Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Quan hệ "gắn bó keo sơn" giữa Đảng Nhân dân Campuchia (CPP) và Đảng cộng sản Việt Nam có thể chỉ là một ngoại lệ khó lặp lại ? Campuchia rút khỏi Tam giác phát triển ba nước "Cambodia, Laos, Vietnam – Development Triangle Area - CLV – DTA" cho thấy việc hóa giải những cơn sóng ngầm để đạt được một nền hòa bình lâu dài giữa hai quốc gia Cam – Việt vẫn là điều khó nắm bắt. 

dta1

Thủ tướng Việt Nam Phan Văn Khải (phải) bắt tay Thủ tướng Campuchia Hun Sen (trái và Thủ tướng Lào Bounahang Vorach (giữa) tại lễ ký Tuyên bố Vientiane về việc thành lập Tam giác phát triển Campuchia - Lào - Việt Nam hôm 28/11/2024 ở Vientiane, Lào - AFP/Raveendran

--------------------------------

Không thể xem thường thời điểm "quay xe"

Khu vực Tam giác Phát triển Campuchia-Lào-Việt Nam (CLV-DTA) được thành lập vào năm 2004 và bao gồm 13 tỉnh biên giới trên cả ba quốc gia. Đó là các tỉnh Ratanakiri, Stung Treng, Kratie và Mondulkiri ở Campuchia ; các tỉnh Attapeu, Salavan, Sekong và Champasak của Lào ; các tỉnh Kon Tum, Đắk Lắk, Gia Lai, Đắk Nông và Bình Phước của Việt Nam. Khái niệm (Dự án) CLV-DTA bắt nguồn từ cuộc họp không chính thức được tổ chức tại Vientiane vào ngày 20/10/1999, giữa các Thủ tướng Campuchia, Lào và Việt Nam thời đó là Hun Sen, Sisavath Keobounphanh và Phan Văn Khải. Kể từ khi thành lập, ba quốc gia đã tổ chức các Cuộc họp cấp bộ trưởng hàng năm và các Hội nghị thượng đỉnh cấp Thủ tướng hai năm một lần, với mục tiêu tăng cường hợp tác ba bên, thúc đẩy ổn định và an ninh, giảm nghèo và thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội ở các khu vực biên giới. Điều này đạt được thông qua việc cải thiện mạng lưới giao thông, thúc đẩy thương mại và các nỗ lực chống tội phạm xuyên biên giới và khai thác tài nguyên thiên nhiên (1). 

Vào ngày 20/9/2024, Chủ tịch Thượng viện Hun Sen, cũng là Chủ tịch Đảng Nhân dân Campuchia và là người khởi xướng Dự án, đã chính thức tuyên bố chấm dứt sự tham gia của Campuchia vào chương trình hợp tác này sau 25 năm thực hiện. Campuchia bất ngờ gửi công hàm chính thức thông báo rút khỏi Dự án, gây chấn động dư luận khu vực và quốc tế. Về phía Việt Nam, chắc chắn Hà Nội cũng không lường trước được bước đi này của Phnom Penh, vì mới tháng trước, vào ngày 22/8/2024, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng trả lời trong cuộc họp báo thường kỳ vẫn nhấn mạnh tầm quan trọng của "Tam giác phát triển", trong bối cảnh có các cuộc biểu tình phản đối của người Campuchia cả ở hải ngoại lẫn trong nước. Trải qua 25 năm hình thành và triển khai, hợp tác khu vực CLV-DTA đã đóng góp cho việc phát triển kinh tế – thương mại, giao lưu nhân dân giữa ba nước, đặc biệt là người dân sinh sống ở khu vực này. Chiều 22/8/2024, tại họp báo thường kỳ Bộ Ngoại giao, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng vẫn thông tin về "Hội nghị cấp cao CLV-DTA". Theo đó, Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Campuchia và Lào tổ chức tốt "Thượng đỉnh cuối năm", dự kiến sẽ diễn ra vào tháng 12 năm nay tại Campuchia (2).

Thời gian "hai cha con ông trùm" Hun Sen – Hun Manet tuyên bố rút khỏi Dự án trùng với thời điểm chuyến công du dài ngày của tân Tổng bí thư - Chủ tịch nước Tô Lâm đến Liên Hiệp Quốc, càng gây thêm nhiều nghi ngại. Đây không phải đơn giản chỉ là "quyết định trong phạm vi nội bộ" của Campuchia, mà còn có ảnh hưởng sâu rộng và lâu dài đến các mối quan hệ khu vực và chiến lược ngoại giao của Việt Nam.

"Động thái quay xe" này tiềm ẩn nhiều tác động phức tạp, đặc biệt khi nhìn dưới lăng kính chính trị quốc tế. CLV-DTA trước đây vốn là một sáng kiến mang tầm chiến lược của Hun Sen. Nhưng sau 25 năm, việc cha con Hun Sen nay đột ngột rút khỏi Dự án không thể không khiến người ta nghĩ đến các thế lực đứng sau, đặc biệt là sự giật giây của Trung Quốc (3). Dù lấy lý do rằng các đảng đối lập đang lợi dụng Dự án để kích động "Cách mạng màu" tại Campuchia, nhưng rõ ràng đó là cái cớ phi lý. Thời điểm công hàm được gửi trùng với chuyến công du Tây bán cầu của Tô Lâm để thảo luận về chủ nghĩa đa phương, càng cho thấy đây có thể là một động thái cố ý làm suy yếu vai trò và uy tín quốc tế của Việt Nam.

"Máu và hoa ấy" dường như vẫn chưa đủ ? 

Tố Hữu từng có bài thơ nổi tiếng tháng 1/1973 : "Việt Nam ơi, máu và hoa ấy có đủ mai sau thắm những ngày…" (4). Tứ thơ khắc họa hình ảnh dân tộc đã phải đổ biết bao xương máu để giành lấy hòa bình, độc lập của bản thân và của cả các nước Đông Dương. Câu hỏi đặt ra là liệu sự hy sinh lơn lao ấy có đảm bảo được tương lai ổn định cho các mối bang giao hiện hữu ? Trong khi Việt Nam tiếp tục nỗ lực theo đuổi chính sách hòa bình, ổn định và hợp tác khu vực, thì Campuchia ngược lại, dưới tác động của các nhân tố bên ngoài, đang tiến hành nhiều động thái, khiến sự cân bằng chiến lược ở Đông Dương cũng như khu vực có nguy cơ bị đảo lộn. Campuchia xây dựng căn cứ quân sự Ream (5) và dự án kênh Funan (6) với sự hậu thuẫn của Trung Quốc rõ ràng là những bước đi đẩy Việt Nam vào tình thế khó khăn. Những sự kiện này không chỉ đe dọa an ninh của Việt Nam. Vấn đề đặt ra là : Việt Nam sẽ còn nhượng bộ, lùi bước đến bao giờ trước các động thái ngày càng quyết liệt của Campuchia ? Với áp lực gia tăng từ mọi phía, liệu Việt Nam có đủ khả năng "thắm những ngày" hòa bình và phát triển mà các thế hệ trước đây đã hy sinh để giành lấy, hay sẽ phải đối mặt với nguy cơ mất đi những thành quả ấy ?

Trước thời điểm cha con Hun Sen "quay xe" như phân tích ở trên, các quan hệ nhiều mặt, trong đó có việc móc nối cả ngầm lẫn công khai về quân sự ngày càng lộ liễu giữa Campuchia và Trung Quốc đang gióng lên tiếng chuông báo động cho Việt Nam, đặc biệt liên quan đến căn cứ hải quân Ream. Trung Quốc có quyền duy nhất tiếp cận căn cứ quân sự Ream phải chăng, đây là một tiền đồn quân sự nước ngoài thứ hai sau Djibouti ở Châu Phi ? Từ khóa "Việt Nam" trong bàn cờ chính trị Campuchia ngày nay càng làm nổi bật vai trò của căn cứ hải quân Ream quan trọng như thế nào, nếu Việt Nam rơi vào một cuộc xung đột quân sự trên biển hoặc trên đất liền với Trung Quốc (7) ? Trong khi những "từ khóa" này, cho đến nay chưa có câu trả lời rốt ráo, nhất là cách Việt Nam lúc nào cũng có xu hướng ngả theo chính sách "quét rác xuống thảm", càng làm cho dư luận người dân trong nước hoang mang, bạn bè trong khu vực và trên thế giới quan ngại. Đây là bài toán không chỉ về ngoại giao, mà còn là về chiến lược quốc phòng, kinh tế và cả sự đoàn kết quốc gia.

Những ngày này, chúng ta càng nhớ đến nhà báo đang trong vòng lao lý Trương Huy San (8), người có thời gian phục vụ quân đội Việt Nam ở Campuchia, từng nhận định và cảnh báo rằng, Việt Nam "không nên đánh giá Hun Sen dựa trên quá khứ ‘do chúng ta dựng lên’, mà chỉ nên đánh giá Hun Sen dựa trên những gì ông ấy đang làm đối với đất nước Campuchia và đặc biệt, ông ấy đang đối xử như thế nào với con dân nước Việt". Cũng theo bỉnh bút Sebastian Strangio trên tờ The Diplomat, việc Phnom Penh rút khỏi CLV-DTA đánh dấu sự chuyển dịch quan trọng trong quan hệ Campuchia – Việt Nam (9). Nếu cha con Hun Sen – Hun Manet, chỉ vì chiều theo đòi hỏi của phe đối lập mà rút khỏi thỏa thuận CLV, để "khỏi bị coi là con rối của Hà Nội", thì đấy quả là một sự ngụy biện trơ trẽn. Nếu nay mai, khi phe đối lập sẽ trở lại với yêu sách lâu nay, đòi lại vùng đất Nam Bộ, thì liệu họ có "dập tắt hẳn đám cháy" như cách họ ứng xử với CLV-DTA, như cách lập luận của người phát ngôn Bộ Ngoại giao Campuchia ? (10) 

dta2

Cặp bản đồ phác thảo ​​Khu vực Tam giác phát triển Campuchia-Lào-Việt Nam (CLV-DTA), cũng như cơ sở hạ tầng giao thông trong khu vực.

*

Từ những sự kiện đã phân tích như căn cứ hải quân Ream, kênh đào Funan, cho đến quan điểm "không muốn bị coi là con rối của Hà Nội" và quyết định rút khỏi CLV-DTA, có thể thấy rõ một xu hướng đáng lo ngại. Phải chăng, "quan hệ keo sơn" giữa Đảng Nhân dân Campuchia (CPP) và Đảng cộng sản Việt Nam chỉ là một ngoại lệ trong dòng chảy lịch sử ? Điều này tiềm ẩn nguy cơ, quan hệ Campuchia – Việt Nam sẽ dần trở lại trạng thái bình thường hoặc thậm chí kém hơn. Giống như chiếc đuôi thằn lằn "đặc biệt" đã bị rơi rụng, mối quan hệ này cũng có thể dần phai nhạt. Thực tế cho thấy, Trung Quốc với tiềm lực tài chính và mưu kế chiến lược đã làm lu mờ vị thế từng nổi bật của Việt Nam tại Campuchia.

Tuy nhiên, mối quan hệ Việt – Cam chưa đột ngột suy giảm thành sự đối kháng công khai ; vẫn còn đó những lợi ích chung để hai đảng và hai chính quyền duy trì mức độ cân bằng cần thiết. Dẫu vậy, ngày càng rõ ràng rằng, tình "anh em" giữa Hà Nội và Phnom Penh không còn là điều đương nhiên. Lịch sử đã chứng minh những bài học đắt giá, mong rằng cha con Hun Sen không mắc lại sai lầm như chính quyền Khmer Đỏ trong thập niên 1970. 

Trần Hiếu Chân

Nguồn : RFA, 30/09/2024

Tham khảo :

(1) https://www.rfa.org/english/news/cambodia/clv-hun-sen-cambodia-withdraws-09202024134113.html

(2) https://baochinhphu.vn/viet-nam-se-phoi-hop-chat-che-voi-campuchia-va-lao-de-to-chuc-tot-hoi-nghi-cap-cao-clv-102240822185147707.htm

(3) https://thediplomat.com/2024/09/cambodia-pulls-out-of-economic-agreement-with-vietnam-and-laos/

(4) https://www.thivien.net/T%E1%BB%91-H%E1%BB%AFu/Vi%E1%BB%87t-Nam-m%C3%A1u-v%C3%A0-hoa/poem-mXDKUZpgHTE66OhltBCLIw

(5) https://www.bbc.com/vietnamese/articles/c296xk57w25o

(6) https://www.voatiengviet.com/a/viet-nam-ung-ho-campuchia-xay-kenh-dao-funan-nhung-keu-goi-hop-tac-danh-gia-tac-dong/7734618.html

(7) https://www.bbc.com/vietnamese/articles/c72pepdqyk4o

(8) https://www.bbc.com/vietnamese/articles/cd14052n14no

(9) https://thediplomat.com/2024/09/cambodia-pulls-out-of-economic-agreement-with-vietnam-and-laos/

(10) https://www.bbc.com/vietnamese/articles/c30lqq3jy0jo

Additional Info

  • Author Trần Hiếu Chân
Published in Quan điểm

Tam giác Phát triển Campuchia-Lào-Việt Nam : ngọn lửa dân tộc chủ nghĩa chống Việt Nam

BBC, 24/08/2024

Ngọn lửa dân tộc chủ nghĩa và chống Việt Nam ở Campuchia vốn âm ỉ lâu nay đã một lần nữa bùng lên liên quan đến Vùng Tam giác Phát triển Campuchia-Lào-Việt Nam (Cambodia Laos Vietnam - Development Triangle Area / CLV-DTA).

tamgiac1

Chủ tịch Thượng viện Campuchia Hun Sen đã lên tiếng giải thích về Vùng Tam giác Phát triển trước làn sóng biểu tình yêu cầu Campuchia rút khỏi khuôn khổ hợp tác này

Các cuộc biểu tình phản đối Vùng Tam giác Phát triển Campuchia-Lào-Việt Nam đã diễn ra ở một số nước ngoài Campuchia như Nhật Bản, Hàn Quốc trong những tuần gần đây. Những người biểu tình bày tỏ nỗi lo Campuchia sẽ bị Việt Nam cướp đất khi tham gia Tam giác Phát triển.

Các cuộc biểu tình phản đối do một số lực lượng đối lập với Đảng Nhân dân (Cambodian People's Party - CPP) cầm quyền của cựu Thủ tướng Hun Sen tổ chức.

Không chỉ ở ngoài nước, theo Khmer Times, ngày Chủ nhật 18/8, phe đối lập ở nước ngoài bị cáo buộc đã kích động người dân biểu tình ở thủ đô Phnom Penh, kêu gọi chính phủ Campuchia rút khỏi CLV-DTA.

Khmer Times dẫn lời cảnh sát Campuchia cho biết tính đến ngày thứ Sáu 16/8, đã có 14 cá nhân bị bắt giữ vì có liên quan đến kích động biểu tình chống CLV-DTA, đồng thời cảnh báo về nguy cơ xảy ra "cách mạng màu".

Tuy nhiên, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Campuchia, Đại tướng Chhum Sucheat, tuyên bố trên mạng xã hội rằng không có dấu hiệu về bất kỳ phong trào hoặc cuộc tuần hành nào ở Campuchia.

Trước những căng thẳng liên quan đến Vùng Tam giác Phát triển này, Việt Nam vào ngày thứ Năm 22/8 đã ra tuyên bố nhấn mạnh đến ý nghĩa chiến lược của CLV-DTA.

"Trải qua 25 năm hình thành và phát triển, hợp tác khu vực Tam giác Phát triển Campuchia-Lào-Việt Nam đã đóng góp cho việc phát triển kinh tế-thương mại, giao lưu nhân dân giữa ba nước, góp phần nâng cao đời sống cho nhân dân của ba nước, đặc biệt là người dân sinh sống ở khu vực này", người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng trả lời trong cuộc họp báo thường kỳ.

tamgiac2

Ra đời theo đề xuất vào năm 1999 của ông Hun Sen, lúc bấy giờ là thủ tướng Campuchia, Tam giác Phát triển Campuchia-Lào-Việt Nam là một khu vực gồm 13 tỉnh thuộc 3 nước láng giềng :

- Campuchia (đông bắc) : Ratanakiri, Stung Treng, Mondulkiri và Kratié ;

- Lào (miền nam) : Attapeu, Salavan, Sekong và Champassak ;

- Việt Nam (Tây Nguyên) : Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông và Bình Phước.

Nguồn : BBC, 24/08/2024

*************************

Vì sao Campuchia đe dọa bắt giữ những người chỉ trích khu vực kinh tế với Việt Nam và Lào ?

RFA, 23/08/2024

Khu vực kinh tế chung hình thành từ năm 1999 của Campuchia, Việt Nam và Lào bỗng nhiên tạo nên các cuộc biểu tình và chỉ trích.

tamgiac3

Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng (trái), Thủ tướng Campuchia Hun Sen (giữa) và Thủ tướng Lào Bouasone Bouphavanh chụp ảnh trước cuộc họp cấp cao Campuchia-Lào-Việt nam tại Hội đồng Bộ trưởng Campuchia ở Phnom Penh ngày 16/11/2010. Chor Sokuntrhea/Reuters

Các quan chức hàng đầu của chính phủ Campuchia, trong tuần qua, đã đe dọa tiến hành các cuộc bắt giữ và triển khai lực lượng cảnh sát khắp đất nước để ngăn chặn các cuộc biểu tình phản đối Khu vực Tam giác Phát triển Campuchia – Lào – Việt Nam (CLV).

Thỏa thuận hợp tác kinh tế giữa ba nước được hình thành vào năm 1999 và chính thức thiết lập năm 2004.

Nhưng tháng trước, Chủ tịch Thượng viện Campuchia Hun Sen – cựu thủ tướng/người cai trị lâu năm của nước này - đã ra lệnh bắt giữ ba nhà hoạt động lên tiếng chỉ trích thỏa thuận này trong một video kéo dài 11 phút trên Facebook. Các lãnh đạo cấp cao của chính phủ Campuchia đã phản ứng dữ dội về video này.

Cuối tuần qua, người lao động Campuchia ở các nước như Hàn Quốc, Nhật Bản, Canada và Úc đã tổ chức biểu tình, lên tiếng bày tỏ quan ngại rằng Khu vực Tam giác Phát triển CLV có thể khiến Campuchia mất đất và tài nguyên thiên nhiên vào tay Việt Nam.

Đây là vấn đề nhạy cảm với nhiều người. Trong hôm thứ hai, ông Hun Sen đã lại cảnh báo về khả năng có thêm các vụ bắt giữ và vào ngày thứ ba, Bộ trưởng Tư pháp Koeut Rith cho biết những người tham gia biểu tình chống lại Khu vực CLV có thể sẽ phải đối mặt với tội phản bội tổ quốc và nhận án tù từ 15 đến 30 năm.

Các nhà hoạt động đã lập một nhóm chat trên Telegram để tổ chức một cuộc biểu tình ở Phnom Penh vào ngày 18/8. Đáp lại, Bộ Nội vụ nước này đã cử cảnh sát, cảnh sát quân sự, binh lính, vệ sĩ và lực lượng đặc nhiệm đến thành phố trung tâm của các tỉnh và lập các chốt kiểm tra trên các tuyến đường cao tốc.

Vậy điều gì đã khiến một đoạn video dài 11 phút đăng trên mạng xã hội trong tháng 7 vừa qua trở thành một tình huống an ninh nhạy cảm chỉ trong vài tuần ?

Khu vực CLV là gì ?

Khu vực CLV của ba quốc gia được thiết lập nhằm mục đích thúc đẩy phát triển kinh tế và thương mại giữa năm tỉnh biên giới của Việt Nam, bốn tỉnh lân cận của Lào và bốn tỉnh đông bắc của Campuchia là Ratanakiri, Mondulkiri, Kratie và Stung Treng.

Thỏa thuận này cho phép cư dân sinh sống ở những tỉnh nói trên có thể tự do di chuyển qua lại để kinh doanh thương mại và đầu tư.

Trong bối cảnh chính phủ Campuchia có cách tiếp cận lỏng lẻo đối với vấn đề nhập cư đồng thời nổi tiếng với tệ tham nhũng, một số người Campuchia lo ngại rằng việc Campuchia cho các nhà đầu tư Việt Nam và Lào thuê đất nông nghiệp trong nhiều thập kỷ có thể dẫn đến việc mất kiểm soát đối với nhiều khu đất lớn của nước này.

Khu vực CLV "là vỏ bọc cho việc tiếp tục phá rừng, cưỡng chế đất đai và khai thác tài nguyên bất hợp pháp, thu lợi cho nước ngoài" – bà Mu Sochua, lãnh đạo đảng đối lập hiện đang sống lưu vong viết trên mạng xã hội X, vốn được gọi là Twitter, hôm thứ ba tuần trước.

"Việc người Việt tiếp tục nhập cư bất hợp pháp vào bốn tỉnh Campuchia tham gia thỏa thuận này và sự kiểm soát ‘hiệu quả’ của Việt Nam đối với kinh tế khu vực [CLV] cũng có nghĩa rằng các tỉnh này sẽ trở thành những chư hầu do Việt Nam kiểm soát" – bà này viết trên trang của Phong trào Khmer vì Dân Chủ.

Ông Hun Sen, Thủ tướng Hun Manet – con trai ông và các bộ trưởng hàng đầu khác đã công khai tuyên bố rằng Campuchia sẽ không mất đất cho Việt Nam theo thỏa thuận CLV.

Ông Chhay Kim Khoeun, phát ngôn viên Cảnh sát Quốc gia Campuchia nói với báo chí nước này đã có tới 10 người bị bắt trong tuần qua vì đưa ra những bình luận mang tính chỉ trích về CLV.

"Gần đây có một nhóm nhỏ những người muốn phá hoại đất nước bằng việc tung tin giả để lật đổ chính phủ hợp pháp hiện tại" – Bộ trưởng Nội vụ Sar Sokha viết trên Facebook hôm thứ sáu tuần trước. "Tôi muốn nhắc nhở nhóm nhỏ này... hãy thức tỉnh và rút lui khỏi cái nhóm nhỏ hải ngoại đang kích động, xúi giục quý vị".

Vì sao khu vực CLV giờ đây lại khiến người dân xuống đường ?

Ba nhà hoạt động bị bắt hôm 23/7 đã tổ chức các hội thảo về Hiệp định Hòa bình Paris năm 1991- một hiệp định đã chính thức chấm dứt nhiều thập kỷ nội chiến của Campuchia. Các cuộc hội thảo này là một phần trong những nỗ lực nâng cao nhận thức cho người dân Campuchia về sự phát triển của nền dân chủ nghị viện ở nước này.

Trong video dài 11 phút trên Facebook, ba nhà hoạt động - Srun Srorn, Peng Sophea và San Sith - đã nói về những quan ngại nói chung của người Campuchia về khu vực CLV.

Đáp lại, ông Hun Sen tức giận tuyên bố trong một bài phát biểu trên truyền hình rằng ông đã ra lệnh bắt giữ những nhà hoạt động này. Ông đưa ra cảnh cáo đối với việc đưa ra các bình luận về việc Campuchia có thể mất sự toàn vẹn lãnh thổ (mất đất) vào tay Việt Nam – một vấn đề chính trị nhạy cảm đã dẫn tới việc bắt giữ nhiều nhà hoạt động đối lập trong những năm qua.

tamgiac4

Amanda Weisbrod/RFA. Nguồn ảnh : RFA


Thêm vào đó, ông Hun Manet đã nói hôm 2/8 rằng người Campuchia nên cẩn trọng trong việc biểu tình chống chính phủ, viện dẫn các cuộc xuống đường gần đây ở thủ đô của Bangladesh đã khiến người đứng đầu nước này phải từ chức và chạy trốn khỏi đất nước.

"Tôi không muốn nhìn thấy loại tình huống như thế này xảy ra ở Campuchia" – ông nói và thêm rằng : "Đặc biệt là ở Phnom Penh".

Việc bắt giữ ba nhà hoạt động này đã khiến một số người trẻ tuổi Campuchia tức giận – những người đã theo dõi việc chính phủ nước này vô hiệu hóa báo chí độc lập cũng như hầu hết các lực lượng đối lập chính trị kể từ năm 2017.

Kế hoạch xây dựng kênh đào mới cũng góp phần ?

Một yếu tố khác đó là lễ động thổ triển khai xây dựng kênh đào Phù Nam Techo trị giá 1,7 tỷ USD vào hôm 5/8 – công trình kết nối thủ đô Phnom Penh của Campuchia và khu vực Vịnh Thái Lan.

Chính phủ Campuchia xem dự án này là một cơ hội để trở nên ít phụ thuộc hơn vào Việt Nam vì kênh đào này có thể giúp hàng hóa của Campuchia không phải đi qua vùng Đồng bằng sông Cửu long của Việt Nam nữa. Việt Nam đã nhiều lần yêu cầu Campuchia cung cấp thêm các thông tin về các tác động môi trường của dự án kênh đào dài 180km này.

"Mặc dù chính phủ đang cố gắng quảng bá [dự án] kênh đào Phù Nam Techo, vấn đề khu vực CLV đã làm người dân sao nhãng, dành ít sự chú ý và ủng hộ đối với kênh đào hơn" – nhà bình luận chính trị Seng Sary nói với Đài Á Châu Tự Do.

"Nhưng nói chung, ông Hun Sen rất giỏi khai thác các tình huống [có vấn đề]. Khi thấy người dân đứng lên chống lại thỏa thuận CLV thì ông ta đã dùng điều đó làm cái cớ để hành động chống lại các nhà hoạt động chính trị đối lập còn sót lại, các nhà phê bình xã hội và các tổ chức phi chính phủ" – nhà bình luận này nói tiếp.

Những yếu tố lịch sử nào ảnh hưởng ?

Nhiều người Campuchia coi Việt Nam là "kẻ thù lịch sử" và thường nhắc tới việc mất vùng đất có tên "Campuchia Krom" vào tay Việt Nam – một khu vực nằm ở vùng hạ lưu sông Mekong, bao gồm phần lớn diện tích khu vực phía Nam của Việt Nam ngày nay.

Thêm vào đó, ông Hun Sen và đảng cầm quyền - Đảng Nhân dân Campuchia – đã có mối quan hệ có tính lịch sử với Đảng Cộng sản Việt Nam. Hun Sen, lần đầu tiên, trở thành một Bộ trưởng của chính phủ Campuchia ngay sau khi cuộc xâm lược do Việt Nam dẫn dắt đã đánh đuổi và lật đổ chính quyền Pol Pot và Khmer Đỏ vào năm 1979. Ông Hun Sen từ chức Thủ tướng vào cuối năm ngoái để mở đường cho việc bổ nhiệm con trai cả Hun Manet của mình vào vị trí này.

Theo nhà bình luận Seng Sary, gần đây, chính phủ Campuchia đã không làm tốt việc giải thích cho người dân Campuchia về khu vực tam giác phát triển CLV. Ông nói :

"Họ dường như đã làm cho vấn đề này thành một bí mật khó hiểu với người dân" – ông nói và cho rằng : "Các cuộc bắt giữ gần đây chỉ làm gia tăng các nghi ngờ và quan ngại".

Những nỗ lực dập tắt các cuộc tranh luận về khu vực CLV của ông Hun Sen "cho thấy chứng hoang tưởng độc tài của ông ta" và việc ông ta công khai đưa ra những yêu cầu đối với tòa án về những vụ bắt bớ gần đây "cho thấy rất rõ ràng rằng hệ thống tư pháp không có sự độc lập và chỉ hoạt động như một vũ khí để chính phủ sử dụng" – bà Mu Sochua viết trên kênh X.

Đài Á Châu Tự Do đã không thể liên lạc được với người phát ngôn Cảnh sát Quốc gia Campuchia Chhay Kim Khoeun và ông Pen Bona, người phát ngôn của chính phủ Campuchia để tìm kiếm bình luận.

Nguồn : RFA, 22/08/2024

Additional Info

  • Author BBC, RFA
Published in Châu Á