Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

jeudi, 19 septembre 2019 08:11

Đừng đỗ hết lỗi cho giới trẻ

Phản ng lun trên mng xã hi trước s kin biu tình Hong Kong là so sánh mt cách máy móc gia gii tr Hong Kong vi gii tr trong nước. Tht ra gn như không có bt kỳ đim nào kh dĩ đi chiếu, theo tng "hng mc" – t giáo dc, nếp sng đến môi trường chính trị… – đ có th so sánh. Ngay c gii tr khu vc cũng khác bit t nn tng căn bn khiến khó có th so vi gii tr Hong Kong, hung h thanh thiếu niên Vit Nam.

joshua1

Joshua Wong và Denise Ho điều trn ti Quốc Hi Hoa Kỳ, 17 tháng Chín.

"Quý vị có nghe cháu nói không ?" – Greta Thunberg hi 150 ngh sĩ và c vn trong Hạ viện Anh. Cô gái nh gõ vào micro. Cô li hi. "Các cô chú có nghe nhng gì cháu va nói không ? Tiếng Anh ca cháu nghe n ch ?"… Thunberg là mt hin tượng. Cô hc trò 16 tui người Thy Đin này đang là nhà hot đng xã hi ni tiếng toàn cu. Tháng 12/2018, cô nói chuyện ti Hi ngh biến đi khí hu Liên Hiệp Quốc  Ba Lan ; tháng 1/2019, cô thuyết trình trước nhiu t phú ti Din đàn Kinh tế Thế gii Davos (Thy Sĩ). Tiếp đó, Thunberg bay sang London trong mt tour din thuyết và gp Đc Giáo hoàng. Chiến dịch đánh động nhn thc v tác hi ca tình trng biến đi khí hu, t s "xách đng" ca cô gái 16 tui, đã mang li mt hiu ng hưởng ng d di : ngày 15/03/2019, 1,6 triu người ti 133 quc gia – hu hết sinh viên, hc sinh – đã r nhau xung đường đ cùng lên tiếng.

Ngày 17/09/2019, nhà hoạt đng Hoàng Chí Phong cùng các bn mình d mt phiên điu trn trong Quc hi M và sau đó tiếp xúc lot nhân vt hàng đu chính gii Hoa Kỳ. Hình nh Hoàng Chí Phong xut hin đy mng xã hi, vi nhng "chú thích" quen thuộc : "Coi gii tr Hong Kong kìa ; tht xu h và nhc nhã cho gii tr Vit Nam !". Tuy nhiên, điu gì đã "to ra" nhng Greta Thunberg hoc Hoàng Chí Phong trong khi Vit Nam ch có nhng thanh niên xung đường "đi bão" mng chiến thng bóng đá ? Cn đặt ngược li mt câu hi quen thuc : nếu Greta Thunberg hoc Hoàng Chí Phong sinh Vit Nam thì liu h có th tr thành nhng nhà hot đng đang góp phn thay đi thế gii và đnh hình nên mt thế h mi ca thế k 21 ?

Vấn đ cn quan tâm tht ra không phải là hình nh cá nhân ca Greta Thunberg hoc Hoàng Chí Phong mà là môi trường nào đã to ra nhng nhân vt tài không đi tui, mà nh hưởng ca h không ch đánh đng nhn thc "người ln" đi vi nhng vn đ ln lao mà thế gii đang đi mt. T chính họ, h cũng đang gián tiếp đưa ra mt thách thc mà "người ln" ít thy : "người ln" cn làm gì đ có th to ra mt xã hi có nhiu hơn nhng phiên bn Greta Thunberg và Hoàng Chí Phong khác.

Hoàng Chí Phong bắt đu tr thành "th lĩnh" t năm 14 tui, khi thành lập t chc "Hc dân tư triu" (Scholarism - ly cái s hc đích thc làm tôn ch), nhm phn đi ch trương "cng sn hóa" h thng giáo dc Hong Kong. Ch mt câu trong ch trương mi, nói v Đng cng sn Trung Quc – "Tn b, vô tư d đoàn kế đích chp chánh tp đoàn" (nhóm lãnh đo thng nht trên tinh thn tiến b và vô tư) – đã đ đ khiến Hoàng Chí Phong bt bình và b hết tt c thú vui tui thiếu niên đ ra đường kêu gi xã hi thc tnh trước nguy cơ không ch giáo dc mà c h thng chính trị Hong Kong b hóa".

Trong khi đó, cái gọi là "tn b, vô tư d đoàn kế đích chp chánh tp đoàn" Vit Nam đã không ch ăn sâu bám r trong ch trương giáo dc mà nó còn biến gii tr tr thành nhng sn phm chính tr được đúc khuôn "sn xut" hàng lot. Gii tr Vit Nam không biết h đã b tước mt nhng gì. T lp mt đến khi tt nghip đi hc, thanh thiếu niên Vit Nam không bao gi được bàn v chính tr, t do ngôn lun và bu c dân ch. Trong khi trong trường hc Hong Kong, thy cô giáo khuyến khích hc sinh tho luận chủ đ Hoàng Chí Phong, v biu tình dân ch, v quyn biu đt, thì "chính tr" trong nhà trường Vit Nam là chính là th mà người Hong Kong đang phn kháng quyết lit : "yêu nước" đng nghĩa vi trung thành tuyt đi vi đng cm quyn.

Các "sinh hoạt chính trị" đi vi thanh thiếu niên Vit Nam là sinh hot đoàn th dưới s dn dt ca t chc Đoàn và Đi, trong đó, ngoài nhng hot đng vui chơi tp th vô thưởng vô pht thì là các cuc thi "hc tp theo gương Bác". "Trách nhim" đi vi đt nước ca thanh niên trong đất nước cng sn Vit Nam không phi là xây dng nên nhn thc dưới ánh sáng dân ch mà là "ra sc gìn gi cho bng được nhng thành qu cách mng vĩ đi, mi thanh niên Vit Nam phi sng sao cho xng đáng vi s hy sinh cao c ca thế hệ cha anh, xứng đáng vi s tin yêu và kỳ vng ca Đng, Bác H và ca c dân tc Vit Nam" (trích phát biu ca Nguyn Đào Phương Thúy, sinh viên năm IV, Đại học Lut Thành phố Hồ Chí Minh, dp 30/4/2015).

Nhận thc gì và như thế nào luôn là kết qu ca nhng "thc phm" được cung cấp đ nuôi nó. Gii tr Vit Nam đang là nn nhân. Không th đ hết li lên đu h. Nhn thc ca h s khác đi mt khi h được "nuôi" bng nhng "thc phm" khác, mang hàm lượng và giá tr ca mt xã hi có t do và dân ch đích thc. Hành đng ca họ s khác mt khi h được sng trong môi trường có nhiu không gian tư duy và hành đng hơn. "Bây gi tôi đang nói cho c thế gii nghe !" – Hoàng Chí Phong nói, trong mt tr li phng vn báo chí. Chng nào gii tr trong nước có mt đi din được ra nước ngoài nói cho "c thế gii nghe" v ước vng dân ch cho quê hương mà không b nhà cm quyn ngăn cn ?

Thế h tr Vit Nam không phi không có người tài. Đã có nhng doanh nhân tr, nhà nghiên cu tr, vn đng viên tr và c "nhà chính tr" tr. Tuy nhiên, với chính tr, "chính tr gia" tr ch có th thành công nếu thuc thành phn con ông cháu cha, còn không, có mt ch khác dành cho h : nhà tù. Trong mt mô hình cai tr (ht như Trung Quc) được thiết kế bng s đe da và trn áp tinh thn, c xã hi đều b tác đng, không ch riêng gii tr. Thế h tr Vit Nam tht ra không hoàn toàn th ơ vi đ tài chính tr. Mng xã hi đang dn to ra nhn thc khác vi "đường li và ch trương" mà đng cm quyn mun.

Thay vì "nguyền ra" gii tr và ch trích sự "vô ý thc và vô trách nhim" ca h, "người ln" có l nên nhn mt phn trách nhim. Gii tr là nn nhân ca chế đ nhưng đ chế đ nhn chìm và làm đen kt nhn thc gii tr thì đó là li ca "người ln". Có bao gi "người ln" chúng ta, ngi trên bàn ăn gia đình, nói chuyện vi con cái rng chúng đang b chế đ tước đi mt nhng quyn gì, hay là ch hi chúng nhng câu quen thuc "hôm nay đi hc được bao nhiêu đim" ? Có bao gi "người ln" mang đ tài Hoàng Chí Phong ra nói vi con mình, hoc k cho nó biết có mt cô bé Greta Thunberg 16 tui đang làm chn đng thế gii, hơn là c mng nó "sut ngày chơi game" ?

Trong chiếc hp vi din tích được cái "tn b, vô tư tp đoàn" cho phép, gii tr ch có th tư duy trong khuôn kh cái hp và hành đng quanh quẩn trong cái hp. Nhà trường, mô hình thu nh ca mt phn chế đ cai tr, đang tước đi s sáng to và cm hng tui tr. Điu đó, cho đến thi đim này, là chưa th thay đi. Tuy nhiên, to ra nhng chiếc hp đ giúp gii tr có được không gian tư duy độc lp rng hơn là điu có th làm được. Điu đó bt đu t chính "người ln".

Mạnh Kim

Nguồn : VOA, 19/09/2019

Published in Diễn đàn