Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

mardi, 23 février 2021 13:59

Việt Nam có tự do tôn giáo không ?

Cứ mỗi lần có quốc tế hay Hoa Kỳ chỉ trích chế độ cộng sản Việt Nam vi phạm quyền tự do tôn giáo của dân thì Tuyên giáo đảng lại ra lệnh cho báo, đài phản bác và kết án các cá nhân hay tổ chức chỉ trích Việt Nam đã xuyên tạc, bịa đặt và có âm mưu chống đảng và nhân dân Việt Nam.

tongiao1

Quyền tự do tín ngưỡng và tôn giáo của Nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam thể hiện qua các lễ hội - Lễ hội Quan Thế Âm - Ngũ Hành Sơn - Non Nước Thành phố Đà Nẵng - Ảnh minh họa

Tuy nhiên, càng chống chế thì càng bị hạch tội te tua và bị vạch mặt chỉ tên nhiều hơn, vì những gì nhà nước phủ nhận thì lại đúng trong thực tế.

Quyền và phản quyền

Trước hết, quyền tự do tín ngưỡng ở Việt Nam đã được quy định ở điều 70 trong Hiến pháp năm 2013 như sau :

- "Công dân có quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, theo hoặc không theo một tôn giáo nào. Các tôn giáo đều bình đẳng trước pháp luật.

- Những nơi thờ tự của các tín ngưỡng, tôn giáo được pháp luật bảo hộ.

- Không ai được xâm phạm tự do tín ngưỡng, tôn giáo hoặc lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để làm trái pháp luật và chính sách của Nhà nước".

Nếu cứ thi hành đúng theo Hiến pháp thì làm gì có chuyện quốc tế và Hoa Kỳ phải mất công theo dõi và lên tiếng chỉ trích Việt Nam từ năm này qua năm khác ?

Các tôn giáo ở Việt Nam cũng chẳng phải lên tiếng đòi được tự do hành đạo. Giản dị là như vậy, không cần phải đôi co để gây sự với nhau. Nhưng tại sao mâu thuẫn vẫn kéo dài giữa Nhà nước và các tôn giáo ?

Bởi vì Hiến pháp thì viết một đường mà khi thi hành thì Nhà nước lại bịa ra luật để ngồi lên Hiến pháp với những điều khoản cho phép Nhà nước hạn chế và kiểm soát nghiêm ngặt người theo đạo, đồng thời can thiệp vào việc đều hành nội bộ và bổ nhiệm các chức sắc trong đạo.

Vì vậy, trong Báo cáo năm 2019, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã viết : "Pháp luật quy định sự kiểm soát đáng kể của chính quyền đối với các hoạt động tôn giáo và có những quy định mập mờ cho phép hạn chế tự do tôn giáo vì lợi ích an ninh quốc gia và đoàn kết xã hội".

Bằng chứng là : "Luật Tín ngưỡng - tôn giáo, có hiệu lực từ tháng 1 năm 2018, vẫn duy trì một quy trình đăng ký và công nhận các nhóm tôn giáo gồm nhiều bước. Các chức sắc tôn giáo, đặc biệt là những người đại diện cho các nhóm chưa được công nhận hoặc chưa được cấp giấy chứng nhận đăng ký, cho biết chính quyền có nhiều hình thức sách nhiễu – bao gồm việc hành hung, bắt người, truy tố, theo dõi, hạn chế đi lại, thu giữ hoặc hủy hoại tài sản – và từ chối hoặc không trả lời yêu cầu đăng ký và/hoặc các yêu cầu xin phép khác. Vào tháng 8, Rah Lan Hip bị tuyên phạt 7 năm tù sau khi bị kết tội "phá hoại chính sách đoàn kết" khi ông này khích lệ các tín đồ đạo Tin lành Đề Ga người dân tộc thiểu số chống lại việc chính quyền gây sức ép buộc họ bỏ đạo".

Báo cáo cũng cho biết ở Việt Nam : "Tiếp tục có các báo cáo về tình trạng các tín đồ tôn giáo bị nhà chức trách sách nhiễu ở Tây Nguyên, đặc biệt là thành viên Hội thánh Tin lành đấng Christ, và ở Tây Bắc đối với các tín đồ Thiên Chúa giáo và Công giáo La Mã người H’mong, cũng như đối với các nhóm Công giáo và Tin lành ở các tỉnh Nghệ An và Tuyên Quang. Các tín đồ tôn giáo cho biết nhà chức trách địa phương hoặc cấp tỉnh thực hiện phần lớn các vụ sách nhiễu. Nhìn chung, thành viên của các nhóm đã được công nhận hoặc đã được cấp giấy chứng nhận đăng ký có thể hoạt động tôn giáo mà ít bị chính quyền can thiệp hơn, mặc dù một số nhóm đã được công nhận, trong đó có Hội thánh Tin lành Việt Nam (miền Bắc), cho biết họ gặp nhiều khó khăn hơn trong việc sinh hoạt tập trung ở một số tỉnh, bao gồm các tỉnh Quảng Bình, Bắc Giang, Bắc Ninh, Hà Giang và Hòa Bình".

Trong khi : "Các nhóm khác đang làm thủ tục xin đăng ký chính thức, bao gồm Hội thánh Tin lành Trưởng lão liên hiệp và Liên hữu Tin Lành Baptist Việt Nam, cũng cho biết họ gặp khó khăn trong sinh hoạt tập trung ở một số tỉnh. Thành viên các nhóm tôn giáo nói rằng một số chính quyền địa phương và cấp tỉnh sử dụng hệ thống các quy định pháp lý của địa phương và trung ương để trì hoãn, phủ nhận tính hợp pháp và trấn áp hoạt động tôn giáo của các nhóm chống lại sự quản lý chặt chẽ của chính phủ về cơ cấu lãnh đạo, chương trình đào tạo, các cuộc hội họp và các hoạt động khác của họ".

Nhà nước phản ứng

Để phản bác chỉ trích của Bộ Ngoại giao Mỹ và các tôn giáo, Bộ Ngoại giao Việt Nam đã phê bình báo cáo "vẫn còn một số đánh giá không khách quan, dựa trên những thông tin sai lệch về Việt Nam" (Tin Bộ Ngoại giao, ngày 4/7/2019).

tongiao2

Người phát ngôn Lê Thị Thu Hằng nói : "Chính sách nhất quán của Nhà nước Việt Nam là tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo và tự do không tín ngưỡng, tôn giáo của công dân".

Bà Hằng khoe với báo chí ở Hà Nội : "95% dân số Việt Nam có đời sống tín ngưỡng, trong đó trên 24,3 triệu người là tín đồ của các tôn giáo khác nhau, chiếm 27% dân số ; gần 53 ngàn chức sắc, 134 ngàn chức việc, 28 ngàn cơ sở thờ tự".

Bà còn nói : "Việt Nam sẵn sàng hợp tác và đối thoại với Hoa Kỳ trong vấn đề này để thu hẹp khác biệt, thúc đẩy hiểu biết lẫn nhau, vì lợi ích nhân dân hai nước".

Trước đó, vào ngày 29/4/2019, Ủy hội Quốc tế Hoa Kỳ về Tự do tôn giáo Thế giới cũng đã công bố báo cáo tự do tôn giáo, đánh giá Việt Nam vẫn là một nước thiếu tự do tôn giáo và cần phải được đưa trở lại danh sách các nước cần quan tâm đặc biệt về tự do tôn giáo CPC (
Country of Particular Concern) . Nên biết, nếu bị cho vào CPC, Việt Nam sẽ bị trừng phạt về kinh tế, kể cả bị ngăn cấm không được hưởng quy chế ưu đãi của Ngân hàng Thế giới (World Bank) và Quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF, International Money Fund).

Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã từng đưa Việt Nam vào CPC trước khi rút Việt Nam khỏi danh sách vào năm 2006, vì Hà Nội đã điều chỉnh chính sách.

Cái loa quân đội

Phụ họa với Bộ Ngoại giao Việt Nam, báo Quân đội nhân dân viết : "Thực tế hoạt động của các tôn giáo ở Việt Nam hiện nay cho thấy rõ ràng chính sách nhất quán và đúng đắn của Đảng, Nhà nước Việt Nam là : Tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của các công dân ; các tôn giáo đều bình đẳng trước pháp luật. Tuy nhiên, cũng như các nước khác, Việt Nam không chấp nhận việc lợi dụng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo để phá hoại hòa bình, độc lập, thống nhất đất nước hay kích động bạo lực, chia rẽ nhân dân, chia rẽ các dân tộc, tôn giáo, gây rối trật tự công cộng, xâm hại đến tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự và tài sản của người khác, cản trở việc thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân" (Quân đội nhân dân, ngày 30/11/2020).

Việt như thế rõ ràng báo Quân đội nhân dân đã vu khống các tôn giáo, nhất là các tôn giáo không chịu để cho Nhà nước kiểm soát hay gây khó khăn cho tín đồ. Cần nói rõ không có bất cứ tôn giáo nào ở Việt Nam đã "phá hoại hòa bình, độc lập, thống nhất đất nước hay kích động bạo lực, chia rẽ nhân dân, chia rẽ các dân tộc, tôn giáo, gây rối trật tự công cộng, xâm hại đến tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự và tài sản của người khác", vì những việc làm này đi ngược lại với tín lý của mỗi tôn giáo.

Bằng chứng chỉ có nhà nước đã chủ động chống các tôn giáo khi các nhà lãnh đạo tôn giáo lên tiếng hay có hành động chống đàn áp của Nhà nước. Nhà nước đã phạt tù, biệt cư, hay quản chế nhiều tu sĩ thuộc các tôn giáo từ thập niên 1970 đến nay.

Những tu sĩ Phật giáo bị tù nổi tiếng như 2 tăng thống Thích Huyền Quang và Thích Quảng Độ, học giả Thích Tuệ Sỹ ; 2 linh mục Nguyễn Văn Lý và Phan Văn Lợi của Công giáo ; và một số mục sư Tin lành, tu sĩ của Cao Đài, Hòa Hảo, hay các lãnh đạo tôn giáo của đồng bào các sắc tộc bị khống chế, gây khó khăn khi hành đạo là những nhân chứng sống của chính sách đàn áp tôn giáo của chính quyền cộng sản Việt Nam.

Từ Ấn Quang đến Formosa

Tiêu biểu cho chính sách đàn áp không chối cãi được là Đảng đã bức tử Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất (Phật giáo Ấn Quang), từ sau ngày 30/4/1975, cho đến ngày Đức Đệ ngũ Tăng thống Thích Quảng Độ qua đời ngày 22/2/2020.

Lý do Giáo hội này bị cho vào sổ đen, bị kiểm soát và bị ngăn cấm hoạt động vì các tu sĩ lãnh đạo nhất quyết không giải thể để gia nhập tổ chức Giáo hội Phật giáo Việt Nam của Nhà nước.

Đối với Giáo hội Công giáo, tuy chỉ có trên 7 triệu tín đồ trong tổng số ngót 100 triệu dân, nhưng vì có liên hệ trực thuộc với Tòa thánh Vatican, lãnh đạo bởi vị Giáo hoàng, nên có ảnh hưởng lớn trong các sinh hoạt đạo và đời.

Vì vậy, khi xảy ra biến cố công ty Formosa Hà Tĩnh xả chất thải hóa học bất hợp pháp làm chết cá, hủy hoại môi trường sinh thái biển trên diện tích rộng dọc bờ biển 4 tỉnh miền Trung, từ tháng 4 năm 2016, thì Giám mục địa phận Vinh, khi ấy là Nguyễn Thái Hợp đã đứng lên tranh đấu đòi Formosa phải bồi thường đầy đủ cho dân. Hoạt động quốc tế nổi bật nhất của Ngài là khi ông đơn phương vận động quốc tế kiện Công ty Formosa Đài Loan để đòi công lý cho dân 4 tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên Huế. Về sau có thêm Nghệ An vì chất độc đã lan tới phá hủy sinh thái làm nhiều gia đình làm nghề nước mắm lâm cảnh đói nghèo.

tongiao3

Giám mục Phaolo Nguyễn Thái Hợp tại đại bản doanh của Formosa ở Đài Loan để bày tỏ thái độ thay mặt cho người dân Việt (03/08/2017). Courtesy of Pham Quang Long FB

Phái đoàn của Giám mục Nguyễn Thái Hợp đã sang tận Đài Loan điều tra và đi Châu Âu và Hoa Kỳ vận động chống Formosa, trong khi phía Nhà nước Việt Nam không hề có hành động buộc tội Formosa. Chủ sơ hữu của Formosa Hà Tĩnh, có tên chính thức là Công ty trách nhiệm hữu hạn gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh (Formosa Ha Tinh Steel Corporation - FHS), chi nhánh của Tập đoàn nhựa Formosa, Đài Loan đã bồi thường 500 triệu đô la, một khoản tiền nhỏ nhoi như muối bỏ biển so với thiệt hại lâu dài của dân.

Tuy nhiên những thiệt hại vô lường của hàng triệu dân miền Trung đã không được Nhà nước hỗ trợ đòi Formosa đền bù thêm cho dân. Ngược lại, Đảng cộng sản Việt Nam đã có nhiều hành động bất hợp tác với nhóm Giám mục Nguyễn Thái Hợp, vì Formosa Hà Tĩnh là chi nhánh của Tập đoàn Nhựa Formosa Đài Loan được Nhà nước Việt Nam dành cho nhiều đặc quyền mà những công ty Việt Nam và nước ngoài khác không có.

Nhà nước cộng sản Việt Nam cũng không muốn các nhà khoa học và chuyên gia nước ngoài vào Việt Nam điều tra thảm họa môi trường do Formosa gây ra. Ngược lại chỉ sau một ít cuộc điều tra và thử nghiệm nước, bởi các chuyên gia trong nước, theo tiêu chuẩn an toàn của Việt Nam nhưng chưa hề được quốc tế công nhận, Chính phủ đã vội vã tuyên bố "nước biển an toàn".

Tuy nhiên, người dân không tin và vẫn sợ đi đánh bắt hay ăn hải sản trong một thời gian dài. Nhiều nơi, phần đông cư dân công giáo thuộc Giáo phận Vinh đã biểu tình đòi Formosa bồi thường nhiều hơn, kể cả cho những nạn nhận phụ thuộc vào nghề biển như buôn bán, chuyển vận, v.v.

Nhưng Nhà nước lại coi những cuộc biểu tình hay mít tinh hòa bình và công chính này là nhằm chống Đảng, chống Nhà nước do các thế lực thù địch xúi bẩy. Công an và lực lượng an ninh, dân phòng đã được nhà nước sử dụng chống các cuộc tập hợp biểu tình, hội thảo đòi công lý.

Bằng chứng đã được Bách khoa Toàn thư mở (Wikipedia) ghi lại : "Ngày 13 tháng 5 năm 2016, Giám mục Nguyễn Thái Hợp viết thư chung nói về tình trạng cá chết bất thường tại miền Trung, trong đó kêu gọi người Công giáo có trách nhiệm với quê hương, đất nước và các thế hệ tương lai bằng các hành động thiết thực như : không phá hoại môi trường, không sản xuất thực phẩm, nên chôn cất, không trao đổi, giao dịch cá chết, hợp tác tìm ra thủ phạm vụ việc, giúp đỡ những nạn nhân đang lâm cảnh khó khăn... Thư này cũng cho rằng các nhà chức trách đã tránh né công bố nguyên nhân và thủ phạm hơn một tháng".

Phản ứng trước "thư chung", đài Truyền hình Việt Nam (VTV), theo Wikipedia, đã : "Đánh giá thư chung của Giám mục Nguyễn Thái Hợp : "Giám mục Vinh đã ra bản Thư Chung diễn tả sự việc một cách thiếu khách quan, thổi phồng gây hoang mang và dùng những lời lẽ kích động giáo dân". 

Và theo nhận định của VTV, Thư Chung của Giám mục Phaolô Nguyễn Thái Hợp là một trong những "Bình luận mang tính quy kết, suy đoán một chiều về nguyên nhân sự cố, dẫn dắt dư luận theo hướng nguyên nhân đã rõ, chính quyền đang tìm cách bao che. Đây là thủ đoạn hướng lái dư luận biến sự cố ngoài ý muốn trở thành cái cớ chống phá, công kích chính quyền…".

Vào ngày 22/12/2018, Tòa thánh Vatican tách Giáo phận Vinh làm hai, thành lập Địa phận mới tại Hà Tĩnh và bổ nhiệm Giám mục Nguyễn Thái Hợp làm Giám mục tiên khởi. Cho đến nay, sau 5 năm tranh đấu, vụ kiện Formosa vẫn chưa có kết quả như trông đợi vì thiếu hợp tác của Nhà nước Việt Nam.

Do đó, vụ Formosa Hà Tĩnh là một bằng chứng khác cho thấy Nhà nước đã không đứng về phía dân để giúp đòi Formosa bồi thường. Trong trường hợp này, đa phần nạn nhân là con chiên của hai Giáo phận Vinh và Hà Tĩnh.

Trong thời gian thảm họa, tất cả báo, đài nhà nước, do Tuyên giáo chỉ đạo cũng không dám điều tra, viết bài bênh vực quyền lợi cho dân. Ngược lại báo, đài địa phương, đặc biệt của Công an Nghệ An, và tại các địa bàn bị ô nhiễm, đã chỉ trích các cuộc đấu tranh đòi Formosa bồi thường công bằng do các linh mục Công giáo chủ động là gây rối, làm xáo trộn đời sống của người dân.

Khoe cái mã ngoài

Trong thời gian có khủng hoảng Formosa, việc hành đạo của nhiều giáo dân đã bị ảnh hưởng do hậu quả của thảm họa môi trường gây ra. Nhiều bà con ở xa nơi thờ phượng đã bị sa sút kinh tế và không có phương tiện đi lễ, tập hợp đọc kinh như khi chưa xẩy ra vụ Formosa.

tongiao4

Đại diện Hội đồng Liên tôn Mỹ gốc Việt gặp phái đoàn Bộ Ngoại giao Mỹ tại Santa Ana, California, ngày 26/03/2019 để trình bày hiện trạng sinh hoạt tôn giáo ở Việt Nam và yêu cầu Hoa Kỳ giúp đòi tự do tôn giáo và nhân quyền cho Việt Nam

Vậy mà báo Quân đội nhân dân vẫn muối mặt để khoe : "Đời sống tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt Nam hiện nay khá sôi động, đa dạng với nhiều hình thức sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo khác nhau, nhiều tổ chức tôn giáo và mô hình tổ chức tôn giáo… Cụ thể, chức sắc và tín đồ thuộc các tôn giáo đều được tự do sinh hoạt, tự do thực hành các lễ nghi tôn giáo, biểu hiện đức tin, được tạo điều kiện tốt nhất để mở mang cơ sở vật chất, tu sửa nơi thờ tự và mở mang, phát triển quan hệ giao lưu quốc tế... Số lượng tín đồ và các hoạt động tôn giáo tại Việt Nam cũng không ngừng gia tăng trong những năm gần đây" (Quân đội nhân dân, ngày 30/11/2020).

Bài viết tiếp tục phản bác những cáo buộc Việt Nam không có tự do tôn giáo của các chính phủ phương Tây và của các tổ chức tôn giáo quốc tế. Báo Quân đội nhân dân nói rằng : "Trong các báo cáo tự do tôn giáo của một số nước lại đề cập đến Việt Nam với những thông tin sai lệch, vu cáo Việt Nam đàn áp tôn giáo, vi phạm quyền "tự do tôn giáo" của người dân. Họ cho rằng Chính phủ Việt Nam vẫn tiếp tục hạn chế các hoạt động có tổ chức của nhiều tôn giáo, thậm chí có hành động đàn áp một số tín đồ tôn giáo. Bên cạnh đó, còn một bộ phận nhỏ chức sắc, tín đồ của một số tôn giáo cho rằng họ không được hưởng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo ; rêu rao rằng ở Việt Nam không có tự do tôn giáo, Nhà nước Việt Nam xâm phạm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của công dân, can thiệp thô bạo vào công việc nội bộ của giáo hội"…

Báo của Bộ Quốc phòng Việt Nam kết luận : "Thực chất đây không chỉ là những nhận thức sai lệch, mà xuất phát từ âm mưu, mục đích chính trị, nhằm lợi dụng vấn đề tự do tôn giáo để chống phá Đảng, Nhà nước ta và chính quyền các cấp… Ở Việt Nam hoàn toàn không có cái gọi là đàn áp tôn giáo. Những luận điệu xuyên tạc, vu cáo chỉ là chiêu trò mà các thế lực thù địch lợi dụng, sử dụng để nhằm phục vụ âm mưu chống phá Đảng và Nhà nước Việt Nam".

Vậy đâu là sự thật ?

Trước hết, theo Hội đồng Liên tôn trong nước thì "Tình trạng đàn áp tôn giáo tại Việt Nam gia tăng nghiêm trọng".

tongiao5

Đại diện Hội đồng Liên tôn Việt Nam gặp Tổng Lãnh sự Canada và Hoa Kỳ tại chùa Giác Hoa ở quận Bình Thạnh, Sài Gòn ngày 19/03/2018

Hội đồng này, gồm đại diện của Giáo hội Phật giáo Việt Nam thống nhất (khuynh hướng Ấn Quang), Phật giáo Hòa hảo thuần túy, Cao Đài chân truyền, Tin lành và Công giáo, đã đưa ra 5 điểm Tuyên cáo, hồi tháng 01 năm 2020, về tình hình tôn giáo như sau :

1. Đòi hỏi Đảng cộng sản Việt Nam phải tôn trọng các quyền tự do căn bản của người dân, đặc biệt là các quyền tự do tôn giáo, tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do lập hội ; phải trả tự do ngay lập tức tất cả tù nhân lương tâm hiện đang bị giam giữ bất công hoặc bị quản chế một cách phi lý.

2. Đòi hỏi Đảng cộng sản Việt Nam phải trả lại quyền cai trị đất nước cho toàn dân bằng một cuộc bầu cử thật sự tự do, dân chủ và công bằng được quốc tế giám sát.

3. Kêu gọi các đảng viên, cán bộ Cộng Sản hãy thức tỉnh vì vận mệnh của Đất Nước, hãy đứng về phía Nhân Dân.

4. Kêu gọi đồng Bào trong và ngoài nước liên kết chặt chẽ tạo thành sức mạnh tổng hợp nhằm tranh đấu cho một chế độ dân chủ tự do, phồn vinh an lạc, bảo vệ được sự vẹn toàn lãnh thổ của Tổ quốc.

5. Thỉnh cầu công luận quốc tế và chính phủ các nước tự do dân chủ trên thế giới hỗ trợ cuộc đấu tranh đầy chính nghĩa của dân tộc Việt Nam.

Trong khi đó, Hội dồng Liên tôn Việt Nam hải ngoại cũng đã cực lực lên án : "Nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam đã thi hành chính sách nhằm triệt hạ các tôn giáo, liên tục bắt nhiều cấp lãnh đạo của các tôn giáo từ trung ương đến các địa phương đi tù, khiến hàng ngàn người chết thảm. Nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam đã chiếm đoạt hầu hết các cơ sở tôn giáo cho đến nay vẫn chưa hoàn trả. Các tài liệu giáo lý của các tôn giáo bị cấm phổ biến và ngăn cấm tổ chức các sinh hoạt lễ đạo. Tình trạng các tôn giáo tại Việt Nam vẫn liên tục bị đàn áp trong nhiều thập niên qua".

Quyết nghị tố cáo : "Nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam cho các cán bộ đảng viên len lỏi và xâm nhập vào các tôn giáo, bắt tay với những tín đồ phản đạo để thành lập ra những giáo hội quốc doanh được nhà nước công nhận và sinh hoạt dưới sự điều khiển của nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam. Sau khi kế hoạch đảng hóa các tôn giáo hoàn tất, nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam chỉ cho phép các tôn giáo quốc doanh hoạt động trở lại".

Cuối cùng, Hội động kết luận : "Với bản chất vô thần độc tài đảng trị của cộng sản Việt Nam họ tăng cường việc đàn áp các tôn giáo, đánh đập bắt giam các nhà yêu nước, các nhà báo dám nói lên sự thật, đặc biệt họ nhắm vào tổ chức tôn giáo nào không chịu tham gia vào tổ chức tôn giáo quốc doanh do họ điều khiển" (theo Quyết nghị ngày 26/6/2020).

Sáu tổ chức tôn giáo ký tên bản Quyết nghị gồm :

- Cao Đài : Chánh trị sự Hà Vũ Băng, Hiền tài dự phòng Ngô Thiện Đức

- Công Giáo : Linh mục Mai Khải Hoàn, Linh mục Trần Công Nghị, Linh mục Phạm Ngọc Hùng

- Phật Giáo : Hòa thượng Thích Minh Nguyện, Hòa thượng Thích Chơn Thành, Hòa thượng Thích Minh Tuyên

- Chính Thống Giáo : Giáo sĩ J. Mai Biên

- Phật Giáo Hòa Hảo : Giáo sư Nguyễn Thanh Giàu, Đồng đạo Trang Văn Mến

- Tin Lành : Mục sư Matthew Lê Minh, Mục sư David Đoàn, Mục sư Nguyễn Minh Quang

Người bị quản chế lên tiếng

Để biết thêm những mánh lới đàn áp tôn giáo của nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam, người viết bài này (Phạm Trần) đã phỏng vấn riêng một cấp lãnh đạo tôn giáo đang bị quản chế và ông đã được thông tin về những giả tạo có tự do tôn giáo ở Việt Nam, như sau :

1. Nếu hiểu tự do tôn giáo là quyền được xây dựng nơi thờ phượng, tổ chức lễ hội và chức sắc tôn giáo được đi ra nước ngoài (hội họp, thăm viếng, học hành...) thì quả thật ở Việt Nam đang có thứ tự do tôn giáo đó. Nhưng có điều kiện : thứ tự do đó chỉ dành cho những tôn giáo, cộng đồng tôn giáo và chức sắc tôn giáo không có vấn đề với Nhà nước (tức là chưa bao giờ lên tiếng mạnh mẽ cho dân chủ, nhân quyền và cho tự do tôn giáo đích thật...). Nhiều cha Dòng Chúa Cứu Thế trước đây bị cấm xuất ngoại chẳng hạn, hoặc một số chức sắc có thành tích đấu tranh ở hải ngoại bị cấm nhập cảnh Việt Nam.

2. Nếu hiểu tự do tôn giáo là tôn giáo đúng với bản chất của mình là nhà giáo dục lương tâm xã hội, là tiếng nói của công lý và sự thật, thì :

a. phải hoàn toàn độc lập trong việc tổ chức cộng đồng mình (ví dụ đào tạo, bầu bán, chọn lựa, sai phái, đặt để chức sắc của mình, phân định ranh giới hoạt động của mình - như bên Công giáo là lập Giáo phận - mà không bị Nhà nước can thiệp, bị nhà nước kiểm soát và phải xin phép, trong thực tế, linh mục nào được chọn làm giám mục thì phải có sự đồng ý của thủ tướng, còn chủng sinh nào được chọn làm linh mục thì Giám mục phải báo cáo trước với nhà cầm quyền tỉnh) ;

b. phải được tự do rao truyền giáo lý một cách công khai, trên các phương tiện truyền thông xã hội (ví dụ báo giấy, truyền thanh, truyền hình, thậm chí trên các kênh của Nhà nước - vì các kênh này xây dựng được nhờ tiền đóng thuế của người dân, trong đó có các tín đồ - hay trên internet (mà không bị nhà nước dựng tường lửa) hay qua sách vở (có nhà in, nhà xuất bản riêng) ;

c. phải được tự do lập trường tư để dạy giới trẻ từ mẫu giáo đến đại học (y như trước năm 1975 thời Việt Nam Cộng Hòa) và trong các trường tư đó, có thể dạy giáo lý của tôn giáo mình (thực tế tại Việt Nam lúc này là các tôn giáo chỉ được mở trường mẫu giáo) ;

d. các giáo dân/tín đồ (không phải chức sắc) có quyền tham gia chính quyền ở mọi cấp bậc lãnh đạo (thực tế hiện nay, chỉ có đảng viên cộng sản nằm trong bộ máy cai trị).

e. phải có quyền sở hữu đất đai để xây cất các cơ sở tôn giáo của mình (trong thực tế, mọi người dân và mọi tập thể, kể cả tập thể tôn giáo, chỉ có quyền sử dụng đất mà thôi).

Vị lãnh đạo tôn giáo này kết luận : "Nếu hiểu tự do tôn giáo là như thế (y như tại các nước dân chủ, văn minh) thì hiện giờ không có tự do tôn giáo tại Việt Nam".

Đó là tất cả sự thật về điều được gọi là "có tự do tôn giáo ở Việt Nam". Vì chỉ có người trong cuộc mới biết trong chăn có rận hay không.

Do đó tất cả những gì mà Nhà nước hay báo đài của Đảng khoe ở Việt Nam có tự do mọi thứ thì phải hiểu tự do không phải là thứ cho không, dù Hiến pháp đã quy định : "các quyền con người, quyền công dân về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật" (khoản 1, Điều 14).

Bẫy của tự do mà các tôn giáo và tín đồ phải trả là sợi dây thòng lọng mang tên "pháp luật" của điều này. Nó cho phép Nhà nước có quyền cướp quyền dân mà không bị lên án vi phạm Hiến pháp.

Phạm Trần

(23/02/2021)

Published in Diễn đàn

Việt Nam phản ứng báo cáo tự do tôn giáo của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ (RFA, 12/06/2020)

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Thị Thu Hằng ngày 11/6 khi trả lời câu hỏi của báo giới liên quan đến phản ứng của Việt Nam đối với Báo cáo Tự do Tôn giáo Quốc tế của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ 2019 nói rằng chính sách nhất quán của Hà Nội là tôn trọng và bảo đảm quyền tôn giáo, tín ngưỡng của công dân. Cho biết thêm điều này được nêu rõ trong Hiến pháp và hệ thống pháp luật Việt Nam cũng như được bảo đảm trong thực tế.

tongiao1

Đại diện Hội đồng Liên Tôn Việt Nam vào sáng ngày 18/9/2019 có cuộc gặp với Đoàn Ủy ban Tự do Tôn giáo Quốc tế của Hoa Kỳ (USCIRF) tại Chùa Giác Hoa, Sài Gòn. Courtesy FB Linh mục Paul Lộc

Báo trong nước trích phát biểu của bà Lê Thị Thu Hằng nói trong cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Ngoại giao ở Hà Nội. Theo đó bà Lê Thị thu Hằng nhấn mạnh rằng trong báo cáo về tình hình tôn giáo của Hoa Kỳ ở Việt Nam vẫn còn thông tin không chính xác và chưa được xác minh.

Theo lời phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Việt Nam, chính phủ Hà Nội đã liên tục nỗ lực để hoàn thiện hệ thống pháp luật và chính sách về tôn giáo và tín ngưỡng, bao gồm phê duyệt Luật Tín ngưỡng và Tôn giáo cũng như các nghị định hướng dẫn thực hiện.

Bà Lê Thị Thu Hằng cho biết Việt Nam hiện có 43 tổ chức của 16 tôn giáo được công nhận và chứng nhận, với 55.000 chức sắc, 26 triệu tín đồ, hoặc 27% dân số quốc gia, 29.000 nơi thờ cúng và hơn 8.000 lễ hội tôn giáo hàng năm.

Bà Hằng nói thêm rằng nhiều sự kiện tôn giáo quốc tế lớn đã được tổ chức ở dải đất chữ S, điển hình như kỷ niệm 500 năm Cải chánh đạo Tin lành, Ngày Vesak của Liên Hợp Quốc vào tháng 5 năm 2019 và Tổng hội dòng Đa Minh thế giới 2019.

Vẫn theo lời bà, Việt Nam tiếp tục duy trì và sẵn sàng tăng cường hợp tác, thảo luận với Mỹ về các vấn đề quan tâm chung với tinh thần thẳng thắn, cởi mở và tôn trọng lẫn nhau thông qua các khuôn khổ đối thoại song phương, bao gồm cả đối thoại nhân quyền hàng năm. Từ đó góp phần thúc đẩy toàn diện Quan hệ đối tác giữa hai nước.

******************

Chính sách nhất quán của Việt Nam về tự do tôn giáo, tín ngưỡng (baochinhphu.vn, 11/06/2020)

Chính sách nhất quán của Việt Nam là tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo và tự do không tín ngưỡng, tôn giáo của công dân.

tongiao2

Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng - Ảnh minh họa

Ngày 11/6, tại họp báo thường kỳ của Bộ Ngoại giao, trả lời câu hỏi của phóng viên đề nghị cho biết phản ứng của Việt Nam trước Báo cáo tự do tôn giáo quốc tế 2019 vừa được Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ công bố, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng nêu rõ : Như đã nhiều lần khẳng định, chính sách nhất quán của Việt Nam là tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo và tự do không tín ngưỡng, tôn giáo của công dân. Điều này được thể hiện rõ trong Hiến pháp, hệ thống pháp luật của Việt Nam và được đảm bảo, tôn trọng trên thực tế.

Thời gian vừa qua, Việt Nam không ngừng nỗ lực hoàn thiện hệ thống pháp luật về tôn giáo, chính sách tín ngưỡng, trong đó có việc thông qua Luật Tín ngưỡng, tôn giáo và các nghị định hướng dẫn thi hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo.

Hiện nay, Việt Nam có 43 tổ chức thuộc 16 tôn giáo được công nhận và cấp đăng ký hoạt động với 55.000 chức sắc, 145.000 chức việc, 29.000 cơ sở thờ tự. 95% dân số Việt Nam có đời sống tín ngưỡng, tôn giáo, trong đó có 26 triệu tín đồ, chiếm 27% dân số cả nước. Việt Nam có hơn 8.000 lễ hội tín ngưỡng, tôn giáo hằng năm, thu hút sự tham gia đông đảo của các tín đồ và quần chúng nhân dân.

Đặc biệt, nhiều hoạt động tôn giáo quốc tế lớn được tổ chức thành công ở Việt Nam, trong đó có các sự kiện Kỷ niệm 500 năm cải chánh đạo Tin lành (năm 2017), Đại lễ Phật đản Liên Hợp Quốc Vesak (năm 2019), Tổng hội dòng Đa Minh thế giới (năm 2019)… Những nỗ lực này của Việt Nam được cộng đồng quốc tế ghi nhận và đánh giá cao.

“Chúng tôi ghi nhận Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã đề cập những thành tựu và tiến triển của Việt Nam trong việc đảm bảo và thúc đẩy đời sống tôn giáo, tín ngưỡng tại Việt Nam. Tuy nhiên, Báo cáo tự do tôn giáo quốc tế năm 2019 của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ vẫn có những thông tin thiếu khách quan, không chính xác và chưa được kiểm chứng về tình hình Việt Nam”, bà Hằng khẳng định.

Việt Nam tiếp tục duy trì và sẵn sàng tăng cường hợp tác, trao đổi với phía Hoa Kỳ về các vấn đề cùng quan tâm trên tinh thần thẳng thắn, cởi mở và tôn trọng lẫn nhau thông qua các khuôn khổ đối thoại song phương, trong đó có đối thoại nhân quyền thường niên, qua đó đóng góp vào việc thúc đẩy quan hệ Đối tác toàn diện giữa hai nước.

Thùy Dung

********************

Báo cáo tự do tôn giáo 2020 của Hoa Kỳ 'thiếu khách quan' và 'sai lệch' về Việt Nam (baoquocte.vn, 08/05/2020)

Báo cáo Tình hình tự do tôn giáo thế giới 2020 vẫn còn một số nội dung thiếu khách quan và trích dẫn những thông tin sai lệch, chưa được kiểm chứng về Việt Nam.

tongiao3

Bà Lê Thị Thu Hằng, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao.

Ngày 8/5, trả lời câu hỏi của phóng viên về phản ứng của Việt Nam trước Báo cáo Tình hình tự do tôn giáo thế giới 2020 của Ủy ban Hoa Kỳ về tự do tôn giáo quốc tế (USCIRF), Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Thị Thu Hằng nêu rõ:

“Nhà nước Việt Nam luôn tôn trọng và thực hiện nhất quán chính sách bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, quyền theo hoặc không theo tôn giáo của người dân, đảm bảo sự bình đằng, không phân biệt đối xử vì lý do tôn giáo, tín ngưỡng, bảo hộ hoạt động của các tổ chức tôn giáo bằng pháp luật.

Hiện nay, Việt Nam có 43 tổ chức thuộc 16 tôn giáo được công nhận và cấp đăng ký hoạt động với 55 ngàn chức sắc, 145 ngàn chức việc, 29 ngàn cơ sở thờ tự; 95% dân số có đời sống tín ngưỡng, tôn giáo, trong đó có 26 triệu tín đồ, chiếm 27% dân số cả nước. Việt Nam có đời sống sinh hoạt tôn giáo phong phú với hơn 8 ngàn lễ hội tín ngưỡng, tôn giáo hàng năm, thu hút sự tham gia đông đảo của các tín đồ và quần chúng nhân dân.

Nhà nước Việt Nam cũng tạo điều kiện thuận lợi cho các cá nhân, tổ chức tôn giáo tiến hành giao lưu, hợp tác quốc tế. Nhiều hoạt động tôn giáo quốc tế lớn được tổ chức thành công ở Việt Nam, trong đó có các sự kiện kỷ niệm 500 năm Cải chánh đạo Tin lành (năm 2017), Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc Vesak (năm 2019), Tổng hội dòng Đa Minh thế giới (năm 2019)…

Chúng tôi ghi nhận việc Báo cáo Tình hình tự do tôn giáo thế giới 2020 của Ủy ban Hoa Kỳ về tự do tôn giáo quốc tế đã đề cập những nỗ lực và tiến triển tích cực trong việc đảm bảo và thúc đẩy đời sống tôn giáo, tín ngưỡng của Việt Nam. Tuy nhiên, báo cáo vẫn còn một số nội dung thiếu khách quan và trích dẫn những thông tin sai lệch, chưa được kiểm chứng về Việt Nam. Việt Nam sẵn sàng trao đổi với Hoa Kỳ về các vấn đề hai bên cùng quan tâm trên tinh thần thẳng thắn, cởi mở và tôn trọng lẫn nhau, đóng góp vào việc thúc đẩy quan hệ đối tác toàn diện giữa hai nước”.

Bảo Chi

Published in Việt Nam

Việc trả tự do ngay lập tức và vô điều kiện cho ông Nguyễn Bắc Truyển là điều cần thiết để chứng minh cam kết về tự do tôn giáo mà chính phủ Việt Nam đã hứa hẹn.

tongiao2

Bà Bùi Thị Kim Phượng và ông Nguyễn Bắc Truyển - Ảnh minh họa

Tháng Ba 2019, bà Bùi Thị Kim Phượng, một tín đồ Phật giáo Hòa hảo Việt Nam, sửa soạn lên máy bay sang Hoa Kỳ để tham dự một loạt những buổi họp về tình trạng nhân quyền và tự do tôn giáo ngày càng tồi tệ ở Việt Nam. Nhưng bà Phượng bị nhân viên an ninh ở sân bay Tân Sơn Nhất chặn lại và buộc phải quay về. Tội của bà là : kết hôn với Nguyễn Bắc Truyển, một tù nhân lương tâm và người hoạt động cho tự do tôn giáo nổi bật.

Nguyễn Bắc Truyển thành lập hội Ái hữu Cựu Tù nhân Chính trị và Tôn giáo, một tổ chức chuyên giúp đỡ các tù nhân lương tâm và gia đình. Trong nhiều năm, ông Truyển đã tư vấn và vận động, chủ yếu cho các đồng đạo Phật giáo Hòa hảo. Thế nhưng vào tháng 7 năm 2017, ông đã bị chính quyền Việt Nam bắt cóc. Chín tháng sau, ông bị xét xử với cáo buộc "hoạt động nhằm lật đổ chính quyền". Sau phiên tòa diễn ra chỉ trong chưa đầy một ngày, ông Truyển đã bị kết án 11 năm tù.

Thông qua Dự án Bảo vệ Tự do của Ủy hội Nhân quyền Tom Lantos của Quốc hội và Dự án Tù nhân Lương tâm & Tôn giáo của Ủy hội Hoa Kỳ về Tự do Tôn giáo Quốc tế (United States Commission on International Religious Freedom - USCIRF), chúng tôi đang vận động cho việc trả tự do cho ông Truyển.

tongiao1

USCIRF đang vận động cho việc trả tự do cho ông Truyển.

Bản án của ông Nguyễn Bắc Truyển đánh dấu một giai đoạn đáng lo ngại cho tự do tôn giáo ở Việt Nam. Số tù nhân lương tâm ở Việt Nam đã tăng mạnh trong những năm gần đây. Nhà cầm quyền được cho là đang trả thù các Kitô hữu người H’mông và người Thượng vì họ không chịu từ bỏ tôn giáo của họ. Tín đồ Phật giáo Hòa hảo độc lập, Cao Đài và Phật tử Khmer Krom bị đe dọa, quấy nhiễu và tấn công khi tham dự các nghi lễ tôn giáo. Luật Tín ngưỡng và Tôn giáo năm 2016 đã áp đặt những trở ngại quan liêu đáng kể trong việc thiết lập những cơ sở thờ phượng mới và yêu cầu tất cả các nhóm tôn giáo phải đăng ký với chính phủ, và còn những điều kiện khác ; nhiều người đã từ chối tuân thủ những ràng buộc này vì lo lắng cho sự độc lập của họ.

Chúng tôi thừa nhận rằng chính phủ Việt Nam đã đạt được một số tiến bộ trong năm qua. Các tổ chức tôn giáo có đăng ký đã được phép tổ chức những lễ hội lớn ở nơi công cộng. Những cuộc tấn công của các nhóm có liên quan với nhà nước đối với các cộng đồng Công giáo có vẻ như đã giảm so với những năm trước. Nhà nước đã điều tra sự lạm dụng các quan chức địa phương trong việc chống lại cộng đồng tôn giáo.

Thế nhưng, việc ông Truyển vẫn còn đang tiếp tục bị giam giữ - trong tình trạng sức khỏe ngày càng xấu đi và với những hạn chế nghiêm trọng, hà khắc đối với việc thăm nuôi và nhận thực phẩm và vật tư y tế - là trái với những quyền con người cơ bản về tự do thờ phượng. Việc trả tự do ngay lập tức và vô điều kiện cho ông Nguyễn Bắc Truyển là điều cần thiết để chứng minh cam kết về tự do tôn giáo mà chính phủ Việt Nam đã hứa hẹn.

Nếu như chính phủ Việt Nam không trả tự do cho ông Truyển và có những hành động để ngăn chặn các hành vi vi phạm tự do tôn giáo đang diễn ra, chúng tôi mạnh mẽ đề nghị Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ chỉ định Việt Nam một Quốc gia cần quan tâm đặc biệt theo Đạo luật Tự do Tôn giáo Quốc tế năm 1998. Ngoài ra, Bộ Ngoại giao và USAID nên cung cấp kinh phí cho các chương trình tại Việt Nam nhằm giáo dục các giới chức địa phương về tầm quan trọng của tự do tôn giáo. Sau cùng, chúng tôi kêu gọi tất cả các giới chức chính phủ Hoa Kỳ, bao gồm các thành viên của Quốc hội, liên tục nêu mối quan tâm về tự do tôn giáo trong các cuộc họp với quan chức Việt Nam.

Kể từ khi quan hệ ngoại giao giữa Hoa Kỳ và Việt Nam được khôi phục, mối quan hệ giữa hai nước ngày càng trở nên sâu sắc trong 25 năm qua. Những vi phạm liên tục về tự do tôn giáo và việc giam giữ ông Nguyễn Bắc Truyển đang gây trở ngại cho một mối quan hệ thậm chí còn gần gũi hơn. Trả tự do cho ông ông Nguyễn Bắc Truyển là một mục tiêu quan trọng cho con đường hướng về phía trước.

Anurima Bhargava, Harley Rouda

Nguyên tác : The rising cost of religious freedom in Vietnam, The Hill, 24/04/2020

Nguồn : VNTB, 27/04/2020

-------------------

Anurima Bhargava là ủy viên của Ủy ban Tự do Tôn giáo Quốc tế Hoa Kỳ.

Harley Rouda là Dân biểu đại diện cho Quận 48 của California.

Published in Diễn đàn

Chính phủ Hà Nội tuyên bố với thế giới rằng quyền tự do tín ngưỡng- tôn giáo của người dân luôn được tôn trọng. Minh chứng được đưa ra là tại những thành phố lớn số chùa chiền, nhà thờ được tu sửa, xây dựng mới khá nhiều và mỗi dịp lễ tôn giáo đông đảo tín đồ tham dự…

tongiao1

Ông Bùi Văn Trung trong phiên sơ thẩm diễn ra vào ngày 9/2/2018. Courtesy of baoangiang.com.vn

Tuy nhiên ngoài bề nổi của những giáo hội phải nương theo Nhà nước để tồn tại thì những hội thánh không chấp nhận sự can thiệp của chính quyền vào hoạt động tộn giáo của họ tiếp tục gặp muôn vàn khó khăn ; đặc biệt do chính quyền địa phương gây nên.

Tín đồ vẫn bị đàn áp vì đức tin

Năm qua, thành viên và tín đồ thuộc các tổ chức tôn giáo không được Hà Nội thừa nhận như Hội đồng Liên Tôn Việt Nam, Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất, Khối Nhơn sanh Cao đài Chơn truyền, Phật giáo Hòa hảo Thuần túy, Cộng đồng Thiên Chúa giáo người sắc tộc thiểu số bản địa ở Tây Nguyên – Montagnards, Hội thánh tin lành Đấng Christ, Hội thánh Lutheran… thường xuyên bị chính quyền đe dọa, cản trở việc hành đạo.

Một vị mục sư dấu tên chia sẻ với RFA nhận định của ông như sau :

Trong năm vừa qua, tình hình tự do tôn giáo Việt Nam rất tồi tệ. Không có quyền tự do cho anh em ở trong nước, đặc biệt là ở Tây Nguyên. Tất cả những anh em cộng đồng sắc tộc của chúng tôi tại Tây Nguyên đang gặp rất nhiều khó khăn, bắt bớ vì hoạt động tôn giáo ở Việt Nam. Tôn giáo nào (chính quyền) có thể giám sát được thì tôn giáo đó được tự do một chút. Còn tôn giáo nào không giám sát được thì (chính quyền) luôn luôn cảnh giác, đến từng nhà anh em để hù dọa, bảo anh em phải từ bỏ hội Thánh đó.

Một số báo cáo quốc tế từng nêu rõ chính quyền địa phương Việt Nam thường yêu cầu những người sắc tộc thiểu số phải từ bỏ niềm tin Thiên Chúa giáo ; nếu không sẽ bị buộc phải rời làng quê.

tongiao2

Những người Thượng Tây Nguyên bỏ trốn từ Việt Nam sang Campuchia tìm quy chế tỵ nạn hôm 22/7/2004. AP

Thầy truyền đạo Y Jon Ayun, từng ngụ tại buôn Puăn B, xã Ea Phê, huyện Krông Pắc, tỉnh Đăk Lắk, và nay phải trốn sang Thái Lan vì không muốn tiếp tục bị bách hại xác nhận :

Từ năm 2013, tôi đã gia nhập phái Tin lành Đấng Christ, và từ đó đến bây giờ họ liên tục mời miếc. Vào năm 2013, họ đánh đập tôi rất dã man. Tới ngày 14 tháng 10 vừa qua họ mời tôi họp dân, và nói là phái Tin lành Đấng Christ này chống phá đảng, nhà nước. Họ muốn trục xuất hai anh em mình ra khỏi buôn làng.

Ông Y Jon Ayun cho biết gương của một mục sư tên A Đào hiện đang bị ở tù khiến ông không dám có ý nghĩ trở về lại Việt Nam.

Các dịp lễ như Giáng Sinh thường là lúc chính quyền gây khó dễ cho các tín đồ. Mục sư Tin lành Y Khen Bdap, ngụ tại buôn Ea khit, huyện Cư Kuiñ, tỉnh Đắk Lắk thuật lại vụ việc xảy ra với Hội thánh của ông như sau :

Ngày 24/12/2018, vào khoảng 3 giờ 45 sau khi làm lều xong, Hội thánh chuẩn bị thờ phượng Chúa thì lượng lực chính quyền xã và nhiều ban ngành, trong đó có 5 chiếc ô tô và hơn 30 xe honda gồm hơn 50 người xông vào ồ ạt bao vây Hội thánh. Họ gọi tôi và nói tôi vi phạm pháp luật, nghiêm cấm tuyệt đối không được thờ phượng Chúa, không được tụ tập đông người, bắt ép tôi ký vào biên bản nhưng tôi không ký.

Vào sáng 25/12, lực lượng an ninh thường phục nói trên được nói lại tiếp tục xuất hiện và bắt ông Y Khen Bdap phải ký giấy tờ buộc ông phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Mục sư Y Khen Bdap bày tỏ lo lắng không biết sắp tới chính quyền sẽ làm những gì và ông cầu cứu :

Hội thánh chúng tôi kêu gọi cộng đồng quốc tế can thiệp. Nếu không có ai giúp đỡ, Hội thánh chúng tôi sẽ chết trong tay của chúng.

Một bản phúc trình dài 25 trang được công bố vào ngày 3/5 do Tổ chức Nhân quyền Montagnards (MHRO) và Nhóm Vận động bãi bỏ tra tấn tại Việt Nam (CAT-VN) nhấn mạnh cơ quan chức năng Việt Nam tiếp tục bách hại nặng nề những tín đồ Thiên Chúa giáo người sắc tộc thiểu số bản địa ở Tây Nguyên - Montagnards. Nhóm người này được nói bị đối xử như kẻ thù ngay tại quê nhà của họ.

Những tín đồ nếu thực hành tôn giáo của họ một cách độc lập hoặc chống lại biện pháp cưỡng chế đất đai, thì sẽ bị kết tội ‘làm gián điệp’ hay ‘muốn lật đổ chính quyền.’

Điển hình như vụ Mục sư Tin lành Đinh Diêm thuộc Hội thánh Lutheran không được Hà Nội thừa nhận ở Quảng Ngãi vào hôm 12/7 bị tòa án tỉnh này tuyên án 16 năm tù với cáo buộc ‘hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân.’

Hoặc như vụ bốn gia đình người H’Mông có tổng cộng 24 thành viên vừa cải đạo sang Thiên Chúa giáo đã bị tấn công khiến 4 người phải nhập viện vào hôm 19/3, theo Tổ chức nhân dân và các quốc gia không có được đại diện – UNPO.

tongiao3

Tín đồ Phật giáo Hòa hảo Bùi Văn Trung - Courtesy FB Đạo Tràng Út Trung

Đối với Phật giáo Hòa hảo không theo Ban trị sự do chính phủ Hà Nội lập nên, ông Nguyễn Văn Điểm, Cư sĩ Phật giáo Hòa hảo Truyền thống, cho biết cảm nhận của ông trong năm qua.

Nhìn chung thì cũng có phần bị hạn chế về vấn đề tự do tôn giáo tại vì có nhiều anh em cũng bị khó khăn. Những đám tiệc trong làng Đạo cũng bị ngăn cản này nọ.

Thực tế cho thấy các vụ đàn áp, bắt bớ và bỏ tù các tín đồ Phật giáo Hòa hảo thuần túy vẫn đang diễn ra. Hôm 24/5, Tòa án nhân dân tỉnh An Giang đã tuyên y án sơ thẩm cho 6 tín đồ Phật giáo Hòa hảo thuần túy với cáo buộc ‘gây rối trật tự công cộng’ theo điều 245 và 257 của Bộ Luật Hình Sự Việt Nam.

Ông Brad Adams, Giám đốc Ban Á châu của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền nhận định vụ xử là biểu hiện mới nhất về chủ trương đàn áp của chính quyền nhằm vào các thành viên nhóm tôn giáo này. Ông nói thêm :

Chính quyền cần chấm dứt việc sách nhiễu và bắt bớ những người tham gia các nhóm tôn giáo không theo phái nhà nước và để cho người dân thực hành tín ngưỡng theo ý mình.

Cư sĩ Nguyễn Văn Điểm nhận định về phản ứng của người dân khi bị đàn áp.

Đối với lối sống của người nông dân thì thật ra những bức xúc có lời qua tiếng lại, nhưng đó là sự việc bình thường. Mình thấy con kiến mình đạp nó còn ngo ngoe mà.

Đàn áp giáo chức và cưỡng chế cơ sở tôn giáo

Tình trạng các chức sắc tôn giáo không theo phái nhà nước lập nên lâu nay bị sách nhiễu, thậm chí hành hung vẫn được ghi nhận trong năm qua.

Đáng chú ý là trường hợp của ông Hứa Phi, Chánh trị sự đạo Cao Đài, đồng Chủ tịch Hội đồng Liên Tôn Việt Nam, bị đánh đập vào hôm 22/6 trước khi ông được mời gặp viên chức đại sứ quán Úc.

tongiao4

Chánh trị sự Hứa Phi sau khi bị đánh và cắt râu hôm 22/6/2018 FB Hứa Phi

Ông Hứa Phi từ trước đến nay từng nhiều lần bị đánh đập nặng nề mỗi khi ông tiếp xúc với giới ngoại giao nước ngoài. Nhà sản xuất cà phê của ông ở huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng cũng đã bị đốt cháy vào cuối tháng 11 năm nay.

Ông Hứa Phi trả lời phỏng vấn với RFA hôm 29/11 cho biết từ đầu năm ông đã nhận được 12 giấy triệu tập của công an với cáo buộc ‘có hành vi cung cấp thông tin sai sự thật cho bên ngoài, xúc phạm dân tộc Việt Nam.’

Một điển hình khác là linh mục Đặng Hữu Nam, người từng mạnh mẽ thay mặt giáo dân lên tiếng phản đối vụ ô nhiễm biển do Formosa gây ra, trong năm qua đã bị thuyên chuyển phụ trách giáo xứ, và bị chính quyền tỉnh Nghệ An liên tục tổ chức hội nghị đòi trục xuất ông khỏi địa phương. Bản thân ông cho biết thường xuyên bị côn đồ đột nhập vào giáo xứ để đe dọa. Linh mục Đặng Hữu Nam nói với chúng tôi.

Ở đâu mà các linh mục lên tiếng cho công lý, sự thật thì ở đó chắc chắn sẽ có đàn áp, ngăn cản, thậm chí việc dâng lễ thôi cũng đã khó khăn.

Bên cạnh đó, việc cưỡng chế, di dời các cơ sở tôn giáo không theo phái nhà nước với lý do phát triển đô thị, văn hóa cũng vẫn được ghi nhận trong năm 2018. Sáng 9/11, Chùa An Cư tại phường An Hải Bắc, Quận Sơn Trà, Thành phố Đà Nẵng đã bị lực lượng chức năng địa phương cưỡng chế. Thượng Tọa Thích Thiện Phúc, vị trụ trì Chùa An Cư, phải miễn cưỡng giao Chùa cho đoàn cưỡng chế để về Huế xin tá túc.

Trả lời phỏng vấn hôm 9/11, Thượng Tọa Thích Thiện Phúc nhấn mạnh với chúng tôi lý do cưỡng chế là vì chùa An Cư thuộc Giáo Hội Việt Nam Thống nhất không được Chính quyền Việt Nam công nhận. Ông nói :

Biết và đọc được ý nghĩ của họ là họ sẽ tìm cách phá tất cả các cơ sở của Giáo Hội Việt Nam Thống nhất. Họ không muốn tồn tại. Các thành viên của Giáo Hội Việt Nam Thống nhất thì bị họ đàn áp khốc liệt.

Ngoài ra, các vụ tranh chấp đất đai giữa cơ sở tôn giáo với chính quyền vẫn được ghi nhận trong năm 2018. Nổi bật là trường hợp Đan Viện Thiên An ở Huế, vụ cưỡng chế đất Nhà Dòng của Dòng Thánh Phaolô ở Hà Nội, tranh chấp công trình số 29 Phố giữa Tổng Giáo Phận Hà Nội và Ủy Ban Nhân Dân Quận Hoàn Kiếm.

"Tự do tôn giáo là nền tảng của nhân quyền".

Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo Việt Nam bắt đầu có hiệu lực kể từ ngày 1/1/2018. Nhiều cá nhân và các tổ chức trong và ngoài đã từng lên tiếng phản đối vì cho rằng Luật này thể hiện biện pháp đàn áp tự do tôn giáo một cách tinh vi hơn.

Trong một bài phỏng vấn với RFA hồi tháng 3, Tiến sĩ Ahmed Shaheed, Báo cáo viên đặc biệt Liên Hiệp Quốc về Tự do Tôn Giáo, từng nhận định Việt Nam là một trong năm quốc gia có số lượng thông báo vi phạm tự do tôn giáo cao nhất trên thế giới trong suốt thập niên qua.

Tiến sĩ Admed Shaheed cho hay tự do tôn giáo tín ngưỡng là nền tảng của nhân quyền và không thể bắt đầu với sự thừa nhận của nhà nước.

Phúc trình của ông nhấn mạnh bất cứ ai cũng đều có quyền tự do tôn giáo, và sự thừa nhận của nhà nước chỉ là quy trình giúp bảo vệ quyền này chứ không thể ngược lại.

https://youtu.be/RVxaYVhgg4M

RFA tiếng Việt, 27/12/2018

Published in Diễn đàn

Nhà hoạt động xã hội Phạm Đoan Trang và hai tác giả khác không muốn nêu tên vừa cho ra một báo cáo mang tên Đánh giá Luật tín ngưỡng, Tôn giáo 2016, và tình hình thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo (gọi tắt là báo cáo).

tongiao1

Bìa Báo cáo Tự do tín ngưỡng và tôn giáo tại Việt Nam, 2017. Courtesy of Pham Doan Trang

Báo cáo dài 41 trang, được chia làm 82 mục ngắn gọn để độc giả tiện theo dõi. Trọng tâm của báo cáo được chia làm bốn phần, tương đương với bốn biện pháp mà nhà nước cộng sản Việt Nam sử dụng để đối phó với các tôn giáo.

Thứ nhất là sử dụng các điều luật, những qui định, để cho các tổ chức tôn giáo phải xin phép hoạt động, nếu không sẽ bị xem là bất hợp pháp.

Thứ hai là sử dụng bộ máy tuyên truyền của Đảng Cộng sản và nhà nước Việt Nam, để tấn công khích bác các tổ chức tôn giáo.

Thứ ba là chia để trị, tức là dùng những tổ chức tôn giáo do nhà nước kiểm soát để chống lại các tổ chức tôn giáo được dân chúng tự thành lập.

Thứ tư là đàn áp bằng sức mạnh bạo lực.

Khi thực hiện báo cáo này, các tác giả đã có tiếp xúc với các chức sắc tôn giáo thuộc các giáo hội tôn giáo độc lập, như các tín đồ Phật giáo Hòa Hảo truyền thống tại vùng Tây Nam bộ, cô Nguyễn Huyền Trang của Dòng Chúa Cứu Thế tại Sài Gòn, các ông Trần Minh Nhật, Lê Văn Sơn, Mục sư Nguyễn Trung Tôn, là các tù nhân lương tâm từng bị cầm tù vì lý do tôn giáo, Linh mục Nguyễn Đình Thục tại Nghệ An, để ghi nhận những vụ đàn áp, khích bác mà họ đã và đang hứng chịu.

Các tác giả cho rằng từ khi Đảng Cộng sản bắt đầu nắm quyền từ năm 1945 đến nay, thì đạo luật về tôn giáo của Chính phủ Hồ Chí Minh, vào năm 1945 là cởi mở hơn cả, nhưng sau đó những qui định, những bộ luật tiếp theo đều thể hiện một tinh thần chống lại tôn giáo, theo một nguyên tắc của ý thức hệ cộng sản đó là cho rằng tôn giáo là thuốc phiện của nhân dân, một điều không tốt.

Ý thức hệ đó không những được các cơ quan tuyên truyền của Đảng Cộng sản thường xuyên loan tải, mà còn được đưa vào các chương trình giáo dục từ cấp phổ thông lên đến đại học.

Một trong những ví dụ mà các tác giả đưa ra để chứng minh việc chính quyền sử dụng luật lệ để cản trở hoạt động tôn giáo là một mặt cho phép các tôn giáo được mở trường dạy học, nhưng lại viện dẫn những tiêu chuẩn trong luật giáo dục để không thực hiện được.

Vấn đề chiếm nhiều thời lượng nhất của báo cáo là vấn đề đàn áp bằng vũ lực, trong đó vai trò quan trọng nhất là những nhân viên an ninh tôn giáo.

Vai trò An ninh tôn giáo

Chúng tôi đặt câu hỏi với cô Phạm Đoan Trang rằng liệu thực sự có tồn tại một lực lượng gọi là an ninh tôn giáo hay không ? Cô Đoan Trang nói rằng chưa bao giờ Đảng Cộng sản công khai rằng họ có những nhân viên an ninh tôn giáo, nhưng họ có công khai những vị sĩ quan công an giữ vai trò cố vấn về tôn giáo trong Bộ Công An, ví dụ như các ông Phạm Dũng, Nguyễn Văn Hưởng, đã từng giữ vai trò này, và nay là ông Vũ Chiến Thắng.

Cô Đoan Trang cho rằng thậm chí có những nhân viên an ninh khác nhau cho từng tổ chức tôn giáo khác nhau :

"Những người đó ai cũng nhẵn mặt, đó là những người đi theo dõi các tôn giáo phương Tây như Tin lành, và Công giáo. Còn bên Phật giáo cũng có, tại các chùa, phần lớn là ở Hà Nội, Sư nhận ra công an, công an nhận ra Sư".

Trong đạo luật mới nhất của Việt Nam là Đạo luật về tôn giáo được Quốc hội phê chuẩn vào năm 2016, không thấy đề cập tới an ninh tôn giáo. Quốc hội Việt Nam do Đảng Cộng sản thống trị hoàn toàn với hơn 90% thành viên là đảng viên Đảng Cộng sản.

Khi được hỏi nhận định tổng quát về đạo luật mới nhất này, cô Đoan Trang nói tiếp :

"Họ luật hóa những gì họ đã làm, nhưng vẫn lờ đi chuyện an ninh tôn giáo, họ cứ lờ đi, làm như trên đời này chưa từng tồn tại những lực lượng đi kiểm soát tôn giáo, an ninh tôn giáo, một lực lượng hoạt động rất mạnh. Rồi gần đây lại xuất hiện dư luận viên, chuyên đi phá tôn giáo. Thế thì lực lượng chống tôn giáo nó rõ ràng như vậy, mạnh như vậy, nhưng chưa bao giờ được nói trong luật cả, họ luật hóa cái gì ấy chứ không luật hóa chuyện ấy. Tức là họ không hề đả động gì đến chuyện có một lực lượng lớn đi đàn áp tôn giáo".

Không có tiến bộ thực sự trong tự do tôn giáo ở Việt Nam

Việt Nam cũng đã cho phép các quan sát viên của Liên Hiệp Quốc vào đánh giá tình hình tự do tôn giáo, nhưng theo các tác giả của báo cáo này thì những nhận xét của các quan sát viên đó, hoặc không được công bố hoặc chỉ được công bố một phần, là những nhận xét mang tính tích cực về tình hình tôn giáo tại Việt Nam mà thôi.

Nhận xét chung về sự tiến triển của tự do tôn giáo tại Việt Nam trong vài thập kỷ qua, cô Đoan Trang nói với chúng tôi :

"Những năm gần đây, chúng ta thấy dường như vấn đề tự do tôn giáo được quan tâm hơn, quyền của người theo đạo được quan tâm hơn, chẳng hạn chúng ta nghe nói đến chuyện ngày Giáng sinh hay Phật đản, lãnh đạo thành phố hay đến tặng hoa, bắt tay chúc mừng, rồi trong Quốc hội xuất hiện các nhà sư, người ta tưởng là tự do tôn giáo được quan tâm nhiều hơn, được cải thiện hơn, nhưng mà tôi nghĩ là không phải, chưa bao giờ cả".

Trong báo cáo của nhóm nghiên cứu có đề cập đến ba Ban chỉ đạo là Ban chỉ đạo Tây Bắc, Ban chỉ đạo Tây Nguyên, và Ban chỉ đạo Tây Nam bộ, được cho là lập ra để kiểm soát những vấn đề sắc tộc và tôn giáo tại ba vùng đặc biệt nói trên.

Trong kỳ họp của trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ sáu vừa qua, ba Ban chỉ đạo này đã bị giải tán. Chúng tôi hỏi cô Đoan Trang liệu đó có phải là tín hiệu cho thấy việc kiểm soát tôn giáo đã được nới lõng hay không, cô trả lời rằng không có gì thay đổi cả :

"Tôi không nghĩ thế, xóa hay không xóa nó cũng chẳng có ý nghĩa gì cả, không phản ánh gì cả. Luật thì họ nói họ bỏ ba cái ban, trong thực tế họ thi hành bằng cách dùng hẳn một lực lượng dư luận viên đông đảo, rồi an ninh tôn giáo hoạt động dữ dội thì họ chả nói gì đến cả".

Câu hỏi tương tự cũng đã được chúng tôi đề cập đến với nhà báo Phạm Chí Dũng ở Sài Gòn, ngay sau khi Hội nghị trung ương sáu kết thúc, ông trả lời rằng lý do của việc xóa bỏ ba ban chỉ đạo đó là vấn đề tài chính, không còn ngân sách cho các ban này hoạt động nữa.

Chúng tôi kết thúc cuộc trao đổi với cô Đoan Trang với câu hỏi rằng nhóm nghiên cứu của cô có gửi báo cáo này đến các cơ quan chức trách của Việt Nam hay không, cô trả lời rằng cô và một số bạn bè đã từng gửi một báo cáo về môi trường đến các cơ quan của Quốc hội Việt Nam, nhưng được đón nhận hết sức lạnh nhạt. Lần này, cô tiếp lời là báo cáo sẽ không được gửi đến các cơ quan chức năng, nhưng sẽ được đưa lên mạng, thì nó cũng có một sức mạnh lan tỏa lớn đến với mọi người.

Chúng tôi đã gửi bản báo cáo này đến ông Dương Ngọc Tấn, Phó Ban Tôn giáo của Chính phủ Việt Nam, qua đường email, với lời đề nghị bình luận. Chúng tôi nhận được một email trả lời rằng đã nhận được báo cáo, nhưng không có lời bình luận nào.

Kính Hòa

Nguồn : RFA, 08/11/2017

Báo cáo về tự do tín ngưỡng và tôn giáo, Phạm Đoan Trang, 2017.

Published in Diễn đàn