Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

 

Năm 2018 ở Vit Nam cn được đánh du như mc thi gian bt đu lan rng phong trào quan chc tham nhũng t sát Trung Quc cách đây 5 năm - 2013.

Việt Nam có th chính thc bước vào thi kỳ ‘đ máu quan chc’.

tusat1

Đại tá Võ Tun Dũng, Phó Cc Trưởng C50, B Công An, được loan tin đã 'đt t' hôm 4/5/2018.

Biểu đ t sát quan chc đang đt ngt hướng lên

Liên tiếp trong hai tháng Tư và Năm ca năm 2018, đã có hai quan chc Vit Nam tìm đến cái chết mt cách hết sc bt thường.

Vào cuối tháng Tư, Giám đc Ngân hàng Hp tác chi nhánh Hưng Yên - ông Vũ Thanh Bình - bt ng nhy t tng 2 ca tr s làm việc xung đt, nhưng may mn không t vong.

Động cơ nhy ln t vn ca ông Bình là có th lý gii, vì đó là thi đim ông ta b công an công b quyết đnh khi t v án, khi t b can và tiến hành khám xét tr s.

Nhưng mt cái chết mà đã gây chn đng ghê gớm trong ngành công an là Đi tá Võ Tun Dũng, Cc phó Cc Cnh sát Phòng chng ti phm s dng công ngh cao (C50) ca B Công an được phát hin ‘nm chết’ và sau đó được Tng cc Cnh sát ca b này thông báo là ‘đt t’, mc dù trước đó báo Môi trường và Đô th đã thông tin là Đi tá Dũng ‘t treo c’. V này xy ra vào đu tháng Năm năm 2018.

Khác với v nhy lu ca ông Vũ Thanh Bình nhưng thoát chết, Đi tá Võ Tun Dũng đã chết tht.

Nhưng hai v trên li rt tương hp nhau mt đim quan trng : Trang báo điện t Mt Thế Gii cho biết trước đó, công an tnh Phú Th và Vin Kim sát nhân dân tnh Phú Th đã nhiu ln làm vic vi ông Võ Tun Dũng ti tr s ca C50 ti Hà Ni, riêng Vin Kim sát nhân dân tnh Phú Th đã làm 3 ln làm vic vi ông này và buổi làm vic gn đây nht mi din ra vào chiu 3/5/2018 liên quan đến đường dây đánh bc nghìn t có s bo kê ca tướng công an (hin Công an tnh Phú Th đã khi t gn 90 người trong đó có 2 cp trên ca ông Dũng là ông Phan Văn Vĩnh, cu trung tướng – tng cc trưởng Tng cc Cnh sát và ông Nguyn Thanh Hóa, cu cc trưởng C50...).

Ông Võ Tuấn Dũng đã b đình ch công tác, phc v vic xác minh và làm rõ các sai phm trong v án nói trên. Liên quan đến quyết đnh đình ch công tác, B trưởng B Công an Tô Lâm đã ký quyết đnh s 4019/QĐ-BCA-X11 ngày 7/11/2017 trong đó yêu cu trong thời gian b đình ch, đi tá Võ Tun Dũng phi có mt ti đơn v khi được yêu cu và B Công an giao Tng cc trưởng Tng cc Cnh sát có trách nhim qun lý đi vi ông Dũng trong thi gian này.

Cho tới nay vn không có bt kỳ thông tin công khai nào ca Bộ Công an phn ng báo Môi trường và Đô th v tin là ‘Đi tá Võ Tun Dũng t treo c’ và đòi báo này phi ci chính.

Trong khi đó, rất nhiu người dân đã tin rng Đi tá Dũng - do dính líu sâu xa đến đường dây đánh bc công ngh cao - nên hoc đã t sát, hoặc b đng đng thanh toán.

Ngoài vụ nhy lu ca Vũ Thanh Bình và ‘Đi tá Võ Tun Dũng t treo c’, còn có mt trường hp t treo c na là ông Nguyn Hng Lâm - Phó bí thư, Ch tch huyn Quc Oai Hà Ni, xy ra vào tháng Giêng năm 2018. Khi đó nước Hồ Gươm thành ph này bng dưng chuyn sang màu xanh sm.

Vào những năm trước cũng có hin tượng quan chc t sát, song xy ra vi mt đ thưa hơn hn so vi thi gian gn đây.

Mật đ tăng lên và biu đ hướng lên ca quan chc t sát đang phác ra khuynh hướng mc đ bt an ca quan chc tham nhũng trong ni b đng đang gia tăng đt ngt - xng đáng tr thành mt ch đ nghiên cu ln ca ngành xã hi hc - chính tr hc Vit Nam, vi ‘kinh nghim t sát’ không th thiếu t ‘đng anh em’ Trung Quc.

‘Kinh nghiệm t sát’ Trung Quc

Nếu nhng năm ti xác nhn chính thc mt làn sóng s đông quan chc tham nhũng t sát Vit Nam, Nguyn Phú Trng s phi cám ơn Tp Cn Bình đã đưa ông lên hình nh ‘Người Cm Lưỡi Hái Vĩ Đi’.

Bởi rt nhiu kinh nghim rất phong phú đã có t chiến dch ‘đ h dit rui’ ca Tp Cn Bình Trung Quc, khi đng t năm 2012 và khiến hin ra hiu ng chết chóc t năm 2013.

Một t chc là Trung tâm thông tin nhân quyn dân ch Trung Quc ti Hng Kông đã thng kê trong năm 2015, số quan chc chết do t sát là 1500 người; năm 2016 tăng lên 1700 người.

Về phương thc t sát, nhy lu và treo c là nhng cách được la chn nhiu nht; đa đim thường là nơi làm vic, nhà riêng, khách sn hoc ra ngoi ô.

Cần chú ý đim tương hp là ở Vit Nam cũng đã xut hin phương thc nhy lu và treo c.

Đối vi nhiu v t sát ca quan chc Trung Quc, mc dù trong thông báo được phía chính quyn đưa ra đ gii thích nguyên nhân quan chc t sát luôn nói là "do áp lc quá nhiu" hoc "do chứng trm cm", nhưng nhng lý do này không th khiến công chúng tin cy.

Chẳng hn vào ngày 9/7/2014, Ch nhim y ban thường v Đi hi Đi biu nhân dân thành ph Hiếu Cm, tnh H Bc, Lý Hi Hoa ngã t phòng làm vic xung và t vong ti ch. Trùng hp là, trong ngày hôm đó, y ban kim tra k lut tnh H Bc s dn ông Lý Hi Hoa đi đ điu tra. Sau khi ông Lý nhy lu chết, Cc Công an thành ph Hiếu Cm lên tiếng xác nhn, ti hin trường ông có đ li di thư nói "bản thân mc nhiu bnh, thường xuyên cảm thy khó chu, nên ch có th t gii thoát".

Nhưng trong dân chúng li có nhiu đn đoán được truyn tai nhau v nguyên do quan chc t sát như "s ti t sát", "giết người dit khu" và "nhân qu báo ng".

Trong dân chúng cũng đưa ra nhiu đn đoán : "Đối vi cái chết ca nhng quan chc này, trên b mt dường như ly cái chết đ trn tránh ti, nhưng nguyên nhân đng sau có th là vì đ bo v nhng tham quan có chc v cao hơn; hoc là b thế lc có quyn thế cao hơn bc ép; hoc là b dit khu, v.v.".

Một nhà bình lun thi s Trung Quc là Hoành Hà cũng đưa ra phân tích v phong trào quan chc Trung Quc t sát, nguyên nhân bên trong ch yếu cũng có th do t sát hoc là do người khác ép buc phi chết. Nếu nói là t sát, nguyên nhân có th nói là do áp lực chính tr ln, ví d như b điu tra, nhưng tình hung như thế không nhiu. Nguyên nhân t sát như thế này vào thi Cách mng Văn hóa có nhiu, bi vì đa s là b oan, nên trong tâm khó có th chp nhn được. Tuy nhiên, hin nay đa s quan chức Đng cng sn Trung Quc đu biết rõ bn thân mình có ti.

Một nguyên nhân na có th là do chu ti thay người khác. Các phe phái trong ni b Đng cng sn Trung Quc được hình thành ch yếu là s kết hp nhóm li ích, do đó quan chc không th nào vì lợi ích mà đi t sát đ bo v người khác. Vì vy, nếu như t sát vì chu ti thay người khác, có th là do b ly tính mng ca người nhà hoc tin đ con cái ra uy hiếp, nên bt buc phi đi t sát…

Có một quy đnh tương đng gia Lut Hình s Trung Quốc và Lut Hình s Vit Nam : "Trong trường hp nghi phm đã chết, cơ quan tư pháp phi ngng quá trình điu tra trách nhim đi vi người này, khóa tài liu điu tra và hy b tiến trình xét x".

Điều đó có nghĩa là cái chết ca nhng người này s chm dứt các cáo buộc tham nhũng đi vi h, bo v nhng người xung quanh và gia đình vn được s hu tài sn, cho dù chúng có ngun gc bt chính. Mt s quan chc Trung Quc b nghi dính chàm đã nói trong thư tuyt mnh ca mình rng h mun chính quyn "tha thứ cho gia đình" ca h.

Hoảng lon quan chc Vit

Cái chết ca Đi tá Võ Tun Dũng có th đã tiếp thêm mt du hiu không th che m v mt năm khng hong ca ngành công an Vit Nam.

Vào đầu năm 2014, Vit Nam đã xy ra cái chết đáng nghi ng ca Th trưởng B Công an Phm Quý Ng. Tuy nhiên có mt chi tiết rõ ràng nht là ông Ng không phi chết vì t sát.

Còn cái chết ca Đi tá Võ Tun Dũng, nếu đúng là ‘t treo c’, đã cho thy tâm trng hong lon và bế tc không li thoát ca mt b phn trong giới quan chức tham nhũng Vit Nam.

Trước đây, trong gii quan tham Vit Nam luôn ph biến th đon ‘chy án’, cho dù có b khép ti. ‘Chy’ vào lúc v vic tham nhũng mi có du hiu b cơ quan chc năng phát hin, ‘chy’ vào lúc đang b cơ quan chc năng khởi t và điu tra, ‘chy’ trong giai đon t tng hình s và đưa ra tòa, và ‘chy’ k c lúc đã phi lãnh án…

Nhưng k t cui năm 2017 đến nay, s biến đi gn như ‘lt xác’ ca Nguyn Phú Trng trong công cuc ‘chng tham nhũng’, hay còn gi là ‘đt lò’, đã truyền dn mt s rúng đng ngày càng ln đi vi gii quan tham Vit Nam.

‘Tấm gương’ Đinh La Thăng - thân là mt y viên b chính tr nhưng đã b tng giam và phi nhn hai mc án vi tng cng 31 năm tù, hn đã khiến gii quan chc tham nhũng không còn mơ màng v mt thi kỳ ‘án như chơi’, mà đang hong lon bi mt khi đã b bt thì s ‘đi lâu’, thm chí còn đi thng ra pháp trường.

"Là những con người cng rn và hay chèn ép người dân, chính h li rt s nhng hình thc đi x nghiêm khc mà các cp trên ca h thi hành" - mt lut sư tnh Chiết Giang là ông Yuan Yulai phân tích v tâm lý chung ca gii quan tham Trung Quc.

Theo kinh nghiệm Trung Quc, các v vic tham nhũng trong ni b chính quyn Trung Quc đu do y ban Điu tra K lut trung ương (CCDI) x lý. Các quan chc b cáo buc thường b bit giam đ điu tra trước khi được bàn giao cho các cơ quan công t. Công t viên sau đó hỗ tr công tác điu tra và ban hành cáo trng. Tuy nhiên, "song quy" là mt cơ chế nghiêm tr k lut ni b, vì vy chúng thường được bí mt thc hin. Không có mt lut l c th nào quy đnh v thi gian ti đa đ tiến hành "song quy".

Đã rất phổ biến triết lý này Trung Quc : ‘đã b CCDI bt giam thì không th không có ti, mà ch là ti nng hay nh’.

Bầu không khí chung trong gii quan chc Vit Nam vào nhng ngày này là im bt. Nhiu người gp nhau còn không dám hi han v nhng v vic bắt b tham nhũng xy ra ngay đa phương mình. Mt s người lúc nào cũng mt lm lét, mt mày xanh xám, thm chí lng tránh nhìn nhau.

Và đặc bit chng còn my quan chc dám công khai cười ct cái tên ‘Lú’ dành cho Nguyn Phú Trng. Thay vào đó, nhân xưng ‘C’ được gi nhiu hơn hn.

Và nhiều quan chc đang s ‘C’ như s cp.

‘Người Cm Lưỡi Hái Vĩ Đi’.

Phạm Chí Dũng

Nguồn : VOA, 12/05/2018

Published in Diễn đàn