Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Vì sao Thủ tướng Nguyn Xuân Phúc lại bộc l đng tác "xin tin" mt cách công khai và đã được báo chí nhà nước tường thut cũng công khai, trong cuc gp Giám đc quc gia Ngân hàng Thế gii (WB) ti Vit Nam Ousmane Dione vào bui chiu 20/9/2017 ti tr s Chính ph ?

supdo1

Hình minh họa. (Lê Anh Hùng)

"Lời đ ngh khiếm nhã"

Chín tháng sau khi bật ra cm thán cnh báo chưa tng có trong gii quan chc cao cp v "sp đ tài khóa quc gia", ông Phúc va phi "đ ngh Ngân hàng thế gii tìm kiếm ngun vn tài tr cho Vit Nam các khon không hoàn li đ giảm ti đa làm chi phí vay vn, tăng thành t ưu đãi ca các khon vay".

"Lời đ ngh khiến nhã" trên li xut hin trong bi cnh ngân sách quc gia Vit Nam có quá nhiu du hiu cn kit và thm chí có th v n như trường hp ca Argentine vào các năm 2001 và 2014.

Nguyễn Xuân Phúc - nhân vt đang tr nên quá cám cnh bi tư thế phi "đ v" cho thi th tướng trước, gi đây rơi vào mt vòng xoáy "cơm áo go tin" cho đng và chính ph cm quyn Vit Nam. Đã quá đ cho vài chc năm vay n nước ngoài, chi xài vô tội v và b mc tham nhũng hoành hành ca chính ph cùng chính quyn các đa phương Vit Nam, đ li núi n công lên đến ít nht 210 % GDP, tương đương khong 431 t USD.

Sau "triều đi Nguyn Tn Dũng" đ li mt núi n nn, đến "triu đi Nguyễn Xuân Phúc" t đu năm 2016 đến nay, người ta thy v th tướng này bt đu t ra kiên quyết nhng đng tác ‘tht lưng buc bng". Ln đu tiên sau nhiu năm, Chính ph không còn dám bo lãnh cho vay bt mng như thi Nguyn Tn Dũng.

Con số vay ODA của nước ngoài t năm 1993 đến năm 2014 đã lên ti 90 t USD. Sau khi tr đi 10 - 12% vn vay không hoàn li trong s đó, mi năm ngân sách Vit Nam phi có trách nhim tr n quc tế hàng chc t USD. Mà mun tr được s n này, Vit Nam li phi tìm cách "vay đảo n" ca các t chc tín dng quc tế. Trước đây, nhng t chc này vn cho Vit Nam vay vn "đu tư phát trin" và vay đo n khá d dàng. Nhưng đến năm 2015, WB bt ng thông báo hai "tin bun" cho Vit Nam : Vit Nam đã "tt nghip IDA" mà s không được xếp vào loi quc gia "xóa đói gim nghèo" ; và t tháng 7/2017 s không được vay vi lãi sut ưu đãi 0,7 - 0,8%/năm cùng thi gian ân hn đến 30 - 40 năm như trước đây, mà mc lãi sut vay s được nâng lên gp ba và thi gian ân hn gim xung mt na.

Trong khi đó, ngân sách Việt Nam vn buc phi làm cái chuyn va lo tr n va phi tiếp tc vay mượn vượt hơn đến 30% s tr n hàng năm đ phc v các khon chi tiêu thường xuyên khng l ca b máy gn 4 triu công chc viên chc và lc lượng vũ trang.

Mới đây, Tiến sĩ Vũ Quang Vit - cu chuyên viên tài chính ca Liên hip quc - đã công b mt tính toán ca cá nhân ông : t l chi cho lc lượng công an Vit Nam lên đến 12% chi ngân sách - mt mc chi cc kỳ ln, chưa k gn 5 t USD chi cho by quốc phòng hàng năm.

Phương án "ăn sn"

Trong tình thế nước sôi la bng "ch ăn không làm" và "tin ch ra không vào" y, dù Chính ph, Ngân hàng nhà nước và B Tài chính vn có th thu xếp các khon tr n trong nước bng cách in thêm tin, nhưng ngun ngoi t đ tr n cho nước ngoài thì li rt hn hp. Đó hn là ngun cơn đ Th tướng Phúc và Ngân hàng nhà nước như "lên đng" vi chiến dch thúc gic "huy đng vàng và đô la trong dân".

Và hẳn đó cũng là ngun cơn khiến trong thi gian gn đây, đã xuất hin mt lung quan đim t gii chóp bu chính ph v "vay không hiu qu thì không cn vay". Theo đó, hàng lot đ ngh chính ph bo lãnh vay vn b sung t nước ngoài ca Tp đoàn Du khí quc gia (PVN) - mt doanh nghip khng l đang khn qun trong chiến dch được xem là "chng tham nhũng" ca Tng bí thư đng Nguyn Phú Trng - đã gn như ch nhn được cái lc đu quy quy ca Chính ph.

Thay vào đó, dường như gii quan chc chính ph đang tính đến phương án "ăn sn" : thay vì phi đi vay mượn nng s ct cht thêm trách nhim phi tr n, cn c gng xin được vin tr không hoàn li mà s không gn vi bt kỳ trách nhim thanh toán nào.

Từ lâu nay Vit Nam, vin tr không hoàn li nm trong cơ chế vay vn ODA vn được xem là "tin chùa".

Chỉ có điều, "xin tin" nước ngoài vào lúc này cũng không còn d dàng na.

Không hề ha hn

Chi tiết đáng chú ý là trong bui gp Th tướng Phúc, Giám đc quc gia Ngân hàng Thế gii ti Vit Nam Ousmane Dione đã không có bt kỳ ha hn hay cam kết c tho về nhng khon vay không hoàn li và có hoàn li. Dù ông Phúc nói nhiu và không quên ca ngi "tình bn ca Ngân hàng thế gii vi Vit Nam", chng có bt kỳ con s nào được tht ra t ming Ousmane Dione.

Tính từ năm 2016 khi Nguyn Xuân Phúc tr thành thủ tướng đến nay, phía WB đã có mt s ln gp g vi gii quan chc lãnh đo đng và nhà nước Vit Nam. Nhưng khác hn vi thi gian trước, h tr nên rt kim li, đc bit liên quan đến phát ngôn v con s.

Hình như sau khi phi chng kiến cnh "ăn ca dân không chừa th gì" Vit Nam, mi quan h gia Ngân hàng thế gii và Hà Ni đã nhòa nht đi nhiu.

Nhưng li khá khó hiu v vic ti sao Nguyn Xuân Phúc - nhân vt đã có thâm niên lâu năm trong Văn phòng chính ph và có th đã quá biết, quá hiu về quốc nn tham nhũng ODA (ngun vn h tr phát trin chính thc) lên ti 40-50% giá tr d án ti Vit Nam, vn có th "trơ mt" đến mc đ ngh "các khon không hoàn li" vi WB.

Trong khi đó, chính thể Vit Nam đã "khai thác có hiu qu ODA" như thế nào ?

Nhân nào quả ny

Từ nhiu năm qua, ODA đã tr thành mt trong nhng quc nn v tham nhũng. T l tht thoát bình quân ti nhiu d án ODA được đn đoán khong 20 - 25%. Nhưng đó ch là mc "hp pháp". Thm chí t l "li qu" ODA còn lên đến 40% - được chứng thc bi mt d án xây dng trường tiu hc Hà Tĩnh và giai đon 2009 - 2010. Ngoài ra, còn rt nhiu bng chng v lãng phí và "ăn dày" ODA.

Nhưng vn chưa phi hết. T trước ti nay, ngun vn ODA do các t chc tài chính quc tế và chính ph nước ngoài đu quy đnh hết sc cht ch v vic chính ph Vit Nam không được s dng s tin cho vay sai mc đích. Tuy nhiên trong thc tế "đúng quy trình" ca ngân sách Vit Nam, tin vay nước ngoài, đc bit là vay vn ODA, có nhiu du hiu đã b chi sai mục đích và chi xài vô ti v. Tình trng này rt ph biến trong 8 năm cm quyn ca Th tướng Nguyn Tn Dũng.

Kể c đến thi Th tướng Nguyn Xuân Phúc, cũng có ít nht mt bng chng cho thy vn ODA b chi sai mc đích.

Tại mt phiên hp thường kỳ ca y ban Thường v Quc hi vào ngày 22/12/2016, phía Chính ph đã đ ngh dùng 4.482 t đng vn ODA đ cp vn điu l cho Ngân hàng Phát trin Vit Nam và Ngân hàng Chính sách xã hi. Câu hi đt ra là ai và cơ quan nào đã tham mưu cho chính ph đ ly vốn ODA cp cho ngân hàng - mt cơ chế thun túy kinh doanh ?

Việc Chính ph đ ngh Quc hi cp vn ODA cho gii ch ngân hàng cũng là mt bng chng mi cho thy dưới thi Th tướng Nguyn Tn Dũng, Chính ph rt có th đã quen vi vic dùng tin ODA đ chi cho nhng mc đích khác, như thay vì s dng đúng mc đích ODA cho các dự án h tng cơ s và môi trường, h đã ct ngun vn này cho các khon chi tiêu thường xuyên ca chính ph, thm chí còn có th ct ODA cho các d án xây dng tr s hành chính và tượng đài t hàng ngàn đến hàng chc ngàn t đng đy tai tiếng và cc kỳ đáng lên án.

Trong khi đó, ở Vit Nam vn chưa có bt kỳ t chc giám kim đc lp nào cho mt khu vc được coi là nhy cm như ODA. Nhng t chc phi chính ph Vit Nam mun làm vic này thì không được cho phép thành lp, trong khi đó nhng tổ chc phi chính ph nước ngoài vn có truyn thng kim đnh nhng d án ln như thế này li chưa hot đng Vit Nam, và cũng chưa được được mt cơ quan nhà nước Vit Nam nào mi.

Quá hiển nhiên, đó là lý do vì sao ngay c nhng quc gia được coi là có "thiện cm" vi Vit Nam như Đan Mch, Thy Đin, Úc… cũng phi thng tay ct gim vin tr ODA đi vi mt chính quyn "ăn ca dân không cha th gì".

Bây giờ thì không còn có th mơ đến vin tr không hoàn li t trên tri rơi xung như nhiu năm trước.

Tiền nào cũng là tin. Vin tr không hoàn li là tin ca người dân các nước phát trin đóng thuế cho chính ph, và nhng người dân này s phn n đến mc nào khi biết tin ca h đã b mt quc gia nm trong nhóm đu thế gii v tham nhũng như Vit Nam "ăn không chừa th gì".

Gieo nhân nào gặt qu ny. T khong ba năm qua, không ch các d án cho vay mà c vin tr không hoàn li t phương Tây vào Vit Nam đã tr nên rt ít…

Ít đến mc thm thiết.

Phạm Chí Dũng

Nguồn : VOA, 06/10/2017

Published in Diễn đàn