ký tòa án báo với luật sư Miếng là phiên xử có diễn ra, tuy nhiên ngay ban đầu bị cáo Nguyễn Đăng Thương cho biết sức khỏe không tốt nên phải hoãn xử và dời đến ngày 21/12. 

Luật sư Miếng nhận định về việc này với phóng viên Đài Á Châu Tự Do như sau : 

"Tòa án không thông báo cho gia đình biết phiên xét xử này, theo luật thì tòa làm đúng vì tòa chỉ mời những người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan đến thôi. Tuy nhiên vì vấn đề tình cảm gia đình thì tòa phải báo, nhưng tôi không hiểu tại sao đến sáng hôm nay thì họ chủ động báo.

Bởi thường những vụ án như vầy khi mà thăm nuôi, hoặc trong mối quan hệ giữa gia đình bị cáo và tòa án thì thường tòa án sẽ nhắc nhở là ngày đó sẽ xử.

Đó là do tình cảm thôi, chứ còn đúng theo luật thì họ sẽ không báo cho những người trong danh sách triệu tập, không có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan sẽ không được triệu tập, cũng không được thông báo. 

Chúng tôi là luật sư tuy nhiên chúng tôi không nhận được thông báo bào chữa cho nên họ cũng không thông báo phiên xử cho chúng tôi".

Cũng theo luật sư Miếng, sắp tới ông sẽ có thêm thời gian để khiếu nại văn bản Thông báo từ chối luật sư của Tòa án do bị cáo từ chối luật sư bào chữa và sẽ có thêm những hành động khác để yêu cầu tòa cấp giấy bào chữa cho luật sư. 

Vào ngày 13/6/2020, hai Facebooker Huỳnh Anh Khoa và Nguyễn Đăng Thương là quản trị viên của một nhóm chuyên để người dân bàn luận về chuyện chính trị, bị Công an Thành phố Hồ Chí Minh bắt giữ. 

Phải đến hơn 10 ngày sau, gia đình ông Khoa mới nhận được Thông báo Giữ người trong trường hợp khẩn cấp và thông báo Tạm giam bị can đề ngày 13/6 của Công an Quận 8.

Published in Việt Nam

Hãng đại truyền thông xã hội có thói quen tuân thủ kiểm duyệt của chính phủ trong khi bỏ lơ số lượng ‘Facebooker’ bị bỏ tù ngày càng tăng

Việt Nam đang đe dọa đóng cửa Facebook một lần nữa do đại công ty truyền thông xã hội của Hoa Kỳ đã không kiểm duyệt nội dung chỉ trích Đảng cộng sản cầm quyền nhiều hơn.

face1

Facebook thường tuân theo các yêu cầu kiểm duyệt của Việt Nam. Hình ảnh : Twitter

Với ước tính khoảng 60 triệu người dùng, gần 2/3 dân số Việt Nam sử dụng mạng xã hội.

Gia tăng kiểm duyệt

Facebook công bố báo cáo minh bạch 6 tháng một lần, trong đó chỉ ra rằng họ đã hạn chế 834 bài đăng theo yêu cầu của chính phủ Việt Nam từ tháng 1 đến tháng 6 năm 2020.

Con số này thể hiện một bước nhảy vọt so với 121 bài đăng mà Facebook đã gỡ bỏ theo yêu cầu của Hà Nội trong cùng khoảng thời gian 6 tháng vào năm 2019 và 77 bài Facebook đã kiểm duyệt từ tháng 7 đến tháng 12 năm 2019.

Trong khoảng thời gian đó, Facebooker nổi tiếng và nhà vận động dân chủ Nguyễn Quốc Đức Vượng đã bị bắt và bị kết án tám năm tù theo Bộ luật Hình sự 2005 vì đăng tài liệu bị cáo buộc là "chống phá nhà nước".

Theo Đề án 88, một nhóm nhân quyền độc lập lưu giữ cơ sở dữ liệu kỹ lưỡng về các tù nhân chính trị Việt Nam, đã có một loạt các vụ bắt bớ và án tù tương tự dành cho người dùng Facebook Việt Nam, hay là "Facebooker", vì các bài đăng "chống phá nhà nước" trong năm qua.

Sự hỗ trợ của Facebook đối với nhà chức trách Việt Nam trong việc xóa bỏ bất đồng khỏi nền tảng Facebook đã được ghi nhận trong những năm gần đây. Các blogger thường xuyên nhận các bản án nhiều năm cho các tội danh mơ hồ và không rõ ràng chống lại nhà nước.

Theo Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, một tổ chức vận động hành lang nhân quyền, Việt Nam hiện đang giam giữ hơn 130 tù nhân chính trị.

face2

Trang Facebook với thông điệp gửi tới Mark Zuckerberg, người sáng lập ra phương tiện truyền thông xã hội khổng lồ bằng tiếng Việt. Hình ảnh: Twitter

Trong tổng số 834 hạn chế bắt buộc của Facebook, phần lớn (653) là các bài đăng đơn lẻ, trong khi 167 trang và nhóm cùng 14 người bị hạn chế.

Trong bốn kỳ báo cáo sáu tháng gần nhất, kể từ tháng 7 đến tháng 12 năm 2018, Facebook chỉ trích dẫn luật làm cơ sở cho các yêu cầu của chính phủ – Nghị định số 72 – bao gồm các lệnh cấm liên quan đối với nội dung chống nhà nước, phỉ báng cán bộ công quyền và lan truyền của thông tin sai lệch trên mạng.

Luật có hiệu lực vào năm 2013, vào thời điểm đó đã bị các nhóm quyền và tự do thông tin quốc tế phê phán. Tuy nhiên, các tác động của Nghị định 72 hầu hết đã bỏ qua Facebook cho đến khi Luật An ninh mạng 2019 được thực thi, vốn yêu cầu Facebook phải lưu trữ dữ liệu người dùng và đặt máy chủ ở Việt Nam.

Yêu cầu bản địa hóa dữ liệu của Luật An ninh mạng 2019 buộc Facebook phải tuân thủ mà Nghị định 72 năm 2013 đã không thực hiện được, mặc dù các quy định của Nghị định 72 là những gì đang được chính phủ Việt Nam viện dẫn để thực hiện các yêu cầu kiểm duyệt của họ.

Cúi đầu

Đầu năm ngoái, các máy chủ cục bộ của Facebook đã bị chính phủ Việt Nam đưa vào chế độ tắt do không tuân thủ các yêu cầu kiểm duyệt cụ thể của chính phủ. Sau đó, vào tháng 4, Facebook tuyên bố đã đạt được thỏa thuận với chính phủ về kiểm duyệt, giai đoạn chứng kiến ​​s gia tăng đột biến v yêu cu g xung các bài đăng bắt buộc.

Facebook được cho là chỉ sẵn sàng tham gia vào thỏa thuận đó sau khi các công ty viễn thông thuộc sở hữu nhà nước ngăn chặn lưu lượng truy cập cục bộ vào Facebook, điều mà họ hiện có thể thực hiện với hiệu quả tối đa nhờ Luật An ninh mạng 2019 yêu cầu Facebook phải đặt máy chủ tại Việt Nam.

Điều quan trọng, vấn đề của chính phủ Việt Nam đối với Facebook không phải là họ không muốn hạn chế nội dung, mà là họ không muốn hoặc không thể làm điều đó trong phạm vi yêu cầu của Nghị định 72.

Facebook đã đồng hành trong việc trấn áp bất đồng chính kiến ​​để duy trì quyn tiếp cn thị trường Việt Nam béo bở, nơi được cho là đã mang về cho họ 1 tỷ đô la Mỹ doanh thu hàng năm.

Tuy nhiên, chính phủ Việt Nam rõ ràng không hài lòng với mức độ kiểm duyệt của Facebook. Cụ thể, Nghị định 72 yêu cầu "sự giám sát lớn và liên tục của chính phủ đối với toàn bộ Internet".

Sau khi thực hiện nghị định, Việt Nam đã thành lập một đơn vị tác chiến trên mạng gồm 10.000 người để chống lại bất đồng chính kiến ​​trc tuyến vào năm 2017. Tuy nhiên, họ không thể giám sát toàn bộ Internet nếu không có sự hợp tác đầy đủ từ Facebook và truy cập vào dữ liệu người dùng của Facebook.

Mạnh tay hơn với Facebook

Các quan chức Việt Nam hiện đang kêu gọi thêm các công cụ pháp lý, bao gồm sửa đổi các quy định quản lý các nền tảng kỹ thuật số xuyên biên giới như Facebook. Mặc dù Facebook không phải là mục tiêu duy nhất : Bộ trưởng Bộ Thông tin và Công nghệ Việt Nam Nguyễn Mạnh Hùng đã cáo buộc Netflix vi phạm pháp luật Việt Nam bằng cách "đưa ra các quy định về nội dung" trong một cuộc phỏng vấn gần đây.

Các quy định này áp dụng cho các yếu tố giải trí thường bị kiểm duyệt hạn chế như ảnh khỏa thân, sử dụng ma túy và bạo lực, nhưng chúng cũng có cả các điều khoản về lịch sử, chính phủ, anh hùng dân tộc và nhân vật công chúng của Việt Nam.

Nếu chương trình mô tả một phiên bản lịch sử Việt Nam hoặc bối cảnh xã hội trái ngược với đường lối của chính phủ, thì chương trình đó có thể bị cấm. Nguyên tắc này có tác dụng gấp hai đối với Facebook vì Facebook đã trở thành nền tảng hàng đầu dành cho những người bất đồng chính kiến ​​ Vit Nam, do đó, chính ph s b giám sát gt gao và thường xuyên.

Một ví dụ rõ ràng về việc kiểm duyệt là câu chuyện Đồng Tâm được đưa tin rộng rãi vào tháng trước, nơi Facebook cấm phổ biến tin tức liên quan đến tranh chấp đất đai ở thị trấn nhỏ phía bắc Đồng Tâm, khi công an ập vào và khiến bốn người thiệt mạng.

Việc chia sẻ thông tin hoặc thảo luận về sự kiện này đã bị chính quyền cấm cản, dẫn đến việc một số người dùng bị Facebook cấm vĩnh viễn mà không có lời giải thích chính thức nào.

Ngay cả những người nổi tiếng trong nước cũng đã thành công trong việc vận động chính phủ thay mặt họ can thiệp để loại bỏ các nhóm "anti-fan" trên Facebook. Hương Giang, một người mẫu nổi tiếng của Việt Nam, gần đây đã vận động thành công các cơ quan chức năng buộc một nhóm như vậy rời khỏi Facebook theo quy định của Luật An ninh mạng nhằm hình sự hóa những lời chỉ trích "các anh hùng dân tộc".

Những quy định như vậy là mơ hồ cũng như quá mức. Bộ Ngoại giao Việt Nam gần đây đã đưa ra một tuyên bố thể hiện tính chất mơ hồ của diễn ngôn trực tuyến có thể chấp nhận được, nói rằng Facebook nên chấm dứt "việc lan truyền thông tin vi phạm thuần phong mỹ tục Việt Nam và xâm phạm lợi ích nhà nước".

Nhà đầu tư e ngại

Mặc dù không rõ bằng cách nào Facebook có thể đáp ứng được những nhu cầu và ý muốn bất chợt của chính phủ Việt Nam, nhưng lịch sử cho thấy công ty này sẽ tuân theo lệnh của chính phủ Việt Nam để duy trì quyền tiếp cận thị trường.

face3

Một nhà hoạt động Việt Nam giơ điện thoại với màn hình hiển thị bức thư ngỏ gửi cho Giám đốc Facebook Mark Zuckerberg tại Hà Nội, ngày 10 tháng 4 năm 2018. Ảnh : AFP

Nhưng điều đó không có nghĩa là những luật như vậy sẽ không ngăn cản được các công nghệ và dữ liệu khác vốn chưa thâm nhập vào thị trường Việt Nam.

Thật vậy, có những dấu hiệu rõ ràng cho thấy các luật và quy định về an ninh mạng nghiêm ngặt và mơ hồ về biểu lộ trực tuyến đang khiến các nhà đầu tư tạm ngưng vì nhiều người lo ngại về việc áp dụng các quy định một cách tùy tiện.

Các nhà đầu tư cũng lo lắng về quyền riêng tư về dữ liệu và bảo vệ dữ liệu, vì luật mạng ngày càng gia tăng cho phép các cơ quan chức năng tiếp cận tất cả thông tin được coi là một phần của hạ tầng cơ sở mạng quan trọng của Việt Nam.

Bất chấp sự đồng ý của Facebook, chính phủ đang đi đúng hướng bằng cách vừa cố gắng thu hút các nhà đầu tư nước ngoài trong các ngành kỹ thuật số có giá trị gia tăng mới nổi, đồng thời thực thi một chế độ pháp lý xâm phạm quyền riêng tư, hạn chế luồng thông tin và như vậy có hại cho hoạt động kinh doanh quốc tế.

Nate Fischler

Nguyên tác : "Facebook’s self-defeating censorship in Vietnam", AsiaTimes, 24/11/2020

Khánh An dịch

Nguồn : VNTB, 26/11/2020

Published in Diễn đàn

Vit Nam tính chn Facebook đ ngăn ‘nhiu thông tin’ v Đi hi Đng ?

VOA, 24/11/2020

Có thế lc trong chính quyn Vit Nam mun chn Facebook mt vài tháng đ kim soát thông tin, tránh nhng "nhiu lon" trong dư lun v Đi hi Đng s din ra vào đu năm 2021, mt người nm thông tin v hot đng kim soát mng internet ca chính quyn Vit Nam va cho VOA biết.

face1

Vit Nam có ti 68 triu tài khon Facebook (nh chp Hà Ni, 19/11/2020, Reuters/Kham)

Ngun tin đ ngh giu tên do tính cht hy cm ca vn đ hé l thêm rng B trưởng Thông tin-Truyn thông Nguyn Mnh Hùng là nhân vt chính đng sau ch trương này vi mc đích nhm đến mt ghế trong B Chính tr đy quyn lc ca Đng Cng sn Vit Nam.

VOA liên lc vi B trưởng Hùng đ kim chng thông tin song ông Hùng không hi đáp.

Cách đây 4 ngày, hãng tin Reuters loan tin đc quyn hôm 20/11 rng Vit Nam đe da cm ca Facebook nếu hãng M này không tuân theo yêu sách ca Hà Ni đòi siết cht hơn na vic kim duyt các ni dung chính tr trong nước trên mng xã hi ca Facebook.

Reuters dn li mt quan chc n danh ca Facebook cho hay chính quyn Vit Nam yêu cu tăng cường kim duyt các bài đăng "chng nhà nước" đi vi người dùng Vit Nam vào tháng 4 năm nay.

Đến tháng 8, chính quyn li leo thang yêu sách song Facebook t chi. Phía chính quyn đưa ra mt s li đe da, bao gm c kh năng cm ca Facebook hoàn toàn Vit Nam, nơi đem li doanh thu gn 1 t đô la cho hãng M, theo tin Reuters.

T Đài Loan, ông Trnh Hu Long, Đng Giám đc ca t chc Các Sáng kiến Pháp lý Vit Nam (LIV) và là người điu hành Lut khoa Tp chí, cho rng "không có gì đáng ngc nhiên" khi sp đến Đi hi Đng có nhng quan chc mun chng minh kh năng qun lý mng và năng lc đi phó vi các mi đe da ti chế đ, ly đó làm bàn đp đ thăng tiến.

Khó cm Facebook

Trong khi đó, t Hà Ni, ông Nguyn Hu Vinh, mt cu thiếu tá an ninh tng b b tù vì viết blog c súy cho dân ch, t do chính tr, nhn đnh vi VOA rng ý đnh ca chính quyn Vit Nam cm Facebook là "cc khó thc hin" và "càng khó hơn" nếu h mun làm như vy trước Đi hi Đng.

Ông Vinh, còn được biết đến là blogger Anh Ba Sàm, dn ra kinh nghim bn thân tng qun tr trang blog có rt đông người đc trước khi ông b chính quyn b tù đ ch ra rng nếu chính quyn dng "tường la" đ chn Facebook, vic này s không có tác dng được bao lâu vì mi người s nhanh chóng bày cách cho nhau, to thành "phong trào vượt tường la".

Bên cnh đó, s có mt tác đng trái chiu na khi xét đến thc tế là hin có khong 68 triu tài khon Facebook Vit Nam, bao gm c nhiu cơ quan ngoi giao nước ngoài ln chính các b, ban ngành trung ương và đa phương, nên vic dng tường la s gây ra "bão dư lun", ông Vinh nói.

face2

B trưởng B Thông tin và Truyn thông Vit Nam Nguyn Mnh Hùng. Photo VTC.

Bình lun v vic mt b trưởng có ý đnh dùng vic chn Facebook đ ly đó làm thành tích tiến thân, blogger Anh Ba Sàm đưa ra quan đim :

"Đó là vic làm di dt, li bt cp hi. Ai mun thc hin điu này s cn phi có s đng thun ca B Công an vn vn được xem là người gác cng bo v cho an ninh ca chế đ. Vic này s đng đến đi sng ca nhiu cơ quan khác nhau liên quan đến internet, mng xã hi. Trên thc tế, tôi cho rng h s không có đ thi gian đ làm. Nếu làm s gây bão dư lun, dn đến chôn vùi s nghip. Vì vy, đây ch là mt li da đ ly đim cho hình nh cá nhân".

Đánh giá chung v Facebook, ông Nguyn Hu Vinh nói mng xã hi này giúp thúc đy nhiu điu tt đp Vit Nam như các hot đng thin nguyn, cu tr, cũng các tho lun v tiến b xã hi, nhân quyn.

Trong khi đó, các thông tin b xem là "nhiu lon" không có nhiu và không rõ ràng, theo cách nhìn ca ông Vinh. Vì vy, ông nhn đnh rng c trong ni b chính quyn ln trong tuyên truyn vi người dân, thế lc nào mun cm Facebook chc chn s gp khó khăn.

Hu qu ca vic cm cn Facebook là phn ng ca xã hi ln đến mc "không th tưởng tượng được", ông Vinh đưa ra tiên liu. Ông nói :

"Nó ghê gm, lâu dài, mi hang cùng ngõ hm ca đt nước, t nhng người bình dân nht cn s dng tin nhn, nói chuyn, trao đi nh, cho đến các lãnh đo trên cao mun qua Facebook đ biết chút gì đó v dư lun xã hi. B Thông tin-Truyn thông có th nói rng đã có mng ni đa ri, nhưng ai cũng thy là mng ni đa rt yếu, trong khi Facebook rt tin li, kết ni rng rãi. Cuc sng, vic làm ăn ca người ta trên Facebook này là rt ghê gm".

Ngoài ra, nếu chính quyn cm mng xã hi ca M, đng thái này cũng nh hưởng đến các doanh nghip nước ngoài và các đi s quán nước ngoài, mang li cái nhìn hết sc tiêu cc v Vit Nam trong con mt quc tế, blogger Anh Ba Sàm d báo.

Theo ông Vinh, Vit Nam không th cm Facebook như nhà nước Trung Quc có chung ý thc h cng sn đã làm vì Trung Quc làm sm và bài bn hơn, vi các mng xã hi ni đa hot đng hiu qu.

Người dân s phn kháng yếu t

Vi cái nhìn có phn ít lc quan hơn, nhà hot đng Trnh Hu Long cnh báo rng nhng li đe da đi vi Facebook khi Đi hi Đng đến gn ch là chuyn trước mt, còn v lâu dài, chính quyn Vit Nam vn đ ng kh năng cm ca mng xã hi ca M.

Đng Giám đc ca t chc Các Sáng kiến Pháp lý Vit Nam (LIV) và là người điu hành Lut khoa Tp chí nhn đnh vi VOA rng trong giai đon hin nay, Hà Ni tiếp tc gây sc ép và mc c vi Facebook, trong khi tiếp tc to điu kin cho các mng xã hi trong nước hình thành và phát trin đ làm đi trng.

face3

Facebook b xem là trong tình trng trên đe dưới búa : M phi gii trình v kim duyt, Việt Nam b da cm ca.

Mt bn tin ca VietnamNet hôm 24/11 cho hay tính đến tháng 11/2020, Zalo hin là mng xã hi ni đa ln nht Vit Nam vi khong 60 triu người dùng, gn đui kp Facebook. Xếp sau là Mocha (12 triu thành viên), Gapo (6 triu thành viên) và Lotus (2,5 triu thành viên).

Theo ông Long, thc trng đó cho thy nhng li đe da ca chính quyn đi vi Facebook ngày càng có sc nng và mng xã hi M phi suy nghĩ nghiêm túc v nguy cơ mt th trường Vit Nam.

Mc dù vy, ông Long d báo rng Vit Nam s không ra đòn mt cách thng thng :

"Vit Nam không di gì đùng mt cái chn Facebook, nhưng h s làm cho vic truy cp Facebook b mt n đnh, kém, chm, làm cho người dùng chuyn sang các mng xã hi khác, nht là các mng ni đa".

Áp dng chiến thut này, chính quyn s làm người dân chán nn vi mng xã hi M, song song vi vic đó, chính quyn cũng tung ra các chiêu thao túng làm cho dư lun Vit chia năm s by, không phn kháng.

Căn c vào kinh nghim và quan sát ca mình, nhà hot đng hin sng và làm vic Đài Loan nói vi VOA rng đa s người Vit Nam không có thói quen phn ng và thường chn cách thích nghi vi hoàn cnh :

"Thm ha môi trường Formosa năm 2016 là vô cùng ln nhưng mc đ phn kháng rt thp và tan rã sau 2 tun. S kin d lut đc khu và an ninh mng hi hè năm 2018 cũng tan rã, biến mt sau 2 cuc biu tình. Tôi luôn đánh giá cao kh năng thao túng dư lun và đàn áp ca chính quyn, và tôi không tin rng người dân Vit Nam sn sàng có nhng phn ng mnh m trước vic chính quyn chn các dch v internet".

Không nên ch s dng mi Facebook

V dài hn, ông Trnh Hu Long khuyến cáo nhng người s dng mng xã hi, đc bit là nhng nhà hot đng vì dân ch, tiến b xã hi "không nên b hết trng vào mt gi" và cn phi có chiến lược đa dng hóa các nn tng mng xã hi dùng cho công vic.

"Hãy dùng các các kênh như newsletter, podcast, Telegram, Whatsapp… tuy là các cng đng nh nhưng cũng đ đ thay Facebook. Ngoài các hot đng online cũng nên có các cuc gp g nói chuyn ngoài đi, bên ly café hoc trà đá... Gii đu tranh cn nhìn nhn thc tế là Facebook phi kinh doanh và phi nhượng b các chính quyn. Chúng ta không nên bc xúc vi Facebook mà hãy tn dng kênh này cho đến khi không còn dùng được na", ông Long nói.

Trong vòng 5-10 năm na, Facebook s vn phi đi theo mô hình kinh doanh ph thuc vào các chính quyn, nên tình trng chn bài viết và lượng tương tác, đóng các tài khon mà các chính quyn không ưa s vn din ra, không có gì thay đi, ông Long d báo.

Báo chí nhà nước Vit Nam hi cui tháng 10 va qua dn li mt báo cáo ca B Thông tin-Truyn thông tr li Quc hi và c tri cho hay rng t đu năm 2018 đến hết tháng 8/2020, b đã g 283 tài khon Facebook "chuyên tung tin kích đng chng phá nhà nước Vit Nam", cũng như g hơn 1.800 bài viết, 154 fanpage đăng tin sai s tht.

Còn hi đu năm nay, như VOA đã đưa tin, chính quyn Vit Nam ct mng, bóp băng thông đi vi các máy ch ca Facebook cho ti khi hãng M min cưỡng đng ý tăng cường kim duyt các thông tin "chng phá" nhà nước Vit Nam.

S vic được các công ty vin thông Vit Nam thc hin, làm cho các máy ch ca Facebook mt mng trong 7 tun, t tháng 2 đến tháng 4, đng nghĩa là mng xã hi này đã có lúc b tê lit Vit Nam trong khong thi gian đó.

Nguồn : VOA, 24/11/2020

Published in Diễn đàn

Facebook chặn các bài đăng chỉ trích chính phủ

Reporter ohne Grenzen, VNTB, 31/10/2020

Tổ chức Phóng viên Không biên giới (RSF) cho rằng việc Facebook chặn các bài viết ở Việt Nam có chứa liên kết đến các bài báo chỉ trích chính phủ của các cơ quan truyền thông Đức là điều không thể chấp nhận được.

facebook1

Theo thông tin từ RSF, bốn bài đăng trên Facebook của nhà báo Việt Nam Trung Khoa Lê, sống ở Đức, đã bị chặn ở Việt Nam "do các hạn chế pháp lý địa phương" vào giữa tháng Mười. Một trong những bài đăng có liên kết đến bài báo của Deutsche Welle về vụ bắt giữ nhà báo Phạm Đoan Trang, một đường dẫn khác đến trang web của Tổ chức Phóng viên không biên giới của Đức. Tổ chức này đã trao tặng cho Phạm Đoan Trang Giải thưởng Tự do Báo chí vì hoạt động báo chí đặc biệt hiệu quả tại Berlin năm 2019.

"Đặc biệt ở những nước hạn chế về tự do báo chí, mạng xã hội như Facebook tạo cơ hội cho nhiều nhà báo đưa tin tự do. Facebook phải nhận thức được trách nhiệm này, thừa nhận rõ ràng quyền tự do báo chí và không cúi đầu trước các yêu cầu kiểm duyệt có thể có của các chế độ độc tài, "Giám đốc điều hành RSF Christian Mihr nói.

"Một lý do khác khiến mạng xã hội phổ biến ở các nước như Việt Nam là sự kiểm duyệt của nhà nước không áp dụng theo cách truyền thống. Các chính phủ có thể chọn chặn Facebook hoàn toàn – nhưng họ không làm như vậy".

Việc khóa sổ được đưa ra ánh sáng sau khi Trung Khoa Le liên hệ với Tổ chức Phóng viên không biên giới vào tháng 10. Nhà báo có trụ sở tại Berlin điều hành trang tin tức thoibao.de, chuyên đưa tin về các diễn biến chính trị ở Việt Nam và chia sẻ những bài đăng này và các bài đăng khác với khoảng 50.000 người đăng ký trên Facebook.

Theo thông tin từ RSF, Facebook đã chặn bốn bài đăng của Trung Khoa Le tại Việt Nam, mỗi bài có liên kết đến các bài báo của Đức : đến một bài của taz về cáo buộc người thân của Bộ trưởng Bộ Công an Việt Nam tham gia buôn lậu ma túy, một bài báo trên tagesschau.de về một nhóm hacker Việt Nam, có vẻ đặc biệt theo dõi những người chỉ trích Việt Nam ở Đức, một bài báo trên tờ Deutsche Welle về vụ bắt giữ nhà báo Việt Nam nổi tiếng Phạm Đoan Trang và báo cáo của Tổ chức Phóng viên Không Biên giới về việc Trang được đề cử cho Giải Tự do Báo chí của tổ chức năm 2019.

Mỗi lần ông Lê Trung Khoa nhận được thông báo trên Facebook : "Do hạn chế pháp lý của địa phương, quyền truy cập vào bài đăng của bạn ở Việt Nam đã bị hạn chế".

Khi được RSF hỏi, Facebook đã không giải thích lý do chặn các bài đăng cá nhân hoặc chính xác là "các hạn chế pháp lý địa phương" nghĩa là gì. Tuy nhiên, một phát ngôn viên của công ty cho biết "những tháng vừa qua tại Việt Nam là một thách thức đặc biệt" đối với Facebook, đề cập đến nghiên cứu của hãng tin Reuters rằng công ty đã bị áp lực tại Việt Nam trước đây. Theo báo cáo, các công ty truyền thông nhà nước đã đóng máy chủ của Facebook tại Việt Nam trong vài tuần đầu năm nay, nhằm hạn chế sử dụng Facebook. Một cách miễn cưỡng, Facebook đã tuân thủ yêu cầu của chính phủ Việt Nam về việc hạn chế quyền truy cập vào nội dung "bất hợp pháp".

Người phát ngôn của Facebook nói với RSF rằng công ty đang nỗ lực bảo vệ quyền tự do ngôn luận trên toàn thế giới và sẽ "tiếp tục làm mọi thứ trong khả năng của mình để đảm bảo rằng các dịch vụ của chúng tôi tiếp tục khả dụng cho những người ở Việt Nam, những người phụ thuộc vào họ hàng ngày đứng vững. 

"Nhưng đây không phải là lần đầu tiên những tiếng nói chỉ trích từ Việt Nam bị hạn chế trên Facebook ở nước ngoài. Vào tháng 12 năm 2018, Tổ chức phóng viên không biên giới báo cáo rằng Facebook dường như đã bị lạm dụng một cách có hệ thống để kiểm duyệt các blogger lưu vong từ Việt Nam. Theo đó, mạng xã hội này đã xóa bài đăng hoặc khóa toàn bộ tài khoản vì bị cho là vi phạm "tiêu chuẩn cộng đồng".

Vào thời điểm đó, Facebook thừa nhận rằng họ đã là nạn nhân của một "cuộc tấn công ác ý" và công bố các cải tiến. Facebook đã không cung cấp bất kỳ chi tiết nào về những kẻ tấn công có thể xảy ra. Tuy nhiên, theo nghiên cứu của Tổ chức Phóng viên không biên giới, phương pháp luận và sự ngụy biện của những kẻ tấn công gợi ý về một nền tảng chính trị. Ngoài ông Lê Trung Khoa, những người khác cũng bị ảnh hưởng vào thời điểm đó còn có các blogger hiện đang sống ở Đức là Bùi Thanh Hiếu và Nguyễn Văn Đài.

Nhiều blogger bị giam cầm

Hai trong số các bài đăng trên Facebook hiện đã bị chặn vào tháng 10 có liên kết đến thông tin về Phạm Đoan Trang. Nhà báo bị bắt vào ngày 6 tháng 10 với cáo buộc "tuyên truyền chống nhà nước". Tổ chức Phóng viên Không Biên giới kêu gọi trả tự do ngay lập tức và vô điều kiện cho bà. 

Phạm Đoan Trang là người sáng lập tạp chí Luât Khoa và là biên tập viên tờ báo mạng The Vietnamese. "Tôi không cần tự do cho riêng mình ; nếu chỉ vậy thì quá dễ. Tôi cần cái lớn hơn thế nhiều : Tự do, dân chủ cho cả Việt Nam", Phạm Đoan Trang viết như vậy trong một bức thư vào tháng 5 năm 2019 với ý định công khai bức thư nếu bà bị bắt.

Cùng với Trung Quốc, Saudi Arabia, Ai Cập và Syria, Việt Nam là một trong những quốc gia có các nhà báo phải ngồi tù vì viết báo, hiện có ít nhất 24 nhà báo ở Việt Nam bị giam cầm. Hầu hết họ là các blogger và nhà báo công dân – họ là các nguồn thông tin độc lập duy nhất ngoài các phương tiện truyền thông nhà nước tuân theo chỉ đạo của Đảng cộng sản. 

Để biện minh cho việc bỏ tù họ, Việt Nam đã viện đến những cáo buộc như "tuyên truyền chống phá nhà nước" hoặc "hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân", và có thể bị lãnh án tù dài hạn. Thêm nữa các blogger còn bị ngược đãi trong tù.

Một "đội quân dư luận viên" với khoảng 10.000 người dưới sự chỉ huy của Bộ Công an cũng tham gia truy quét các "vi phạm" và "các thế lực phản động" trên mạng xã hội – tất cả các lực lượng đối lập với nhà nước Việt Nam. 

Luật an ninh mạng có hiệu lực vào năm 2019 yêu cầu các nền tảng trực tuyến nước ngoài phải lưu trữ dữ liệu của người dùng trong nước trên máy chủ tại Việt Nam và giao cho cơ quan chức năng khi có yêu cầu.

Việt Nam đứng thứ 175 trong số 180 quốc gia trên thế giới về tự do báo chí.

Reporter ohne Grenzen (RSF)

Nguyên tác : Facebook sperrt regierungskritische Beiträge, RSF, 30/10/2020

Trâm Anh chuyển ngữ

Nguồn : VNTB, 31/10/2020

******************

*Hi lun : Vit Nam hn chế, ngăn chn t do ngôn lun, tiếng nói bt đng trên Internet

VOA, 27/10/2020

Hôm 26/10, các chuyên gia v t do Internet va có bui tho lun v vic chính quyn Vit Nam thc hin các chính sách gia tăng hn chế và ngăn chn thc thi quyn t do biu đt trên mng xã hi.

hoiluan1

Di n gi Tr nh H u Long và Phil Robertson t i H i lu n tr c tuy ế n : Vi t Nam h n ch ế , ngăn ch n t do ngôn lu n, ti ế ng nói b t đ ng trên Internet, do BPSOS t ch c ngày 26/10/2020.

Bui hi lun do Ủy ban Cu người vượt bin (BPSOS) t chc, nêu các khía cnh vi phm quyn t do ngôn lun ca chính quyn Vit Nam như : sách nhiu, trng pht và bt b các nhà báo, các bloggers và nhng người biu đt quan đim trên mng xã hi ; s dng dư lun viên đ tn công, ph báng các người lên tiếng cho quyn con người và đòi hi công lý.

Ngoài ra, các chuyên gia cũng nêu các vn đ như vic chính quyn Vit Nam gây áp lc các công ty cung ng dch v như Facebook và YouTube kim duyt thông tin vi ni dung b nhà nước cm đoán ; tn công các trang mng có ni dung ch trích Đng và Nhà nước ; và cài mã gián đip đ theo dõi các nhà hot đng vì nhân quyn, dân ch.

hoiluan2

Các ông Trnh Hu Long, Nguyn Đình Thng, Phil Robertson, và Steven Adair ti bui Hi lun trc tuyến Hn chế và ngăn chn t do ngôn lun và bt đng chính kiến trên Internet, 26/10/2020.

Ông Trnh Hu Long, Đng Giám đc ca t chc Legal Initiatives for Vietnam (LIV- Các Sáng Kiến Pháp Lý Vit Nam), hin cư ng ti Đài Loan và điu hành t Lut Khoa Tp Chí, mt đ án ca LIV, nêu nhn đnh ca ông v các xu thế dn đến vic gia tăng đàn áp t do Internet ti Vit Nam trong thi gian qua :

"Trong thi gian qua có người lên tiếng ch trích chính ph, có thêm nhiu người phn kháng và vì vy có thêm nhiu người b bt. Cùng lúc t năm 2016, Đng Cng sn Vit Nam có đường li cng rn hơn v vic chng tham nhũng.

"Sau hip đnh EVFTA thì chính ph không bn tâm vic đàm phán na !

"Trong bn năm qua, áp lc t phía Hoa K cũng gim đi, đng thi nhng tiếng nói c vũ cho phong trào nhân quyn trên thế gii cũng gim".

T Bangkok, Thái Lan, ông Phil Robertson, Phó Giám Đc Á Châu ca t chc Theo dõi Nhân quyn (HRW), phát biu ti bui hi lun trc tuyến :

"Nhiu người đã ch ra rng án tù dành cho nhng người bt đng chính kiến Vit Nam dài hơn nhiu so vi bt k nơi nào khác trong khu vc. Không nơi nào khác ngoài Vit Nam, nhng tiếng nói bt đng b pht t 6, 8, 10, 12 năm tù vì phát biu ôn hòa hoc t chc biu tình ôn hòa.

"Và điu thú v Vit Nam là chính quyn các cp làm vic rt tt trong vic bóp nght nhng tiếng nói này. H có kh năng truyn đt các mnh lnh xung cp cơ s các xã, thôn đ thc hin các mnh lnh này khi mà vai trò ca Đng trong vic phi hp t chc, giám sát là rt ln".

"Tòa án Vit Nam s làm bt c điu gì theo yêu cu ca Đng cng sn Vit Nam", ông Robertson nói.

Tr li câu hi ca VOA Tiếng Vit v vic làm thế nào đ gim thiu s tha hip gia Facebook, YouTube, Google vi chính quyn Vit Nam trong vic ngăn chn t do phát biu và kim duyt thông tin trên mng xã hi, ông Phil Robertson, nói :

"Tôi đ xut Facebook, Google không nên chp nhn các bn án ca tòa án Vit Nam vì rõ ràng chúng trái ngược vi nghĩa v ca Vit Nam đã ký kết theo Công ước quc tế v các quyn dân s và chính tr, trong đó cũng nói rng lut quc gia phi phù hp vi các tiêu chun quc tế. Và Vit Nam đã c tình không thc hin được điu nàynếu h ch căn c theo lut quc gia không thôi thì chưa đ".

Liên quan đến câu hi ca VOA v tm nh hưởng và tác đng ca lc lượng dư lun viên ti Vit Nam, ông Trnh Hu Long nói :

"Lc lượng Dư lun viên đang thng tr không gian mng Vit Nam. Tôi nghĩ rng h phn nào cũng đã thành công, nhưng cũng b phn ng d di khi mà càng ngày càng nhiu nhn ra được các chiêu trò ca h.

"Mt điu không th chp nhn là chính ph li dùng tin thuế ca người dân đ tr tin cho nhng k chuyên thao túng người dân như vy !"

Ông Robertson nói : "Chúng tôi biết có mt vài nghiên cu v các lc lượng này và chúng tôi mong mun phi hp vi Facebook đ ngăn chn h".

Nguồn : VOA, 27/10/2020

**********************

Dưới áp lực của Việt Nam : Facebook chặn các bài viết chỉ trích chính phủ

Ngày 25/10/2020, đài Bayerischer Rundfunk (BR), một đài phát thanh và truyền hình của bang Bavaria (Bayern) ở miền nam Đức, đăng trên trang web của đài một bài viết với tựa đề "Dưới áp lực của Việt Nam : Facebook chặn các bài viết chỉ trích chính phủ ".

face1

Hình ảnh các bài viết chia sẻ báo chí Đức trên Facebook bị chặn tại Việt Nam

Sau đây là bản dịch :

Facebook nhiều lần nhấn mạnh đến giá trị của quyền tự do ngôn luận. Nhưng chẳng hạn như một số bài viết chỉ trích của Thoibao.de đã bị công ty này chặn, không truy cập được tại Việt Nam, trong đó có một bài điều tra của đài Đức Bayerischer Rundfunk.

Tổ chức Phóng viên Không Biên giới lo ngại những hậu quả sâu rộng từ thỏa thuận giữa Facebook và nhà nước độc đảng Việt Nam : Nếu Facebook nhượng bộ những nỗ lực kiểm duyệt như vậy, nó sẽ có hiệu ứng domino trên toàn thế giới.

"Do các giới hạn pháp lý tại địa phương, chúng tôi đã hạn chế quyền truy cập vào bài viết của bạn tại Việt Nam". Nhiều lần, Lê Trung Khoa đã nhận được thông báo như thế của Facebook. Từ Berlin, nhà báo này bình luận phê phán trong các video và bài viết về các sự kiện chính trị ở Việt Nam, quê hương ông.

Kể từ khi blog tin tức của ông ấy ở Việt Nam bị chính phủ Việt Nam chặn, ông ấy -giống như nhiều blogger chỉ trích khác- đã đặc biệt phụ thuộc vào Facebook cho công việc của mình. Hàng trăm nghìn người theo dõi trang báo của ông ấy trên Facebook.

Các bài báo tiếng Đức bị chặn

Chỉ riêng trong tuần qua, 4 bài viết trên trang báo điện tử Thoibao.de của Lê Trung Khoa đã bị Facebook chặn, không truy cập được tại Việt Nam. Tất cả các bài này đều có đưa link (liên kết) dẫn đến các bài của báo chí Đức mà có nội dung chỉ trích Việt Nam. Đó là các bài của :
+ nhật báo taz,

+ đài Deutsche Welle (Làn sóng Đức),

+ Tổ chức Phóng viên Không Biên giới,

+ và trên trang web của kênh truyền hình Đức tagesschau.de, một bài phóng sự điều tra của đài Bayerischer Rundfunk (BR) và tờ Zeit Online về gián điệp mạng : Nội dung nói về các cuộc tấn công của tin tặc từ Việt Nam, những kẻ đặc biệt nhắm vào những người đang sinh sống ở Đức mà chỉ trích chế độ Việt Nam.

Nhà nước Việt Nam được cho là đứng sau các vụ tấn công của tin tặc. Do đó, Lê Trung Khoa nghi ngờ rằng bài này đăng trên Facebook đã bị báo cáo (report) và bị chặn. Theo ý kiến ​​ca ông, tin tc đó là "rất nguy hiểm cho chế độ" vì người dùng ở Việt Nam có thể đọc thông tin này qua trang của anh ấy. Mặc dù độc giả của ông không hiểu tiếng Đức, nhưng nhờ các bản dịch, họ sẽ biết rằng các phương tiện truyền thông Đức đã đưa tin về các cuộc tấn công của tin tặc từ Việt Nam. Lê Trung Khoa cho rằng điều này là nguy hiểm cho quyền lực của chế độ và đó là lý do tại sao chính phủ chặn nội dung này trên Facebook.

Facebook cúi đầu trước áp lực của Việt Nam

Trả lời những câu hỏi của đài Bayerischer Rundfunk, công ty Facebook xác nhận rằng Chính phủ Việt Nam luôn luôn đòi hỏi Facebook gỡ bỏ các bài gây khó chịu. Rõ ràng trước đây Việt Nam cũng đã từng áp lực Facebook : các công ty viễn thông Việt Nam nhiều lần làm tê liệt máy chủ Facebook tại Việt Nam.

Sau đó, vào tháng 4 năm nay, Facebook đã nhượng bộ – một cách miễn cưỡng, như công ty nhấn mạnh. Kể từ đó, những nội dung nào mà chính phủ Việt Nam mô tả là "bất hợp pháp" thì có thể bị Facebook chặn.

Tổ chức Phóng viên Không Biên giới cảnh báo diễn biến nguy hiểm

"Sự kiểm duyệt của chính phủ trên Facebook", bà Lisa Dittmer, trưởng bộ phận tự do Internet của Tổ chức Phóng viên Không Biên giới, đã đặt tên như thế. Theo bà Dittmer, cần có một tín hiệu rõ ràng đối với chính phủ Việt Nam : các bài của báo chí nên để cho mọi người truy cập công khai, bất kể ngôn ngữ nào.

Không nên có các cuộc phong tỏa riêng biệt từng quốc gia. Facebook phải nói rõ ràng với các chính phủ : "Tới mức này và không thể tiếp tục nữa".

Trong bảng xếp hạng về tự do báo chí của Tổ chức Phóng viên không biên giới, Việt Nam đứng thứ 175 trong tổng số 180 quốc gia. Chính vì lý do này, bà Lisa Dittmer lo ngại những hậu quả sâu rộng từ thỏa thuận giữa Facebook và nhà nước độc đảng Việt Nam : Nếu Facebook nhượng bộ những nỗ lực kiểm duyệt như vậy, nó sẽ có hiệu ứng domino trên toàn thế giới.

Bà Lisa Dittmer của Tổ chức Phóng viên Không Biên giới nói rằng vì vậy Facebook nên đưa ra cam kết rõ ràng : tích cực bảo vệ quyền tự do bày tỏ ý kiến cũng như quyền tự do báo chí của các nhà báo lưu vong, blogger và các nhà hoạt động nhân quyền. Ngay cả khi điều đó có thể có nghĩa là tổn thất về tài chính hoặc tranh chấp công khai với chính phủ.

Facebook xác nhận ngăn chặn

Rõ ràng Facebook không muốn mạo hiểm trong một cuộc tranh chấp công khai với chính phủ Việt Nam. Trả lời câu hỏi của đài Bayerischer Rundfunk, công ty cho biết Việt Nam là một "thị trường quan trọng". Và : Facebook là một trong những phương tiện cuối cùng mà người dân Việt Nam có thể bày tỏ ý kiến ​​ca mình.

Mặc dù công ty thừa nhận có ngăn chặn, nhưng lưu ý đến phương cách hành xử cân bằng "giữa tự do ngôn luận và tôn trọng luật pháp địa phương và các chuẩn mực văn hóa". Nếu các chính phủ yêu cầu chặn nội dung mà nó thực sự nằm trong lãnh vực quyền tự do ngôn luận, công ty sẽ làm tất cả để chống lại yêu cầu này, công ty Facebook cho biết như thế.

Nhưng khi blogger Lê Trung Khoa chia sẻ trên Facebook bài của đài Bayerischer Rundfunk về tin tặc Việt Nam thì bài dịch của ông ấy đã bị Facebook chặn tại Việt Nam. Các lý do chính xác cho việc chặn này vẫn chưa rõ.

Ngoài ra, Đại sứ quán Việt Nam tại Berlin đã không trả lời những câu hỏi của đài Bayerischer Rundfunk.

Hiếu Bá Linh (tổng hợp)

Nguồn : Thoibao.de, 25/10/2020

Nguồn : https://www.br.de/nachrichten/deutschland-welt/auf-druck-von-vietnam-facebook-sperrt-kritik-an-regierung,SEFhjWr

********************

Cách nào để ứng phó biện pháp đàn áp tự do Internet tại Việt Nam ?

Giang Nguyễn, RFA, 26/10/2020

Khi ông Steven Adair, người sáng lập Công ty An ninh mạng Volexity của Hoa Kỳ đưa ra câu hỏi, quốc gia nào có những hacker giỏi nhất thế giới, ông thường nghe những câu trả lời như Trung Quốc, Nga, Hoa Kỳ, Israel, Iran và Bắc Hàn.

11111111111111111111111

Một cư dân mạng ở Hà Nội truy cập vào trang mạng internet. Reuters

"Tôi đặt câu hỏi, còn Việt Nam thì sao ? Người ta hỏi lại, thật không ? Chúng tôi trả lời Vâng, chính xác là vậy".

Ông Steven Adair thuật lại như vậy tại buổi hội luận qua mạng do tổ chức Cứu người Vượt biển BPSOS tổ chức ngày 26/10. Ông cùng hai diễn giả khác là ông Phil Robertson, Phó giám đốc phụ trách khu vực Châu Á của tổ chức Theo dõi Nhân quyền, và nhà báo độc lập Trịnh Hữu Long, đều cho rằng đảng cầm quyền tại Việt Nam đang "thắng" trong cuộc chiến hạn chế và ngăn chặn quyền tự do ngôn luận trên Internet.

Theo ông Adair, cụ thể đó là những chiến dịch quy mô, đồng loạt và "sáng tạo" do nhóm tin tặc OceanLotus của chính quyền Việt Nam tiến hành. Nhóm này cũng được biết dưới tên APT32. Ngoài những cuộc tấn công bằng cách gửi thông tin từ một đối tượng mà bạn biết, tiếng Anh gọi là spear phishing ; chúng còn giả mạo danh tính để cài đặt phần mềm độc hại, như họ đã làm gần đây với một số nhà hoạt động nhân quyền và nhà báo độc lập ở Đức :

"Họ (nhóm OceanLotus) cũng tạo ra các trang web giả mạo. Đây là cách hay ho hơn và sáng tạo hơn. Các diễn giả khác đã đề cập rằng có rất nhiều blog và trang tin tức mà mọi người đang tìm đến để có những nguồn tin ngoài luồng. Họ nhận ra điều đó và họ bắt đầu hành động để kiểm soát mà không phải hack hoặc cố gắng gỡ nó xuống. Thay vào đó, họ điều hành các trang web đó luôn và theo dõi ai đang truy cập chúng".

Ông Adair cho biết chiến dịch này đã kéo dài trong nhiều năm. Điển hình như trang Facebook Formosa – Sự thật đã phơi bày, trang Mạch Sống Media của BPSOS, trang Faceboook Tin không lề. Họ tạo trang giả mạo mà ông Adair gọi là "tin thật, trang giả" để thu thập dữ liệu của những ai truy cập, ai bấm "like" trên các bài được đăng, địa chỉ IP của họ, những trang khác mà người này truy cập sau đó, v.v.

Ông Adair nói tiếp, sau đó họ sẽ chú trọng vào những người họ cho là "đáng chú ý" để tấn công chủ đích bằng cách tạo những trang truy cập giả mà độc giả tưởng là của trang chính. Khi truy cập, Google hoặc dịch vụ cung cấp tài khoản sẽ yêu cầu độc giả xác nhận log in của mình. Ông giải thích :

"Nếu bạn đồng ý truy cập, bạn sẽ cấp cho ứng dụng của OceanLotus quyền được phép đọc, gửi, xóa và quản lý email, xem các mối liên hệ của bạn và thậm chí xem lịch sử của những việc khác mà bạn đã làm trên máy. Vì vậy, nếu bạn là nạn nhân của chiến thuật này, bạn đã trao cho họ chìa khóa vào ‘vương quốc’ của bạn chứ không chỉ là mật khẩu".

Bộ Ngoại giao Việt Nam trong quá khứ đã nhiều lần phủ nhận các cáo buộc chính phủ Việt Nam đứng sau nhóm hacker OceanLotus. Sau cuộc xâm nhập vào trang mạng Trung Quốc  nhằm lấy thông tin về dịch Covid-19 vào tháng 4, cũng như đợt tấn công nhà hoạt động và báo giới ở Đức  vào tháng 5, phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao trả lời chất vấn của báo giới rằng "những cáo buộc này không có cơ sở" và "Việt Nam nghiêm cấm các cuộc tấn công mạng nhắm vào các tổ chức và cá nhân dưới mọi hình thức".

Tổng Biên tập Luật Khoa Tạp Chí, ông Trịnh Hữu Long từ Đài Bắc, nói rất khó để giới hoạt động cho tự do và nhân quyền ứng phó với một hệ thống đàn áp tiếng nói tự do tinh vi như của Việt Nam.

"Chúng ta mãi mãi sẽ đi sau chính quyền. Chúng ta không có khả năng trang bị cho mình công nghệ tốt nhất có trên thị trường. Từ quan điểm của một nhà hoạt động, chúng ta hãy chủ động tham gia những khóa đào tạo về an ninh mạng được cung cấp cho những nhà hoạt động, và chúng ta cần học hỏi và áp dụng nó nhiều nhất có thể".

Ông Trịnh Hữu Long nói các con số được những tổ chức nhân quyền thu tập cho thấy chính quyền Việt Nam trong vài năm qua đã gia tăng bắt bớ người bất đồng chính kiến, và những lệnh án cũng nặng nề hơn so với trước.

Nhà báo Trịnh Hữu Long còn đưa ra 5 đề nghị để vượt qua những khó khăn hiện nay : Thứ nhất, ông nói, đã đến lúc những nhà hoạt động riêng lẻ phải chung sức cho những sáng kiến tập thể có tổ chức hơn. Thứ nhì, giới đấu tranh cần đầu tư vào việc tạo ra các mảng truyền thông độc lập. Thứ ba, lập ra những nguồn thông tin đáng tin cậy bằng Anh ngữ. Thứ tư, là cần có thêm những khóa huấn luyện người đấu tranh và người làm báo độc lập. Và cuối cùng, ông nói, chúng ta cần giảm sự lệ thuộc vào Facebook và Google để tìm cách đa dạng hóa cách tiếp cận người dân.

Điều cuối này được ông Phil Robertson của tổ chức Theo Dõi Nhân Quyền tán thành :

"Ở Việt Nam họ vẫn kiểm soát radio, tv và báo in nhưng các nước khác thì không. Đó là lý do tại sao hầu hết mọi người lấy tin tức qua mạng xã hội. Với sự thay đổi trong bối cảnh thông tin hiện nay, chính quyền đã cố gắng kiểm duyệt và kiểm soát Facebook và các phương tiện truyền thông xã hội. Phương hướng đã thay đổi, nhưng mục tiêu cuối cùng vẫn như cũ. Thách thức lớn nhất của chúng tôi là làm sao kéo Facebook và các công ty mạng xã hội khác về phe chúng ta. Tôi tin rằng tương lai của tự do ngôn luận ở Đông Nam Á sẽ phụ thuộc vào khả năng của chúng ta trong việc thuyết phục các công ty này lắng nghe chúng ta và coi các vấn đề của chúng ta là chính. Nhưng ngay bây giờ, tôi xin được nói thẳng, nếu nói đến Facebook thì đây là cuộc chiến mà chúng ta đang thua".

Ông Phil Robertson và ông Steven Adair cho rằng giới hoạt động cho nhân quyền, tự do ngôn luận cần phải tách ra khỏi Facebook và dùng những phương tiện thông tin khác như Twitter, Whatsapp hoặc Signal.

Bộ Thông tin-Truyền thông Việt Nam trong báo cáo gửi Quốc hội mới nhất cho thấy từ đầu năm 2018 đến hết tháng 8 năm nay, bộ này đã gỡ bỏ hơn 283 tài khoản Facebook bị cho là giả mạo cá nhân, tổ chức để tung tin gọi là 'kích động, chống phá Nhà nước Việt Nam'. Bộ Thông tin-Truyền thông cũng gỡ hơn 1800 bài viết, hơn 150 Fan page bị cho đăng tin sai sự thật.

Giang Nguyễn

Nguồn : RFA, 26/10/2020

Published in Diễn đàn

"Tôi biết rằng Facebook đã thỏa hiệp với Việt Nam để bảo vệ chế độ độc tài". 

facebook1

Trong nhiều tháng, Bùi Văn Thuận, một giáo viên dạy hóa trở thành một blogger nổi tiếng ở Việt Nam, đã đăng hết bài này đến bài khác trên Facebook về tranh chấp đất đai giữa nông dân và nhà cầm quyền cộng sản.

Ở một quốc gia không có truyền thông độc lập, Facebook cung cấp nền tảng duy nhất mà người Việt Nam có thể đọc về các chủ đề gây tranh cãi như Đồng Tâm, một xã ở ngoại thành Hà Nội, nơi người dân chống lại kế hoạch chiếm đất nông nghiệp của nhà cầm quyền địa phương vốn định cướp đất xây nhà máy.

Tin rằng một cuộc đối đầu là không thể tránh khỏi, anh Thuận, 40 tuổi, đã lên án các nhà lãnh đạo của đất nước trong một bài đăng ngày 7/1. "Tội ác của các ông sẽ khắc sâu trong tâm trí tôi", anh viết. "Tôi biết các người – những tên cướp đất – sẽ làm mọi thứ, dù tàn nhẫn đến đâu, để lấy đất của người dân".

Facebook đã khóa tài khoản của anh ấy vào ngày hôm sau trước sự yêu cầu của chế độ, ngăn cản 60 triệu người dùng Việt Nam xem các bài đăng của anh ấy.

Một ngày sau, như anh Thuận đã cảnh báo, cảnh sát ập vào Đồng Tâm bằng hơi cay và lựu đạn. Người lãnh đạo tinh thần của xã và ba sĩ quan công an bị giết.

Trong ba tháng, trang Facebook của anh Thuận vẫn bị treo. Sau đó, Facebook nói với anh ấy rằng lệnh cấm có thể vĩnh viễn.

"Chúng tôi đã xác nhận rằng bạn không đủ điều kiện sử dụng Facebook", thông báo viết bằng tiếng Việt.

Việc anh Thuận bị đưa vào danh sách đen, mà gã khổng lồ truyền thông xã hội có trụ sở tại Menlo Park giờ đây gọi là "sai sót", minh họa cho việc Facebook sẵn sàng chấp nhận các yêu cầu kiểm duyệt từ một chế độ độc tài như thế nào.

Giám đốc điều hành Facebook Mark Zuckerberg điều trần từ xa trong phiên điều trần của Tiểu ban Hạ viện về chống độc quyền vào ngày 29/7/2020. (Mandel Ngan / Associated Press)

Facebook và người sáng lập Mark Zuckerberg cho biết nền tảng này bảo vệ quyền tự do ngôn luận trừ những trường hợp hãn hữu, chẳng hạn như kích động bạo lực. Nhưng ở các quốc gia bao gồm Cuba, Ấn Độ, Israel, Morocco, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ, Facebook thường hạn chế các bài đăng mà nhà cầm quyền địa phương cho là nhạy cảm hoặc vượt quá giới hạn.

Không ở đâu phản ánh chân thật điều này hơn ở Việt Nam.

Facebook, trang web được dịch sang tiếng Việt vào năm 2008, có hơn một nửa dân số sử dụng. Nền tảng phổ biến đã cho phép các nhà phê bình chế độ và các nhà hoạt động ủng hộ dân chủ – ở cả Việt Nam và Hoa Kỳ – vượt qua sự kiểm soát chặt chẽ của hệ thống cộng sản đối với phương tiện truyền thông.

Nhưng trong vài năm gần đây, Facebook đã liên tục kiểm duyệt những người bất đồng chính kiến ở Việt Nam, cố gắng xoa dịu một chế độ đàn áp khi  đe dọa đóng cửa Facebook nếu không tuân thủ, The Times cho biết.

Trong các cuộc phỏng vấn, hàng chục nhà hoạt động Việt Nam, những người ủng hộ nhân quyền và cựu quan chức Facebook cho biết công ty này đã chặn các bài đăng của hàng trăm người dùng, thường với rất ít lời giải thích.

Facebook cũng đã cấm các nhà chỉ trích Hà Nội – bao gồm cả một nhóm đối lập có trụ sở tại Nam California – mua quảng cáo để tăng lượng độc giả và đã không ngăn những lực lượng dư luận viên báo cáo Facebook để xóa bài đăng của những người bất đồng chính kiến.

Các nhà phê bình nói, thay vì sử dụng uy thế của mình như một nền tảng truyền thông lớn nhất của Việt Nam để chống lại kiểm duyệt, Facebook đã trở thành đồng phạm trong việc chế độ tăng cường đàn áp những tiếng nói ủng hộ dân chủ.

"Tôi nghĩ đối với Zuckerberg, phép tính với Việt Nam rất rõ ràng : Đó là duy trì dịch vụ ở một quốc gia có dân số khổng lồ và trong đó Facebook thống trị thị trường Internet tiêu dùng, nếu không đối thủ cạnh tranh có thể chen chân vào",Dipayan Ghosh, một cựu cố vấn chính sách công tại Facebook, người đồng chỉ đạo Dự án Nền tảng Kỹ thuật số & Dân chủ tại trường Kennedy của Harvard.

"Quá trình suy nghĩ cho công ty không phải là duy trì dịch vụ cho quyền tự do ngôn luận  là duy trì dịch vụ vì doanh thu".

Các giám đốc điều hành của công ty cho biết họ không có lựa chọn nào khác ngoài việc tuân thủ các yêu cầu ngày càng leo thang của Hà Nội nếu họ muốn giữ nền tảng hoạt động, thêm vào đó họ sẽ phản đối khi các nhà chức trách gây sức ép quá mức.

Trong một số trường hợp, chính phủ Việt Nam buộc người dùng phải vô hiệu hóa tài khoản của chính họ mà không liên quan đến công ty, Facebook cho biết.

Một số quan chức của Facebook đã đồng ý được phỏng vấn về các hoạt động của công ty tại Việt Nam, nhưng chỉ khi họ không được nêu tên. Công ty cũng cung cấp câu trả lời cho các câu hỏi bằng văn bản.

"Không phải lúc nào chúng tôi cũng để mắt tới các chính phủ ở các quốc gia nơi chúng tôi hoạt động, bao gồm cả Việt Nam", Facebook nói trong một tuyên bố. "Chúng tôi sẽ tiếp tục làm tất cả những gì có thể để đảm bảo rằng các dịch vụ của chúng tôi luôn sẵn có cho những người ở Việt Nam, những người hàng ngày tin cậy vào dịch vụ của chúng tôi".

Với dân số trẻ và là một trong những nền kinh tế phát triển nhanh nhất Châu Á trước đại dịch Covid-19, Việt Nam là thị trường tăng trưởng chính của Facebook. Công ty kiểm soát hơn 40% thị trường quảng cáo kỹ thuật số trị giá 760 triệu Mỹ kim của Việt Nam mặc dù không có văn phòng hoặc nhân viên toàn thời gian  nước này.

Áp lực của Hà Nội lên Facebook để hạn chế các bài đăng đã tăng lên sau các cuộc biểu tình công khai ở thành phố Hồ Chí Minh vào năm 2016 phản đối cách thức chính phủ phản ứng với việc một nhà máy thép xả chất thải độc hại được cho là nguyên nhân làm cá chết hàng loạt. Nhà chức trách đã bắt giữ 300 người biểu tình và tạm thời đóng cửa Facebook mà những người tổ chức biểu tình đã sử dụng để điều phối các cuộc biểu tình và đăng hình ảnh của những người biểu tình cầm khẩu hiệu.

Vào tháng 4 năm 2017, các quan chức Việt Nam đã nói với một giám đốc điều hành cấp cao của Facebook, Monika Bickert, trong một cuộc họp tại Hà Nội rằng công ty phải hợp tác "tích cực và hiệu quả hơn" với yêu cầu của chế độ để xóa nội dung, theo truyền thông nhà nước.

Công ty này đã thiết lập một kênh trực tuyến mà qua đó chính phủ có thể báo cáo những người dùng bị cáo buộc đăng nội dung bất hợp pháp, một quan chức Facebook cho biết.

Facebook thường hạn chế các bài đăng và người dùng vì một trong hai lý do – vi phạm "tiêu chuẩn cộng đồng",– những quy tắc mà công ty cho biết áp dụng cho người dùng trên toàn thế giới, hoặc "luật địa phương". Các bài đăng trong danh mục thứ hai bị chặn ở quốc gia mà chúng bị coi là bất hợp pháp nhưng vẫn có thể truy cập được ở những nơi khác.

Vào tháng 8 năm 2019, Bộ trưởng Thông tin và Truyền thông của Việt Nam, Nguyễn Mạnh Hùng, nói với quốc hội rằng Facebook đang tuân thủ "70-75%" yêu cầu của chính phủ về việc xóa nội dung, tăng so với khoảng 30% trước đây. Bộ trưởng đã không cung cấp thông tin chi tiết, và văn phòng của ông đã không trả lời các yêu cầu phỏng vấn.

Tháng này, ông Hùng nói với các nhà lập pháp rằng Facebook đã nâng tỷ lệ tuân thủ của mình lên 95%. Ông nói, việc tuân thủ các yêu cầu của chính phủ của các công ty truyền thông xã hội đã "đạt mức cao nhất từ trước đến nay".

Facebook từ chối bình luận về số liệu thống kê của Việt Nam, nhưng thừa nhận rằng công ty đã tăng cường kiểm duyệt.

"Chúng tôi muốn duy trì khả năng hoạt động của mình tại Việt Nam", quan chức Facebook cho biết, "vì vậy chúng tôi nghiêng về hướng tuân thủ các yêu cầu của họ".

Đồng Tâm 

Tuyên bố tự do ngôn luận của công ty và sự chấp hành phù hợp với yêu cầu của Hà Nội mâu thuẫn ở Đồng Tâm, một xã khoảng 20 dặm về phía tây nam Hà Nội. Bắt đầu từ năm 2017, các cuộc phản kháng của dân làng và đụng độ với cảnh sát đã thu hút sự chú ý của các blogger và nhà hoạt động Việt Nam, những người đã sử dụng Facebook để ghi lại những hành động phản kháng hiếm có, thu hút hàng chục nghìn lượt thích và chia sẻ.

Vào rạng sáng ngày 9/1 năm nay, công an và cảnh sát cơ động ập vào xã, bắn hơi cay và đạn cao su khi họ di chuyển qua những con hẻm hẹp hướng về nhà của thủ lĩnh đấu tranh 84 tuổi, cụ Lê Đình Kình.

Công an lôi vợ và con của cụ ra đường trước khi bắn chết cụ với lời khẳng định rằng họ thấy cụ đang cầm một quả lựu đạn. Hơn hai chục cư dân bị bắt. Vào tháng 9, một phiên tòa đã kết án tử hình hai con trai của cụ Kình, còn 27 người dân làng khác nhận mức án tù nặng.

Ngay cả trước khi công an tấn công vào làng, nhà cầm quyền đã tìm cách xóa các tài khoản độc lập. Truyền thông nhà nước dẫn lời một quan chức Bộ Thông tin và Truyền thông đã trách mắng Facebook vì "phản ứng rất chậm chạp và quan liêu" trước các yêu cầu của chế độ trong việc hạn chế các bài đăng về vụ việc.

Một trong số các mục tiêu của chế độ là anh Thuận, một người từng ủng hộ Đảng Cộng sản cầm quyền, người nói rằng sự xuất hiện của Internet ở Việt Nam vào năm 1997 "cho phép tôi đọc tài liệu trực tuyến và mở mang tầm mắt". Anh bắt đầu chuyển đổi từ từ một người trung thành không nghi ngờ sang một nhà phê bình không ngừng.

Anh bắt đầu viết các bài báo ngắn trên trang Facebook của mình vào năm 2016, tập trung vào sự tham nhũng của chính phủ và chính trị nội bộ đảng, đôi khi dám chỉ trích đích danh các quan chức chính phủ.

Khi số người theo dõi anh mở rộng, lực lượng an ninh cũng chú ý đến. Anh ta đã nghỉ việc sau khi công an gây áp lực buộc trung tâm dạy thêm ở Hà Nội nơi anh ta làm giáo viên sa thải anh ta, Thuận nói.

Công an đến nhà anh, quấy rối con gái anh và gây áp lực buộc chủ nhà đuổi anh, theo lời Thun và nhiều nhà hoạt động khác giống trường hợp của anh. Anh và gia đình phải đối mặt với cùng một chiến thuật ở bất cứ nơi nào họ đến, buộc phải chuyển đi một cách vội vã. Cuối cùng họ đến lánh nạn tại làng của vợ anh ở tỉnh Hòa Bình, phía tây nam thủ đô.

Nhưng anh vẫn tiếp tục viết, đạt hơn 20.000 người theo dõi Facebook vào năm ngoái.

Khi tình trạng tranh chấp ở Đồng Tâm trở nên trầm trọng hơn vào cuối năm 2019, Facebook bắt đầu chặn các bài đăng của anh, trong đó có một bài đăng vào ngày 31/12 khẳng định rằng chủ tịch Hà Nội, một cựu quan chức công an, có liên quan đến vụ thu giữ đất. Một ngày trước cuộc truy quét của công an, Thuận nhận được tin nhắn từ Facebook cho biết họ đã khóa tài khoản của anh ta ở Việt Nam "do các yêu cầu pháp lý trong nước".

Khiếu nại của anh gửi Facebook đã không được trả lời. Một người trung gian mà anh ta yêu cầu để nói chuyện với các giám đốc điều hành công ty được cho biết rằng Bộ Công an và Bộ Thông tin và Truyền thông của Việt Nam "đã đưa anh vào danh sách đen".

Trong lúc tuyệt vọng, Thuận đã gửi email cho Alex Warofka, một quan chức Facebook có trụ sở tại Singapore chuyên về nhân quyền, yêu cầu giải thích. Warofka không bao giờ trả lời, Thuận nói. Một quan chức của công ty cho biết Warofka không nhớ đã nhận được email.

Sau nhiều tháng im lặng, Facebook bất ngờ khôi phục tài khoản của anh vào ngày 19/9, sau áp lực từ các nhà hoạt động và nhóm nhân quyền Việt Nam cũng như các yêu cầu từ The Times.

Quyết định chặn trang của anh ấy là một "sai sót", quan chức Facebook cho biết, và đổ lỗi cho một "thành viên của nhóm" đã thực hiện hành động này, vì nghĩ rằng họ đang "chấp thuận việc chặn một phần nội dung cụ thể – chứ không chặn toàn bộ tài khoản".

Thuận cho biết kể từ khi hết bị chặn, tài khoản của anh chỉ có thể truy cập "tắt và mở". Độc giả của trang vẫn có thể truy cập bên ngoài Việt Nam nhưng đã giảm xuống chỉ còn vài nghìn.

Sự xấu xa của Đảng

Các blogger nổi tiếng khác cũng phải đối mặt với hành động đồng thời từ nhà cầm quyền Việt Nam và Facebook.

Vài giờ sau khi cuộc đột kích Đồng Tâm bắt đầu, Phan Văn Bách, người thường xuyên đăng bài về bà con ở đây lên Facebook với 23.000 người theo dõi, bước xuống từ căn hộ tầng 4 ở Hà Nội và nhìn thấy một số sĩ quan bên ngoài.

Tin rằng họ ở đó để theo dõi anh ta, người tài xế taxi 45 tuổi đã đăng một bức ảnh lên trang Facebook của mình với chú thích : "Những con quỷ của đảng đang ở bên ngoài nhà tôi".

Trong giây lát, tài khoản của anh đã bị hạn chế do vi phạm các tiêu chuẩn cộng đồng – lần thứ ba tài khoản của anh bị khóa trong năm nay, anh nói. Facebook không trả lời câu hỏi về Bách.

Giống như các nhà hoạt động khác, anh thấy trong các bài đăng của mình về Đồng Tâm tràn ngập những bình luận thô thiển từ lực lượng dư luận viên, nhiều trong số chúng sử dụng tài khoản mới tạo dưới tên giả, miêu tả dân làng như khủng bố.

Trong một báo cáo năm 2019, các nhà nghiên cứu tại Đại học Oxford đã coi Việt Nam là một trong những nhà nước bảo trợ hàng đầu cho việc thao túng mạng xã hội, xác định một đội quân 10.000 dư luận viên có nhiệm vụ tuyên truyền cho chế độ và bôi nhọ người bất đồng chính kiến. Một số được tuyển dụng trực tiếp bởi quân đội và các cơ quan an ninh ; những người khác được gọi là dư luận viên hoặc "người định hướng dư luận", được tuyển dụng từ các trường đại học và các nơi khác, theo một tài liệu năm 2016 do Đảng Cộng sản công bố.

Bằng cách sử dụng hệ thống khiếu nại tự động của Facebook, họ nhận được các bài đăng chỉ trích chính phủ bị xóa bỏ. Các quan chức Facebook nói rằng họ đang làm việc để xác định cái gọi là hành vi không xác thực có phối hợp này và quyết định gỡ bỏ nội dung không dựa trên số lượng người dùng báo cáo nội dung đó, mà dựa trên việc nội dung có vi phạm tiêu chuẩn cộng đồng hoặc luật pháp địa phương hay không.

Nhưng Bách cho biết số lượng dư luận viên rất nhiều nên họ thường báo cáo tài khoản của anh ấy ngay sau khi anh ấy đăng bài.

"Điều đó đã xảy ra với tôi rất nhiều lần với các bài đăng liên quan đến nhà cầm quyền Việt Nam", anh nói. "Tôi biết rằng Facebook đã thỏa hiệp với Việt Nam để bảo vệ chế độ độc tài".

Những người khác viết về Đồng Tâm đã tham gia vào hàng ngũ ngày càng tăng của người dùng Facebook bị bỏ tù vì các bài đăng của họ.

Trịnh Bá Phương, một nhà hoạt động vì quyền đất đai và là con trai của hai cựu tù nhân lương tâm, đã nhìn thấy công an mặc thường phục vây nhà anh ta và ngăn anh ta đến dự đám tang của cụ Kình sau khi đăng bài về Đồng Tâm cho 50.000 người theo dõi trên Facebook. Vào ngày 6/2, Phương đã đến thăm Đại Sứ quán Hoa Kỳ theo lời mời của một quan chức chính trị cấp cao, Michele Roulbet, và yêu cầu cô gây áp lực để tiến hành một cuộc điều tra độc lập về vụ đột kích.

Khi được kể rằng truyền thông nhà nước đã đổ lỗi cho Phương vì đã "kích động" dân Đồng Tâm, Roulbet cho biết Hoa Kỳ sẽ "làm tất cả những gì có thể để giúp đỡ" nếu anh ta bị bắt, cha của nhà hoạt động cho biết trong một cuộc phỏng vấn. Đại Sứ quán Hoa Kỳ từ chối bình luận.

Ngày 24/6, Phương cùng mẹ và em trai bị bắt với cáo buộc "phát tán tài liệu chống nhà nước". Phương phải đối mặt với 20 năm tù, theo nhiều nhóm vận động.

Ông Trịnh Bá Khiêm, 62 tuổi, cho biết ông đã không thể nói chuyện với vợ và hai con trai kể từ khi họ bị bắt. Người con trai khác của ông, Trịnh Bá Tư, bắt đầu tuyệt thực vào tháng 8 trong trại tạm giam nơi anh đang bị giam giữ. Khi người cha đến thăm trại, lính canh nói rằng sức khỏe của con trai ông "bình thường" và quay mặt đi.

Ngay sau khi anh bị tạm giam, trang Facebook của Trịnh Bá Phương đã chuyển sang trạng thái không hoạt động. Cha của anh, người trồng bưởi tại một trang trại nhỏ ở phía nam Hà Nội, tin rằng cảnh sát đã sử dụng điện thoại của anh để đăng nhập vào Facebook và buộc anh phải đóng tài khoản.

Một quan chức Facebook cho biết họ không đóng tài khoản của Phương.

Ngay cả những blogger nổi tiếng đã rời Việt Nam để trốn khỏi chế độ cũng thấy rằng họ không thể trốn tránh cuộc đàn áp.

Nguyễn Văn Hải, một người sống lưu vong có nhiều người theo dõi hiện sống ở Garden Grove, đã đăng video vào tháng Giêng về cơ thể đẫm máu của cụ Lê Đình Kình. Bài đăng đã bị tấn công bởi lực lượng dư luận viên Việt Nam và nhanh chóng bị chặn với thông báo rằng nó vi phạm quy định cấm của Facebook về nội dung bạo lực.

Sau nhiều lần cố gắng đăng video, anh ấy nhận được một thông báo tự động cho biết anh ấy có nguy cơ bị đóng tài khoản vì nhiều lần vi phạm. Quan chức Facebook nói rằng video bị gỡ xuống vì vi phạm nguyên tắc nội dung".

"Rất dễ dàng để một chính phủ độc tài lạm dụng các chính sách của Facebook", ông Hải nói. "Họ trả tiền cho những người này để báo cáo bài đăng của tôi, nói rằng tôi đang gieo rắc sự căm thù".

Tấn công máy chủ

Vào tháng 4, Hà Nội đã tăng áp lực lên Facebook.

Hà Nội tắt đi hàng chục máy chủ mà Facebook thuê ở Việt Nam để điều hướng lưu lượng truy cập Facebook, theo nhiều giám đốc điều hành Facebookvà một nhà hoạt động ẩn danh. Facebook đã thực hiện hành động khẩn cấp để định tuyến lại lưu lượng truy cập đến các máy chủ bên ngoài Việt Nam nhằm duy trì hoạt động.

Hành động của Hà Nội gửi đi một thông điệp không thể nhầm lẫn : Phải tuân thủ nhiều yêu cầu kiểm duyệt hơn nếu không sẽ đối mặt với một tương lai tồi tệ, quan chức Facebook cho biết.

Facebook quyết định tăng cường tuân thủ các yêu cầu của Hà Nội, bất chấp những lo ngại trong công ty rằng nhiều yêu cầu của chính phủ không đáp ứng các tiêu chuẩn của công ty về việc gỡ bỏ các bài đăng, quan chức này cho biết.

Trước khi tiết lộ quyết định, được Reuters đưa tin lần đầu, công ty đã tìm cách ngăn chặn những lời chỉ trích của các nhà hoạt động nhân quyền về Việt Nam. Một người cho biết Facebook đã nói với anh ta rằng công ty sẽ hạn chế "đáng kể" nhiều nội dung hơn.

Bộ trưởng Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng nói với quốc hội trong tháng này rằng Facebook đã chặn hoặc hạn chế hơn 2.000 bài đăng vào năm 2020 – nhiều gấp 5 lần so với năm ngoái – và đã đồng ý chặn "các tổ chức phản động và khủng bố" mua quảng cáo nhằm mở rộng phạm vi tiếp cận của các bài viết của họ.

Ông Hùng thừa nhận rằng việc cấm các nền tảng như Facebook và YouTube sẽ gây ra "sự phản đối kịch liệt của công chúng" – quan điểm được chia sẻ bởi những người làmục tiêu kiểm duyệt của Hà Nội, khi họ cho rằng Facebook đã trở thành một nền tảng vững chãi trong thương mại, chính phủ và xã hội ở Việt Nam đến nỗi họ có thể đủ khả năng phản ứng lại mạnh hơn.

"Facebook hành động như thể chính phủ Việt Nam đang ưu ái họ bằng cách để họ vào Việt Nam", ông Hoàng Tứ Duy, phát ngôn viên của Việt Tân có trụ sở tại Hoa Kỳ, một nhóm đối lập ủng hộ dân chủ bị Hà Nội cấm mua quảng cáo Facebook.

Thu nhập của Facebook từ Việt Nam là "một phần nhỏ trong tổng doanh thu của công ty", ông Duy nói. "Trên thực tế, Việt Nam là một quốc gia được hưởng lợi nhiều hơn từ việc có Facebook so với lợi ích mà Facebook có được từ đây".

Những người ủng hộ quyền kỹ thuật số nói thêm rằng công ty đã đặt ra một tiền lệ nguy hiểm bằng cách không giải thích công khai cách họ quyết định nội dung nào vẫn được phát tán.

Michael Kleinman, giám đốc Sáng kiến Thung lũng Silicon của tổ chức Ân xá Quốc tế cho biết : "Việc Facebook xử lý không rõ ràng các yêu cầu kiểm duyệt nội dung từ các chế độ đàn áp khiến người dùng rất dễ bị kiểm duyệt tùy tiện mà không có các biện pháp khắc phục thích hợp".

Facebook cho biết một số bài đăng bị gỡ xuống tự động bởi thuật toán giám sát nội dung của trang web hoặc bởi các nhà thầu nói tiếng Việt mà công ty thuê để giám sát nền tảng.

Một quan chức Facebook thứ hai cho biết các bài đăng bị gắn cờ vì vì phạm luật pháp địa phương sẽ được xem xét nội bộ trước khi thực hiện bất kỳ hành động nào. Công ty từ chối chia sẻ các ví dụ về cách đánh giá.

Access Now, một nhóm quyền kỹ thuật số hỗ trợ những người dùng tin rằng quyền truy cập Facebook của họ đã bị hạn chế không đúng cách, cho biết Facebook hiếm khi giải thích các quyết định chặn hoặc khôi phục tài khoản – ngoại trừ việc nói rằng họ đã vi phạm các tiêu chuẩn cộng đồng.

Trong một số trường hợp, Facebook xóa hoặc hạn chế quyền truy cập vào các bài đăng không có vẻ vi phạm tiêu chuẩn của mình hoặc luật pháp Việt Nam.

Việt Tân, tổ chức có đông đảo cộng đồng người Việt Nam California theo dõi, đã bị xóa hàng chục bài đăng trong năm nay. Một trong số đó là về một thẩm phán Việt Nam bị cáo buộc tấn công tình dục, được cho là vi phạm các chính sách của Facebook về chống bắt nạt và quấy rối. Một thông tin khác về tình trạng thất nghiệp ở Trung Quốc được cho là do vi phạm các chính sách của Facebook đối với lời nói gây hận thù.

Cả hai bài đăng đã được khôi phục nhiều tháng sau đó sau khi Việt Tân kháng cáo, tổ chức này cho biết. Facebook không trả lời câu hỏi về Việt Tân.

Facebook cũng đã đình chỉ 10 thành viên của nhóm đăng bài lên trang của tổ chức, với lý do nhiều lần vi phạm các tiêu chuẩn cộng đồng của trang web. Sáu trong số các vụ đình chỉ đến vào tháng Tám. Minh Phm, một thành viên Việt Tân sống ở Đức, đã bị cấm vĩnh viễn.

"Các nhà chức trách Việt Nam sợ các trang Facebook có ảnh hưởng như trang của Việt Tân vì chúng tôi cung cấp một quan điểm khác", ông Duy nói. "Họ muốn Facebook kiểm duyệt nội dung – không phải vì nội dung không chính xác – mà về cơ bản là vì nó đúng".

Tuy nhiên, các nhà hoạt động nói rằng có rất ít lựa chọn thay thế cho Facebook.

Trịnh Hữu Long, một nhà phê bình người Hà Nội sống ở Đài Loan và điều hành tạp chí trực tuyến phi lợi nhuận có tên Luật Khoa, cho biết anh bắt đầu khám phá các phương thức đăng bài khác sau khi Facebook liên tục chặn các bài báo không liên quan đến Việt Nam. Nhưng anh xác định rằng việc từ bỏ nền tảng này sẽ làm giảm đáng kể lượng độc giả của anh.

Ông nói : "Facebook là vua ở Việt Nam. "Nội dung phải thông qua Facebook để tiếp cận đọc giả. Vì vậy, dù tôi không thích, tôi vẫn phải gắn bó với Facebook".

David S. Cloud

Nguyên tác : Facebook touts free speech. In Vietnam, it’s aiding in censorship, Los Angeles Times, 22/10/2020

Vũ Quốc Ngữ dịch

Nguồn : VNTB, 23/10/2020

Published in Diễn đàn

Việt Nam : Facebooker bị tuyên án 5 năm tù vì "nói xấu chế độ" (RFI, 29/04/2020)

Theo AFP, trong bối cảnh chính quyền Việt Nam gia tăng trấn áp các mạng xã hội, một thanh niên 24 tuổi bị tuyên án 5 năm tù vì chia sẻ trên Facebook những thông tin bị xem là "nói xấu'' chế độ cộng sản.

vn1

Ông Phan Công Hải tại phiên tòa sơ thẩm. Ảnh: NTV

Phiên xử diễn ra vào ngày 28/04/2020 tại Nghệ An. Người bị tuyên án là ông Phan Công Hải, 24 tuổi, thường trú tại xã Nghi Diên, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An. Báo chí chính thức cho hay, qua Facebook với các tài khoản như "Hùng Manh", "Người Việt xấu xí", "David Nguyễn", ông Phan Công Hải đã phổ biến các thông tin bị xem là "nói xấu chế độ". Hành động của ông Hải bị tòa án Việt Nam khép vào tội "Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam".

Hãng tin AFP cho biết ông Phan Công Hải, 24 tuổi, đã dùng Facebook để đăng tải các bài viết ủng hộ các nhà hoạt động bị bỏ tù vì biểu tình phản đối cách chính phủ xử lý vụ Formosa xả chất độc ra biển ở miền Trung Việt Nam năm 2016, cũng như nhiều vấn đề gây tranh cãi khác.

Theo thông tin từ hai tổ chức bảo vệ nhân quyền Ân Xá Quốc Tế (Amnesty International) và Human Right Watch (HRW), khoảng 10% tù nhân chính trị tại Việt Nam bị phạt tù do các hoạt động truyền thông trên Facebook. 

Trước vụ án Phan Công Hải, AFP cho biết hôm 27/04, một Facebooker khác là ông Chung Hoàng Chương, 43 tuổi, bị một tòa án ở Cần Thơ kết án 18 tháng tù, vì chia sẻ thông tin cũng được gọi là "chống chế độ". Thông tin nói trên liên quan đến vụ an ninh bất ngờ tấn công vào xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức, Hà Nội, trong đêm 08/1 qua sáng ngày 09/01/2020. Trong vụ này có ba công an thiệt mạng. Cụ Lê Đình Kình, dân làng Đồng Tâm, người đứng đầu các hoạt động phản đối cưỡng chế đất, bị tử thương. Vụ tấn công bị lên án mạnh trong một bộ phận công luận Việt Nam. 

Vẫn liên quan đến Facebook, tổ chức bảo vệ nhân quyền Human Rights Watch hồi tuần trước đã tố cáo mạng xã hội này đã "đồng lõa" với chính quyền Việt Nam khi chấp nhận kiểm duyệt các nội dung bị coi là "bất hợp pháp". Theo HRW, đây là ''một tiền lệ xấu'' mở đường cho việc chính quyền Việt Nam siết chặt tự do ngôn luận trên các mạng xã hội. 

Tú Anh

******************

Việt Nam buộc một công ty Trung Quốc phá bỏ công trình giống ‘đường lưỡi bò’ (VOA, 29/04/2020)

Một công ty ca Trung Quc có tr s Hi Phòng va b nhà chc trách thành ph này yêu cu phá b mô hình ging "đường lưỡi bò", tc là đường chín đon mà Bc Kinh v lên bn đ Bin Đông đ đơn phương tuyên b ch quyn trên toàn b vùng bin này.

vn2

Hình ảnh t v tinh ca Google Map cho thy công trình trong khuôn viên khu công nghiệp An Dương ca Cty TNHNN Thâm Vit (Trung Quc) Hi Phòng ging vi "đường lưỡi bò". (nh chp màn hình VnExpress)

Các báo chính thống ca Vit Nam hôm 28/4 cho biết gii chc thành ph Hi Phòng đã phi hp vi Ban qun lý Khu công nghip An Dương phá b công trình xây dng được cho là sai quy hoch trong khuôn viên ca khu này xã Hng Phong, huyn An Dương.

Theo những hình ảnh t v tinh mà VnExpress, Thanh Niên và Tui Tr đăng ti, công trình xây dng trong khuôn viên Công ty trách nhiệm hữu hạn Thâm Vit ca Trung Quc khu công nghip này "có hình thù ging vi đường lưỡi bò".

Công trình nằm trên phn đt quy hoch công viên cây xanh trong khu công nghiệp An Dương, được lp bng li đi lát gch bao quanh mt h nước nhân to, theo Tui Tr.

"Toàn bộ mô hình này đã b phá b", mt lãnh đo UBND huyn An Dương nói vi Thanh Niên và cho biết cơ quan chc năng tiếp tc rà xoát các quy đnh đ x lý vi phạm ca Công ty trách nhiệm hữu hạn Thâm Vit, hin là ch đu tư ca khu công nghiệp An Dương vi s vn 175 triu USD.

Tháng 10 năm ngoái, Hải quan Hi Phòng đã phát hin 7 chiếc xe ô tô sn xut Trung Quc có gn thiết b đnh v vi bn đ có "đường lưỡi bò" nhp khu vào Việt Nam ti cng Đình Vũ.

Cùng thời gian đó, mt chiếc xe ô tô Wolkswagen ca Đc được đưa t Trung Quc vào trin lãm Vit Nam cũng b phát hin có gn phn mm vi hình nh "đường lưỡi bò".

Cũng trong năm ngoái, Việt Nam ra lnh cho các rp chiếu phim ngừng chiếu mt b phim hot hình ca DreamWorks Animation trong đó có hình "đường chín đon".

Trước đây, Trung Quc đã tìm cách đưa hình nh "đường lưỡi bò" vào bn đ trên các qu đa cu nha, b phát hin Anh, hay trên áo ca các du khách Trung Quc nhp cnh vào Vit Nam.

Tuyên bốường lưỡi bò" hay "đường chín đon" ca Trung Quc trên vùng Bin Đông b tòa trng tài quc tế La Haye bác b năm 2016 trong mt v kin ca Philippines. Tuy nhiên, Bc Kinh luôn ph nhn phán quyết này.

******************

Bổ nhiệm hàng loạt các lãnh đạo Bộ Công an (RFA, 39/04/2020)

Bộ Công an Việt Nam có thêm hai thứ trưởng gồm Thiếu tướng Lê Quốc Hùng và Lê Tấn Tới.

vn3

Thiếu tướng Lê Tấn Tới và Lê Quốc Hùng vừa được bổ nhiệm giữ chức vụ Thứ trưởng Bộ Công an - Ảnh : tienphong.vn/ RFA edit

Theo tin từ truyền thông trong nước loan đi ngày 29/4, ông Thiếu tướng Lê Quốc Hùng, sinh năm 1966, từng là Giám đốc Công an tỉnh Thừa Thiên - Huế, hiện đang là Ủy viên Đảng ủy Công an Trung ương, Phó Chủ nhiệm thường trực Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy Công an Trung ương, được bổ nhiệm làm Thứ trưởng Bộ Công an trong Quyết định 589 của Thủ tướng Chính phủ.

Còn ông Thiếu tướng Lê Tấn Tới, sinh năm 1969, Ủy viên Đảng ủy Công an Trung ương, Cục trưởng Cục Tổ chức cán bộ, Bộ Công an, từng giữ chức vụ Giám đốc Công an tỉnh Bạc Liêu được bổ nhiệm tại Quyết định 595.

Ngoài ra, quyền Tư lệnh Quân chủng Phòng không - Không quân được trao cho ông Thiếu tướng Vũ Văn Kha, phụ trách Tư lệnh Quân chủng Phòng không - Không quân, Bộ Quốc phòng.

Ông Đại tá Nguyễn Văn Hưng, Chủ nhiệm kỹ thuật, Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển Việt Nam được giao chức vụ Phó Tư lệnh Cảnh sát biển Việt Nam, Bộ Quốc phòng.

Trong hai ngày 28-29/4, Bộ Công an công bố các quyết định bổ nhiệm Giám đốc và Phó Giám đốc Công an tỉnh Hưng Yên ; đồng thời bổ nhiệm Phó Giám đốc Công an các tỉnh Lai Châu, Lạng Sơn, Thái Nguyên và Đắk Nông.

Vẫn tin liên quan, tại Hà Nội, Thượng tướng Nguyễn Văn Thành, Thứ trưởng Bộ Công an vào chiều ngày 28/4 đã trao quyết định của Bộ trưởng Lao động, Thương binh và Xã hội về việc sáp nhập Trường Cao đẳng An ninh nhân dân II vào Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I.

Trong khi đó, tại thành phố Hồ Chí Minh, Bộ Công an cũng tổ chức buổi lễ công bố quyết định sáp nhập các Trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân 3, Trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân 5 và cơ sở Trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân 6 vào Trường cao đẳng Cảnh sát nhân dân II trong ngày 27/4.

******************

Ban Dân vận Thành ủy Hà Nội thừa nhận thiếu sót trong tham mưu vụ Đồng Tâm (RFA, 29/04/2020)

Ban Dân vận Thành ủy Hà Nội thừa nhận công tác tham mưu cho cấp uỷ, chính quyền giải quyết các vụ việc phát sinh trong nhân dân chưa sát, còn hạn chế, như vụ việc xảy ra tại xã Đồng Tâm.

vn4

Sáng sớm ngày 9/1/2020, chính quyền Hà Nội đã huy động cảnh sát cơ động có trang bị vũ khí đến thôn Hoành, xã Đồng Tâm, trấn áp, bắt giữ một số người dân bị cơ quan chức năng cho là chống đối. File photo

Truyền thông trong nước loan tin trích lời ông Phạm Hải Hoa, Phó trưởng ban Thường trực Ban Dân vận Thành ủy Hà Nội, cho biết tại buổi làm việc với Bí thư Thành ủy Hà Nội Vương Đình Huệ ngày 28/4.

Theo lời ông Phó trưởng ban Thường trực Ban Dân vận Thành ủy Hà Nội, nguyên nhân là vì "việc dự báo tình hình nhân dân, đặc biệt là ở những địa bàn phức tạp, nhạy cảm là chưa kịp thời, chưa sâu sát".

Ngoài ra, công tác dân vận của hệ thống chính trị được ông Hoa nhận định có nơi chưa đồng bộ ; việc xử lý các vấn đề phức tạp, phát sinh trong nhân dân có lúc, có nơi còn lúng túng về thẩm quyền, trách nhiệm cụ thể ; việc tiếp nhận, xử lý phản ánh, khiếu nại, kiến nghị, tố cáo của người dân có lúc chưa kịp thời, dứt điểm, để vụ việc kéo dài.

Nói tại buổi họp, Bí thư Thành ủy Hà Nội Vương Đình Huệ khẳng định Hà Nội là đô thị đặc biệt, đang trong bối cảnh đô thị hóa rất nhanh nên yêu cầu để không có những vấn đề phức tạp, nảy sinh là rất khó.

Vụ tranh chấp đất đai ở Đồng Sênh, Mỹ Đức xảy ra giữa người dân Thôn Hoành và chính quyền diễn ra từ nhiều năm. Trái với quan điểm của người dân cho rằng khu đất là đất nông nghiệp được người dân canh tác từ hơn chục năm, chính quyền Hà Nội nói toàn bộ là đất quân sự.

Đỉnh điểm của vụ việc xảy ra vào rạng sáng 9/1/2020 khi hàng ngàn cảnh sát cơ động có vũ khí tràn vào Thôn Hoành trấn áp bạo lực gia đình cụ Lê Đình Kình, trưởng nhóm người khiếu kiện đất. Vụ đụng độ khiến cụ Kình bị bắn chết và cho đến nay có 29 người bị bắt trong vụ này. Phía lực lượng công an có 3 người thiệt mạng.

******************

Tỷ phú Việt Nam tặng Philippines 750.000 khẩu trang, PPE (VOA, 30/04/2020)

Một doanh nhân người Vit đã tng hơn 750.000 khu trang và thiết b bo v cá nhân (PPE) cho Philippines đ h tr Manila trong n lc kim hãm s lây lan ca dch Covid-19 mà cho tới nay đã lây nhim gn 8.000 người Philippines.

vn5

Nhân viên y tế Philippines chúc mng bé sơ sinh 16 ngày hi phc sau Covid-19 khi bé xut viên ti Bnh vin Nhi Đồng Quc gia Quezon city, Manila, Philippines ngày 28/4/2020. (AP Photo/Aaron Favila)

Bộ trưởng Ngoi giao Philippines Teodoro Locsin Jr. hôm 29/4 đã nhn được 750.000 mt n và 16.500 b PPE t Henry Serrano Nguyen, quý t và đi din ca t phú Johnathan Hnh Nguyn, trong mt buổi l bàn giao, B Ngoi giao Philippines cho biết trong mt tuyên b.

Tờ Inquirer ca Global Nation đưa tin v mnh thường quân đã thuê mt chuyến bay riêng đ mang vt tư y tế đến Philippines, vi s h tr ca B Tài chính, Cc Hi quan và các cơ quan chính phủ khác.

Ngoại trưởng Locsin bày t cm kích v s hào phóng ca doanh nhân Vit Nam, và nói rng s đóng góp ca ông Hnh Nguyn là rt cn thiết cho các n lc ca chính ph Philippines chng dch do virus Covid-19 gây ra.

Tính cho đến th ba 29/4, Philippines có tổng cng 7.958 ca nhim, 530 ca t vong và 975 người phc hi.

Trong khi đó Việt Nam là quc gia có t l nhim corona thp nht thế gii. Tính ti ngày 20/4, Việt Nam ch có 268 ca nhim được xác nhn vi 207 người phc hi.

Ông Hạnh Nguyn, người được báo chí trong nước gi là "Vua hàng hiu", là Vit kiu có quc tch M. Ông đã tng kinh doanh Philippines, và người v đu tiên ca ông, bà Cristina Serrano là cháu h ca bà Imelda Marcos, phu nhân Tng thng Marcos.

Hiện ông là Ch tch ca Tập đoàn Liên Thái Bình Dương (Imex Pan Pacific Group - IPP Group), nhà phân phi nhiu thương hiu do tp đoàn LVMH s hu, như Louis Vuitton, Christian Dior, Hermes, Marc Jacobs, Hennessy.

Gia đình ông Hạnh Nguyn còn s hu chui ca hàng min thuế ti các sân bay.

Gia đình Johnathan Hạnh Nguyn có tên trong "Danh sách 20 gia đình kinh doanh hàng đu Vit Nam" do Forbes-Vit Nam công b vào tháng 2/2019.

Mới đây, gia đình nhà t phú Hnh Nguyn cũng gây nhiu chú ý trong và ngoài nước khi thuê bao c một chuyên cơ đ đưa ái n Tho Tiên t London v nước sau khi Tho Tiên b phơi nhim Covid-19 khi đến d các show trình din thi trang Milan, Paris và London và gp "bnh nhân s 17" ca Vit Nam ti nhng nơi này.

Published in Việt Nam

Quyền tự do biểu đạt tại Việt Nam bị giằng co giữa chính phủ Hà Nội và Facebook !

RFA, 27/04/2020

Vào ngày 21/4/2020 hãng tin Reuters trích hai nguồn tin giấu tên thuộc Facebook cho biết, các công ty viễn thông trong nội địa Việt Nam đã để các máy chủ hoạt động ở dạng offline trong khoảng 7 tuần khiến việc truy cập Facebook bị gián đoạn. Sau đó, Facebook đã phải nhượng bộ chính quyền Việt Nam trong việc kiểm duyệt các thông tin bị cho là có tính tiêu cực đối với Việt Nam.

face1

Ảnh minh họa : Quyền tự do biểu đạt tại Việt Nam bị giằng co giữa chính phủ Hà Nội và Facebook - RFA Edited

Đài Á Châu Tự Do mới đây cũng nhận được thông báo từ Facebook, cho biết một nội dung là bài viết về việc chính phủ Việt Nam kêu gọi người Việt ở nước ngoài giúp sức chống dịch Covid-19 đã bị chặn truy cập tại Việt Nam.

Hiện Bộ Thông tin và Truyền thông Việt Nam và các nhà mạng lớn như Viettel, VNPT chưa đưa ra bất cứ lời bình luận nào về thông tin mà hãng Reuters loan.

Vào đầu năm 2019, cơ quan này cũng đã lên tiếng chỉ trích Facebook vì không chịu gỡ bỏ những thông tin liên quan đến vụ xung đột dẫn đến đổ máu giữa công an và người dân xã Đồng Tâm, ngoại thành Hà Nội. Đại diện bộ này khi đó cho báo chí trong nước biết : "Không thể kiên nhẫn nếu Facebook không tuân thủ pháp luật Việt Nam".

Người dùng Việt Nam sử dụng Facebook để có được những tin tức độc lập, không chịu sự kiểm soát của chính quyền, với biện pháp của Facebook vấn đề này bị tác động thế nào ?

Trao đổi với RFA liên quan vấn đề này, nhà hoạt động Trần Bang nhận định :

"Việc đó ảnh hưởng không tốt với người dân Việt Nam. Họ lại bị bịt tai, bịt miệng, che mắt như thời không có Facebook. Bởi thông tin của mấy chục triệu người dùng Facebook đưa nhiều tin đa chiều, giúp người dân thấy nhiều, biết nhiều tin nóng, tin sự thật về chính trị, kinh tế xã hội, tự nhiên... giúp người dân khai trí rất tốt. Facebook chặn, gỡ bài theo yêu cầu nhà cầm quyền là đồng loã với độc tài, vi phạm nhân quyền, ở đây là quyền tự do ngôn luận... Như vậy, Facebook có khác gì tuyên giáo và an ninh cộng sản ?"

Tuy nhiên ông Bang cho rằng, người dân sẽ có cách, như dần dần sẽ chuyển sang mạng khác như Twitter hay Telegram... nhưng trước mắt người dân Việt Nam thiệt thòi vì sẽ không được "hưởng thụ" những tin nóng, sự thật đa chiều, hay kiến thức cần thiết nhiều mặt như về y khoa, dịch bệnh, về chủ quyền, nhân quyền... thời sự chính trị quốc tế... ở những trang Facebook truyền thông như RFA, VOA, RFI, SBS... hay Facebooker uy tín. Theo ông đó là sự tụt lùi của văn minh, là chính sách ngu dân để trị, để giữ độc tài và túi tiền của tài phiệt làm khổ nhân dân !

Facebooker Trần Đình Thu cho RFA biết ý kiến của mình :

"Chúng tôi không bao giờ muốn bị kiểm duyệt, bởi vì như thế thì sẽ hạn chế quyền tự do ngôn luận của chúng tôi. Tuy nhiên tôi nghĩ Facebook bị rơi vào thế phải hợp tác chứ họ cũng không muốn. Bởi vì nếu không chấp nhận yêu cầu của chính quyền thì họ sẽ dựng tường lửa chặn Facebook như trước đây, khi mới có mặt ở Việt Nam thì cũng căng. Theo tôi thì facebook phải tiếp tục đặt tự do thông tin lên hàng đầu".

Còn Facebooker Đinh Văn Hải thì cho rằng, việc này thứ nhất làm cho người dùng bất mãn và có xu hướng chuyển sang dùng các nền tảng ứng dụng khác. Thứ hai, sẽ làm giảm đi tinh thần lên tiếng của những người dùng Facebook như là một phương tiện để cất lên tiếng nói từ lương tâm. Ông Hải cho rằng Facebook không từ bỏ chức năng cổ xúy cho tự do thông tin, nhưng người dùng phải học cách cài đặt và sử dụng VPN...

Tổ chức theo dõi nhân quyền Human Rights Watch vào ngày 23 tháng 4 lên tiếng cho rằng tập đoàn Facebook đã cúi đầu khuất phục sức ép của chính phủ Việt Nam, đồng ý hạn chế đăng tải của những người bất đồng chính kiến. Điều này tạo nên một tiền lệ xấu cho nhân quyền và chính sách toàn cầu. Quyết định đó của Facebook làm tăng thêm khả năng về những giới hạn nội dung trong tương lai.

Trước đó vào này 22/4, Tổ chức Ân Xá Quốc Tế Amnesty International cũng đã ra thông cáo báo chí lên tiếng kêu gọi Facebook ngưng đồng lõa với biện pháp kiểm duyệt của chính phủ Hà Nội, cụ thể không chặn những nội dung đăng tải bị cho là chỉ trích chính phủ Việt Nam.

Ông Mark Zuckerberg - nhà đồng sáng lập Facebook, và hiện đang là chủ tịch kiêm giám đốc điều hành, khi phát biểu ở Georgetown University, Hoa Kỳ, vào tháng 10/2019, đã khẳng định việc kiểm duyệt đi ngược lại với cam kết bảo vệ tự do ngôn luận.

face2

Hướng dẫn bảo mật thông tin người dùng trên Facebook. Reuters

Vậy liệu Facebook hợp tác với chính quyền Việt Nam ngăn chặn các tiếng nói đối lập như vậy, có phải từ bỏ chức năng cổ xúy cho tự do thông tin ?

Bà Amy Sawitta Lefevre - Quản lý chính sách truyền thông của Facebook, khi trả lời RFA qua email hôm 22/4, đã dẫn lại lời người phát ngôn của Tập đoàn cho hay :

"Chính phủ Việt Nam đã chỉ thị chúng tôi hạn chế quyền truy cập vào nội dung được coi là bất hợp pháp tại Việt Nam. Chúng tôi tin rằng tự do ngôn luận là quyền cơ bản của con người và nỗ lực hoạt động để bảo vệ quyền tự do dân sự quan trọng này trên toàn thế giới. Tuy nhiên, chúng tôi đã thực hiện hành động này để đảm bảo các dịch vụ của chúng tôi vẫn có sẵn và hàng triệu người ở Việt Nam có thể sử dụng được vì họ dựa vào chúng mỗi ngày".

Vẫn theo vị Quản lý chính sách truyền thông của Facebook, điều quan trọng cần lưu ý là mặc dù những nội dung này đã bị chặn ở Việt Nam, nhưng nó vẫn có thể được xem ở các quốc gia khác trên thế giới. Phía Facebook tin rằng đây là kết quả tốt nhất có thể trong những hoàn cảnh vô cùng thách thức đang diễn ra hiện nay.

Ông Ngô Toàn Thắng, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Việt Nam khi phát biểu tại cuộc họp báo thường kỳ ở Hà Nội hôm 23/4/2020 đã cáo buộc rằng, từ năm 2019 đến nay, Facebook đã vài lần vi phạm quy định về đóng thuế tại Việt Nam và chậm trễ trong việc gỡ bỏ các nội dung chống chính quyền mà phía Việt Nam yêu cầu.

Thêm lần này cùng một số lần trước, chính quyền Hà Nội đã thành công trong việc buộc Facebook rút xuống một số đăng tải.

Theo Cục Phát thanh Truyền hình và Thông tin điện tử, trong hai năm 2018-2019, Google đã hợp tác và gỡ bỏ theo yêu cầu gần 8.000 clip bị chính phủ Việt Nam cho là xấu độc. Buộc Facebook xóa 208 trong số 211 tài khoản bị cho là giả mạo, hơn 2.400 link rao bán, quảng cáo các sản phẩm, dịch vụ bất hợp pháp, hơn 200 link bài viết có nội dung mà Hà Nội nói là chống phá đảng, nhà nước, gỡ 215 fanpage quảng cáo game cờ bạc...

Vào tháng 8 năm 2019, Bộ Thông tin và Truyền thông cũng đã yêu cầu Facebook phải triển khai việc định danh tài khoản, trước mắt áp dụng tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Theo đó, chỉ các tài khoản định danh mới được phép phát sóng trực tiếp (livestream). Ngoài ra, Bộ này cũng yêu cầu Facebook cần có chính sách tiền kiểm và gỡ các quảng cáo phát tán tin giả liên quan đến các vấn đề chính trị khi có yêu cầu từ chính phủ.

Việt Nam từng cho ra đời những mạng xã hội do trong nước phát triển ; tuy vậy đến lúc này những mạng đó đều chết yểu và không thể nào thay thế Facebook. Nhưng liệu trong tương lai ước muốn này có thể thành hiện thực ?

Ông Nguyễn Lâm Thanh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Truyền thông số Việt Nam, khi trả lời RFAđưa ra ý kiến của mình :

"Theo tôi nghĩ, việc làm mạng xã hội thay Facebook, thì về mặt kỹ thuật không có gì khó, nhưng vấn đề là không có người dùng. Quyền để làm một sản phẩm để cạnh tranh thì cũng là bình thường, nhiều doanh nghiệp cũng có thể nhảy vào để làm. Còn để có một kết quả để có người sử dụng thật sự thì không thể nói trước được, chắc là khó".

Còn ông Nguyễn Tử Quảng, Tổng giám đốc Tập đoàn Công nghệ BKAV cho rằng, về mặt công nghệ Việt Nam hoàn toàn có khả năng để làm mạng xã hội, để thay thế Facebook. Tuy nhiên ông nói tiếp :

"Về mặt phát triển thị trường thì cần phải rất là nỗ lực mới có thể thay thế Facebook. Hiện có hai xu hướng, một là các công ty sẽ vào thị trường ngách, tức là họ tìm một điểm mới, cũng theo phương thức mạng xã hội, nhưng khác với Facebook, nếu thành công thì phần nào cũng cạch tranh với Facebook. Thứ hai là làm ra một cái mới có thể thay thế hoàn toàn Facebook. Tôi nghĩ công cuộc này chắc chắn có nhiều khó khăn, tuy nhiên không phải là không thể".

Nhưng ông Nguyễn Tử Quảng cho rằng, không dễ dàng có sự ủng hộ của người dân, vì hiện nay rất nhiều người đang sử dụng Facebook một cách rất quen thuộc, việc chuyển sang một hệ thống khác không phải là dễ dàng. Ông cho biết, một số nước có nền công nghệ phát triển, như Trung Quốc hay Hàn Quốc, đã có thể có các đối thủ nặng ký với Facebook. Theo ông Quảng, nếu dùng biện pháp chặn hẳn Facebook như Trung Quốc thì dễ dàng nhất, nhưng ông cho rằng Việt Nam sẽ không làm như vậy.

Liên quan vấn đề này, Tiến sĩ Hà Hoàng Hợp, Nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Đông Nam Á có trụ sở ở Singapore, khi trao đổi với RFA qua tin nhắn cho biết :

"Chính phủ Việt Nam thời gian qua giao cho Bộ Thông tin và Truyền thông xây dựng một số mạng xã hội gần giống như facebook, vận động người Việt Nam sử dụng các mạng đó. Họ nhằm mục đích kiểm soát nội dung và thông tin chia sẻ trên các mạng xã hội, nhằm chống các lại quyền tự do biểu đạt ý kiến, chính kiến. Nhưng các mạng xã hội Việt Nam chế ra rất ít người xài, và kém xa Facebook. Bộ trưởng thông tin và truyền thông năm ngoái cũng tuyên bố rằng Việt Nam sẽ có các mạng xã hội 'tốt hơn' Facebook...

Tuy nhiên, tôi chưa thấy có bất cứ tuyên bố hay ý định của Bộ Thông tin và Truyền thông về việc cấm sử dụng Facebook".

Hồi đầu năm ngoái, luật An ninh mạng của Việt Nam đi vào hiệu lực. Đây là bộ luật gặp phải nhiều chỉ trích của quốc tế vì những ràng buộc và hạn chế tự do thông tin trên mạng internet. Luật cũng yêu cầu các công ty nước ngoài như Facebook, Google phải thiết lập trung tâm dữ liệu tại Việt Nam và lưu trữ các thông tin người dùng trong nước ngay tại Việt Nam. Tuy nhiên, Facebook cho biết hãng này không lưu trữ dữ liệu người dùng tại Việt Nam.

Việt Nam hiện là quốc gia bị nhiều chỉ trích về việc hạn chế thông tin, đàn áp các nhà báo và blogger. Theo báo cáo mới được công bố hôm 21/4/2020 của tổ chức Phóng viên không biên giới, Việt Nam xếp thứ 175 trên 180 quốc gia về chỉ số tự do báo chí 2020.

Nguồn : RFA, 27/04/2020

********************

Chỉ cần làm như thế giới đã là phúc… 70 đời !

Trân Văn; VOA, 26/04/2020

Người Vit thường dùng thành ng "phúc by đi" đ din đt v nhng may mn hiếm có, vượt xa c mong đi ln kh năng tưởng tượng. Đi dch do Covid-19 to ra là dp đ người Vit có th thy rng, ch cn h thng chính tr, h thng công quyn Vit Nam hành x như thiên h, "phúc" cho x s và cho c dân tc có l s tăng đến… 70 đi !

sung0

Sùng Mí Sò, 12 tui, ng xã Sùng Là, huyn Đng Văn, tnh Hà Giang, cõng gch thuê đ nuôi thân và giúp ông bà ni nuôi hai đa em.

Sở dĩ nên tăng "phúc" lên mười ln so vi cm nhn ph quát v nhng may mn hiếm có, ít ai dám mơ khi Vit Nam hành x như thiên h, vì cơ hi hưởng an lành đã gim rt sâu khi h thng chính tr, h thng công quyn Vit Nam tiếp tc được dn dt bi nhng người như ông Nguyn Mnh Hùng, y viên Ban chấp hành trung ương đng, Phó Ban Tuyên giáo ca Ban chấp hành trung ương đng, B trưởng Thông tin và truyền thông, nung nu tham vng : Việt Nam có th làm được nhng th mà thế gii chưa tng làm (1) !

***

Tuần trước, mng xã hi ri h thng truyn thông chính thc cùng rưng rưng trước nhng tm nh chp Sùng Mí Sò, 12 tui, ng xã Sùng Là, huyn Đng Văn, tnh Hà Giang, cõng gch thuê đ nuôi thân và giúp ông bà ni nuôi hai đa em. Cõng gch tr thành dch v, to ra sinh kế cho nhiu đa tr, có đa ch sáu, by tui huyn Đng Văn, tnh Hà Giang vì đa hình vùng này hiểm tr, đường đã hp đ dc li ln, các phương tin vn chuyn thông thường không th đưa gch đến nơi có nhu cu xây dng.

Chưa rõ ti sao dân chúng Đng Văn (Hà Giang) gi nhng viên gch đúc, lõi đc là gch "cay". Tuy nhiên thù lao cõng mt viên gch nng ti 12 ký, vượt dc cao, đèo sâu ch có 2.000 đng/viên, dù mi chuyến, nhng đa tr như Sò ráng cõng ba viên nhưng cõng sut ngày cũng ch được chín viên, kiếm được 18.000 đng thì rõ ràng là "cay" ! Trò chuyn vi t Tin Phong, Mua Th Ch - sinh viên Đại học Khoa học Thái Nguyên, cùng quê vi Sò - bo rng, cô cũng đã tng cõng gch như thế sang c Trung Quc (2)…

***

Tháng trước, ông Nguyn Xuân Phúc, Th tướng Vit Nam chính thc tha nhn : Mấy tháng nay, nhiu người kh lm ri, nhiu gia đình khó lắm r(3) - song đến gi này, tr cp t gói h tr tr giá 61.580 t đng (4) dành cho nhng cá nhân, doanh nghip đang cht vt xoay s vi đ th khó khăn khi Covid-19 bùng phát (tùy trường hp mà mt cá nhân, mt gia đình, nhng cơ s kinh doanh nh s được h tr mt ln 500.000 đng hay t 1 triu đến 1,8 triu đng/tháng) vn chưa được phát.

Hôm thứ hai va ri, t Tin Phong cho rng "Không thể đi thêm" (5). Theo đó, từ người già đến tr con như Sùng Mí Sò vn ch đi trong mi mòn vì B Lao động - Thương binh - Xã hi chưa son xong hướng dn thc hin cu giúp đi tượng "khổ lm ri, khó lm ri". Thậm chí khi đã có hướng dn thc hin chc chn cũng không th trao tin h tr ngay vì toàn b h thng công quyn s còn phi thc hin thêm nhiều bước, xác đnh, xác minh đi tượng nào đ… tiêu chun.

Vào lúc này, ngay cả nhng người đã tng np thuế thu nhp, bo him xã hi... nếu b tht nghip, cn tr cp cũng vn phi làm đ th th tc và phi ch đến 25 ngày mi nhn được mt triu đng ! Sau khi dân kêu như bng, mt s nơi đã "ci tiến", gim thi gian ch đi xung còn mười ngày ! Vì sao h thng công quyn Vit Nam không th khai thác h thng d liu hin có đ kim tra d kin cá nhân ca nhng người xin tr cp tht nghip ri chuyn tr cp vào tài khon cá nhân như… thiên h ?

Chẳng riêng Vit Nam, hàng trăm quc gia đã cũng như đang tiến hành đ loi bin pháp nhm tiếp sc cho nhng công dân đang gp khó khăn vì kinh tế, xã hi tê lit do buc phi áp dng nhng bin pháp nghiêm ngt nhằm ngăn chn Covid-19 lây lan rng hơn. S khác bit trong h tr công dân gia nhng quc gia y vi Vit Nam ch nm ch, h quyết đnh rt nhanh và vic thc thi các gii pháp h tr din ra ngay lp tc, k c khi dân s gp vài ln Vit Nam như Mỹ.

Vì sao hệ thng d liu hin có ca nhiu quc gia có th phân tích d kin cá nhân và chuyn tin, phát đ loi phiếu như phiếu tr cp thc phm đến tn nhà nhng công dân cn tr giúp trong vòng năm, by ngày mà không buc ai làm "đơn", không khiến ai phải tt bt xác minh, phê duyt tng trường hp như Vit Nam ? Câu tr li nm ch nhng quc gia y không có… B Chính tr nên vic ng dng công ngh thông tin, vin thông vào qun tr, điu hành không phi theo… ngh quyết v "cách mng công ngh 4.0" (6).

Những quc gia y cũng không có thành viên nào trong ni các tìm đ cách đ đánh bóng hình nh đng ca mình, tên tui ca mình, bng nhng tuyên b kiu nhưViệt Nam có th làm được nhng th mà thế gii chưa tng làm - giống ông Nguyn Mnh Hùng và được t h thng chính tr, h thng công quyn đến h thng truyn thông chính thc tn tình tán thưởng ! Rõ ràng tham vng Việt Nam có th làm được nhng th mà thế gii chưa tng làm - khiến người Vit tr thành "phúc mng, phn bc" !

***

Chẳng riêng người Vit, thiên h cũng sng s khi Reuters phát giác, hai doanh nghip khng l ca nhà nước chuyên cung cp dch v Internet và vin thông ti Vit Nam là VNPT và Viettel đã tt các máy ch mà Facebook đt Vit Nam trong sut by tun, từ giữa tháng 2 đến đu tháng này (7). Trước thc mc ca nhiu triu khách hàng vì gp khó khăn khi truy cp vào facebook, c hai cùng nói di khi cam kết s phi hp vi các đi tác đ kim tra nhm khc phc trit đ hin tượng này.

Vì sao VNPT và Viettel dám làm như thế và dám di trá mt cách thn nhiên như vy ? Chc chn là vì Việt Nam có th làm được nhng th mà thế gii chưa tng làm ! Nếu không nuôi cung vng làm được nhng th mà thế gii chưa tng làm - chắc chn h thng chính tr, h thng công quyn Vit Nam không khăng khăng đòi Facebook phi kim duyt ni dung chng mình trên mng xã hi này ! Tt nhng máy ch mà Facebook đt ti Vit Nam không ch khiến vic truy cp vào Facebook gp tr ngi…

Dương Ngọc Thái - Chuyên gia v công ngh thông tin, vin thông ca Google - nhn đnh : Từ nay v sau, có còn công ty Internet quc tế nào mun m văn phòng hay đu tư lâu dài Vit Nam ? Nếu h không m văn phòng, không đu tư, xây dng h tng Vit Nam, ai sẽ chu trách nhim v nhng thit hi này ? Bao nhiêu người đang kiếm sng nh Facebook ? Vic tt máy ch Facebook cũng đt du chm hết cho hy vng thuyết phc các nhà cung cp dch v đin toán đám mây như Amazon đem công ngh vào Vit Nam. Không ai ngu đến mc đu tư vài trăm triu USD đ người khác mun tt là tt. Thiếu h tng đin toán đám mây hin đi nhng ngh quyết v 4.0 s nm mãi trên giy.

Theo Thái : Ở Vit Nam, Facebook không ch là nơi người ta gp g, trao đi, kinh doanh, mua bán mà còn là nơi tìm kiếm t do và bình đng. đâu và thi nào thì người có tin, có quyn và có quan h cũng mun thay đi lut chơi theo hướng có li cho h nhưng mt xã hi thông minh s thiết lp các cơ chế đ phát hin, ngăn chn và x lý bn chơi gian. H s có tam quyền phân lp. H s đt chính ph dưới s kim soát ca các đng đi lp. H s có nhng nhng t chc dân s, nhng t báo đc lp đ kim soát chính quyn và nhng k mun chơi xu. Vit Nam thiếu nhng cơ chế như vy và mi chuyn ch thay đi cho đến khi Internet và Facebook, YouTube xut hin.

Thái ngậm ngùi : Sau nhiều thp niên, người Vit có mt sân chơi mà trí tu là tiêu chí hàng đu. Ai có tài năng hay ý kiến mi, người đó có sân khu và vài chc triu khán gi. Nói không ngoa, đó là thay đổi tích cc nht v t do dân ch, công bng xã hi Vit Nam k t sau đi mi. Tt máy ch Facebook là cách nhanh nht trit tiêu nhng thay đi tích cc y… Khi Lut An ninh mng còn là d tho, tôi đã d đoán Facebook s không b chn hn nhưng s b làm chm nhưng thú tht t lúc nghe tin này đến gi tôi vn còn choáng váng, vì không ng cá mp Biển Đông li làm vic cho chính ph Vit Nam. Trump có Space Force thì Vit Nam cũng ngo ngh, có kém gì vi Shark Force.

Những hi vng ca Dương Ngc Thái : Chính phủ s gii thích ti sao người Vit phi hy sinh li ích kinh tế và t do cá nhân đ chính ph