Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Kiểm toán Nhà nước đề nghị xử lý hơn 323 ngàn tỷ đồng trong 5 năm

RFA, 02/10/2020

Từ năm 2015 - 2020, Kiểm toán Nhà nước đã đề nghị xử lý tài chính hơn 323 ngàn tỷ đồng, trong đó tăng thu ngân sách Nhà nước hơn 67 ngàn tỷ đồng, giảm chi ngân sách gần 83 ngàn tỷ đồng ; đồng thời cung cấp 376 báo cáo kiểm toán và các tài liệu liên quan cho các cơ quan có thẩm quyền điều tra, giám sát.

vn0

Kiểm toán Nhà nước. Nguồn : congluan.vn

Đó là thông tin được ông Hồ Đức Phớc, Tổng Kiểm toán Nhà nước nêu ra tại Đại hội thi đua yêu nước Kiểm toán Nhà nước ở Hà Nội ngày 2/10. Truyền thông trong nước loan tin cùng ngày.

Trong 5 năm qua, ngành Kiểm toán Nhà nước đã thực hiện 1062 cuộc kiểm toán thuộc các lĩnh vực ngân sách Nhà nước, đầu tư dự án ch­ương trình mục tiêu quốc gia, tập đoàn, tổng công ty và doanh nghiệp Nhà nước.

Bình quân mỗi năm, Kiểm toán Nhà nước thực hiện khoảng 212 cuộc kiểm toán, tăng 20% so với giai đoạn trước với bình quân 170 cuộc mỗi năm.

Tin nói các báo cáo của Kiểm toán Nhà nước được Quốc hội sử dụng ngày một nhiều hơn trong quản lý, điều hành, giám sát, phê chuẩn, quyết định những vấn đề tài chính, ngân sách và hoàn thiện chính sách pháp luật.

Tại buổi họp, đại diện Kiểm toán Nhà nước cho biết mục tiêu giai đoạn mới 2020 - 2025 là công cụ trọng yếu và hữu hiệu của Đảng và Nhà nước trong kiểm tra việc quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công.

Cơ quan Nhà nước này hứa sẽ hoạt động chuyên nghiệp, công khai, minh bạch, chính quy và từng bước hiện đại, xứng đáng là cơ quan kiểm toán tài chính, tài sản công có trách nhiệm và uy tín.

*********************

Nhiều cán bộ công an liên quan đến trường gà khủng tại Sài Gòn bị tạm đình chỉ công tác

RFA, 02/10/2020

Công an Thành phố Hồ Chí Minh ngày 2/10 thông báo tạm đình chỉ nhiều cán bộ công an phụ trách quản lý khu vực để kiểm tra, xem xét trách nhiệm, lĩnh vực, sau khi triệt phá sới gà khủng ở đường Võ Văn Kiệt, quận 6, Thành phố Hồ Chí Minh.

vn2

Nhiều cán bộ công an bị tạm đình chỉ để làm rõ trách nhiệm trong việc quản lý địa bàn, để trường gà quy mô rầm rộ hoạt động ngay khu đất mặt tiền đường Võ Văn Kiệt, quận 6.

Công an Thành phố Hồ Chí Minh ngày 2/10 thông báo tạm đình chỉ nhiều cán bộ công an phụ trách quản lý khu vực để kiểm tra, xem xét trách nhiệm, lĩnh vực, sau khi triệt phá sới gà khủng ở đường Võ Văn Kiệt, quận 6, Thành phố Hồ Chí Minh.

Truyền thông nhà nước Việt Nam dẫn nguồn tin từ Công an Thành phố Hồ Chí Minh xác nhận vụ việc nhiều cán bộ của phòng cảnh sát hình sự (PC02) bị tạm đình chỉ.

Ban lãnh đạo Công an Thành phố Hồ Chí Minh cho hay theo nguyên tắc của ngành và chỉ đạo của cấp trên thì địa bàn nào xảy ra tội phạm, phạm pháp hình sự mà nơi đó không phát hiện thì sẽ xử lý trách nhiệm của lực lượng tại chỗ. Trong đó từng địa bàn quận huyện đều có vai trò của lực lượng cảnh sát hình sự phụ trách.

Phòng cảnh sát điều tra tội phạm về mà tuý (PC04) vẫn đang tiếp tục lấy lời khai, sàng lọc với hàng chục người liên quan để làm rõ trách nhiệm và vai trò để xử lý theo quy định.

Vào hôm 25/9, hàng trăm cảnh sát thuộc phòng PC04 đã bất ngờ đột kích sới gà khủng tại bãi đất rộng hàng trăm mét vuông ven đường Võ Văn Kiệt. Hàng trăm con bạc bỏ chạy, nhiều người đạp tôn hay leo mái nhà để thoát thân nhưng đều bị lực lượng chức năng bắt giữ. Gần 200 con bạc bị tạm giữ để điều tra về hình vi đánh bạc và tổ chức đánh bạc bằng hình thức đá gà.

Tại cơ quan công an, ông Nguyễn Minh Thành (1976) khai ông là người tổ chức đá gà với số tiền thắng thua rất lớn và để tránh sự theo dõi của cơ quan chức năng, các con bạc thường gửi xe tại những tuyến đường lân cận và có đội ngũ xe ôm đưa đón đến các sới gà. Hiện cơ quan chức năng vẫn đang mở rộng điều tra vụ án.

***********************

Nguy hại do tia cực tím tăng cao trong những ngày sắp đến

RFA, 02/10/2020

Chỉ số tia cực tím UV trong những ngày sắp đến lên mức gây hại cao ở một số tỉnh và thành phố ở miền Trung và miền Nam.

vn3

Người đi làm mặc áo chống nắng ở Hà Nội ngày 2/6/2017. AP

Đó là cảnh báo của Trung tâm Dự Báo Khí tượng Thủy văn Quốc Gia, được báo chí trong nước loan đi ngày 2 tháng 10. Cụ thể, chỉ số tia UV có nguy hại rất cao tại Thừa Thiên-Huế vào ngày 3/10, Nha Trang từ ngày 3-5/10, TP Hồ Chí Minh từ ngày 3-4/10, Cần Thơ ngày 3/10 và tỉnh Cà Mau ngày 5/10.

Theo các chuyên gia y tế, để phòng tránh trong những ngày tia chỉ số cực tím ở mức gây nguy hại, người dân khi đi ra đường phải mặc quần áo che tay chân, như áo dài tay, quần dài, áo có cổ, mũ rộng vành để tránh nắng trên mặt, cổ và tai, cũng không quên bảo vệ mắt với kính mát với tròng kính có khả năng chống nắng và độ hấp thụ tia UV từ 99-100%.

Các chuyên gia cũng khuyến khích dùng kem chống nắng mỗi khi ra ngoài. Tiếp xúc với tia UV quá lâu có nguy cơ dẫn đến cháy nắng. Hiện tượng này được nhiều nhà khoa học nói có thể làm gây hại đến hệ thống miễn dịch của con người. Ảnh hướng lâu dài của tia UV làm tăng nguy cơ ung thư da.

Published in Việt Nam

Phát biểu tại buổi khai mạc Hội Nghị lần thứ 42 Ban chấp hành Đảng Bộ thành phố Hồ Chí Minh khóa X mở rộng, Bí thư Thành ủy Nguyễn Thiện Nhân nói rằng vai trò đầu tàu cả nước của thành phố Hồ Chí Minh không tự nhiên có được mà mỗi giai đoạn đều là sự nỗ lực cố gắng.

ngansach1

Một người bán bánh mì đi qua đường phố trung tâm TP Hồ Chí Minh hôm 29/6/2020 AFP

Ông Nguyễn Thiện Nhân khẳng định bằng chứng là tỷ trọng đóng góp của Thành phố Hồ Chí Minh cho cả nước trong 25 năm qua không ngừng tăng lên.

Trong giai đoạn 1996-2000, kinh tế thành phố chiếm bình quân 17% kinh tế cả nước.

Sang giai đoạn 2001-2010, tỷ lệ này tăng lên 20%, và đến giai đoạn 2011-2019 thì kinh tế thành phố đạt hơn 22% kinh tế toàn quốc.

Năng lực lao động dẫn đến tư thế đầu tàu cả nước như thành phố Hồ Chí Minh không có gì đáng ngạc nhiên, là nhận định của tiến sĩ, chuyên gia tài chính và ngân hàng Nguyễn Trí Hiếu :

"Đúng là thành phố Hồ Chí Minh có năng suất kinh doanh cao nhất nước, đóng góp cho ngân sách cả nước 27,5% trong giai đoạn 2011-2019. Thành phố Hồ Chí Minh có truyền thống thương mai tự do, danh tiếng trong vùng Đông Nam Á. Sau khi thống nhất thì Thành phố Hồ Chí Minh được thừa hưởng cái nền tảng tự do của thành phố Sài Gòn và tiếp tục đến giờ hơn 40 năm trở thành trung tâm thương mại lớn nhất cả nước"

"Nếu so sánh thì Hà Nội vẫn còn đâu đó bóng dáng một nền kinh tế bao cấp, còn Sài Gòn thì có khả năng hơn tất cả những thành phố khác. Đối với Thành phố Hồ Chí Minh thì chính phủ cần phải có những biện pháp hỗ trợ mạnh mẽ để tăng cường năng lực và thành phố có thể đóng vai trò dẫn đầu cả nước trong việc vượt khó cũng như trong giai đoạn phục hồi".

Bất kể nỗ lực không ngừng như đã nói, bí thư thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh vẫn cho rằng tốc độ tăng trưởng kinh tế của thành phố đang giảm dần. Nói một cách rõ ràng hơn, tốc độ tăng trưởng từ 2001-2010 bằng 1,6 lần cả nước, nhưng đến thời kỳ 2011-2019 chỉ còn bằng 1,2 lần.

ngansach2

Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Thiện Nhân ở Hà Nội hôm 28/1/2016 AFP

Báo chí trong nước trích dẫn giải thích của Bí thư Thành ủy Nguyễn Thiện Nhân rằng chuyện này có những nguyên nhân chủ quan và khách quan, trong đó một nguyên nhân của 20 năm qua là tỷ lệ ngân sách Thành phố Hồ Chí Minh được giữ lại để đầu tư và phát triển càng ngày càng giảm, còn tỷ lệ đóng góp vào ngân sách quốc gia thì cứ tăng dần lên.

Thực tế tỷ lệ ngân sách để lại cho Hà Nội tăng từ 30% lên 35%, Hải Phòng giảm từ 100% xuống 78%, thì Thành phố Hồ Chí Minh từ 33% hạ xuống mức 18% . Đây là mức giảm manh nhất về tỷ lệ ngân sách để lại, tức được quyền giữ lại trong 2 thập niên qua, so với các tỉnh thành khác trong nước.

Cho rằng Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh than vãn thì cũng không sai, vì trước đó một viên chức Thành ủy từng ví Thành phố Hồ Chí Minh là con bò sữa của Hà Nội. Đó là ý kiến của doanh nhân Nguyễn Văn Mỹ, chủ tịch Công ty du lịch Lửa Việt :

"Thật ra việc này trước đây không ai biết cả, nhưng cách đây vài năm, khi mạng xã hội phổ biến thì thông tin chính thức cho thấy mỗi năm thành phố Hồ Chí Minh phải đóng góp vào ngân sách của trung ương 23%. Tức là mình làm 100 đồng thì mình phải gởi cho trung ương 77 đồng và chỉ giữ được 23 đồng thôi".

"Có chuyện là ông Phan Nguyễn Như Khuê, Trưởng ban Tuyên huấn Thành ủy, khi đang chuyên trách đoàn đại biểu quốc hội thành phố thì ông đã phát biểu trên nghị trường quốc hội rằng đừng có xem thành phố là con bò sữa bởi vì trước đây đóng góp 23% đã quá sức rồi, sau này lại tăng thêm nguồn ngân sách chủ yếu cho trung ương nữa. Việc đóng góp ngày càng nhiều nhưng mà trích lại ngày càng ít do chính phủ và quốc hội biểu quyết và qui định, chỉ có điều khi người dân cảm thấy không thoải mái, cảm thấy mình là con bò sữa bị vắt kiệt sức như thế thì sẽ rất khó, và chắc chắn rằng hơn ai hết lãnh đạo thành phố cũng thấy được vấn đề".

Theo Tiến sĩ Hà Hoàng Hợp, nhà nghiên cứu Đông Nam Á, Đại học Singapore, việc Thành phố Hồ Chí Minh phải đóng góp nhiều nhất cho ngân sách cả nước, mà ông Nguyễn Thiện Nhân đề cập tới, là một nhận định thực tiễn thôi :

"Cái việc nộp nhiều như thế chỉ có thể xảy ra ở các nước có nền an sinh xã hội rất cao, nhưng Thành phố Hồ Chí Minh lại không có điều ấy. Tức là đi học phải mất tiền, chữa bệnh phải mất tiền… Cái gì cũng phải tiền thì nộp ngân sách lớn là chuyện rất vô lý, trái với tất cả nền tảng về kinh tế thị trường".

"Thế cho nên đại hội đảng bộ ở thành phố Hồ Chí Minh có thẩm quyền hiệp thương với Hà Nội để làm sao giảm mức đóng góp, giảm phần trăm nào tốt phần trăm đó và giảm được càng nhiều càng hợp lý bởi vì Thành phố Hồ Chí Minh đã đóng góp quá nhiều cho ngân sách của Nhà nước rồi"

ngansach3

Những căn nhà bị phá nhường chỗ cho những nhà cao tầng ở Thành phố Hồ Chí Minh AFP

Thực tế và đúng lúc là cái nhìn của chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh trước những điều ông Nguyễn Thiện Nhân nói ra, bởi nó quyết định cho sự đầu tư và phát triển trong những ngày tới :

"Hôm nay báo Tuổi Trẻ cũng đưa các số liệu tương tự, kể cả một đồ thị về mức độ điều tiết ngân sách từ nguồn thu của Thành phố Hồ Chí Minh ra trung ương. Vấn đề là những nguồn thu của Thành phố Hồ Chí Minh không phải chỉ do thành phố sản xuất ra mà nguồn thu đó có sự đóng góp của các địa phương khác ở Đồng bằng sông Cửu Long. Như vậy trung ương có các lý do nhất định để điều tiết nguồn thu phát sinh từ thành phố Hồ Chí Minh"

"Tuy vậy tôi cũng đồng ý rằng 18% để lại cho ngân sách của Thành phố Hồ Chí Minh là vấn đề nên được thảo luận và xem xét. Muốn tiếp tục phát triển thì phải đầu tư mạnh mẽ hơn nữa vào kết cấu hạ tầng, vào khoa học công nghệ, vào giáo dục đào tạo chất lượng cao. Vấn đề ở đây là tỷ lệ để lại cho Thành phố Hồ Chí Minh quá thấp và ngày càng giảm đi thì điều này cần được trao đổi, thảo luận và đóng góp ý kiến".

Và tiếng là đầu tàu kinh tế cả nước nhưng mức điểm về chỉ số công khai ngân sách của Thành phố Hồ Chí Minh so với các tỉnh tương đối khiêm tốn. Nhà nghiên cứu độc lập Lê Đăng Doanh phân tích tiếp :

"Trong chỉ số công khai ngân sách cấp tỉnh năm 2019 thì dẫn đầu là tỉnh Quảng Nam 90,51 điểm, Hà Nội 79,59 điểm, Đà Nẵng được 89,95 điểm, Bà Rịa Vũng Tàu 90,39 điểm, Thành phố Hồ Chí Minh được 66,03 điểm. Như vậy Thành phố Hồ Chí Minh có vị trí trung bình thấp về công khai ngân sách. Tôi thừa nhận Thành phố Hồ Chí Minh đứng đầu trên rất nhiều lãnh vực nhưng cũng có nhiều lãnh vực có thể tiếp tục hoàn thiện".

Đối với Facebooker Lê Thân, chủ nhiệm Câu Lạc Bộ Lê Hiếu Đằng, để thành phố Hồ Chí Minh phải gánh vác cho các địa phương khác, dù là nghèo đi nữa, cũng không phải điều hay :

"Một đất nước muốn phát triển thì từng địa phương phải phát triển. Khi các địa phương phát triển thì nó tác động giữa địa phương này với địa phương kia. Tôi nói thí dụ ở ngoài Bắc đường cao tốc quá nhiều nhưng không có xe chạy, còn trong Nam cần đường nhưng lại không có đường. Ở đây nó đòi hỏi cái nỗ lực tự gánh vác của từng địa phương, Sài Gòn chỉ có thể giải quyết được những gì mà trung ương cần thành phố đóng góp. Nếu trong trường hợp Sài Gòn cần phát triển gì đó thì thành phố vẫn có quyền đòi trung ương một số lượng cao hơn".

Còn theo doanh nhân Nguyễn Văn Mỹ, bộ mặt kinh tế của Sài Gòn sẽ khá hơn nữa nếu tỷ lệ ngân sách được trích lại cao hơn :

"Ví dụ thành phố Đà Nẵng được trích nhiều nhất, có năm được trích lại tới 68%. Nếu Thành phố Hồ Chí Minh mà được trích lại như Đà Nẵng thì chắc chắn bộ mặt thành phố sẽ khác rồi bởi vì phần trăm ngân sách là nhiều lắm".

Liệu Thành phố Hồ Chí Minh có được giảm tỷ lệ đóng góp và tăng tỷ lệ ngân sách trích lại cho phát triển hầu giữ vững ngôi vị đầu tàu kinh tế trước nay không, là câu hỏi được tiến sĩ Lê Đăng Doanh trả lời :

"Tôi nghĩ là hoàn toàn có thể, bởi trước kia khi mà trung ương có nguồn thu từ dầu thô khá hơn thì thành phố Hồ Chí Minh được giữ lại 33% . Nếu Thành phố Hồ Chí Minh có ngân sách giữ lại quá eo hẹp thì khả năng phát triển bị hạn chế. Vì lợi ích của cả nước tôi nghĩ cần phải ủng hộ Thành phố Hồ Chí Minh một tỷ lệ đầu tư tốt hơn. Để làm việc ấy thì chỉ số về công khai ngân sách là điều kiện để Thành phố Hồ Chí Minh vươn lên và dẫn đầu chứ không thuộc loại tỉnh có trung bình thấp như thế".

Cường độ kinh tế của Thành phố Hồ Chí Minh trên một đơn vị cây số vuông so với cả nước cũng không ngừng tăng lên, là khẳng định của ông Nguyễn Thiện Nhân.

Số liệu ông đưa ra cho thấy trong giai đoạn 1996-2000 thì trên 1 cây số vuông của Thành phố Hồ Chí Minh có thể tạo ra giá trị gia tăng gấp 27 lần so với bình quân cả nước. Giai đoạn 2001-2010 gấp 31 lần và giai đoạn 2011-2019 gấp 35 lần bình quân cả nước.

Thanh Trúc

Nguồn : RFA, 09/07/2020

******************

Hơn 1/3 cán bộ không chuyên trách ở Thành phố Hồ Chí Minh sẽ bị cắt giảm

RFA, 10/07/2020

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ cắt giảm 2.300 cán bộ không chuyên trách dư dôi theo Nghị định 34/2019 của Chính phủ.

VIETNAM-DIASPORA-IMMIGRATION-OFFICE

Cục quản lý xuất nhập cảnh - Ảnh minh họa AFP

Báo trong nước đưa tin hôm 10/7 dẫn phát biểu của ông Trương Văn Lắm, Giám đốc Sở Nội vụ, tại phiên thảo luận sáng 10/7/2020. Ông Lắm nêu con số cán bộ không chuyên trách hiện có ở thành phố là 6.000 người để giải quyết công việc ở các phường xã, thị trấn. Tuy nhiên, theo quy định mới sẽ phải cắt giảm gần 2.300 người theo Nghị định 34 ban hành ngày 24/4/2019.

Nghị định này có quy định người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố có không quá 03 người được hưởng phụ cấp hàng tháng từ ngân sách nhà nước và chỉ áp dụng đối với các chức danh : Bí thư Chi bộ ; Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng tổ dân phố ; Trưởng Ban công tác mặt trận.

Một số ý kiến bày tỏ băn khoăn công việc ở phường, xã sẽ bị quá tải khi phải cắt giảm cán bộ không chuyên trách.

Cũng liên quan công chức, Luật sửa đổi Luật Cán bộ, công chức năm 2019 chính thức có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7/2020, như vậy có nhiều lãnh đạo, quản lý trong đơn vị sự nghiệp công lập không còn là công chức từ ngày 1/7.

Điều này được cho là hoàn toàn phù hợp với chủ trương không thực hiện chế độ công chức trong đơn vị sự nghiệp công lập theo tinh thần của Nghị quyết 19-NQ/TW và sẽ xây dựng bảng lương mới theo vị trí việc làm thay thế bảng lương hiện nay nêu tại Nghị quyết 27-NQ/TW.

Nguồn : RFA, 10/07/2020

Published in Diễn đàn

Virus corona : Tại sao Việt Nam thiếu ngân sách để hỗ trợ người dân ?

Ngô Trường Anh Vũ, BBC, 02/04/2020

"Anh ơi, em chết đói thì có được tính là chết vì dịch không ?" Người thợ hớt tóc quen cười buồn hỏi tôi.

budget1

Nhiều dự án ở Việt Nam còn đang dang dở

Ngày 1 tháng 4, Việt Nam bắt đầu thực thi cách ly toàn xã hội, mọi hoạt động kinh tế sẽ bị đình trệ.

Những người bị ảnh hưởng đầu tiên là tầng lớp lao động, trung lưu và kinh doanh nhỏ lẻ, vốn đóng vai trò xương sống của nền kinh tế.

Câu hỏi của người thợ hớt tóc chưa học hết phổ thông cũng là trăn trở chung của hàng chục triệu người Việt Nam hiện tại.

Để trả lời câu hỏi ấy một cách đầy đủ là điều không hề dễ dàng. Dĩ nhiên nếu tạm dừng mọi hoạt động kinh doanh trong 1-2 tuần thì chưa đến mức người dân phải chết đói, nhưng dịch bệnh có khả năng sẽ còn kéo dài và cả nền kinh tế đang chịu chung một số phận bấp bênh.

Khi chưa biết đến khi nào khủng hoảng mới chấm dứt, vấn đề chính sách công một lần nữa lại được quan tâm và đem ra mổ xẻ so sánh.

Chính phủ Việt Nam có chính sách gì ?

Đối với nhiều người Việt, họ chỉ biết một cách rất mơ hồ những khái niệm kinh tế vĩ mô và bàn luận về chính sách chính phủ thậm chí còn bị coi là vùng cấm.

Thế nhưng một cách mộc mạc giản đơn thì câu hỏi của người thợ hớt tóc làm bật lên vấn đề cấp bách là :

Chính phủ Việt Nam có chính sách gì để hỗ trợ người dân vượt qua giai đoạn khó khăn vì dịch bệnh ?

Nhìn vào những khoản trợ cấp xã hội và cứu nguy kinh tế mà các nước tiên tiến tung ra để hỗ trợ người dân nước mình đặc biệt là người thất nghiệp, người Việt có suy nghĩ gì ?

Thủ tướng Úc Scott Morrison đã quyết định tăng gấp đôi trợ cấp thất nghiệp cho công dân Úc trong 6 tháng, những người mà theo ông sẽ chịu những hậu quả kinh tế đầu tiên vì Coronavirus.

Ông tuyên bố : "Chúng tôi sẽ hỗ trợ những người dễ bị tổn thương nhất trước các tác động của khủng hoảng". Chỉ tính riêng gói hỗ trợ này đã có giá trị lên đến 14 tỷ đô la.

Chính phủ Pháp huy động hơn 300 tỷ Euro hỗ trợ thanh khoản cho các công ty bị ảnh hưởng bởi các tác động kinh tế từ sự bùng phát của Coronavirus.

Pháp cứu nguy cho các doanh nghiệp và người lao động bằng ba chương trình tài chính riêng biệt, trong đó hai chương trình cho phép ngân hàng đầu tư công Bpi France cung cấp bảo lãnh chính phủ cho các khoản vay thương mại và tín dụng.

Chương trình còn lại là viện trợ trực tiếp cho các công ty khi cho phép ngân hàng nhanh chóng cung cấp nguồn tiền cho bất kỳ đơn vị nào cần.

Chính phủ Anh tung ra 330 tỷ Bảng Anh để hỗ trợ cho các doanh nghiệp nhỏ và người thu nhập dưới trung bình. Theo đó, khoản tiền gần 400 tỷ USD, bằng 15% GDP của Anh sẽ bao gồm nhiều khoản cho vay để giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ không suy sụp vì mất khách và nợ ngân hàng. Bất kỳ doanh nghiệp nào cần tiếp cận với số tiền này sẽ có thể nhận được khoản vay được chính phủ hỗ trợ theo các điều khoản ưu đãi thông qua Ngân hàng Anh Quốc.

Ở khu vực Châu Á, Nhật Bản bơm 14,2 tỷ USD vào thị trường trong một động thái được đánh giá là "táo bạo và chưa có tiền lệ" nhằm kích thích tài chính quy mô lớn.

Singapore cũng tung ra những gói cứu trợ kinh tế khẩn cấp với tổng giá trị khoảng 38 tỷ USD, chiếm đến 11% GDP nước này.

Gần sát Việt Nam thôi, đất nước mà trong tâm thức nhiều người Việt vẫn ở một trình độ phát triển tương đồng hoặc không quá vượt trội so với Việt Nam là Indonesia cũng đã công bố gói kích thích đầu tiên trị giá 120 nghìn tỷ Rupiah, tức 8,1 tỷ USD.

Những công nhân sản xuất với thu nhập ít hơn 13 nghìn USD một năm cũng sẽ được hưởng chính sách giảm thuế mới.

Dĩ nhiên, việc so sánh chính sách của các nước phát triển với Việt Nam là khập khiễng vì quy mô nền kinh tế và trình độ phát triển khác nhau.

budget2

Sài Gòn : Bùng binh Phù Đổng Thiên Vương, quạnh quẽ.

Nhưng tại sao người Việt phải đói nghèo ?

Nguyên nhân đầu tiên đến từ sự độc quyền và thua lỗ của các tập đoàn nhà nước trong lĩnh vực kinh tế, dẫn đến kềm hãm sự phát triển tư nhân và gây tổn thất cho xã hội.

Từ lúc mở cửa thị trường năm 1992, các số liệu về phát triển của Việt Nam chủ yếu được tô hồng thông qua tăng trưởng GDP.

Tuy nhiên, GDP không phản ánh được chất lượng tài sản và dịch vụ được tạo ra, cũng không nói lên được sự hiệu quả của việc gia tăng phúc lợi toàn dân. Sự công nghiệp hoá và mở cửa của nước nhà đáng buồn thay lại là cơ hội để một bộ phận lãnh đạo biến chất, thông qua các tập đoàn nhà nước, làm giàu cho bản thân bằng cách bán tài nguyên và khoáng sản của Việt Nam đến các nước phát triển hơn.

Theo Kiểm toán Nhà nước năm 2018, lỗ lũy kế đến hết năm 2017 của Tổng Công ty cổ phần Xây lắp dầu khí là 3.377 tỉ đồng ; Công ty cổ phần Hóa dầu và xơ sợi dầu khí âm vốn 1.780 tỉ đồng, Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Công nghiệp tàu thủy Dung Quất âm vốn 1.159 tỉ đồng. Tổng công ty Nông nghiệp Sài Gòn (Sagri) đầu tư vào 8 công ty liên doanh, liên kết và đầu tư dài hạn khác, lỗ lũy kế 315 tỉ đồng. Công ty Đầu tư tài chính nhà nước Thành phố Hồ Chí Minh (HFIC) cũng đầu tư vào 7 công ty, lỗ lũy kế 105 tỉ đồng. Tập đoàn Ðiện lực Việt Nam (EVN) nợ 547 tỷ đồng. Khi quy về công ty mẹ, có những tập đoàn ôm khoản nợ khó đòi hàng chục nghìn tỷ đồng như của PVN, lên đến 11.368 tỷ đồng. Tập đoàn này còn "mất không" 773 triệu USD cho 24 dự án ở nước ngoài.

Những tập đoàn nhà nước được ví như tay chân của nền kinh tế, được hưởng nhiều chính sách ưu đãi và tiếp cận được nguồn tín dụng lớn. Tuy nhiên nhóm này liên tục làm ăn thất thoát, khai báo lỗ và phí phạm nguồn lực của xã hội. Như vậy ngay đầu vào của ngân sách đã không đảm bảo.

Nguyên nhân thứ hai khiến ngân sách cạn kiệt là do để xảy ra tình trạng bòn rút ngân sách và đầu tư công không hiệu quả.

Giai đoạn 2013 đến 2019, nếu như thu ngân sách tăng thêm 572 nghìn tỷ đồng thì chi ngân sách tăng hơn 600 nghìn tỷ đồng, tổng cộng đạt hơn 1,66 triệu tỷ đồng.

Điều này có nghĩa là tuy tăng thu nhưng tốc độ tăng chi còn cao hơn. Nếu tính riêng năm 2019 thì thu không đủ bù chi, thâm hụt ngân sách quốc gia 222.000 tỷ đồng, chiếm 3,6% GDP.

Năm 2018 cũng đã thâm hụt ngân sách 204.000 tỷ đồng, chiếm 3,7% GDP và dự kiến năm 2020 vẫn tiếp tục thâm hụt 234.000 tỷ đồng, tuy nhiên với tình hình khủng hoảng hiện tại thì thâm hụt sẽ còn cao hơn rất nhiều.

Trong khi đó, các đại dự án có giá trị hàng chục đến hàng trăm nghìn tỷ đồng liên tục thất bại, không tạo được phúc lợi cho xã hội mà còn gây ra nhiều hệ luỵ cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Ở ngành Giao thông và vận tải, Đường sắt đô thị Thành phố Hồ Chí Minh và đường sắt Cát Linh - Hà Đông vẫn còn đang đắp chiếu, chưa biết chính xác khi nào mới đưa vào hoạt động.

Nếu như tuyến Metro số 1 dời ngày hoạt động dự kiến đến cuối năm 2021, thì tuyến Metro số 2 phải dời đến tận 2026 mà đại diện ban quản lý dự án vẫn phải thừa nhận rằng "tiến độ của dự án rất khó đảm bảo". Cát Linh - Hà Đông còn thê thảm hơn khi chưa đi vào sử dụng đã xuống cấp.

Ở ngành công thương, các đại dự án thua lỗ nổi bật là Nhà máy Sản xuất đạm Hà Bắc, từ năm 2016 đến 2019 lỗ khoảng 2700 tỷ đồng. Nhà máy sản xuất đạm Ninh Bình chỉ tính đến hết 2018 lỗ lũy kế gần 5000 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu nhà nước âm hơn 2600 tỷ đồng. Hàng loạt dự án khác phải đình trệ, tranh chấp hợp đồng và ngưng sản xuất.

Cả 2 nguyên nhân dẫn đến cạn kiệt ngân sách ở Việt Nam đều có mẫu số chung là cơ chế quản lý yếu kém.

Bởi chính vì cơ chế quản lý lỏng lẻo, ở Việt Nam xuất hiện sự vun vén của cải bằng các tổn thất xã hội qua các nhóm lợi ích vốn chiếm độc quyền và hưởng nhiều đặc lợi trong mọi lãnh vực mà họ tham gia. Hệ thống tiền tệ của Việt Nam lại được vận hành thông qua các ngân hàng trực thuộc trung ương, nguồn vốn vay vì thế cũng chỉ có thể được tiếp cận một cách sâu rộng nhất bởi những nhóm quyền lực chứ không phải tầng lớp lao động.

Những nhóm có đặc quyền đã sử dụng khả năng tiếp cận tín dụng lớn của họ mà kiểm soát các nền kinh tế thông qua những ngành nghề khác nhau. Tổ chức xã hội Việt Nam như được tạo ra để phục vụ riêng cho các nhóm lợi ích này và điều đó cần phải được thay đổi. Trong khung pháp lý hiện tại, cho dù chính phủ Việt Nam có muốn tung ra gói trợ cấp cho người nghèo thì cũng khó mà đến tay họ, điều này đã xảy ra vào năm 2015 ở gói tín dụng hỗ trợ nhà ở 30.000 tỷ.

Nợ công dự kiến năm 2020 sẽ chiếm đến 23% so với ngân sách, cao nhất trong 6 năm gần đây. Cũng trong giai đoạn này, nhà nước Việt Nam phải liên tục vay nợ mới để trả nợ cũ và điều này là cực kì nguy hiểm do Việt Nam sẽ không còn được hưởng nhiều chính sách ưu đãi về lãi vay trong thời gian tới. Dịch bệnh lần này đã làm phơi bày những mặt tối trong mô hình vận hành xã hội cũng như làm nổi bật một sự thật rằng đất nước đang rất thiếu nội lực.

Cho dù Bộ y tế đã có những nỗ lực lớn trong công tác chống dịch, sự cố gắng đó là không đủ để bù lại những hạn chế về tiềm lực quốc gia, điều chỉ được vun vén một cách bài bản qua hàng chục năm phát triển.

Thực tế cho thấy rằng sự phát triển của Việt Nam trong 30 năm qua đi kèm với việc nới lỏng những định chế cho kinh tế tư nhân và áp dụng nhiều quy luật vận hành căn bản của nền kinh tế thị trường, tức là thay đổi cơ chế quản lý. Thế nhưng đến thời điểm hiện tại, cải cách chính trị đã đi sau cải cách kinh tế.

30 năm mở cửa, những người lãnh đạo Việt Nam lại đứng trước bài toán đặt ra ở thời bao cấp : đổi mới hay là chết. Dịch bệnh rồi sẽ qua, điều quan trọng là Việt Nam có đủ dũng cảm để nhìn nhận và khắc phục những điểm yếu của nước nhà. Để có thể đương đầu với những thử thách và khủng hoảng tất yếu trên con đường phát triển, một mô hình nhà nước tiến bộ hơn qua đó tích luỹ và phát huy được sức mạnh quốc gia vẫn là lời giải vẹn toàn nhất.

Việt Nam rồi vẫn tiếp tục đói nghèo hay sẽ biết trở mình để thịnh vượng hơn ?

Ngô Trường Anh Vũ là doanh nhân, blogger ở Thành phố Hồ Chí Minh

Tiểu thương hoang mang trong đại dịch Covid-19

Nguyễn Lại, VOA, 02/04/2020

Từ đu tháng Tư này, Vit Nam chính thc ban hành lnh cách ly xã hi trên phm vi toàn quc, hn chế người dân ra đường đ phòng s lây lan ca dch bnh trong vòng 15 ngày. Cuc sng khp thành th cho ti thôn quê có th nói gn như đình tr trong cơn đại dch. Nhưng t trước đó, vic t tp, kinh doanh, buôn bán nhng thành ph ln như thành ph H Chí Minh và Hà Ni đã được yêu cu tm ngng ; hàng quán và nhng nhà mt đường có hot đng kinh doanh đu b lc lượng công an đa phương và t trưởng t dân ph tun tra, yêu cu đóng ca, không tiếp khách.

budget3

nh tư liu - Nhân viên Y tế phun đc kh trùng khu xét nghim Covid-19 Hà Ni, ngày 31/03/2020.

Giải pháp quyết lit này được đa phn các h kinh doanh, tiu thương đng tình trước nguy cơ lây lan cao ca dch bnh, dù cuc sng và thu nhp ca nhiu gia đình phi trông vào công vic kinh doanh mỗi ngày.

"Thật ra nó không cm đoán hoàn toàn đâu nhưng mà mình cũng nên ngh tht vì cũng s. Bán cho khách vào cũng thy ghê ghê, cũng s lây nhim, cũng s, thôi thà đóng ca cho yên tâm, không bán được mt tí ri li sut ngày xt khun n kia thì cũng mệt. Tht ra tâm lý mi người thì bây gi chưa nghĩ ti cái đói đâu mà ch yếu là s bnh. Đang nghĩ làm sao đ hết được dch đã, chưa nghĩ đến cái đói. Nhưng sau đó mi là đói đy", cô Trn Th Tho, ch ca hàng kinh doanh đin gia dng trên mt tin đường Phùng Hưng, chia s.

Mỗi nhà mi cách, h kinh doanh nh thì đóng ca, có bao nhiêu tin tiết kim được trước đó thì đem ra chi tiêu vào lúc này. Cô Tho cho biết thêm : " Ly ra mà tiêu ch còn biết làm thế nào. Bây gi đi gia đình nhà mình nếu mà qua được hết không làm sao thì cũng đã là yên tâm 2/3 ri. Ri sau đó, chuyn kinh tế thì người n lo cho người kia thôi, ri cũng như các c s đâu vào đy hết thôi ý mà. Các c nhà mình ngày xưa ăn nước mm chan cũng có làm sao đâu, thì bây gi mình trong hoàn cảnh này cũng phi vy. Lúc đó mi tht s thy giá tr ca cuc sng".

Tuy vậy, trường hp ca cô Tho là khá may mn khi ca tim kinh doanh cũng chính là nhà thuc s hu ca gia đình. Còn đi vi nhng ch tim phi tr tin thuê mt bng nếu không được min tin thuê trong 3 tháng tr li đây và vài tháng ti thì tìm cách đóng ca, tr ca hàng.

Những h kinh doanh ln hơn có nhân viên thì cho nhân viên tm ngh vic v quê, ch hết dch mi quay li.

Chị Tô Nga, mt ch khách sn tư nhân thành phố H Chí Minh, cho biết t ngay trước khi có thông báo tm ngng hot đng, khách sn ca ch đã đóng ca vì không có khách, doanh thu không đ trang tri cho chi phí vn hành nên vic đóng ca, tm ngng hot đng cũng là mt cách gim l vào thi điểm này.

" Mình đóng cửa lâu ri, có ai đâu mà không đóng. Vit Nam mình nó gii nghiêm ngay t ban đu ri thành ra người ta cũng đi li ít ý, cho nên tôi phi đóng ca lâu ri. Nhân viên thì mình phi duy trì mt ít ví d như là nhng người bo v hay house keeping thì mình phải gi đ trông coi và chăm sóc khách sn, còn các nhân viên khác thì mình h tr cho mt ít v quê. Khi nào hết dch thì quay li thì nhn li sau. Nói chung là chết, dân khách sn chết hết", ch nói.

Nhìn chung, đối vi nhng ch tiệm hay hộ kinh doanh lâu năm, có tin tích lu và mt bng kinh doanh thuc s hu ca gia đình như trường hp ca cô Tho và ch Nga thì có th yên tâm ch đi trong mt vài tháng, ch hết dch mi quay li hot đng. Còn đi vi nhng tiu thương mà cuc sống trông c vào thu nhp hàng ngày t hot đng buôn bán, kinh doanh thì đây qu là khong thi gian khó khăn chưa tng thy. Có người e rng nhiu khi chưa chết vì dch bnh đã chết vì không còn gì ăn trong gia đình. Đy là lý do vì sao ti nhiu khu ph, mc dù đã có lnh đóng ca, tm ngng kinh doanh nhưng nhiu ch ca tim ăn ung, kinh doanh bánh ngt, nước gii khát vn tìm cách âm thm bán hàng cho nhng người khách có nhu cu. Thm chí trong nhiu trường hp, khách được mi vào qua ca ngách, và phía bên trong cửa tim đóng ca là hàng chc người ngi ăn ung vi nhau dn ti nguy cơ lây lan dch bnh rt cao.

Chị Trn Hương, mt ch ca hàng kinh doanh trên ph Nguyn Thái Hc, Hà Ni, đã tm đóng ca gn 2 tun nay, thut li vi VOA Vit ng : " Hôm qua chị đi mua bánh. Ch thy sp ca ch mi đnh quay xe máy v và nghĩ là thôi chết ri hàng này cũng đóng ca, thì nghe thy bà ý gi nh nh bên trong. Em ơi, em ơi, gi như buôn bc gi. Ch thy tiếng thì thm, ch mi nhòm qua khe ca thì thấy bà ý nói em ơi em đi vào ca ngách đng sau nhé. Dng xe máy đy, em đi vào ri ch nói chuyn…"

Đấy cũng là lý do vì sao hin ti các t nhân ph và trt t phường ti hu khp các qun ni thành ti Hà Ni thường xuyên phi đi tun và yêu cu các chủ cửa hàng phi đóng cht ca, không được hé m, đ phòng vic lén lút buôn bán, kinh doanh. Đóng ca hoàn toàn, không có bt kỳ mt hot đng kinh doanh nào trong vòng ít nht na tháng ti đây và còn có th kéo dài hơn na, dù là đ phòng bnh cũng khiến cuộc sng ca nhng gia đình như vy lâm vào thế bí. Nhiu người thc s hoang mang không biết ri gia đình s sng ra sao nếu dch bnh tiếp tc kéo dài.

Hiện ti Vit Nam đã bước vào giai đon có s lây nhim trong cng đng ; có nghĩa là không còn xác định được bnh nhân lây nhim đu tiên hay còn gi là F0. Mt người có th lây nhim mà không xác đnh được ai là người lây nhim cho mình. Vì thế, vic ban b cách ly xã hi trên toàn quc là mt hành đng cn thiết. Tuy nhiên, nếu không tính ti nhng gii pháp trợ giúp cho nhng tiu thương mà cuc sng trông vào hot đng buôn bán thường ngày, thì h khó có th chp hành mt cách nghiêm túc yêu cu ngng hot đng đ phòng chng s lây lan ca dch bnh.

Nguyễn Lại

Nguồn : VOA, 02/04/2020

Published in Diễn đàn

Đầu tháng Chín có hai tin được khá nhiu người chú ý. Th nht là tin ba cán b tnh Thanh Hoá trình d toán cho chuyến đi xúc tiến đu tư mc gn 500 triu đng mỗi người cho chuyến đi chng 10 ngày ti Hoa Kỳ. Nhng người am hiu ngay lp tc nói rng chi phí này là quá cao, nht là khi đó là tin thuế ca người dân đóng vào đ các quan chi tiêu. Cui cùng tnh chỉ duyt kinh phí ca ti 700 triu đng cho c ba người, thấp hơn nhiu so vi d toán ban đu. Không rõ sc ép dư luận có nh hưởng ti đâu trong kinh phí được duyt khiêm tn hơn hn này.

canbo1

Tại mt cuc biu tình, người dân cm biu ng t cáo các quan chc nhà nước tham nhũng, cướp đt dân nghèo.

Tin thứ hai thc ra là nhng tranh lun xung quanh vic liu có đúng c chín người dân Vit Nam li phi nuôi mt cán b hay không. Con s này đến t Tiến s Phm Duy Nghĩa ca Đi hc Fulbright Vit Nam và được nhiu báo dn li. Ông Nghĩa ly s liu ca Bộ Ni v mà theo đó tính ti tháng 3/2018, Vit Nam có 11 triu người hưởng lương hay ph cp t ngân sách và ch tính riêng cp khóm, xóm, t dân ph, xã và phường đã có 1,3 triu người như thế. S liu ông Nghĩa thu thp được công b ti hi tho v Chính phủ và chính quyn đa phương được t chc vào cui tháng 8/2018.

Báo Pháp Luật thành ph H Chí Minh cũng dn li Giáo sư Hoàng Chí Bo nói ti cùng hi ngh rng Tng thng Obama tng "rt ngc nhiên" khi biết dân s Vit Nam ch bng 25% dân s Hoa Kỳ nhưng công chc Vit Nam li đông hơn. Ông Bđược dn li nói :

"Một tình trng phi lý như thế không th nào chp nhn được và s không mt nn kinh tếo nuôi nổi b máy như vy".

Nhưng con s bao nhiêu người dân phi "nuôi" mt cán b hin đang gây tranh cãi. Có người đưa ra con s 19, người li nói trên 20.

Trang tin VietnamNet nói số cán b, công chc và viên chc đang làm vic Vit Nam ch khong hơn 3,6 triu người. Nhưng trang này cũng nói con s 3,6 triu không bao gm nhng người làm vic trong lĩnh vc quc phòng, an ninh hay doanh nghiệp nhà nước, vn cũng không nm trong tng s 11 triu người mà Tiến s Nghĩa dn.

Thay vào đó con số 11 triu này bao gm c người v hưu, người hưởng các loi chính sách, chế đ ca nhà nước trong đó có bà m Vit Nam anh hùng, gia đình có công vi cách mạng và các trường hp khác. VietNamNet cho rng con s trên 20 người dân cáng mt cán b có v hp lý hơn.

Trong khi đó hồi tháng 7/2018, cây viết Nguyn Khc Giang dn s liu t Điu tra lao đng vic làm ca Tng cc Thng kê mà theo đó tính ti cui năm 2017 có hơn 5,2 triu người làm vic cho khu vc nhà nướvà viết : "Nếu tính trên s dân gn 96 triu người, s dng phép chia đơn gin, thì t l cán b trên dân là 1 trên 19… Đây là gánh nặng rt ln, phn ánh trong con s chi thường xuyên đ duy trì b máy nhà nước mc hơn 71% ngân sách nhà nước, tính đến tháng 5/2018".

Và dù con số thc tế là bao nhiêu đi na, người ta có v không hoài nghi gì chuyn b máy công quyền ca Vit Nam cng knh bc nht Châu Á và ln hơn c b máy chính quyn ca Hoa Kỳ, nn kinh tế s mt thế gii hin nay.

Nhưng nếu b máy này liêm chính và hot đng hiu qu thì có l người dân s tm hài lòng. Thc tế đó là nn hành chính mà người ta coi là ly vic ‘hành là chính’. Xin chia s kinh nghim ca tôi vi b máy hành chính Anh đ thy h thng chính quyn Vit Nam được t chc đ phc v cán b ch không phi người dân.

Thứ nht, tôi và mi người dân Anh đu không có h khu. Mỗi khi cần chng minh nơi , tôi mang biên lai đóng thuế cho chính quyn đa phương kèm vi hoá đơn tin đin hoc nước là đ. Người ta cũng có th dùng giy t ngân hàng gi v đa ch ca h na. Chng ai phi mt ngày mt bui đi xin giy chng nhn ca ủy ban nhân dân v nơi cư trú làm gì. Mun đăng ký trường hc cho tr con cũng chng đó giy t là đ.

Thứ hai, nhng giy t gì có th làm qua bưu đin được, chính quyn đu phi hp đ làm. Bt mt khâu quan chc tiếp xúc vi dân là bt phin hà. Tôi cn làm hộ chiếu có th ra bưu đin ly đơn, đin vào và gi đi. Nếu cn thn hơn, bưu đin có dịch v kim tra xem tôi đin đã đúng chưa và gửi đi cho chc ăn hơn. Khi nào xong h gi bo đm v tn nhà. Bng lái xe cũng vy. Khi sang tên, đi ch xe cũng thế.

Thứ ba, các cơ quan tiêu tin thuế ca dân, dù đó là chính quyn đa phương hay Bộ Quc phòng, hàng năm đều phi kê khai h dùng tin vào vic gì. Cơ quan thu thuế cũng có trách nhim đm bo h không thu sai thuế thu nhp ca người dân. Mi đây tôi được cơ quan thuế gi tr li trên 700 bng vì năm trước h thu nhm.

Thứ tưthủ tc lp mt công ty Anh vô cùng đơn gin. Tôi đã th và có th làm hoàn toàn qua mng. Tôi chng phi gp hay nói chuyn đin thoi vi bt kỳ nhân viên chính quyn nào. Số tin phi đóng theo quy đnh cũng ch có vài chc bng và cũng đóng được qua mng luôn.

Chẳng có chính ph nào hoàn ho c nhưng tôi tm cho nn hành chính Anh 7,5/10 đim. Và nếu vy Vit Nam có l ch đáng 4/10. Tin nuôi nn hành chính Vit Nam vừa đt mà li va không xt ra miếng.

Nguyễn Hùng

Nguồn : VOA, 10/09/2018

Published in Diễn đàn

Truyền thông quốc nội vào trung tuần tháng Giêng đưa tin Kiểm toán Nhà nước phát hiện hơn 57 ngàn cán bộ trong công tác quản lý biên chế công chức, viên chức.

duthua1

Ảnh minh họa : Đợt thi tuyển công chức trực tuyến do Bộ Nội Vụ tổ chức trước đây. File photo

Đóng thuế nuôi cán bộ dư thừa

Cộng đồng cư dân mạng tại Việt Nam, trong những ngày qua đặc biệt quan tâm đến thông tin Kiểm toán Nhà nước phát hiện dư thừa 57.175 cán bộ, tính đến thời điểm đầu tháng Giêng năm 2018. Nhiều người bày tỏ sự phản đối gay gắt vì họ cho rằng con số thừa biên chế này góp phần không nhỏ vào bội chi ngân sách hàng năm của Chính phủ, và hiển nhiên nguồn thu ngân sách chủ yếu là do người dân đóng thuế vào.

Nhà hoạt động dân chủ Nguyễn Chí Tuyến chia sẻ anh không thể im lặng khi cả 90 triệu người dân, trong đó có anh phải đóng thuế để nuôi một bộ máy nhà nước cồng kềnh như thế. Facebooker Nguyễn Chí Thuyến nói với RFA :

"57.175 cán bộ, theo như con số của báo chí đưa, cứ tính bình quân mỗi cán bộ nhận lương cơ bản 5 triệu đồng/tháng thì tổng số tiền lương chiếm gần 3.500 tỷ đồng/năm. Đây là số tiền rất lớn. 3.500 tỷ có thể xây được bao nhiêu trường học, xây được bao nhiêu bệnh viện hay dùng để mua thuốc chữa bệnh cho người nghèo…Đấy là các nhu cầu rất cần thiết trong xã hội. Số tiền tôi nói chỉ là lương ‘cứng’ (cơ bản) vì không chỉ là lương thôi. Một bộ máy con người như thế, mà chúng tôi gọi là ‘ăn không ngồi rồi’ thì còn ‘nhàn cư vi bất thiện’, họ nghĩ ra đủ trò để hành hạ người dân thường".

Trước đó, trong năm 2016, Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan từng lên tiếng là không ngân sách nào nuôi nổi bộ máy có đến 11 triệu người hưởng lương và mang tính chất lương ở Việt Nam, trong đó có khoảng 2,8 triệu cán bộ, công chức, viên chức. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, khi còn trong vai trò Phó Thủ tướng cũng đã tuyên bố đội ngũ công chức chỉ có khỏang 30% có thể đáp ứng được nhu cầu công việc. Nguyên Bộ trưởng Bộ Thông tin-Truyền thông Lê Doãn Hợp còn nhấn mạnh rằng 30% cán bộ còn lại không chỉ không làm được việc mà còn vòi vĩnh, nhũng nhiễu, đòi hối lộ.

Bên cạnh đó, hồi cuối tháng 10 năm 2016, các chuyên gia dự báo có khoảng 700 ngàn công chức, viên chức (chiếm 30%) làm việc không có hiệu quả, mà dư luận gọi là "công chức sáng cắp ô đi, tối cắp ô về". Trước thông tin vừa nêu, báo giới trong nước dẫn lời của Phó Chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội, ông Bùi Sỹ Lợi nói rằng giả sử số liệu dự báo này là đúng thì rõ ràng làm cản trở năng suất lao động của xã hội.

Càng tinh giản biên chế, bộ máy càng phình ra

Giải thích về bộ máy nhà nước cồng kềnh tồn tại trong nhiều năm, thậm chí ngày càng bị rơi vào tình trạng "lạm phát" lãnh đạo, theo kết quả giám sát về cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước giai đoạn 2011-2016, được Đoàn Giám sát Quốc hội công bố vào tháng 8 năm ngoái, Luật sư Trần Quốc Thuận, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cho biết nguyên nhân là vì :

"Nhà nước Việt Nam là nhà nước thoát ra trong một cuộc chiến tranh và nhiều người làm nhà nước không được đào tạo cho nên cứ chia việc ra làm nên thành một bộ máy cồng kềnh, không khoa học. So với những nước tiên tiến thì người ta được đào tạo chính quy có hệ thống, pháp luật rõ ràng nên gọn nhẹ".

Trước gánh nặng về ngân sách trả lương cho cán bộ, công chức, viên chức tại Việt Nam, Bộ Chính trị hồi tháng 4 năm 2015 ban hành Nghị quyết số 39, đề ra mục tiêu tinh giản tối thiểu 10% số biên chế cho đến năm 2021. Và, tại Hội nghị Trung ương 6, khóa 12, diễn ra hồi vào trung tuần tháng 10 năm 2017, Trung ương Đảng ban hành Nghị quyết số 18 về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy hệ thống chính trị, tinh gọn, hoạt động hiệu quả nhằm đạt được mục tiêu giảm tối thiểu 400 ngàn biên chế trong vòng 4 năm nữa.

Việt Nam cho biết trong năm 2016 đã tinh giản được 10 ngàn biên chế. Trong khi số liệu tinh giản biên chế trong năm 2017 chưa được phổ biến, thì Kiểm toán Nhà nước công bố phát hiện hơn 57 ngàn cán bộ dư thừa, khiến cho những người quan tâm tin rằng mục tiêu tinh giản biên chế của Nhà nước không đạt hiệu quả.

Trả lời câu hỏi của truyền thông đưa ra hồi tháng 10 năm 2017 rằng vì sao tình hình tinh giản biên chế chưa được cải thiện, Bộ trưởng Bộ Nội Vụ Lê Vĩnh Tân cho rằng một trong những mấu chốt là do lỗi trong thiết kế bộ máy và cơ chế vận hành bị thiếu phối hợp đồng bộ. Bộ trưởng Lê Vĩnh Tân còn nhấn mạnh ngay cả các bộ, ngành Trung ương còn có sự chồng chéo chức năng và hầu như không một ai dám đụng vào vì thuộc "vấn đề nhạy cảm".

Trong khi đó, Giáo sư Tương Lai, nguyên Viện trưởng Viện Xã hội học Việt Nam khẳng định với RFA mục tiêu tinh giản biên chế của Nhà nước đặt ra chỉ là một cái vòng lẩn quẩn. Giáo sư Tương Lai nhận định :

"Bộ máy hành chính của đảng và hành chính của nhà nước thì nhân viên bám vào biên chế với đồng lương không cao nhưng ai cũng muốn bám lấy biên chế vì bên cạnh lương thì còn bổng. Bổng đã lớn nhưng còn dựa vào quyền để đục khoét của dân thì tham nhũng này mới là khủng khiếp. Tham nhũng từ trên xuống dưới. Càng lên cao thì càng tham nhũng lớn. Trên chóp bu tham nhũng thì cấp dưới tội gì không tham nhũng và cứ thế tham nhũng xuống tận cơ sở. Thượng bất chính thì hạ tắc loạn. Cho nên cả bộ máy đó không phương cứu chữa. Vì vậy, bộ máy biên chế càng ngày càng phình ra, không có cách nào giảm được đâu. Giảm chỗ này thì sẽ phình sang chỗ khác".

Đài RFA ghi nhận các chuyên gia kinh tế Việt Nam, từ 20 năm trước, đã từng khuyến cáo Chính phủ Hà Nội nên bỏ hẳn biên chế để giảm gánh nặng cho ngân sách quốc gia, cũng như cần hướng tới một nền công vụ hiện đại, với các công chức có trình độ đào tạo, kinh nghiệm chuyên môn phù hợp với vị trí được bổ nhiệm. Tuy nhiên, Đảng lãnh đạo và Nhà nước Việt Nam quyết tâm thực hiện chính sách tinh giản biên chế mà kết quả trước mắt được dư luận gọi là "càng tinh giản thì càng phình ra".

Chúng tôi xin được kết thúc bài ghi nhận với thắc mắc chưa có lời đáp của một số cư dân mạng rằng không rõ trong hơn 57 ngàn cán bộ dư thừa được Kiểm toán Nhà nước phát hiện trong năm 2017, có bao nhiêu người được "nâng đỡ không trong sáng", như trường hợp Phó Chủ tịch tỉnh Thanh Hóa, ông Ngô Văn Tuấn đã nâng đỡ không trong sáng đối với cán bộ, bà Trần Vũ Quỳnh Anh và thông tin về biện pháp xử lý hàng ngàn cán bộ dư thừa này có được phổ biến công khai, minh bạch cho người dân hay không, qua trưng dẫn câu hỏi của Facebooker Doanh Nguyễn :

"Thanh tra Chính phủ ăn lương rồi làm gì ? Thừa hàng chục ngàn cán bộ mà cả năm mới phát hiện ra ? Chả trách đất nước cứ nghèo mãi ? Người dân đến bao giờ mới không còn cảnh đóng thuế nuôi một nhóm không nhỏ những người ăn bám được gọi là ‘cán bộ’ ? Và khi nào thì dân chúng không phải nghe quan chức giải trình rằng dư thừa cán bộ như thế là đúng quy trình ?", còn ý kiến của Facebooker Vũ Văn Hiến rằng :

"Để biên chế dư là do cán bộ lãnh đạo chủ chốt, người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương. Bao giờ những vụ việc dư thừa cán bộ được xử lý nghiêm minh, thì bấy giờ người dân mới có niềm tin là Nhà nước đang quyết tâm thực hiện tinh giản biên chế".

Hòa Ái

Nguồn : RFA, 18/01/2018

Published in Diễn đàn
lundi, 04 septembre 2017 15:12

Hố đen tài khóa

Hố đen là thuật ngữ hàm ý một vật thể (hố) trong vũ trụ, tham lam đến nỗi không vật gì có thể thoát ra khỏi được nó, kể cả ánh sáng. Khi đã rơi vào hố đen, các quy luật vật lý thông thường đều bị phá vỡ.

Gần đây các nhà kinh tế đã dùng hình ảnh này để phản ảnh một cách dễ hiểu và đúng bản chất nhất sự đổ vỡ nền tài khóa của một quốc gia thông qua khái niệm "hố đen tài khóa". Làm thế nào để thoát khỏi hố đen tham lam này ?

hoden1

Hố đen tài khóa luôn có trọng tâm là các khoản chi tiêu, đầu tư lãng phí mà không có bất kỳ nguồn thu bất tận nào có thể đáp ứng được. Ảnh : Internet

Từ lỗ hổng đến hố đen tài khóa

Vào thập niên 1990, nhà kinh tế Mỹ Laurence Kotlikoff đã có đề xuất một thước đo mới là lỗ hổng tài khóa (fiscal gap). Dữ liệu về lỗ hổng tài khóa sau đó đã được Chính phủ, Quốc hội Mỹ (có công bố trên website để người dân giám sát), các ngân hàng trung ương, bộ tài chính các nước, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới (WB) và giới học giả của trên 40 nước phát triển, đang phát triển áp dụng và công bố.

Lỗ hổng tài khóa là "giá trị hiện tại" toàn bộ nghĩa vụ tài chính dự kiến (các khoản chi tiêu) của chính phủ trừ đi các khoản thu thuế và thu khác mà chính phủ dự kiến nhận được trong một khoảng thời gian nào đó (tổng toàn bộ các khoản thu, chi được chiết khấu về hiện tại với mức lãi suất thực). Do tính toán đầy đủ các khoản thu và chi của chính phủ, bao gồm bất kỳ nguồn thu và khoản mục chi nào, kể cả tiền trả lãi nợ gốc, nên lỗ hổng tài khóa là con số lớn đáng kinh ngạc so với các số liệu công bố chính thức.

Chẳng hạn, năm 2005, một số nghiên cứu cho thấy lỗ hổng tài khóa của Anh lên đến 505% GDP, gấp 14 lần số nợ công bố chính thức. Còn hiện tại, lỗ hổng tài khóa của Mỹ là 211.000 tỉ đô la (tính cho kỳ hạn 75 năm), lớn hơn 16 lần mức nợ chính thức và 12 lần GDP. Sau khi Giáo sư Kotlikoff công bố cách tính lỗ hổng tài khóa, vào năm 2015 đã có 17 nhà khoa học đoạt giải Nobel và 1.700 nhà kinh tế hàng đầu đồng ý với cách tiếp cận này. Họ đã gửi một thỉnh nguyện thư tới Quốc hội và Chính phủ Mỹ để cảnh báo nước Mỹ đã thực sự đổ vỡ, thậm chí xấu hơn cả Hy Lạp. Những giải pháp thích hợp cần phải được thực hiện ngay theo đề xuất của nhóm này là : Chính phủ hoặc phải tăng thuế tức thì và liên tục, hoặc phải cắt giảm 58% GDP các khoản chi liên bang, hoặc kết hợp đồng thời cả hai. Đâu dễ để làm được như thế. Nhiều nhà kinh tế vì vậy cho rằng nước Mỹ đã thực sự rơi vào "hố đen tài khóa".

Con số phản ánh khái quát sự mất cân bằng vị thế tài khóa hiện nay ở nước ta là tỷ lệ nợ công trên GDP. Tính toán của Bộ Tài chính cho thấy nợ công đã chạm ngưỡng an toàn 65% GDP. Nhưng nếu tính cả các khoản nợ của doanh nghiệp nhà nước, nợ công thật sự có thể vượt rất xa GDP. Dù vậy, các tính toán này có nhược điểm cơ bản là không "hướng về phía trước".

Các phép tính nợ công chính thức mà WB hay Bộ Tài chính nước ta đang áp dụng có nhược điểm lớn là tính theo số liệu lịch sử và tuân theo những quy ước thường gây tranh cãi. Nhược điểm này được khắc phục bằng thước đo lỗ hổng tài khóa. Tuy vẫn chưa thể hoàn hảo nhưng nó phản ảnh được tình trạng không bền vững của ngân sách quốc gia thông qua một cuộc kết toán liên thế hệ. "Trẻ sơ sinh tài khóa" là thuật ngữ nói lên những đứa bé mới ra đời cũng không thoát khỏi cảnh ngộ bị hố đen nuốt chửng.

Quốc hội, Chính phủ nên xây dựng kịch bản "Lỗ hổng tài khóa"

Lỗ hổng tài khóa phình to chẳng những phản ánh tình trạng sụp đổ tài khóa quốc gia mà còn của từng người dân trong viễn cảnh dài hạn. Vì thế cũng thật chính đáng để Quốc hội, Chính phủ xây dựng các kịch bản lỗ hổng tài khóa và công bố chính thức để người dân nhận thức được thân phận của mình. Giáo sư Kotlikoff cho rằng chỉ cần tốn vài phút tính trên bảng Excel là có thể làm được điều đơn giản này. Người viết thử ước tính lỗ hổng tài khóa ở Việt Nam nhằm có cái nhìn định chất vị thế bền vững tài khóa dưới hai kịch bản, thông qua đó nhằm phác thảo một vài hàm ý chính sách căn bản.

Kịch bản 1, tạm gọi là kịch bản cơ sở, với dữ liệu cơ bản là thừa nhận các công bố chính thức của Chính phủ. Trong đó biến số chính là mức thâm hụt ngân sách dự kiến 6% (bình quân giai đoạn năm năm gần đây), các yếu tố khác như mức nợ công và tăng trưởng GDP không thay đổi. Theo đó, lỗ hổng tài khóa ước tính cho 20 năm sắp tới xấp xỉ 10% GDP. Điều này có nghĩa thời gian đến, mỗi năm Chính phủ hoặc phải có nguồn thu thuế tăng thêm, hoặc cắt giảm chi tiêu 10% GDP, tức khoảng 500.000 tỉ đồng, hoặc kết hợp cả hai.

Kịch bản 2 với các giả định xấu hơn, như tình trạng các nguồn thu bán tài nguyên, dầu ngày càng cạn kiệt, tình trạng già hóa dân số, năng suất lao động suy giảm, tình trạng chi tiêu đầu tư lãng phí, tham nhũng vẫn hoành hành, đặc biệt là thể chế vẫn không có những thay đổi triệt để khiến cho bộ máy hành chính ngày càng phình to. Tất cả điều này khiến cho lỗ hổng tài khóa tăng nhanh đột biến. Từ con số của Anh, Mỹ, sẽ không ngạc nhiên nếu lỗ hổng tài khóa với các kịch bản đầy bất trắc và xấu nhất có thể làm cho nợ công lên đến gấp nhiều lần GDP, từ đó lỗ hổng tài khóa có thể lên đến hàng chục lần GDP. Lúc ấy, nền kinh tế chính thức rơi vào hố đen tài khóa.

Không có nhiều lựa chọn thoát khỏi hố đen

Với kịch bản lạc quan nhất, giả sử lỗ hổng tài khóa 10% GDP. Có hai lựa chọn khả dĩ. Thứ nhất, giả sử Chính phủ chọn kịch bản tăng thuế giá trị gia tăng từ 10% lên 12% ngay lập tức theo đề xuất của Bộ Tài chính. Ít nhất có hai điều sau đây cho thấy tính không khả thi của giải pháp này.

Điều đầu tiên, tác động bất lợi của tăng thuế giá trị gia tăng đến nền kinh tế có thể diễn ra ngay tức thì và do đó tác động tiêu cực đến các kế hoạch tăng trưởng của chính phủ. Nhiều bằng chứng cho thấy điều này. Chẳng hạn ở Nhật Bản, lần đầu tiên sau 17 năm cân nhắc tới lui, Chính phủ quyết định nâng thuế giá trị gia tăng từ 5% lên 8% vào tháng 4/2014. Ngay lập tức, ba tháng sau, kinh tế Nhật sụt giảm 6,8% (mức sụt giảm còn lớn hơn cả sự cố sóng thần và động đất tháng 3/2011) ; chỉ số giá tiêu dùng tăng 3,4% ; còn thất nghiệp tăng 0,1 điểm phần trăm. Kết quả bất ngờ này khiến Chính phủ Nhật quyết định trì hoãn kế hoạch tăng thuế lần hai, theo dự kiến lên mức 10% vào năm 2017. Điều khó hiểu nữa là cách làm của Bộ Tài chính của ta quá thiếu tính chuyên nghiệp. Ít nhất, Bộ Tài chính cũng phải tính toán các kịch bản lỗ hổng tài khóa, giả sử để mỗi năm có nguồn thu thuế giá trị gia tăng tăng thêm 500.000 tỉ đồng thì mức thuế suất tăng lên sẽ bao nhiêu (có đến mức từ 10% lên 12% ?). Ngoài ra, còn phải tính toán sơ bộ mỗi năm trung bình mỗi người dân sẽ phải gánh nặng thêm bao nhiêu tiền thuế và ảnh hưởng đến cuộc sống của họ ra sao.

Lựa chọn thứ hai là cắt giảm chi tiêu. Đây luôn là phản ứng chính sách hợp lòng dân và hợp lý mà chính phủ các nước sử dụng để nền kinh tế không rơi vào hố đen tài khóa. Hố đen tài khóa luôn có trọng tâm là các khoản chi tiêu, đầu tư lãng phí mà không có bất kỳ nguồn thu bất tận nào có thể đáp ứng được. Như ở Mỹ, hố đen là các chương trình chi tiêu an sinh và chăm sóc sức khỏe khổng lồ. Ở Việt Nam, hầu hết người dân đều có thể chỉ đích danh thủ phạm chính là các khoản chi tiêu thường xuyên, chiếm đến 70% tổng chi ngân sách, để nuôi sống bộ máy hành chính khổng lồ luôn gây khó cho tăng trưởng kinh tế. Đây là lựa chọn khả thi nhất và chắc chắn nhận được sự đồng tình của đa số người dân.

Làm gì để thoát khỏi hố đen ?

Không khó để nhận thấy quyết tâm của lãnh đạo Đảng và Chính phủ trong việc cải thiện vị thế tài khóa quốc gia. Nhưng nếu chỉ có những nghị quyết, những lời nói trừu tượng thì sẽ không có phép màu xảy ra. Mọi kế hoạch và chương trình hành động phải thật cụ thể.

Thứ nhất, không hô hào, không nói nhiều mà chỉ có hành động, hành động và hành động ngay lập tức. Các nghiên cứu cho thấy nếu không có những hành động quyết liệt và tức thì, lỗ hổng tài khóa sẽ ngày càng lớn dần theo cấp số nhân, đủ để tích tụ thành hố đen.

Thứ hai, các vấn đề kinh tế học của tài khóa rất đơn giản ; chỉ cần các cơ quan quản lý có quyết tâm chính trị cao độ, bài toán lỗ hổng tài khóa sẽ được giải quyết. Không nên để cho đề xuất tăng thuế vừa qua là một cuộc chiến của ngôn từ và đánh tráo khái niệm của các cơ quan quản lý. Thay vào đó, cách đặt vấn đề nên là liệu chúng ta đã và có nguy cơ rơi vào hố đen ? Thái độ có trách nhiệm trong tình huống này là bàn cách để thoát ra, còn những suy diễn lái vấn đề ra khỏi sự thật dễ dẫn đến những quyết định chính sách không thể chỉnh sửa được sau này.

Thứ ba, Chính phủ cần đưa ra các giải pháp chi tiết khép lại lỗ hổng tài khóa đến từng địa chỉ cụ thể.

Chẳng hạn với lỗ hổng là 500.000 tỉ đồng mỗi năm, mỗi bộ ngành và tỉnh, thành phố cần phải có trách nhiệm tiết giảm bao nhiêu chi tiêu thường xuyên và lãng phí. Nếu không hoàn thành thì trách nhiệm lãnh đạo sẽ như thế nào. Để làm được điều

này, Chính phủ nên xây dựng một ma trận trách nhiệm các bộ, ngành và tỉnh, thành có liên quan.

Thứ tư, trong trường hợp không thể cắt giảm chi tiêu thường xuyên mỗi năm lập tức 500.000 tỉ đồng, sẽ tính đến giải pháp dùng nguồn thu ngân sách từ cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, đấu giá tài sản công hay tăng cường các hình thức đầu tư hợp tác công tư (PPP) để giảm nhẹ gánh nặng ngân sách nhà nước.

Thứ năm, nếu đã hết cách mà vẫn không thể lấp đầy lỗ hổng 500.000 tỉ đồng thì mới nghĩ đến giải pháp cuối cùng là tăng thuế. Do đây là giải pháp đến sau cùng, có khả năng Chính phủ chỉ cần có thêm một phần không nhiều nguồn thu mới cũng đủ để lấp đầy lỗ hổng tài khóa. Nếu thế, có đáng để Chính phủ nâng thuế giá trị gia tăng như đề xuất của Bộ Tài chính với quá nhiều rủi ro phía trước.

Khả dĩ nhất là tăng thuế tiêu thụ đặc biệt thật cao đối với rượu, bia, thuốc lá và nhất là thuế carbon đối với các nhà máy thải ra ô nhiễm. Hay cả hệ thống cần phải quyết liệt và hy sinh nhiều hơn nữa, tự động, tình nguyện cắt giảm chi tiêu lãng phí mạnh hơn để người lao động giảm đi nỗi lo tăng thuế và doanh nghiệp có thêm niềm tin kinh doanh.

Trần Ngọc Thơ

Nguồn : TBKTSG, 04/09/2017

Published in Diễn đàn

Vấn đề ngân sách quốc gia bội chi hay nói cách khác là khoản thu không đủ cho các khoản chi xảy ra không ít lần tại Việt Nam.

VIETNAM-SOCIETY

Một người bán hàng rong đạp xe qua một trung tâm mua sắm cao cấp ở trung tâm thành phố Hà Nội ngày 19 tháng 7 năm 2017.  AFP photo

Báo cáo của Bộ Tài chính mới công bố hồi trung tuần tháng 8 cho thấy Việt Nam lại bội chi ngân sách nửa đầu năm 2017.

Không còn tiền đầu tư phát triển đất nước

Thông tin từ Bộ Tài chính cho biết trong 7 tháng đầu năm, tổng thu ngân sách nhà nước ước đạt 666.000 tỉ đồng (làm tròn), trong khi đó tổng chi ngân sách lũy kế sau 7 tháng ước khoảng 695.000 tỷ đồng.

Bộ này cũng nói rõ là trong số khoản phải chi tiêu thì chỉ có 120.000 tỷ đồng cho đầu tư phát triển, trả nợ lãi là gần hơn 62.000 tỷ đồng và chi thường xuyên là khoản lớn nhất với con số là hơn 511.000 tỷ đồng.

Chuyên gia kinh tế Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, hiện là thành viên Ủy ban Chính sách Phát triển của Liên Hiệp Quốc, cho rằng việc chi tiêu ngân sách của Việt Nam nửa đầu năm 2017 rơi vào tình trạng rất căng thẳng vì quá nhiều khoản phải chi, không còn tiền để đầu tư phát triển đất nước. Ông phân tích :

Hiện nay tình hình chi ngân sách của Việt Nam rất trầm trọng. Chi thường xuyên chiếm đến 71% tổng số chi ngân sách, chi trả nợ thì chiếm đến 24,5%. Như vậy không còn khả năng chi cho đầu tư.

Cũng theo vị chuyên gia kinh tế này thì nguyên nhân dẫn đến khoản chi thường xuyên cao đến vậy là do tình trạng chi tiêu quá lãng phí :

Tình trạng chi tiêu một cách lãng phí, hình thức là hết sức phổ biến và chưa được ngăn chặn. Những khoản chi như đi nghiên cứu, khảo sát ở nước ngoài, rồi thì chi cho lễ tân, giao lưu tiếp khách đã vượt chi rất nhiều. Việt Nam lại còn chi hỗ trợ rất nhiều các tổ chức chính trị, xã hội, cũng đều chi từ ngân sách.

Tiến sĩ Lê Đăng Doanh đã nêu một ví dụ mà ông cho là phản cảm gần đây nhất là chuyện ông Hữu Thỉnh, người đứng đầu Liên hiệp Các hội văn học nghệ thuật đã trình với Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, xin hỗ trợ mua xe ô tô cho ông. Ông này giải thích là với chức danh của ông phải được hưởng chế độ xe như bộ trưởng nhưng 10 năm nay ông phải đi mượn xe và xe đó quá cũ. Ông Thỉnh giãi bày rằng "đối với người đứng đầu Liên hiệp Các hội văn học nghệ thuật thì không thể đi chiếc xe đi mượn rách nát như vậy".

Một chuyên gia kinh tế khác là Tiến sĩ Ngô Trí Long nhận xét rằng ngoài mức chi thường xuyên quá cao, Việt Nam còn đang phải đối mặt với một khó khăn nữa là việc trả nợ :

Nói chung thâm hụt ngân sách của Việt Nam là bệnh trầm kha, nan y. Có rất nhiều nguyên nhân, ví dụ như đầu tư công thì dàn trải, không có hiệu quả hay sử dụng vốn không có hiệu quả và thường thì kỷ luật tài chính chưa nghiêm. Quan trọng là trong cái thu ấy thì chi thường xuyên chiếm 70%. Phần lớn còn lại là để trả nợ, cho nên chi đầu tư rất thấp. Cho nên trả nợ là một trong những nguyên nhân làm cho bội chi tăng.

ngansach2

Bộ ấm chén tỉnh Vĩnh Phúc làm quà tặng newszingvn

Theo số liệu của Bộ Tài chính cung cấp thì trong nửa đầu năm nay, Việt Nam phải chi ra 9000 tỷ đồng mỗi tháng chỉ để trả tiền lãi cho các khoản nợ.

Tính đến cuối năm ngoái, mức nợ công của Việt Nam đã là 63,6% GDP. Tuy nhiên đầu năm nay, Bộ Tài chính dự báo là năm 2017-2018 mức nợ công sẽ không dừng lại mà sẽ tăng lên đến ngưỡng 65% GDP.

Tiến sĩ Lê Đăng Doanh cho biết đây mới chỉ là con số mà Bộ Tài chính thừa nhận là nợ của Chính phủ và nợ do Chính phủ bảo lãnh. Ông phân tích rằng theo thông lệ quốc tế thì các khoản nợ của doanh nghiệp Nhà nước đáng lẽ ra cũng phải được tính vào khoản nợ ngân sách Nhà nước chịu trách nhiệm. Nếu tính theo cách này thì con số nợ công của Việt Nam có thể lên đến 210% GDP như Tiến sĩ Vũ Quang Việt, nguyên Vụ trưởng Vụ tài khoản quốc gia của Tổ chức Thống kê Liên Hiệp Quốc đã công bố trên Thời báo Kinh tế Sài Gòn.

"Thuốc" chưa trị được "bệnh"

Tình trạng bội chi ngân sách của Việt Nam liên tục xảy ra trong những năm gần đây. Năm ngoái Bộ Tài chính cũng cho biết là mức bội chi cả năm ước tính hơn 192 ngàn tỷ đồng. Trước đó, năm 2015, bội chi 256 ngàn tỷ đồng. Năm 2014 là hơn 249 ngàn tỷ đồng.

Trước tình hình đó, Việt Nam cũng thường xuyên đề ra giải pháp là phải giảm chi thường xuyên. Tháng 11 năm ngoái, Quốc hội đã thông qua mục tiêu là giảm bội chi ngân sách xuống còn 3,5% vào năm 2020. Đầu năm nay tại Hội nghị tổng kết của ngành tài chính, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cũng nói rằng chi thường xuyên liên tục tăng lên thì phải hãm phanh lại dứt khoát chứ không phải dự toán rồi cứ chi.

Giải thích lý do bội chi ngân sách xảy ra triền miên nhiều năm ròng mà chưa có những biện pháp hữu hiệu để giảm bớt tình trạng này. Tiến Ngô Trí Long cho rằng các biện pháp đã được đưa ra nhưng không phải một sớm một chiều đã mang lại kết quả :

Tại vì năng suất, chất lượng, hiệu quả đầu tư kém ; tham nhũng vẫn còn phổ biến. Mà biết điều đó rồi không phải giải quyết một sớm một chiều, ngày một ngày hai là được mà là cả một quá trình. Mặc dù đã sửa đổi rất nhiều cơ chế quản lý và thể chế ví dụ như nâng cao hiệu quả đầu tư công hay tăng cường kỷ luật trong chi tiêu ngân sách. Đây là một vấn đề nan giải và khó giải quyết được, giống như căn bệnh tham nhũng, đã biết từ lâu và đưa ra nhiều biện pháp nhưng thực sự chưa có hiệu quả.

Thời gian gần đây người dân bày tỏ bức xúc về những vụ việc được cho là lãng phí ngân sách nhà nước chẳng hạn như vụ tỉnh Vĩnh Phúc chi 65 tỷ đồng mua ấm chén làm quà tặng nhân dịp kỷ niệm 20 năm tái lập tỉnh này. Số tiền này được lấy từ ngân sách nhà nước và vốn xã hội hóa.

Hay chuyện Tập đoàn Than Khoáng sản Việt Nam chi hàng chục tỷ đồng làm kỷ niệm chương tặng người lao động giữa lúc ngành than phải đối mặt với với thực trạng giảm sản lượng, việc làm và thu nhập bị sụt giảm.

Tại Hải Phòng, người dân lên án việc chi 200 tỷ đồng xây công trình nhạc nước rồi bỏ không và cuối cùng phải phá dỡ đi.

Tại Gia Lai, giấy tờ sổ sách cho thấy năm 2015 Văn phòng Hội đồng nhân dân tỉnh này đã dùng 3,2 tỉ đồng ngân sách tiếp khách trái quy định.

Đó là còn chưa kể nhiều tượng đài trị giá hàng ngàn tỷ đồng được xây dựng trong khi cuộc sống của vô số người dân còn nghèo đói, nhiều trẻ em không được đến trường.

Tiến sĩ Lê Đăng Doanh lại cho rằng nguyên nhân chính làm cho vấn đề chưa được giải quyết là do việc thực thi và tôn trọng luật pháp chưa được thực hiện một cách nghiêm túc :

Hầu như mỗi một cấp đều tìm cách chèo chống, tìm cách chi và có khoản thu trong đó có những khoản thu chi không báo cáo và không nằm trong sổ sách. Cho nên tình hình thực sự rất phức tạp và đã đến lúc phải thay đổi hẳn việc thu chi ngân sách của bộ máy nhà nước, các tổ chức xã hội mà dựa vào nguồn ngân sách nhà nước để sống.

Vị nguyên thành viên Ban nghiên cứu của Thủ tướng này cũng đề xuất rằng Việt Nam cần thực hiện nghiêm việc chi tiêu tiết kiệm, truy cứu trách nhiệm của những người lãng phí ngân sách và cắt giảm số lượng các hội và tổ chức do ngân sách Nhà nước bảo trợ.

Lan Hương

Published in Việt Nam