Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Từ năm 2001 khi Vit - M ký Hip đnh song phương thương mi (BTA) đến năm 2017, giá tr xut siêu ca hàng Vit Nam vào M đã tăng liên tiếp và gp gn 150 ln, t 200 triu USD lên gn 30 t USD. Nhưng 2018 rt có th là năm đu tiên chng kiến cú st giảm ca đường biu din xut siêu chưa tng đi xung đó.

xuat1

Công nhân Việt Nam chế biến cá ba-sa xut khu tnh Bến Tre (nh tư liu).

Chỉ trong năm 2017, mt s mt hàng xut khu ch lc ca Vit Nam như tôm, thép và nhôm đã b B Thương mi M d đnh áp thuế cao "ngt tri".

Doanh nghiệp "kêu thét"

Vào tháng Ba năm 2018, "điềm xu" mi nht đã hin ra : ti kỳ xem xét hành chính ln th 13 (POR 13) v thuế chng bán phá giá cá tra phi lê đông lnh nhp khu t Vit Nam, B Thương mi M đã ra quyết đnh cui cùng vi mc thuế tăng cao nht t trước đến nay - cao gp đôi giá bán.

Mức thuế quyết đnh cui cùng ca M cao gp 1,6 ln so vi mc thuế mà M đưa ra trong quyết đnh sơ b POR 13 hi tháng 9-2017, cao gp 4,9 ln so vi mc thuế sut riêng l trong kỳ xem xét hành chính ln th 12 (POR 12) trước đó.

Mức thuế trên s tác động thế nào đi vi xut khu cá tra ca Vit Nam ?

"Đây là mức thuế cao nht khng khiếp đi vi con cá tra Vit Nam xut khu sang M. Vi mc thuế này thì coi như cá tra Vit Nam hết đường xut khu sang M vì hin ti giá xut khu cá tra sang th trường này đã là 4-5 USD/kg, xuất đ làm gì na !" - hu hết doanh nghip cá tra đã phi "kêu thét" lên v cái tương lai quá u ám y.

Nhưng cá tra không phi là mt hàng ch lc duy nht mà rt có th b mt th trường M.

Cũng vào tháng Ba và ngay trước v cá tra, Bộ Thương mi M gn như chc chn s nâng t l thuế đánh vào mt hàng tôm Vit Nam lên hơn 25%, tc mt hàng này s phi chu thuế cao gp 21 ln so vi mc ch khong 2% trước đây.

Vào năm 2017, xuất khu tôm ca Vit Nam sang M đã gim 7% còn 659 triệu USD. Nếu bin pháp đánh thuế tôm lên hơn 25% được B Thương mi M kiên quyết áp dng, chc chn giá tr xut khu tôm ca Vit Nam vào th trường M còn gim sút thê thm.

Cộng hưởng vi vic b Liên minh Châu Âu "rút th vàng" đi vi hàng hi sn Việt Nam và đang lp ló "th đ", kim ngch xut khu ca hi sn Vit Nam vào hai th trường EU và M trong năm 2018 chc chn s b gim sút phn nào, nếu không mun nói là gim đáng k, so vi doanh s năm 2017.

Thói "gian lận thương mi"

Song có lẽ đim ngắm ln nht ca B Thương mi M là thép Vit Nam xut khu vào th trường M. Cơ quan này cũng gn như chc chn s nâng t l thuế đánh vào thép Vit Nam lên đến 53%

Mặc dù các Hip hi thép Vit Nam, B Công thương và nhiu doanh nghip Vit Nam xut khẩu thép vào M như Tp đoàn Hoa Sen, thép Nam Kim, tôn Nam Kim… bt đu phn ng và cho rng vi mc thuế y, Vit Nam s mt th trường xut khu thép vào M, nhưng li có mt ngun cơn b xem là "gian ln thương mi" đ tr thành cái lý xác đáng đ người M chế tài đi vi thép Vit Nam.

Vào tháng 12/2017, Bộ Thương mi Hoa Kỳ đã thông báo mt phát hin chn đng : có đến 90% sn phm thép t Vit Nam nhp sang M có xut x t Trung Quc.

Nếu b B Thương mi Hoa Kỳ áp dng bin pháp trng pht đánh thuế "thép Vit Nam có ngun gc Trung Quc", toàn b ngành thép Vit Nam s b tác đng tiêu cc, trong đó có nhiu sn phm thép do chính Vit Nam sn xut.

Nhưng hu qu trên li ging như mt kết qu tt yếu mà nhng doanh nghip Vit Nam cùng B Công thương mang nng não trng và thói quen "ăn" hàng Trung Quc phi gánh chu.

Không những thế, có nhiu du hiu và biu hin cho thy doanh nghip Vit Nam còn tiếp tay vi doanh nghip Trung Quc đ nhp khu thép và nhôm Trung Quc vào Vit Nam, sau đó "mông má" rồi dán nhãn Vit Nam đ xut sang M. Nghi vn kho nhôm ti Công ty Nhôm Toàn Cu Vit Nam Bà Ra-Vũng Tàu có du hiu li dng buôn lu, tun hàng xut x Trung Quc vào là mt ví d đin hình.

Vào cuối năm 2016, t Wall Street Journal cho hay sau khi bị M đánh thuế bán phá giá, công ty ca t phú Liu Zhongtian và nhiu nhà xut khu nhôm Trung Quc đã tìm cách thành lp các pháp nhân bí mt ti nhng nước như Mexico hay Vit Nam đ che giu ngun gc, xut x nhm trn thuế khi xut khu hàng của mình vào M.

Đầu năm 2017, 500.000 tn nhôm được cht lên tàu và chuyn t Mexico đã được vn chuyn ti mt cng bin Vũng Tàu.

Dù Cục Điu tra chng buôn lu - Tng cc Hi quan - đã t chc kim tra v vic trên và xác đnh nghi vn trên là "chưa có căn cứ", không ai dám bo đm rng các cơ quan hay nhng quan chc "có trách nhim" ca Vit Nam li không "đi đêm" vi doanh nghip Trung Quc - tương đng vi truyn thng phí Trung Quc được xem là "chi thoáng nht" cho quan chc Vit.

Đã từ quá nhiều năm qua, cán cân xuất nhp khu gia Vit Nam và Trung Quc b mt cân đi cc kỳ nghiêm trng : Vit Nam luôn phi nhp siêu đu đn t "bn vàng" Trung Quc gn 30 t USD/năm theo đường chính ngch, chưa k đường tiu ngch khong 20 t USD/năm.

Chỉ mt tháng sau việc bt thn tung ra bin pháp trng pht đánh thuế "thép Vit Nam có ngun gc Trung Quc", Hoa Kỳ đã khiến gii chc thương mi Vit Nam" chu sc thêm mt ln na khi thông báo vi T chc Thương mi Thế gii (WTO) v 8 công ty mà l ra Vit Nam phải đăng ký là "doanh nghip nhà nước" theo quy tc thương mi toàn cu.

8 công ty mà Mỹ khai báo vi WTO đu là nhng cái tên ni đình ni đám Vit Nam : Tp đoàn Du khí Quc gia Vit Nam (PVN) và công ty con là Tng công ty Du Vit Nam (PV Oil), Tập đoàn Xăng du Vit Nam (Petrolimex)…, đu là doanh nghip nhà nước và do Chính ph Vit Nam s hu trên 50% c phn. Trong quan h làm ăn Vit Nam, các doanh nghip này vn thường rt t hào vi mác "quc doanh" ca h. Không nhng thế, mt s trong các doanh nghiệp nhà nước này đã t quá lâu nay được hưởng thế đc quyn kinh doanh và do đó luôn to áp lc đáng k đi vi người tiêu dùng và xã hi v giá c theo li "mt mình mt ch".

Vụ vic 8 doanh nghip nhà nước ca Vit Nam b phía Hoa Kỳ cáo buộc lên WTO chc chn snh hưởng tiêu cc đến hot đng xut, nhp khu ca các doanh nghip này, bi c 8 doanh nghip nhà nước này đu tham gia hot đng kinh doanh xut, nhp khu.

"Công bằng và đi ng"

Tròn một năm sau thi đim lit Vit Nam vào danh sách 16 quc gia "gây hi" cho nn kinh tế M, đúng vào ngày L Tình Yêu 14 tháng Hai năm 2018, Tng thng Hoa Kỳ Donald Trump dường như mun bày t "tình yêu" đi vi chính th đc đng Vit Nam bng c chỉ "siết n" thông qua ni dung "hai nhà lãnh đo cũng tho lun v các vn đ thương mi và cam kết s tăng cường, m rng mu dch song phương công bng và đi ng".

Dấu hi ln là sau "công bng và đi ng" v thép, nhôm, tôm và cá tra, Trump s còn có thêm những chế tài thương mi nào đi vi Vit Nam ?

Ngày càng rõ là người thay thế tng thng cũ Obama đã không còn dành nhiu ưu ái cho Vit Nam.

Luôn là một n s khó đoán đnh và không h ưu ái Vit Nam, Trump đang tr thành mt trong nhng nhà lãnh đạo thực dng nht trên thế gii, dn đến kh năng giá tr xut siêu ca Vit Nam vào M trong năm 2018 b st gim, thm chí st khá mnh so vi năm 2017 đang ngày càng hin rõ, càng khiến ru rã chân đng ca chế đ chính tr Hà Ni trong bi cnh nn ngân sách Việt Nam đang ngc ngoi trong ni bế tc ca n công - n nước ngoài, n xu, bi chi, n lương, nn tin tin và lm phát tăng vt.

Phạm Chí Dũng

Nguồn : VOA, 28/03/2018

Published in Diễn đàn