Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

S kin mt trong các đp chn nước ca Thy đin Xepian - Xe Nam Noy tnh Attapeu ca Lào b v ti 23 tháng 7, nhn chìm sáu làng ca huyn Sanamxay, khiến hàng ngàn gia đình trng tay, ít nht 6.500 người rơi vào cnh màn tri, chiếu đt, đến nay, lc lượng cu nn mi ch tìm được 9 thi th trong s hơn 100 người mt tích, đã dy lên mi lo v hàng trăm công trình thy đin tng được ví von như nhng trái bom nước lơ lng trên đu hàng chc triu người Vit. Đc bit, thm ha t thy đin Xepian - Xe Nam Noy làm người ta liên tưởng đến nhng cnh báo v chui thy đin bc thang Sơn La Hòa Bình,

bomnuoc1

Cnh chy lt sau v v đp Xepian-Xe Nam Noy Attapeu, Lào.

Ngay sau đó, h thng truyn thông chính thc ca chính quyn Vit Nam lên tiếng trn an công chúng rng, đ an toàn ca Thy đin Sơn La và Thy đin Hòa Bình là gn như tuyt đi” (1), thm chí theo thiết kế thì đp chn nước ca Thy đin Hòa Bình có th chu được lc tác đng tương đương bn trái bom nguyên t mà M đã tng th xung Hiroshima và Nagasaki hi cui Thế chiến th hai, nếu xy ra đng đt cp 8, cp 9 thì con đp này cũng không suy suyn(2). H thng truyn thông chính thc ca chính quyn Vit Nam tha nhn cnh báo khi chính quyn Vit Nam d tính xây dng Thy đin Sơn La, nếu đp chn nước ca Thy đin Sơn La v, nước t trên cao s tràn xung, khiến đp chn nước ca Thy đin Hòa Bình v theo, ít nht s có sáu tnh thuc khu vc đng bng Bc B b xóa x, khong 12 triu dân s thành... cua, cá hết song nh trí tu Vit Nam, các công đon kho sát chn v trí thiết kế - thi công đu đt mc ti ưu nên đp Thy đin Hòa Bình không th v c, có rò r, thm lu thì cũng đ thi gian sa cha...

***

Đp chn nước ca Thy đin Sơn La, đp chn nước ca Thy đin Hòa Bình vn còn nguyên nhưng t khi các công trình này và nhng công trình thy đin khác thành hình, theo thi gian, mùa mưa đng nghĩa vi thm ha, mc đ thm khc, thit hi nhân mng, thit hi tài sn ca năm sau luôn luôn cao hơn năm trước

Chng riêng khu vc Tây Bc nơi các đt lũ, lt cách nay vài tun đã làm ít nht 30 người thit mng, nhiu khu vc tr thành bình đa vì st l, lũ quét, dân chúng Hà Ni cũng lâm nn, các huyn Chương M, Quc Oai, Thch Tht, Ba Vì, đu đang chìm sâu trong nước. Thm chí 3000 người dân ca xã Nam Phương Tiến, huyn Chương M b ngâm trong mc nước ít nht là ngang tht lưng t 21 tháng 7 đến nay(3). Ông Chu Phú M, Giám đc S Nông nghip Phát trin nông thôn Hà Ni xác nhn vi báo gii, Hà Ni có ti tám huyn ngoi thành đang đi din vi thm ha lũ, lt. Ti nay, din tích b chìm trong nước vn còn khong 3.000 héc ta(4)… Ha vô đơn chí, nước các con sông vn đang dâng lên va nhanh, va cao, đã có mt s cng, đon đê b bc, v. Ch tch thành ph Hà Ni đã ra lnh chun b đ khi cn, có th di tn khn cp 14.000 gia đình ra khi khu vc được xác đnh là… vùng phân lũ (4) !

Ti gi này lũ lt đã làm ít nht ba người dân Hà Ni thit mng (mt người dàn ông và hai đa tr, mt 9 tui, mt 12 tui, cùng cư trú huyn Chương M)(5). Còn thit hi v tài sn ? Ông Chu Phú M tiết l, các ao đm nuôi thy sn, trang tri chăn nuôi, xưởng sn xut, vn chìm trong nước. Sau khi hi h chy lũ, hàng ngàn người dân các xã Tân Tiến, Tt Đng, Hoàng Văn Th, thuc huyn Chương M vn chưa th tr v tư gia ca mình vì nước chưa rút. Ông M gii thích Hà Ni hng chu lũ ln, lt sâu là vì lượng nước ln chy t tnh Hòa Bình và huyn Ba Vì v.

Ông M ch dám nói đến thế vì t khi thit hi do lũ, lt tăng nhanh, Tng cc Phòng - Chng thiên tai thuc B Nông nghip Phát trin nông thôn bt đu ch trích nhng nhn đnh, theo đó, lũ lt trm trng là do các thy đin Sơn La, Hòa Bình thượng ngun sông Đà x lũ đ bo đm an toàn cho đp chn nước ca hai công trình này.

Du cho h thng truyn thông ti Vit Nam chưa t ý đc b các tin đã đưa : Bão đến, mưa ln, nước t các nơi đ v, ngày 7 tháng 7, Ban Ch đo Quc gia v Phòng Chng thiên tai cho phép hai nhà máy thy đin là Sơn La, Hòa Bình được m ca x nước xung h du(6). Ngày 14 tháng 7, cũng cơ quan này ra lnh cho b phn điu hành Nhà máy Thy đin Hòa Bình tiếp tc m ca th ba đ x thêm nước xung h du(7). Ngày 21 tháng 7, Ban Ch đo Quc gia v Phòng Chng thiên tai gi công đin ra lnh cho b phn điu hành Nhà máy Thy đin Hòa Bình m thêm mt ca x nước na(8). Trong bn tin thi s phát sáng 23 tháng 7, VTV loan báo, sau khi th sát thc đa, B trưởng Nông nghip Phát trin nông thôn ch đo : “Đóng ngay mt ca x ca Thy đin Hòa Bình, gim bt lượng nước dn v h du” (9) – song cách nay vài ngày, Tng cc Phòng - Chng thiên tai bt đu ch trích, nhn đnh lũ, lt nghiêm trng là do Thy đin Hòa Bình x lũ không chính xác, gây hoang mang dư lun. Ông Trn Quang Hài, Tng cc trưởng Tng cc Phòng chng thiên tai nhn mnh : Lũ, lt nghiêm trng là do mưa rng ngang và t trên núi đ v. Đây là tình hu ng đc bit nhưng không phi tình hung bt thường bi năm ngoái đã xy ra !

Theo khuynh hướng y, Tng cc Phòng - Chng thiên tai bác b thc mc, phi chăng chín căn nhà nm ven sông Đà, đon chy ngang thành ph Hòa Bình, tnh Hòa Bình, đ p xung sông t chiu 30 đến rng sáng 31 tháng 7 và 25 căn nhà khác trong khu vc va k đang đi din vi nguy cơ tương t là do các thy đin Sơn La, Hòa Bình đng lot đóng, m các ca x lũ mt cách đt ngt ( ?). Cơ quan này gii thích, tình trng st l đe da tính mng, tài sn ca gn 40 gia đình ch vì khu vc này có mưa quá ln, kéo dài c tháng, đa tng đã no nước, kết cu yếu(10).

Không may cho Tng cc Phòng - Chng thiên tai là đt lũ, lt này xâm hi tính mng, tài sn, li ích quá nhiu người thành ra mt s chuyên gia không th ph ha. Ngày 1 tháng 8, tr li phng vn ca Thông tn xã Vit Nam, ông Vũ Trng Hng, mt Giáo sư Tiến sĩ tng là Th trưởng B Thy li (tin thân ca B Nông nghip - Phát trin nông thôn) khng đnh, nhn đnh khu vc ngoi thành Hà Ni lt nng do nh hưởng t vic Thy đin Hòa Bình x lũ là hoàn toàn đúng thc tế. Ông Hng lưu ý, vic Thy đin Hòa Bình đóng hay m ca x không ch ph thuc vào tình hình mưa lũ mà còn do quy trình tích nước ngược theo h thng bc thang t trên cao, vì thế đã gây ra mt loi lũ khác, đó là lũ nhân to. Ông Hng nhn mnh : Va qua, Thy đin Hòaòa Bình đã gây ra mt đt lũ nhân to(11).

***

Cuc tranh lun ti sao lũ, lt Tây Bc, ngoi thành Hà Ni trong nhng ngày va qua tr thành hết sc nghiêm trng có th s còn kéo dài. Du chưa có kết lun cui cùng nhưng rõ ràng, loi b yếu t Thy đin Sơn La, Thy đin Hòa Bình x lũ mang li nhiu li ích : Không ai có th quy kết trách nhim, nh hưởng đn s lãnh đo tài tình, sáng sut ca Đng khi biến vic phát trin t các công trình thy đin trên khp Vit Nam thành ch trương ln. Tp đoàn Đin lc Vit Nam ch đu tư và cũng là nơi điu hành hot đng ca Thy đin Sơn La, Thy đin Hòa Bình không phi bn tâm đến nguy cơ b kin, đòi bi thường thit hi. Thit hi thc tế, đy hàng trăm ngàn gia đình vào tình trng khn cùng là do thiên tai, vì biến đi khí hu, cho nên ch cn “đng viên các nn dân là… đ.

Thy đin Sơn La, Thy đin Hòa Bình vn còn đó. Sp ti bên trên Thy đin Sơn La còn có Thy đin Lai Châu (bc trên cùng ca h thng thy đin bc thang trên sông Đà). Khuyến cáo ca đ loi chuyên gia v tác hi lâu dài ca các công trình thy li, thy đin đi vi môi trường, dân sinh, nông nghip, sinh hot, an sinh xã hi, vn không lt vào tai, khiến bt k viên chc hu trách nào đng não.

Trân Văn

Nguồn : VOA, 01/08/2018

Chú thích :

(1) https://vtc.vn/nhung-chuyen-chua-tung-biet-dang-sau-dap-thuy-dien-hoa-binh-va-son-la-d415639.html

(2) https://vtc.vn/dap-thuy-dien-hoa-binh-chiu-duoc-4-qua-bom-nguyen-tu-an-toan-gan-nhu-tuyet-doi-d416432.html

(3) https://www.24h.com.vn/tin-tuc-trong-ngay/3000-nguoi-o-ron-lu-chuong-my-song-nhu-the-nao-c46a979221.html

(4) http://dantri.com.vn/xa-hoi/ngap-lut-chuong-my-ha-noi-san-sang-cho-moi-tinh-huong-xau-nhat-20180731062617094.htm

(5) http://www.sohuutritue.net.vn/chuong-my-3-nguoi-chet-duoi-do-ngap-lut-keo-dai-d34479.html

(6) http://www.sggp.org.vn/hai-thuy-dien-lon-tren-song-da-cung-xa-lu-531339.html

(7) https://www.evn.com.vn/d6/news/Thuy-dien-Hoa-Binh-mo-cua-xa-day-thu-3-tu-21h30-ngay-147-6-12-22019.aspx

(8) http://thuongtruong.com.vn/tin-tuc/trong-nuoc/mo-them-mot-cua-xa-day-tai-thuy-dien-hoa-binh-7830.html

(9) https://www.youtube.com/watch ?v=yHpepuYt8oQ

(10) https://laodong.vn/xa-hoi/7-ngoi-nha-bi-do-up-xuong-song-co-phai-do-mo-dong-cua-xa-dong-loat-622208.ldo

(11) https://www.vietnamplus.vn/chuyen-gia-noi-gi-ve-nghi-van-ha-noi-ngap-lut-do-thuy-dien-xa-lu/516699.vnp

Published in Diễn đàn