Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

50 năm sau vụ thm sát M Lai, mt cu phóng viên chiến trường nói vi VOA rng đa bé trai trong bc nh làng Sơn M hi y vn còn sng, trong khi bo tàng di tích Sơn M Qung Ngãi cho rng đa bé đó đã chết. Câu chuyn chưa dng đó, người trong ảnh lên tiếng vi VOA rng chính quyn Vit Nam đã trưng nhiu chng c gi to và thay đi d liu lch s trong v thm sát năm 1968 gây chn đng quc tế.

mylai00

Bức nh 'Hai đa tr M Lai', mà ông Trn Văn Đc cho là chp hai anh em ông ,được nhiếp ảnh gia Ronald Haeberle phục hoạt lại năm 2013 nhân một chuyến trở lại thôn Mỹ Lai, nay là thôn Sơn M, xã Tnh Khê, thành ph Qung Ngãi.

Trao đổi vi VOA, ông Ronald Haeberle, cu phóng viên chiến trường người M nói ông tin rng "ông Trần Văn Đc và em gái Trn Th Hà thc s là nhng người sng sót" trong bc nh do ông chp vào ngày 16/3/1968 vi hai đa tr nm trên mt đường mòn ti thôn M Lai, nay là thôn Sơn M, xã Tnh Khê, thành ph Qung Ngãi.

Từ Ohio, ông Ronald Haeberle, tác gi ca b nh gm 60 tm v v thm sát Sơn M - M Lai, cho biết ông đã đi cùng Đi đi Charlie ca Quân đi M vào làng M Lai vào ngày xảy ra v thm sát, và mãi cho đến năm 2011 khi ông liên lc vi ông Đc bên Đc thì mi biết rng hai đa tr năm xưa vn còn sng.

mylai2

Dấu tích thm sát Sơn Mỹ - M Lai

Ông Trần Văn Đc, mt th cơ khí gc Vit sng ti Lindsey, Đc, cho VOA biết ông chính là đa bé trai trong tm nh gây tranh cãi, và ông có nhiu bng chng để chng minh đó là s tht.

"Tôi đã bỏ thi gian trên 10 năm đ khiếu ni nhưng rt ít cơ quan hu quan lng nghe câu chuyn ca tôi. Khi lính M bn chết gn hết người dân đang tp trung trên đường mòn thì lính M đi sâu vào hướng làng đ tiếp tc thm sát người dân khác. Trong thi khc lính M đi thì má tôi có nói vi tôi là ‘con hãy ôm Hà v nhà ngoi gp đi, nếu không lính M s tr li’ và tôi thc hin theo li ca má tôi".

Vụ thm sát đã giết chết 504 dân làng xy ra khi ông Đc mi 8 tui, nhưng ông nói ông nhớ rõ tng chi tiết. Ông Đc k rng khi máy bay ca M đến thì ông ly thân mình che cho em gái.

Ông kể :

"Trong làng khói bay mù mịt và tôi nghĩ không có đ thi gian đ vào nhà ngoi. Tôi thy chiếc máy bay có v hình cá mp xut hin, tôi s trên máy bay có lính trên đó s bn chết chúng tôi, cho nên tôi nm xung nhm tránh đn. Ông Ron Haeberle có chp hình chúng tôi trong khoảnh khc này".

Ông Haeberle cho biết bc hình ca ông được khu di tích M Sơn trưng bày, nhưng các chú thích ca vin bo tàng ‘hình như không phn ánh đúng s tht’.

Để ci chính chi tiết này, ông Ron và Đc đã v Sơn M vài ln. Cá nhân ông Đc đã nhiu ln khiếu ni vi Ban qun lý khu di tích Sơn M và cơ quan chc năng ca Vit Nam.

"Cuối năm 1975 đu năm 1976 khi nhà di tích Sơn M được thành lp thì bc hình ca tôi đ trng và vài năm sau thì chú thích là Trương Bn, Trương Năm, con ca ông Trương Nh. Tôi có khiếu ni ban qun lý khu di tích nhưng người ta rt bt đng".

Ông Phạm Thành Công, cu Giám đc Ban Qun lý khu di tích Sơn M, tnh Qung Ngãi, phn bác nhng phát biu ca ông Đc v bc hình hai bé.

"Tôi là nạn nhân và nhân chng trong v thm sát Sơn M. Tôi sống sót dưới 5 thi th ca m, ch và 3 đa em tôi, khi đó tôi 11 tui. Tôi nói có gì sai tôi hoàn toàn chu trách nhim. đây, tnh, trung ương, và đa phương cũng chp nhn điu đó. Riêng ông Trn Văn Đc, mt Vit Kiu v đây phá ri v vic, nhân dân và địa phương đây rt bc bi. Tôi phn đi ông vì vic làm thiếu s tht ca ông, ông đã tr đũa và xuyên tc tôi".

mylai3

Đền tưởng nim thm sát Sơn M có hình nh hai bé. nh : Trn Văn Đc

Ông Đức nói Bảo tàng Sơn M không chu đính chính chú thích bc nh theo s trình bày ca ông và "h còn c che giu, bóp méo nhng s tht khng khiếp hơn".

Trong khi đó, người tng qun lý khu di tích Sơn M phn bác :

"Một s hình nh ti bo tàng là ca ông Ron Haeberle và của nhiu cu chiến binh khác đã tng cho bo tàng Sơn M. Khi các tác gi phn nh thì đu có ch nhân được đa phương công nhn là thân nhân ca h. Các hình nh ca Ron đã được trưng bày t năm 1975 cho đến nay, ch không phi mi trưng bày mà ông Đức đi khiếu ni. Vic ca ông Ron và ông Đc thì chúng tôi đã tha hiu ri, tôi không tin nói nhiu".

Ông Đức đưa ra mt nhn đnh trên Facebook v phát biu ca ông Phm Thành Công : "Vn đ là ông giám đc Bo tàng trong thi đim v thm sát xảy ra, ông đi chăn bò mt làng khác… Cho nên mi phát ngôn ca ông bt nht và có vn đ". Ông Đc còn cho rng ông Công tng thêu dt thêm ‘chiến tích’ đ được lên làm giám đc bo tàng.

Trong một email tr li VOA, ông Ron Haeberle viết : "Khi tôi đến dự l k nim 45 năm thm sát M Lai, tôi đã nghe hai thường dân khác nhau k rng mt s người không tin Phm Thành Công, nguyên Giám đc Bo tàng M Lai, là mt trong nhng người sng sót. H cho rng khi y ông Công đang có mt mt làng khác gn đó".

Vào tháng 3 năm nay, nhân dự l tưởng 50 năm thm sát M Lai, ông Trn Văn Đc và em gái, Trn Th Hà, tr li phng vn báo chí bên tượng đài Chng tích Sơn M.

Báo Tiền Phong đăng tin : "Hình nh người anh nm che đn cho người em trên tượng đài phía sau ng chính là hình nh ca hai anh em Đc - Hà được phóng viên chiến trường M Ronald Haeberle chp ngay sau cuc thm sát". Tuy nhiên, ông Phm Thành Công không công nhn s tht này, và cũng không đưa ra bng chng nào đ phn bác li đính chính ca ông Đức.

Ông Đức nói : "Tôi lên tiếng, bà con nn nhân sng sót Sơn M, rt thương tôi, h biết gia đình trước và trong ngày thm sát, h lên tiếng bênh vc tôi và nói nhng s tht v gia đình tôi, đu b ông Phm Thành Công nghiêm cm và xúi gic chính quyền mời đến cơ quan Ủy ban đe đa".

mylai4

Nhiếp nh gia Ronald Haeberle và ông Trần Văn Đức trở lại thăm Tượng đài thảm sát Mỹ Lai tháng 3 năm 2018 - Ảnh suckhoe24gio.vn

Ông Đức, người đnh cư sang Đc t năm 1983, tiếp tc theo đui v tranh chp vi Ban qun lý Khu chng tích Sơn M v bc nh hai đa tr M Lai. Ông nói :

"Nếu không nhìn thng vào lch s thì chúng ta khó né tránh nhng h ly ca chiến tranh, thường gây nhiu xung đt hơn là hàn gn. Cho nên tôi mong rng chính quyn Vit Nam, Ban Qun lý khu chng tích Sơn M, cũng như các cơ quan hu quan hãy tr li tt cả s tht trong cuc thm sát Sơn M, nht là tr li s tht cho tt c các bc hình ca ông Ron đan trưng bày ti khu Chng tích Sơn M vì 100% các bc hình ca ông đu b thiết minh sai, thm chí còn xúc phm đến nn nhân b bn chết".

mylai5

Ông Phạm Thành Công, cu Giám đc Ban Qun lý khu di tích Sơn M.

Trả li hãng tin AFP vào tháng 3/2018, ông Phm Thành Công nói ông "không th nh rõ nhng gì đã din ra". Ông nói thêm rng nhiu năm qua, ông đã "cng hiến cuc đi mình đ gi li ký c v mt trong nhng ti ác man r nht trong chiến tranh".

Từ năm 2011, ông Đức, người được cho là đa tr trong nh và ông Ron Haeberle, người chp nh, đã cùng v Sơn M vi mong mun cùng tìm kiếm câu tr li cho nhng bc nh.

Hé lộ tình tiết mới về vụ thảm sát lịch sử ở Mỹ Lai

Ông Haeberle nói với t Time rng ông và ông Đc đã tr thành nhng người bn, ông đã sang Đức để gp người trong nh và đt chiếc máy nh Nikon, tng dùng đ chp tm hình lch s ‘hai đa tr M Lai’ lên trên bàn th m ông Đc.

An Hải

Nguồn : VOA, 01/05/2018

Published in Diễn đàn