Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Nguồn : RFI, 16/06/2019

Published in Video

Dịch tả lợn lan rộng : Hậu quả lối quản lý bất minh ở Trung Quốc

Hai tầu chở dầu tại eo biển Ormutz bị tấn công, vùng Vịnh căng thẳng trở lại ; chương trình hành động mới của chính phủ Pháp dấy lên nhiều tranh luận là một số chủ đề lớn của báo chí Pháp. Cuộc nổi dậy của Hồng Kông trước nguy cơ đặc khu mất quyền tự trị tiếp tục được theo dõi. Trước hết xin giới thiệu về dịch tả lợn Châu Phi lan rộng : Lối quản lý bất minh tại Trung Quốc bị điểm mặt là thủ phạm chính.

lon1

Nước Pháp lo ngại dịch tả lợn tràn từ Bỉ sang.Reuters

Trong lúc dịch tả lợn Châu Phi, bùng phát từ Trung Quốc, tiếp tục lan rộng ra các nước láng giềng Châu Á, đến lượt Pháp phải đối đầu với dịch bệnh này.

"Phòng tuyến Maginot" chặn tả lợn

Theo Les Echos, chính phủ Pháp đã phải lập một "phòng tuyến Maginot" dọc biên giới với Bỉ, để ngăn chặn heo rừng từ nước láng giềng tràn sang, với 120 cây số hàng rào cao từ 1,5 đến 2 mét. Paris hy vọng biện pháp phòng vệ quy mô này, với cái giá là 5 triệu euro, sẽ giúp cho nước Pháp bảo vệ được ngành chăn nuôi heo, duy trì được đà xuất khẩu heo sang Trung Quốc đang gia tăng.

Trong khi đó, tại Trung Quốc, cái nôi của dịch tả lợn - cũng là thị trường thịt heo số một thế giới - dịch bệnh tiếp tục hoành hành, có xu hướng "vượt tầm kiểm soát". Kể từ khi xuất hiện cách nay 10 tháng đến nay, dịch tả lợn đã buộc nước này phải tiêu hủy từ 150 đến 200 triệu con (trên tổng số khoảng 700 triệu), tức tương đương với số heo xuất chuồng hàng năm của toàn Châu Âu.

Từ Tây Tạng đến ngoại ô Bắc Kinh hay Hồng Kông, không một khu vực nào của Trung Quốc thoát khỏi virus tả lợn. Virus hiện đã lan rộng tại Việt Nam, Mông Cổ, Cam Bốt, Bắc Triều Tiên và, theo các chuyên gia, không sớm thì muộn sẽ tàn phá Thái Lan, Miến Điện, Lào…

Các trang trại bất tuân

Hiện rất khó biết được chính xác mức độ lây lan của đại dịch, do chính quyền Trung Quốc không minh bạch thông tin. Theo ghi nhận của ông Vincent Martin, đại diện Quỹ Nông Lương Liên Hiệp Quốc tại Trung Quốc, thì Bắc Kinh chỉ tiến hành các biện pháp ngăn chặn dịch bệnh theo thể thức thông thường, như tiêu hủy hàng loạt, hay giới hạn việc vận chuyển lợn sống giữa các tỉnh… Trong lúc thách thức thực sự là rất lớn bởi đây là một dịch bệnh cho đến nay chưa có vắc-xin phòng ngừa, và bên cạnh đó, ngành chăn nuôi heo Trung Quốc dựa chủ yếu vào khoảng 26 triệu trang trại rải rác trên khắp cả nước, thường do các gia đình quản lý (chiếm khoảng ba phần tư).

Ông Ernan Cui, chuyên gia thuộc Gavekal Dragonomics, ở Bắc Kinh, nhận định : việc thiếu chuyên gia và ngân sách khiến rất khó áp dụng các biện pháp vệ sinh dịch tễ. Nhiều chỉ thị của Bắc Kinh không được phía dưới thực thi. Cụ thể như, chính quyền nhiều địa phương và nhà chăn nuôi không muốn thông báo ổ dịch, do tiền đền bù chỉ ở mức 20 đến 30% so với giá thị trường. Các nhà chăn nuôi cũng sẵn sàng bất chấp lệnh cấm, giết heo làm thịt, ngay khi có dấu hiệu dịch bệnh, và đưa ra thị trường khi có cơ hội.

Ngành chăn nuôi toàn cầu chao đảo

Đại diện FAO tại Trung Quốc cảnh báo, với tình trạng hiện nay, sẽ phải nhiều năm nữa mới có thể khống chế được dịch tả heo Châu Phi tại Trung Quốc.

Theo Les Echos, dịch tả heo tại Trung Quốc đang làm đảo lộn ngành chăn nuôi heo toàn cầu, bởi chỉ riêng Trung Quốc đã chiếm một nửa thị trường tiêu thụ thế giới, cũng như một nửa sản lượng thịt heo toàn cầu. Việc hàng trăm triệu con heo bị tiêu hủy khiến giá thịt tăng vọt. Thiếu thịt, Trung Quốc tăng nhập khẩu từ Châu Âu. Giá thịt heo tại Pháp vì vậy tăng 24% từ tháng 3 đến nay, đe dọa làm phá sản nhiều doanh nghiệp trong ngành chế biến thịt.

Bị Bắc Kinh đẩy vào chân tường, giới trẻ Hồng Kông nổi giận

Hồng Kông tiếp tục là một chủ đề chính của báo chí Pháp. Le Monde có bài phóng sự mô tả nỗi giận dữ của giới trẻ Hồng Kông, biểu tình rầm rộ đòi chính quyền đặc khu rút lại dự luật cho phép dẫn độ nghi can sang Hoa lục. Le Monde mô tả khu vực trung tâm của thành phố, nổi tiếng với những hàng cọ cao và kiến trúc thời thuộc địa, đã biến thành bãi chiến trường trong ngày 12/06, tức hôm sau ngày chính quyền đặc khu quyết định đình hoãn vô thời hạn việc thảo luận về dự luật bị lên án.

Theo một sơ kết ngày hôm qua, 13/06, có ít nhất 70 người bị thương trong các đụng độ, một thiếu nữ bị hỏng một mắt. Theo Kelvin, một thanh niên 21 tuổi, tham gia biểu tình, thì đây là cuộc chiến nhắm "cứu" Hồng Kông, khác hẳn với phong trào Dù Vàng cách nay 5 năm, đòi hỏi quyền bầu cử dân chủ người lãnh đạo đặc khu. Giờ đây, tình hình hoàn toàn khác, người dân Hồng Kông không còn đường lùi.

Khi tình hình tạm lắng trở lại, người ta thấy nhiều thanh niên Hồng Kông trở lại đường phố để dọn dẹp, nhưng cũng để thâu lượm một số phương tiện cho phép họ tiếp tục sử dụng trong những lần xuống đường tới.

Vẫn Le Monde có bài : "Hồng Kông : Thách thức sống còn dưới sự kìm kẹp của Bắc Kinh" tìm cách giải thích lý do vì sao một phần bảy người dân Hồng Kông xuống đường vào ngày Chủ Nhật tuần trước, và hai ngày sau thành phố gần như sống trong không khí "nổi dậy". Theo nhà nghiên cứu Eric Sautedé, sống tại chỗ, phong trào phản kháng nói trên cho thấy sự "phá sản hoàn toàn" của chính sách đàn áp của Bắc Kinh và chính quyền Hồng Kông. Việc các lãnh đạo chủ chốt của phong trào Dù Vàng 2014 bị bỏ tù đã không ngăn cản phong trào tiếp tục.

Hồng Kông 2019 đã rất khác

Le Monde cũng nhấn mạnh là Hồng Kông giờ đây không còn là Hồng Kông năm 1997. Trong lúc kinh tế Hồng Kông hiện chỉ còn chiếm 3% GDP của Trung Quốc (ít hơn gần 10 lần so với năm 1997), thì một phần bảy dân cư đặc khu hiện nay lại không phải là người sinh ra tại đặc khu. Việc ngày càng có nhiều người từ Trung Quốc sang Hồng Kông định cư khiến tương lai tự trị của đặc khu trở nên ngày một mong manh, trong lúc đời sống của nhóm trung lưu Hồng Kông ngày càng xuống cấp.

La Croix có bài xã luận mang tựa đề "Thách thức Hồng Kông", ghi nhận là phong trào phản kháng không lùi bước, bất chấp việc Bắc Kinh gia tăng áp lực. Theo La Croix, đúng vào dịp 30 năm sau vụ thảm sát Thiên An Môn, chính quyền Trung Quốc một mặt không thể tỏ ra "yếu đuối trước áp lực của đường phố", mặt khác khó lòng cứng rắn hơn. Hai lý do mà nhật báo Công Giáo đưa ra, thứ nhất là Bắc Kinh cũng như chính quyền Hồng Kông không muốn Hồng Kông mất đi vị thế của một trung tâm tài chính tầm cỡ toàn cầu. Và thứ hai là Bắc Kinh vẫn cảm thấy có lợi khi duy trì vẻ ngoài của một Hồng Kông bán tự trị, theo nguyên tắc "Một quốc gia, hai chế độ", nhằm hy vọng quyến rũ Đài Loan trở về với "Đất Mẹ" Hoa lục.

Hoa Vi : Phụ thuộc Mỹ về bản quyền, không phải về linh kiện

Về cuộc khủng hoảng Hoa Vi (Huawei), báo kinh tế Les Echos có bài phân tích vén lộ một "Dự án bí mật của tập đoàn Trung Quốc nhằm vượt mặt Google tại Châu Âu". Nhật báo kinh tế Pháp cũng có bài "Tập đoàn Trung Quốc phụ thuộc vào Mỹ về bản quyền sở hữu trí tuệ, chứ không phải vào các linh kiện".

Dựa trên các dữ liệu của công ty tin học Mỹ IHS Markit, nhật báo Pháp đã "giải phẫu" một điện thoại di động đời mới của Hoa Vi để đánh giá mức độ tác động của các trừng phạt Mỹ đối với dây chuyền sản xuất Trung Quốc.

Theo Les Echos, điện thoại thông minh Mate 20 Pro của Hoa Vi, với giá thành sản xuất là 375 đô la, có gần một phần ba nhà cung ứng có trụ sở tại Mỹ. Tuy nhiên, tổng giá trị các linh kiện mà các công ty Mỹ cung cấp cho điện thoại Mate 20 Pro chỉ chiếm chưa đầy 4% giá thành sản phẩm, và không có bất cứ một linh kiện chiến lược nào của điện thoại này được sản xuất tại Mỹ. Công ty tin học IHS Markit nhấn mạnh là "nhiều linh kiện Mỹ có thể được thay thế bởi các linh kiện tương tự" do các công ty khác sản xuất.

Vấn đề chủ yếu đe dọa Hoa Vi, với các trừng phạt của Mỹ, không phải là linh kiện, mà là các phần mềm. Hoa Vi hiện không có phương tiện thay thế, nếu không mua các phần mềm thuộc bản quyền của Mỹ. Và điều này không chỉ liên quan đến tập đoàn Trung Quốc. Nhà cung cấp Qualcomm, có trụ sở tại California, sở hữu đến 90.000 bằng sáng chế liên quan đến điện thoại thông minh và máy tính bảng.

Ngay cả khi tập đoàn Trung Quốc chuyển sang đặt hàng một nhà cung cấp Châu Âu, thì vấn đề bản quyền đối với các công nghệ đăng ký tại Hoa Kỳ vẫn còn nguyên.

Vùng VịnhThêm hai tàu dầu bị tấn công, giá dầu tăng vọt

Hôm qua, lần thứ hai trong vòng chưa đầy một tháng, lại xảy ra một cuộc tấn công vào các tàu chở dầu tại vùng Vịnh. Hai tàu của Na Uy và Nhật Bản - là đích ngắm – đã kêu cứu Hạm đội V của Mỹ đang hoạt động tại vùng biển này. Ba vụ nổ được ghi nhận tại tàu Na Uy, nhưng con tàu không chìm, thủy thủ đoàn không ai bị thương. Tàu Nhật bị bắn, nhưng con tàu và thủy thủ đoàn được giải cứu. Thủ phạm tấn công chưa được xác định. Trong lúc một quan chức quân sự Mỹ cho rằng Iran đứng đằng sau vụ tấn công, Paris và Berlin kêu gọi bình tĩnh và yêu cầu Hội Đồng Bảo An triệu tập họp khẩn.

Le Figaro cảnh báo sự cố vừa xẩy ra đe dọa làm căng thẳng vùng Vịnh tăng thêm. Ngay từ sáng hôm qua, giá một thùng dầu biển Bắc, được dùng làm hệ quy chiếu cho giá dầu quốc tế, đã tăng hơn 4%, lên mức 62,50 đô la.

Về phần mình, Les Echos tỏ ra không mấy lo ngại về phương diện kinh tế trước mắt, bởi giá tăng 4% rõ ràng là dấu hiệu "bốc lửa", nhưng chưa phải là "hỏa hoạn". Ngược lại, với tình trạng Hoa Kỳ gia tăng sản xuất khí đá phiến, ít phụ thuộc vào dầu khí vùng Vịnh, thì đây mới là một mối nguy cơ thực sự. Bởi chỉ cần một khi không khí bầu cử tổng thống Mỹ 2020 qua đi, rất có khả năngWashington sẽ lơ là với Trung Đông.

Pháp : Chương trình hành động mới gây tranh cãi của thủ tướng

Trở lại nước Pháp, thủ tướng Edouard Philippe hôm thứ Tư 10/06 công bố chương trình hành động mới trước Quốc Hội, được coi là điểm khởi đầu cho "Hồi 2" nhiệm kỳ của tổng thống Macron. Báo chí hôm nay bình luận nhiều về chương trình của thủ tướng Philippe.

Le Figaro dẫn kết quả thăm dò dư luận của Odoxa-Dentsu Consulting, cho hay 52% người trả lời tán thưởng các biện pháp của người đứng đầu chính phủ. Tuy nhiên, nhật báo thiên hữu cũng nhấn mạnh đến là chỉ có 37% thật sự an tâm sau các phát biểu của thủ tướng, đồng thời lưu ý là có đến 46% cử tri thậm chí hoàn toàn không nghe nói về thông điệp này.

Báo Le Figaro tỏ ra nghi ngờ về khả năng của chính phủ tìm ra đủ nguồn tiền để chi cho các biện pháp tốn kém hàng tỉ đô la mà tổng thống đã hứa hẹn để dập tắt nỗi phẫn nộ của phong trào Áo Vàng. Trong khi đó Le Monde dành nhiều giấy mực để phân tích về chiến lược "đi dây" của thủ tướng Philippe, quyến rũ giới cử tri ủng hộ môi trường và tầng lớp người có thu nhập thấp, với việc đặt sinh thái và công bằng xã hội lên thành các mục tiêu hàng đầu của phần còn lại nhiệm kỳ tổng thống.

Theo Le Monde, Matthieu Orphelin, một trong những nghị sĩ đi đầu về môi trường, tuy hài lòng với chương trình hành động của thủ tướng, nhưng quyết định không bỏ phiếu tín nhiệm. Nghị sĩ vốn thuộc đảng cầm quyền này tuyên bố : điều quan trọng cần theo dõi hiện nay là các biện pháp nhằm biến các mục tiêu, đã được xác định từ đầu nhiệm kỳ, thành các hành động cụ thể.

Trọng Thành

Published in Châu Á

Donald Trump, "kẻ phá bĩnh" chuyên nghiệp

Cây bút xã luận, bà Sylvie Kauffmann, trên nhật báo Le Monde (13/06/2019) có bài nhận định về chính sách đối ngoại của tổng thống Mỹ Donald Trump, với hàng tựa "Donald Trump chỉ biết phá bĩnh".

pha1

Ảnh minh họa trên trang bìa tuần báo Anh The Econonomist, số 08-14/06/2019. Ảnh chụp màn hình The Econonomist

Đầu tiên hết, tác giả nhắc lại câu nói đùa của nhà bình luận người Nga, Dmitri Kisselev, trong một chương trình truyền hình của Nga ngày 10/06/2019, cho rằng chủ nhân Nhà Trắng luôn tự cho mình là bậc thầy trong "nghệ thuật thương thuyết" nhưng "ông Donald Trump lại chẳng có được một thỏa thuận nào trong tay để phê chuẩn ! Tất cả những gì ông ấy đang làm, chính là phá hủy những thỏa thuận đang có sẵn !".

Một nhận định hiếm khi được tờ The Economist chia sẻ. Trong tuần đó, tuần san kinh tế Anh Quốc trên trang bìa đăng ảnh biếm họa ông Donald Trump dưới hình quả bom rồi chạy tít lớn "Weapons of Mass Disruption" (tạm dịch là Vũ khí phá rối hàng loạt). Những loại vũ khí được ghi trên quả bom bao gồm : thuế hải quan, danh sách đen công nghệ, cô lập tài chính và các biện pháp trừng phạt.

Donald Trump đang thực hiện những gì ông đã hứa trong suốt chiến dịch vận động tranh cử : Phá vỡ trật tự thế giới mà ông cho là bất lợi cho Hoa Kỳ. Chỉ có điều – vô tình hay cố ý – ông quên rằng trật tự đó là do chính Hoa Kỳ lập nên. Giờ đây, sau hai năm rưỡi làm chủ nhân Nhà Trắng và vào lúc ông đang chuẩn bị vận động tranh cử cho nhiệm kỳ hai vào năm 2020, một loạt các câu hỏi đặt ra : Liệu ông Trump đã thành công trong chính sách đối ngoại hay không ? Đâu là những thành tích mà ông có thể "khoe" ?

Điểm tích cực duy nhất mà giới chuyên gia đều nhìn nhận là, hơn người tiền nhiệm, ông Donald Trump đã đặt lại vấn đề về chính sách ngoại giao của Mỹ, cho phép giới chuyên gia và học giả thuộc thế hệ mới "xem xét lại các học thuyết thời kỳ cuối chiến tranh lạnh", theo nhận định của bà Maya Kandel, giáo sư trường Đại học Paris-III, tác giả tập sách "Nước Mỹ và thế giới" nhà xuất bản Perrin, phát hành năm 2018.

Kẻ phá bĩnh

Thế nhưng, điều này không đủ che khuất những điểm tiêu cực của ông Donald Trump. Mà ví dụ điển hình nằm trong bốn hồ sơ chính, đầu tiên hết là cuộc thương chiến Mỹ - Trung.

Quả thật, ông Donald Trump đang làm một điều mà không một nước nào dám làm, đồng thời khuyến khích nhiều nước khác, nhất là Châu Âu, phải tỉnh táo hơn trước chính sách kinh tế của Bắc Kinh. Chỉ có điều, trong cuộc thương chiến này, không ai dự đoán được hồi kết, trong khi Bắc Kinh tuyên bố không hạ vũ khí.

Với Bắc Triều Tiên, tổng thống Mỹ muốn kết thúc nhanh hồ sơ này theo hướng có lợi cho Mỹ. Sau hai cuộc họp thượng đỉnh, kết quả là gì ? Chẳng có một thỏa thuận nào hết.

Trong cùng lục địa, hồ sơ Venezuela là một điều sỉ nhục cho chính sách đối ngoại của Mỹ : "Maduro must go !" (Maduro phải ra đi !), là lời phát biểu hùng hồn của phó tổng thống Mỹ tại Munich hồi tháng 2/2019. Bốn tháng sau, Nicolas Maduro vẫn tồn tại. Còn vị tổng thống tự phong được Mỹ và nhiều nước phương Tây công nhận vẫn không tài nào giành lấy được quyền lực. Người dân vẫn tiếp tục "khăn gói quả mướp" ra đi, trong khi Na Uy cố thử làm vai trò trung gian hòa giải từ xa.

Còn với Iran thì sao ? Các biện pháp trừng phạt mới tuy bóp nghẹt nền kinh tế nước này thêm một chút, nhưng cũng không làm cho Tehran lùi bước. Người dân Iran 40 năm qua đã quen sống cùng với cấm vận. Châu Âu cũng không muốn chùn bước trong hồ sơ này. Kể cả những phần còn lại ở Trung Cận Đông, người ta hoài công tìm kiếm chút gì đó để có thể hãnh diện về chính sách đối ngoại của ông Donald Trump.

Theo tác giả, điểm độc đáo tạo nên sự khác biệt trong đường lối chính sách của ông Trump so với những đời tiền nhiệm là ở phương pháp thực hiện : Không đe dọa thế giới bằng số đầu đạn hạt nhân mà Lầu Năm Góc sở hữu, mà bằng kho vũ khí trừng phạt kinh tế và thuế quan đáng gờm.

Mặt trận ưa thích của ông Trump chính là hệ thống thương mại toàn cầu. Nước Mỹ thống trị mặt trận này trong thế thượng phong, chủ yếu nhờ vào đồng đô la, mà ông Trump có thể có những biện pháp trừng phạt vượt cả ra ngoài biên giới.

Chẳng cần hao binh tổn tướng, Donald Trump vẫn có thể buộc đối thủ lùi bước mà ví dụ điển hình là Mexico, khi đe dọa áp thuế quan mới vào hàng nhập khẩu của nước này. Tác giả lưu ý, các biện pháp này của ông Trump chỉ có tác dụng trong ngắn hạn, nhưng trong dài hạn, chính sách trừng phạt này của ông Trump sẽ có tác động tàn phá rất lớn.

Tóm lại, Donald Trump, "kẻ phá bĩnh hàng đầu, chỉ biết làm có mỗi việc này !" như hàng tựa tóm tắt bài nhận định của bà Sylvie Kauffmann.

5G : Kẻ thù của giới an ninh Châu Âu ?

Trong lĩnh vực an ninh, báo Le Monde trên trang nhất báo động "Mạng 5G khiến các cơ quan an ninh Châu Âu lo ngại".

Nguy cơ bị Trung Quốc đánh cắp thông tin, thông qua mạng lưới 5G do Hoa Vi, tập đoàn viễn thông hàng đầu của Trung Quốc, cung cấp, mà Hoa Kỳ cho vào danh sách đen, không phải là mối họa duy nhất trong tương lai.

Một báo cáo của Ủy Ban Châu Âu về một chính sách chống khủng bố chung cho rằng mạng 5G rất có thể gây thêm nhiều khó khăn cho các cơ quan an ninh trong việc theo dõi các cuộc gọi, xác định và định vị các cuộc trao đổi trong cuộc chiến chống tội phạm và khủng bố.

Với báo cáo này, Châu Âu sẽ phải xem xét lại vai trò của các cơ quan an ninh trong xã hội tương lai được phủ mạng 5G, ước tính sẽ có khoảng 20 tỷ thiết bị được kết nối.

Trước viễn cảnh này, một cuộc tranh luận gay gắt đã bắt đầu dấy lên liên quan đến thế cân bằng giữa việc bảo vệ các dữ liệu và những yêu cầu an ninh.

Giới trẻ Hồng Kông trên tuyến đầu phản đối dự luật dẫn độ

Tại Hồng Kông, trước cuộc biểu tình phản đối dự luật dẫn độ có quy mô lớn, hôm qua, chính quyền đặc khu buộc phải thông báo hoãn cuộc bỏ phiếu. Một thắng lợi đầu tiên, một cuộc "phục thù" nhỏ cho thất bại phong trào "Dù Vàng" năm 2014… là những nhận định chung của các nhật báo Pháp.

Le Figaro, Le Monde, Les Echos, La Croix lần lượt có các bài viết "Tại Hồng Kông, mặt trận chống Bắc Kinh được củng cố", "Ở Hồng Kông, chính quyền hòa hoãn", "Đọ sức giữa đường phố và chính quyền vẫn tiếp diễn ở Hồng Kông" và "Cuộc trấn áp bạo lực của cảnh sát ở Hồng Kông".

Trước làn sóng phản đối mạnh mẽ của người dân ngày hôm qua, trưởng đặc khu hành chính Lâm Trịnh Nguyệt Nga (Carrie Lam) buộc phải hoãn cuộc bỏ phiếu. "(…) Một thắng lợi nhỏ đầu tiên cho chúng tôi, nhưng tôi nghi ngờ Bắc Kinh có những chỉ thị rõ ràng : Không để cho làn sóng phản đối hình thành", lời nhận định của cô Leslie với phóng viên báo La Croix.

Với luật sư Yip, điểm đáng chú ý của phong trào phản kháng tại Hồng Kông lần này là những người tham gia phần đông còn rất trẻ. "Họ thậm chí chưa tới 14 tuổi ngay từ vụ phong trào "Dù Vàng" (2014), nhưng nhận thức về chính trị đã được nảy sinh chính vào thời kỳ này và bây giờ họ có mặt ở đây".

Giới trẻ trên tuyến đầu trong ngày biểu tình hôm qua. Lòng quyết tâm và cách tổ chức hậu cần cho thấy sự chín chắn của giới trẻ Hồng Kông dấn thân chống dự luật. Họ đã rút ra được bài học thất bại cách nay năm năm và ý thức được về đối thủ trước mặt họ.

Cuộc phản kháng lần này còn có sự ủng hộ mạnh mẽ của giới kinh doanh. Họ cho rằng dự luật này rất có thể gây cản trở cho khả năng cạnh tranh của đặc khu. Ông Fred Hu, nhà sáng lập và chủ tịch Primavera Capital Group, một quỹ đầu tư có trụ sở tại Trung Quốc, nhận định với nhật báo kinh tế Les Echos rằng "Mọi bước đi sai có thể sẽ phải trả giá cực kỳ đắt và làm tổn hại niềm tin của các nhà đầu tư nước ngoài".

Hiện tại lãnh đạo đặc khu và Bắc Kinh đang tìm cách vận động các dân biểu thân chính quyền trung ương ủng hộ dự luật. Tuy nhiên, theo quan sát của ông Jean-Pierre Cabestan, chuyên gia về Trung Quốc, trường đại học Baptiste tại Hồng Kông, với báo Le Figaro, đây sẽ là một điều khó có thể trong trước mắt.

Vẫn theo Le Figaro, việc chính quyền Bắc Kinh những ngày qua cứ ra rả điệp khúc lên án "các thế lực thù địch" tìm cách làm tổn hại đến Trung Quốc chỉ có nguy cơ làm tăng thêm thái độ nghi kỵ của người dân Hồng Kông với chế độ Tập Cận Bình.

Shinzo Abe : "Đặc sứ" của Donald Trump

Một chủ đề khác cũng được một số báo Pháp quan tâm đến là chuyến công du Iran của thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe. Le Monde đề tựa "Abe, đặc sứ của Trump tại Iran".

Nhật báo nhắc lại : Trong chuyến thăm Nhật Bản hồi cuối tháng 5/2019, tổng thống Mỹ đã bật đèn xanh cho chuyến công du này của thủ tướng Nhật. Ông nói : "Tôi biết là thủ tướng và Nhật Bản có một mối quan hệ tốt với Iran, vậy thì chúng ta sẽ xem chuyện gì xảy ra".

Theo nhận định của ông Rouzbeh Parsi, chuyên gia về Iran, trường đại học Lund tại Thụy Điển, "Chí ít, chuyến thăm này của ông Abe còn bao hàm rằng ông Trump mong muốn có một kênh đối thoại công khai với Iran. Về phía Tehran, họ cho rằng Trump đã gây ra quá nhiều thiệt hại từ hai năm qua. Họ không còn kiên nhẫn để đợi xem ông Trump có sẽ tái đắc cử hay không vào năm 2020 trước khi bắt đầu thương lượng".

Dù rằng, thủ tướng Nhật Bản không chính thức thừa nhận đóng vai trò trung gian, nhưng giới chuyên gia đều đánh giá rằng chuyến đi này của ông đến Iran mang hơi hướm của một hoạt động "hòa giải". Một hoạt động mà nhật báo kinh tế Les Echos đánh giá là "đầy rủi ro".

Làm thế nào bảo vệ được các lợi ích của Nhật Bản trong vùng Cận Đông, nguồn cung ứng dầu hỏa chính cho Tokyo, mà không đi ngược với đường lối cứng rắn của chính quyền Donald Trump ? Đây quả là một bài thực hành không dễ chút nào !

Đông Âu báo động dân số sụt giảm

Trong lĩnh vực xã hội, Le Monde cho biết "Dân số Đông Âu sụt giảm mạnh". Người dân di cư và giảm sinh nở đang ảnh hưởng mạnh đến các nước cộng sản Đông Âu cũ.

Trong vòng có ba thập niên, các nước như Bulgaria, Estonia, Hungary, Latvia, Litva, Ba Lan, Cộng hòa Séc, Romania, Slovakia và Slovenia có số dân bị giảm từ 111 triệu người xuống còn 103 triệu, sụt mất 7% dân số. Cùng giai đoạn này, tại Tây Âu, dân số tăng thêm 13%.

Theo giải thích của Le Monde, biên giới Liên Hiệp Châu Âu mở rộng cho phép các sắc dân thiểu số, vì vấn đề văn hóa cũng như kinh tế di cư, về phía những nước Tây Âu. Kể từ năm 2004, thị trường lao động được mở rộng trong khối kinh tế Châu Âu đã làm cho dòng người di cư từ Đông sang Tây tăng gấp 5 lần, trong đó người Ba Lan và Romania chiếm đa số.

Điểm đáng chú ý trong làn sóng di dân nội bộ này là các nước như Ý, Tây Ban Nha, Ireland trở thành những điểm đến mới, thay vì là Đức và Áo như trước đây. Những nước tiếp nhận mới đón nhận nhiều di dân Đông Âu để cung cấp cho thị trường lao động xây dựng và giúp việc nhà.

Một điểm khác đáng quan tâm là độ tuổi những người đi di cư phần đông trong khoảng 20-34 tuổi. Điều này giải thích vì sao tỷ lệ sinh nở giảm mạnh tại các nước Đông Âu.

Minh Anh

Published in Quốc tế

Trung Quốc : Đảng Cộng sản là "lãnh đạo tuyệt đối" của luật pháp

Trung Quốc lạm dụng luật pháp, dân Hồng Kông thách thức Bắc Kinh, khủng hoảng Sudan đang bị quốc tế hóa, nhân tài ngày càng đông trong làn sóng di dân nhập cư vào các nước giàu, biết thiên nhiên bị rác thải nhựa hủy diệt dần nhưng nhân loại không có cách ngăn chận, đó là những chủ đề được báo chí Pháp đề cập và phân tích sâu rộng hôm nay.

luat1

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trên màn ảnh lớn ở Đại sảnh đường, Bắc Kinh, ngày 3/03/2019. Reuters/Jason Lee

Trung Quốc : Đảng lãnh đạo, tòa tuyên án

Vì các quyền tự do, dân Hồng Kông xuống đường chống luật dẫn độ và qua đó là chế độ luật pháp tùy tiện của Trung Quốc. Bắc Kinh cáo buộc "thế lực nước ngoài" giựt dây phong trào phản kháng từ mấy ngày qua.

Để hiểu rõ vì sao cả triệu người xuống đường, có lẽ phải xem trước bài phân tích "Những bước nhỏ của Trung Quốc về luật quốc tế" trên Le Monde.

Theo nhà báo Frédéric Lemaître, sáng kiến "Một vành đai, Một con đường" của Tập Cận Bình đặt ra nhiều nghi vấn rất quan trọng, trong đó có câu hỏi then chốt : nếu có bất đồng về quyền lợi thì dựa vào luật pháp nước nào ? Câu trả lời tương đối giản dị : luật Trung Quốc.

Tuy nhiên, biết hệ thống luật pháp quốc gia còn đầy thiếu sót, chính quyền Trung Quốc "nỗ lực khắc phục". Năm 2018, Tòa án Tối cao thành lập hai tòa đặc biệt đặt tại đặc khu kinh tế Thâm Quyến, và  Tây An, điểm xuất phát của con đường tơ lụa, chuyên xử các vụ tố tụng trong thương mại quốc tế. Vụ án đầu tiên, cuối tháng 05, không liên quan gì đến "Một vành đai, Một con đường" : hai công ty nước giải khát của Thái Lan kiện nhau, bên bị cáo có cơ sở ở đảo Virgo. Thế nhưng, Bắc Kinh làm ồn ào, muốn báo chí quốc tế chú ý đến để chứng minh là Trung Quốc đang tìm cách sánh vai, chen chân với Singapore, Paris và Luân Đôn.

Ngoài các vụ tranh chấp thường xảy ra, hai tòa thương mại quốc tế của Trung Quốc còn đứng ra làm trọng tài và mời một nhóm chuyên gia làm cố vấn, gồm 13 người Trung Quốc và 18 người nước ngoài, trong đó có hai luật gia Pháp. Theo một luật gia quốc tế am tường luật thương mại quốc tế, Trung Quốc bắt đầu tham gia nhiều hơn vào lãnh vực này theo chiều hướng đa nguyên hóa để bảo vệ quyền lợi.

Trước đây, tòa án Trung Quốc buộc phải sử dụng tiếng Hoa trong các văn kiện, nay tiếng Anh được chấp nhận. Nhưng vấn đề là trong khi ở Singapore, thẩm phán và luật sư có thể là người ngoại quốc, thì ở tòa Trung Quốc, chỉ có thẩm phán và luật sư người Trung Quốc mà thôi. Theo luật sư Pháp gốc Hoa Tao Jing Zhou, tuy có chút tiến bộ, Trung Quốc vẫn cố làm hết sức để buộc thẩm pháp áp dụng luật Trung Quốc trong các vụ phân xử và đặt dưới thẩm quyền của chánh án Tòa án Tối cao.

Thế mà, trong bản báo cáo thường niên hồi tháng ba, chánh án Châu Cường tái khẳng định : Đảng cộng sản là "lãnh đạo tuyệt đối" của tư pháp.

Cuối cùng thì dù là trong lãnh vực thương mại hay trong các lãnh vực kinh tế, Trung Quốc vẫn cố thủ trong chế độ độc đảng, hoàn toàn không tôn trọng tam quyền phân lập, Le Monde kết luận.

Quan điểm "công lý một chiều" của chế độ Trung Quốc chính là nguyên nhân làm cho người dân Hồng Kông nổi giận chống dự luật dẫn độ do chính quyền thân Bắc Kinh đề xuất. Câu hỏi đặt ra ở đây là :

Ai là đối tượng của chính quyền Tập Cận Bình ?

Ai chống đối đầu tiên ? Phong trào đã chuẩn bị những bước kế tiếp và hệ quả ra sao ? Le Monde Libération phân tích :

Trong bài "Hồng Kông thách thức sự chi phối của Bắc Kinh" kèm theo bức ảnh một rừng người biểu tình, nhật báo Le Monde cho biết, theo lời biện minh của trưởng đặc khu Lâm Trịnh Nguyệt Nga, dự luật đã được sửa đổi nhiều lần để thỏa mãn yêu cầu của "các bên". Tại sao các bên ? Vì điều không ai ngờ, chính phe thân Trung Quốc phản đối trước để bảo vệ quyền lợi của chính họ, đó là giới doanh nhân, giới tài chính. Những thành phần xã hội này rất bực tức và lo ngại trước một đạo luật cho phép bắt họ đem về Hoa lục nếu bị cáo buộc tham ô.

Dự luật không tôn trọng quyền sơ đẳng nhất của một con người là "không có tội trước khi có bản án" đã gây lo ngại cho công luận Hồng Kông lẫn thế giới. Ngoại trưởng Mỹ, phòng thương mại Anh đã lên tiếng. Hàng trăm kiến nghị lan truyền trên các mạng xã hội và biểu tình đã diễn ra tại hơn 30 thành phố trên thế giới tỏ tình đoàn kết với Hồng Kông. Trước phản ứng đồng loạt, Bắc Kinh cáo buộc "thế lực nước ngoài" thúc đẩy "phần tử xấu" gây hổn loạn. Bắc Kinh càng bực tức hơn vì họ xem Hồng Kông là mô hình kiểu mẫu "một quốc gia hai chế độ" để chiêu dụ Đài Loan. Thế nhưng, tổng thống Đài Loan Thái Anh Văn, hôm thứ hai, khi hoan nghênh tinh thần "yêu chuộng tự do của Hồng Kông", đã không khác gì thách đố Trung Quốc. Một nhà đối lập dự đoán là tình hình "sẽ nghiêm trọng hơn" trong những tuần lễ tới, vì dân Hồng Kông không để cho cuộc huy động lực lượng hùng hậu như lần này không mang lại kết quả gì.

Cũng đồng điệu với đồng nghiệp, nhật báo Libération dành hai trang để đi sâu vào nội dung dự luật, giải thích vì sao có dự luật này và vì sao dân Hồng Kông không chấp nhận ? Một cách cụ thể, theo một hiệp hội luật gia, Trung Quốc có thể buộc chính quyền Hồng Kông bắt và giao nộp cho Hoa lục bất kỳ một người dân nào hay một người nước ngoài, cho dù người đó chưa bao giờ đến Trung Quốc.

Từ 20 năm qua, Hồng Kông thừa biết luật pháp Trung Quốc như thế nào nên đã loại Trung Quốc ra khỏi danh sách các nước ký thỏa thuận dẫn độ với Hồng Kông. Thế thì vì sao bây giờ lại thay đổi và thay đổi khẩn cấp ? Đối tượng của Bắc Kinh là ai ? Theo nghị sĩ Paul Zimmerman, mục tiêu trấn áp của Trung Quốc là những người có tiền hoặc có tư tưởng, hoặc cả hai, tức là các doanh nhân và các nhà hoạt động chính trị đối lập. Nhiều người dân Hồng Kông còn cho rằng khôi nguyên Nobel Hòa Bình Lưu Hiểu Ba chết trong tù hay một nhà hoạt động công đoàn độc lập bị giam từ 2015 đến nay là nạn nhân của hệ thống tư pháp dàn dựng của Trung Quốc.

Trong bối cảnh chiến tranh thương mại Mỹ-Trung, giới doanh nhân quốc tế tại Hồng Kông lo ngại Bắc Kinh trả đũa vào hàng ngàn công dân Mỹ và công ty Mỹ có trụ sở khu vực tại Hồng Kông. Một kiến trúc sư chia sẻ : Tôi chọn Hồng Kông vì không thích sống ở Hoa lục. Nếu Hồng Kông trở thành một thành phố như Hoa lục thì tôi không có lý do gì ở lại.

Không rõ kiến trúc sư này sẽ chọn nơi nào để định cư, nhưng theo thống kê của OCDE, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế, tập hợp 36 nước dân chủ và công nghiệp, số dân nhập cư tăng kỷ lục 55% trong 15 năm qua, từ 77 triệu lên 120 triệu. Điểm đặc biệt là càng ngày càng có nhiều người có tay nghề và trình độ học vấn cao, Les Echos ghi nhận.

Sudan - Thế lực quốc tế nào chống lưng cho phe quân đội ?

Tại Châu Phi, khủng hoảng ở Sudan, cuộc biểu tình chống tăng giá bánh mì và xăng dầu hồi cuối năm 2018 cuối cùng đã lật đổ 30 năm chế độ độc tài. Thế nhưng, hơn hai tháng sau ngày tướng Omar el Bechir bị quản thúc, tập đoàn quân sự đảo chính vẫn bám quyền trong khi ước nguyện của người dân là muốn một chính quyền dân sự. Thế lực quốc tế nào chống lưng cho phe quân đội ?

Le Figaro nhận định số phận của Sudan nằm trong bàn tay của các thế lực quốc tế. Đó là lý do vì sao mà tình hình vẫn bế tắc và phe quân đội cảnh sát không ngần ngại nổ súng giết chết ít nhất 120 người biểu tình trong tuần qua. Đằng sau hội đồng tướng lãnh Sudan là Trung Quốc và Nga. Chỉ trong vòng vài tuần, cuộc cách mạng Sudan biến thành khủng hoảng quốc tế. Với quyền lợi dầu khí và đầu tư, Bắc Kinh rất lo ngại thay đổi chế độ. Còn Moskva, từ nhiều năm nay, xem Sudan của Omar el Bechir, tổng thống bị lật đổ, là đầu cầu để phục hồi thế lực Nga ở Châu Phi. Cũng chính Nga và Trung Quốc đã ngăn chặn một nghị quyết của Hội Đồng Bảo An.

Thật ra, không một ai kiểm soát được tình hình : Ai Cập, Saudi Arabia là đồng minh, nhưng mỗi nước có một quân bài. Trong khi nhân vật cầm đầu là tướng Burhan được Cairo đón tiếp, thì người số hai là tướng Hemeti, rất lợi hại, bay sang Ryadh. Trong lúc đó, Mỹ và Liên Hiệp Châu Âu cũng đẩy các quân cờ của mình. Tuần sau, thứ trưởng ngoại giao Mỹ Tibor Nagy đến Khartum. Paris ủng hộ biểu tình và đòi thiết lập chế độ dân sự, nhưng lại ngại làm mất lòng Ai Cập và Saudi Arabia, hai bạn hàng vũ khí của Pháp và nhất là e ngại tác hại đến Libya, nơi mà Saudi Arabia và một đồng minh khác của Pháp là Qatar đang xung đột với nhau qua cuộc chiến tranh ủy nhiệm.

Trong bối cảnh này, Tổ chức Liên Hiệp Châu Phi phải lãnh trách nhiệm với biện pháp đầu tiên là "treo giò" thành viên Sudan, cho đến khi có một chính quyền dân sự và bổ nhiệm một nhà trung gian hòa giải. Tân thủ tướng Ethiopia, Abiy Ahmed, với tài ngoại giao "tinh tế", đã gặp hai phe quân sự và đối lập dân sự hôm thứ sáu tuần trước để sắp xếp một tiến tình chuyển tiếp, theo nhận định của Le Figaro.

Anh Quốc, cuộc đua thay thế thủ tướng Theresa May

Tại Anh Quốc, cuộc đua thay thế thủ tướng Theresa May bắt đầu kể từ thứ năm 13/06. Cựu ngoại trưởng Boris Johnson tin chắc sẽ đắc cử chủ tịch đảng bảo thủ và nắm chiếc ghế thủ tướng Anh. Tuy nhiên, giới kinh tế tin tưởng vào đương kim ngoại trưởng Jeremy Hunt nhiều hơn. Les Echos nằm trong xu hướng này.

Theo nhật báo kinh tế, trong cuộc bỏ phiếu dự kiến vào ngày mai, 313 dân biểu của đảng bảo thủ Anh sẽ bầu chọn hai nhân vật vào chung kết. Boris Johnson có vẽ chiếm thượng phong với chủ trương cứng rắn của một nhà lãnh đạo phù hợp với tình thế. Tuy nhiên, trong phe "Brexit ôn hòa", đương kim ngoại trưởng Jeremy Hunt liên tiếp được thêm nhiều hậu thuẩn : bộ trưởng lao động Amber Rudd và bộ trưởng quốc phòng Penny Mordaunt và giới doanh nhân.

Phải ngưng sử dụng, chế tạo bao bì plastic

Les Echos La Croix đều đánh động công luận một cách bi thiết : Phải ngưng sử dụng, ngưng chế tạo bao bì plastic. Năm 2050, rác nhựa sẽ nhiều hơn cá ở đại dương.

Với những tấm ảnh chai plastic đủ loại nổi trôi trên biển hay đang được phân loại, nhật báo Les Echos vừa trấn an vừa bất lực : các nhà sản xuất ý thức nguy hại này và đã bắt đầu thích ứng với nhu cầu bảo vệ môi trường, đang bị thảm họa. Công nghiệp plastic đang bị áp lực nặng nề chưa từng thấy. Total đã mở nhà máy chế tạo nhựa sinh hóa từ cây mía ở Thái Lan.

Trong khi đó, La Croix thúc giục từ bỏ thói quen dùng đồ nhựa. Vấn đề là phải làm thế nào cho hiệu quả, bởi vì từ 20 năm nay, plastic đã trở thành một nhu cầu không thế thiếu vì nhẹ, hợp vệ sinh, bền. La Croix đề nghị một số biện pháp : tái tạo, chấm dứt sản phẩm dùng một lần rồi bỏ. Không chỉ vì nhu cầu 20 phút mà để cho môi trường ô nhiểm 400 năm.

Tú Anh

Published in Châu Á