Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Tân tổng thống Mỹ thích những biện pháp đơn giản, nhưng Donald Trump sẽ không dễ khép lại 6 mặt trận đã được mở ra dưới thời của hai người tiền nhiệm, gồm Afghanistan, Iraq, Syria Libya, Somalia và Yemen. Phóng viên báo Le Figaro, Adrien Jaulmes, trong bài phân tích ngày 31/01/2017 nhận định : Washington không có chiếc đũa thần cho 6 hồ sơ này.

kethua1

Barack và Michelle Obama cùng Donald và Melania Trump tại Nhà Trắng trong ngày lễ nhậm chức của tổng thống Hoa Kỳ thứ 45. Ảnh ngày 20/01/2017. REUTERS/Jonathan Ernst

Afghanistan, cuộc can thiệp quân sự dai dẳng nhất trong lịch sử Hoa Kỳ

Trước hết về Afghanistan, 15 năm sau khi khai mào cuộc chiến đầu tiên thời hậu biến cố 11 tháng 9, Washington vẫn chưa tìm ra ngõ thoát. Mỹ đã gửi quân sang Afghanistan vào tháng 10/2001 với mục đích phá vỡ sào huyệt của tổ chức khủng bố al-Qaeda chọn quốc gia Nam Á làm địa bàn hoạt động nhờ sự bao che của quân Taliban. Hoa Kỳ tính một công đôi việc : vừa tiêu diệt al-Qaeda, vừa lật đổ chính quyền Taliban ở Kabul. Bước kế tiếp Washington dựng lên một chính quyền mới, đem lại một chút hy vọng cho người dân Afghanistan sau 20 năm chiến tranh.

Tưởng là xong việc, lính Mỹ sẽ hồi hương. Nhưng tình hình trên thực địa đã xấu đi đáng kể. Quân Taliban lại vùng lên, đe dọa an ninh và cả tiến trình chuyển đổi chính trị tại Afghanistan. Tương tự như Anh Quốc và Liên Xô trước kia, Hoa Kỳ đã sa lầy.

Trong hai nhiệm kỳ tổng thống, Barack Obama vẫn bất lực trên vấn đề Afghanistan. Kế hoạch rút toàn bộ quân khỏi quốc gia này bị gián đoạn.

15 năm sau ngày khởi động cuộc chiến, vẫn còn 8.400 lính Mỹ đóng tại quốc gia này. Trên nguyên tắc, đầu năm 2017 Hoa Kỳ phải điều thêm 300 lính hải quân đến Helmand, thành trì của quân Taliban.

Ngay sát cạnh với Afghanistan, Pakistan cũng khiến chính giới ở Washington đau đầu không kém : Islamabad vừa là đồng minh của Mỹ trong cuộc chiến chống khủng bố, nhưng cũng là một quốc gia bao dung cho quân Hồi giáo cực đoan từ Afghanistan tràn sang. Đấy là chưa kể Pakistan còn có vũ khí hạt nhân trong tay. Nhà báo Adrien Jaulmes kết luận : không có giải pháp đơn giản và dễ dàng nào cho ông Trump trên hồ sơ này. Mỹ mà rút khỏi Afghanistan, chế độ Kabul có nguy cơ sụp đổ và Taliban sống lại.

Iraq, đất dụng võ của tổ chức Nhà nước Hồi giáo

Nhìn tới Iraq, Mỹ cũng không thể dễ dàng rút khỏi mặt trận này. Cuối năm 2011 quân đội Hoa Kỳ rời khỏi vùng Mesopotamia. Hậu quả là 1/3 lãnh thổ rơi vào tay quân thánh chiến Hồi giáo chỉ trong vòng ba năm sau đó. Daesh đã vào đến tận gần sát thành Baghdad trước khi bị quân đội Mỹ cản đường. Cực chẳng đã, tổng thống Obama trong hai năm 2015 và 2016 đã phải đưa quân và chuyên gia quân sự trở lại Iraq để tăng cường cho lực lượng an ninh nước này.

Nhưng với tổng thống Trump cũng như người tiền nhiệm, Iraq là một hồ sơ hết sức nhạy cảm. Thứ nhất, cho đến tận giờ phút này, cả khu vực Trung Đông vẫn có ác cảm với Hoa Kỳ từ sau khi chính quyền Bush can thiệp quân sự năm 2002 lật đổ tổng thống Saddam Hussein. Thứ hai, Iraq ngày nay là một quốc gia bị chia rẽ giữa hai hệ phái Sunni và Shia, chính quyền trung ương trong tay phe Shia bị suy yếu và chịu ảnh hưởng của nước láng giềng sát cạnh là Iran. Cuộc chiến chống Daesh vẫn chưa tới hồi kết.

Hiện vẫn còn khoảng 5.000 quân nhân và cố vấn Mỹ đồn trú tại Iraq cùng với một số các tổ đặc nhiệm được cử sang để giúp Iraq chiếm lại Mosul. Giúp Baghdad tiêu diệt tổ chức Nhà nước Hồi giáo vô hình chung biến Washington thành đồng minh bất đắc dĩ của Teheran. Nhà Trắng phải giải thích sao với công luận về điều ấy ?

Syria, sai lầm của Barack Obama

Những tiếng nói chỉ trích mạnh mẽ nhất tổng thống Georges W. Bush tấn công Iraq đã quay lại phê phán tổng thống Barack Obama không can thiệp vào Syria. Thái độ do dự đó đẩy Trung Đông vào thế "dầu sôi lửa bỏng". Cuộc nội chiến tại Syria kéo dài và Washington đã mở đường cho Moskva trở lại khu vực. Việc Mỹ hỗ trợ người Kurdistan tại Syria chống Daesh theo phóng viên của báo Le Figaro, Adrien Jaulmes, đã đẩy Hoa Kỳ vào thế khó xử với Thổ Nhĩ Kỳ, một đồng minh chiến lược của Mỹ và điều ấy cũng đã góp phần làm gia tăng tinh thần bài Mỹ trong vùng.

Cho dù các chiến dịch quân sự của Không quân Hoa Kỳ tại Syria có mang lại những thành quả cụ thể nhưng bên cạnh việc nhắm vào cơ sở của tổ chức Nhà nước Hồi giáo, Mỹ cũng đã nhắm tới một số các tổ chức ly khai khác của Syria.

Chính quyền Trump chủ trương hợp tác với Nga để tiêu diệt Daesh nhưng giải pháp đó sẽ càng củng có thêm vai trò của Moskva và Teheran trên quê hương của tổng thống Bachar al-Assad.

Mỹ không thể phủi tay với Libya

Năm 2011 viện lý do nhân đạo, Anh và Mỹ can thiệp vào Libya, nhưng kết quả đã không được như mong đợi. Triệt hạ được nhà độc tài Kadhafi, nhưng Libya lâm vào nội chiến, chia rẽ giữa các phe phái thù nghịch để trở thành mảnh đất màu mỡ cho quân thánh chiến. Vấn đề nằm ở chỗ Libya quá gần với Châu Âu về mặt địa lý và không ai kiểm soát vùng sa mạc Sahara rộng lớn. Sau vụ đại sứ Hoa Kỳ tại Benghazi bị ám sát năm 2012, Washington rút lui khỏi điểm nóng này.

Nhưng sự bành trướng của tổ chức Nhà nước Hồi giáo tại Libya đã buộc Mỹ năm ngoái phải can thiệp trở lại để giữ được thành phố Syrte. Từ đó tới nay, quân đội Hoa Kỳ liên tục tiến hành các chiến dịch không kích và tấn công đánh trúng mục tiêu.

Tác giả bài báo ghi nhận cho dù tổng thống Trump có muốn phủi tay với Libya nhưng vì chiếm một vị trí chiến lược cả về mặt quân sự lẫn dầu hỏa, Washington không dễ để cho Moskva lấp vào chỗ trống trên quê hương Kadhafi. Sớm muộn gì Libya cũng sẽ là hồ sơ cần được ông Trump để mắt đến.

Yemen, một bài toán đau đầu

Tình huống tại Yemen rối ren không kém. Là quốc gia nghèo nhất trong khối các nước Ả Rập, Yemen từ năm 2011 bị chia rẽ giữa miền bắc ủng hộ tổng thống Ali Saleh, liên tục cầm quyền từ hơn ba thập niên, lại chịu ảnh hưởng của Iran, và ở phía nam Yemen, là phe được Ả Rập Xê Út yểm trợ.

Năm 2014 phe Houthi trung thành với tổng thống Saleh chiếm được thủ đô Sanaa và cảng Aden, cánh cổng mở ra Hồng Hải. Tháng 3/2015 Ả Rập Xê Út dẫn đầu liên quân quốc tế gồm 10 nước Hồi giáo theo hệ phái Sunni để giành lại Sanaa. Anh, Pháp, Mỹ hậu thuẫn cho Liên minh Ả Rập. Lợi dụng tình hình tranh tối tranh sáng, các tổ chức Hồi giáo cực đoan, như Aqpa (chi nhánh của al-Qaeda trong vùng) hoạt động mạnh không kém Daesh. Năm ngoái Mỹ trực tiếp can thiệp vào chiến sự Yemen, qua nhiều kênh : hỗ trợ hậu cần cho không quân Ả Rập Xê Út, điều tàu chiến đến Địa Trung Hải và dùng máy bay không người lái tấn công các tổ chức thánh chiến tại Yemen. Vấn đề nằm ở chỗ, liên quân các nước Ả Rập đang sa lầy tại Yemen và Mỹ chưa thể nhanh chóng khép lại mặt trận này.

Somalia, cuộc chiến không tên

Cuối cùng, với Somalia, về mặt chính thức Hoa Kỳ đã rút khỏi vùng đất này từ năm 1993 sau vụ đặc nhiệm Mỹ thất bại nặng nề ở Mogadishiu. Trên thực tế, thời gian gần đây Washington đã kín đáo trở lại mảnh đất này, mở màn "một cuộc chiến bí mật" chống các phong trào Hồi giáo cực đoan như Al Chebab, thề trung thành với al-Qaeda.

Năm 2016 có từ hai đến ba trăm đặc nhiệm Mỹ cùng với lực lượng quân sự Kenya, Ouganda, và Somalia mở ba đợt tấn công Al Chebab. Nhưng dù dưới hình thức nào, khi đã lao vào cuộc, Washington khó có thể rút lui khỏi Somalia mà không sợ để cho khu vực mang tính chiến lược về mặt giao thương hàng hải này biến thành địa bàn của al-Qaeda ở Châu Phi.

RFI tiếng Việt 

Published in Quốc tế

Trump thanh toán di sản của Obama

disan1

Tổng thống Mỹ Donald Trump chuẩn bị ký sắc lệnh tại bộ An Ninh Nội Địa ở Washington (Mỹ), ngày 25/01/2017. REUTERS/Jonathan Ernst

"Trump tháo dỡ di sản của nhiệm kỳ Obama", đó là tựa trên trang nhất của tờ Le Monde hôm nay. Libération thì quan tâm đến vụ ứng cử viên tổng thống cánh hữu François Fillon đang gặp rắc rối to, vì vợ của ông bị điều tra về việc đã nhận lương tổng cộng gần 600 ngàn euro với chức danh trợ lý nghị sĩ Quốc hội, nhưng trên thực tế chẳng làm gì cả.

Nhân Liên hoan truyện tranh Angoulême, toàn bộ các trang, kể cả trang nhất, của Libération được trình bày như là một truyện tranh, với các bức vẽ minh họa cho các bài báo. Le Figaro thì tập trung nói về tệ nạn trấn lột, cướp giật đang gia tăng mạnh trên các phương tiện giao thông công cộng tại Pháp. Tờ báo chuyên về kinh tế Les Echos nhấn mạnh đến những thất bại "chiến lược" của Nhà nước Pháp trong vai trò cổ đông.

Nhật báo công giáo La Croix dĩ nhiên đề cập đến khủng hoảng giữa Dòng Hiệp sĩ Malta với Tòa Thánh, dẫn đến việc giáo hoàng Phanxicô vừa yêu cầu Hiệp sĩ Tối cao, tức lãnh đạo của dòng tu này, phải từ chức.Bằng những sắc lệnh, tân tổng thống Mỹ Donald Trump, chỉ mới lên cầm quyền cách đây vài ngày, đang từng bước phá bỏ những chính sách của người tiền nhiệm Obama. Đó là hồ sơ chính của tờ Le Monde số đề ngày 26/01/2017.

Tờ báo nhắc lại những sắc lệnh mà ông Trump đã ký trong những ngày qua : sắc lệnh ngày 20/01 về việc ngưng thực hiện bảo hiểm y tế Obamacare, sắc lệnh ngày 23/01 về rút Hoa Kỳ ra khỏi TPP, một hiệp định do Obama đề xướng, và sắc lệnh ngày 24/01 về việc khởi động lại dự án đường ống dẫn dầu Keystone XL, mà Obama đã đình chỉ.

Thật ra, theo Le Monde, một số sắc lệnh của tân tổng thống Mỹ chỉ được đưa ra chủ yếu nhằm đánh dấu sự đoạn tuyệt với thời kỳ Obama, chứ chưa thể có hiệu lực ngay. Trong số này có sắc lệnh về hủy bỏ Obamacare, tức là chính sách mở rộng bảo hiểm y tế cho 20 triệu dân nghèo ở Mỹ. Sắc lệnh của ông Trump yêu cầu các cơ quan liên bang không thi hành Obamacare, nhưng văn bản đó còn cần phải được đưa ra Quốc hội biểu quyết mới có thể trở thành luật.

Ngay cả dự án xây bức tường ở biên giới giữa Mỹ với Mexico để ngăn chận nhập cư trái phép từ nước láng giềng cũng được thông báo nhằm gây tác động dư luận, cho nên tân tổng thống Hoa Kỳ chưa đưa ra những chi tiết cụ thể nào. Dẫu sao cũng không dễ gì mà buộc được Mexico chi tiền cho bức tường đó.

Cũng theo Le Monde, hiện giờ còn hai hồ sơ lớn chưa được Trump đề cập đến, đó là hiệp định Paris về chống biến đổi khí hậu và hiệp định về hạt nhân Iran. Trong thời gian tranh cử, một phần nhờ lên tiếng phản đối hai hiệp định đó mà ứng cử viên Trump đã giành được thành công. Nhưng đây lại là hai hiệp định mà các quan chức chuyên trách trong chính quyền Trump sẽ bảo vệ.

Làn gió lạc quan trên thị trường tài chính

Cũng liên quan đến tân tổng thống Mỹ, nhật báo kinh tế Les Echos quan tâm đến sự kiện chỉ số Dow Jones của thị trường chứng khoán Wall Street lần đầu tiên đã vượt qua ngưỡng lịch sử 20.000 điểm.

Theo Les Echos, chỉ số này tăng vọt như vậy là do các nhà đầu tư dự phóng kinh tế Mỹ sẽ tăng trưởng nhanh hơn nhờ chính sách kinh tế của tân tổng thống Donald Trump. Những lời hứa của nhà tỷ phú về đầu tư quy mô lớn và giảm thuế doanh nghiệp đã tạm thời đẩy lùi bóng ma suy thoái kinh tế triền miên, nổi ám ảnh của nước Mỹ trong những năm gần đây.

Làn gió lạc quan mà tân tổng thống Mỹ thổi bùng lên cũng đã giúp cho đồng đô la tăng giá mạnh trong thời gian qua. Hiện giờ không có gì cản trở không khí hồ hởi phấn khởi của thị trường Wall Street, đã liên tục phá các kỷ lục trong tháng 12 vừa qua. Nhưng theo Les Echos, sự năng động của năm 2017 tùy thuộc vào khả năng của tân chủ nhân Nhà Trắng thực hiện tất cả những lời hứa của ông.

Tunisia trước "nạn" thanh niên tham gia thánh chiến hồi hương

Cũng về thời sự quốc tế, tờ Libération hôm nay có một bài dài nói về hàng ngàn thanh niên Tunisia tham gia thánh chiến trong hàng ngũ tổ chức Nhà nước Hồi giáo, nay hồi hương, đặt ra nhiều vấn đề cho quốc gia Bắc Phi này.

Theo Libération, vào năm 2015, một báo cáo của Liên Hiệp Quốc thẩm định con số các chiến binh người Tunisia tham gia thánh chiến là khoảng 5.500 người, chủ yếu là đi sang Syria, Iraq và Libya. Bộ Nội vụ Tunisia thì thẩm định con số này chưa đến 3.000. Nếu như những dữ liệu đó rất khó được kiểm chứng, thì có một điều chắc chắn là chiến binh người Tunisia chiếm phần lớn lực lượng thánh chiến nước ngoài và đây không phải là hiện tượng mới mẻ gì.

Thế nhưng, từ mấy tuần qua, đây là vấn đề gây nhiều tranh cãi. Chính tổng thống Tunisia khi thăm nước Pháp vào đầu tháng 12 vừa qua đã gây ra tranh cãi này khi tuyên bố là nước ông sẽ không thể tiếp nhận các nghi can khủng bố vì các nhà tù ở Tunisia đã quá tải. Vụ khủng bố Berlin ngày 19/12, do một người Tunisia gây ra, lại càng khiến tranh cãi thêm gay gắt.

Trước khả năng hàng ngàn chiến binh đi chiến đấu cho tổ chức Nhà nước Hồi giáo nay trở về, Tunisia hiện bị chia rẽ giữa hai thái độ : chính quyền thì chủ trương không tiếp nhận họ, trong khi các hiệp hội và phe Hồi giáo thì đề nghị nên tiếp đón họ đàng hoàng và giúp họ từ bỏ tư tưởng cực đoan.

Đảng Xã Hội Pháp trước nguy cơ tan rã

Nhân cuộc tranh luận truyền hình tối qua giữa hai ứng cử viên vòng hai bầu cử sơ bộ bên Đảng Xã Hội để chọn người ra tranh cử tổng thống năm 2017, tờ Le Figaro nêu bật khủng hoảng chưa từng có trong đảng này kể từ năm 1969.

Tờ báo trích dẫn giám một đảng viên kỳ cựu của Đảng Xã Hội, ông Henri Weber, so sánh cuộc đối đầu gay gắt giữa hai ứng cử viên Benoit Hamon với Manuel Valls với cuộc khủng hoảng năm 1969, lúc mà ứng cử viên Xã hội chỉ thu được khoảng 5% số phiếu. Theo ông Weber, đây không phải là một cuộc khủng hoảng mang tính cáo chung, mà là khủng hoảng về tái lập nền tảng cho Đảng Xã Hội. Ông cho rằng sau thất bại rất có thể xảy ra trong cuộc bầu cử tổng thống năm nay, Đảng Xã Hội vẫn còn có thể chuyển đổi thành một đảng cải cách lớn của thế kỷ 21.

Nhưng theo Le Figaro, bên ngoài Đảng Xã hội, những nhà nghiên cứu như ông Gérard Grunberg thì không lạc quan như vậy. Ông dự báo là cho dù vẫn đoàn kết sau bầu cử tổng thống, Đảng Xã hội sẽ bị mất đi 10% lực lượng, gồm những người ngả theo cánh cực tả. Theo nhà nghiên cứu này, sẽ có một sự cắt đứt vĩnh viễn giữa hai chủ nghĩa xã hội : chủ nghĩa xã hội mang tính cách mạng và chủ nghĩa xã hội mang tính cải tổ.

Y tế : Thụy Điển không có điều kiện cho những bà mẹ sinh con thiếu tháng

Về xã hội, tờ Libération hôm nay đưa độc giả đến Thụy Điển, quốc gia hiện đang bị chê là không còn khả năng chăm sóc đầy đủ cho các trẻ sanh thiếu tháng.

Libération lấy ví dụ một phụ nữ sắp hạ sinh hai bé song sinh, tưởng rằng sẽ được mẹ tròn con vuông ở bệnh viện đại học Uppsala, phía bắc Stockholm, thế mà cô đã phải lật đật cuốn gói rời Thụy Điển cùng với chồng bằng máy bay cứu thương để bay sang thành phố Turku, Phần Lan. Lý do là vì ở Thụy Điển, toàn bộ những nơi chuyên chăm sóc trẻ sanh thiếu tháng và sanh khó đều không thể tiếp nhận hơn nữa, vì thiếu các nhân viên y tế chuyên trách.

Theo Libération, đây quả là một hiện tượng đáng ngạc nhiên trong hệ thống y tế của Thụy Điển, vốn vẫn được ca ngợi là một mô hình hoàn hảo. Có hai lý do giải thích cho khủng hoảng này. Thứ nhất, Thụy Điển từ lâu có truyền thống đón nhận người di dân, cho nên trong những năm gần đây, dân số đã tăng nhiều. Ngoài ra nước này có một chính sách gia đình rất hào phóng và hiện là quốc gia có tỷ lệ sinh sản đứng hàng thứ ba Châu Âu. Lý do thứ hai là nhu cầu chăm sóc trẻ sinh thiếu tháng đã gia tăng cùng với tỷ lệ sống sót của các trẻ này. Ví dụ như em bé sinh thiếu tháng chỉ với 600 gram có khả năng sống sót đến 70%, thuộc loại cao nhất thế giới.

Kỷ lục phim ngoại quốc được quay tại Pháp

"Chào mừng quý khách đến với Hollywood-sur-Seine", đó là tựa một bài báo trên tờ Le Monde hôm nay về việc trong năm 2016 đã có đến 36 phim ngoại quốc được quay ở Pháp, nhiều hơn gấp hai lần so với năm 2015.

Theo tờ báo này, giới điện ảnh Pháp như vậy là có thể tự khen mình là đã vận động được bộ Tài chính Pháp chấp nhận giảm thuế 30% cho các nhà sản xuất phim nước ngoài. Chính sách này có lợi ở chổ là một euro giảm thuế sẽ tạo ra 7 euro chi tiêu trên đất Pháp và góp thêm 2,7 euro cho ngân sách Nhà nước.

Cuộc triển lãm Paris Images Trade Show, diễn ra từ ngày 25/01 đến 01/02/2017, sẽ là dịp để chứng tỏ sức thu hút của nước Pháp cả về mặt quay phim lẫn về mặt ưu đãi thuế. Những ưu đãi thuế này đặc biệt hấp dẫn đối với các nhà làm phim Mỹ. Trong năm qua, họ đã thực hiện 23 phim trên đất Pháp, trong đó có bộ phim Dunkirk, được quay trong hai tháng 5 và 6 trên các bãi biển vùng Haut-de-France (miền Bắc nước Pháp), huy động đến 450 kỷ thuật viên và 2000 diễn viên quần chúng ở địa phương, để tham gia vào cảnh chủ yếu của bộ phim với nội dung xoay quanh cuộc di tản bằng đường biển hàng ngàn binh lính Pháp, Bỉ và Anh bị quân Đức bao vây.

Đặc biệt, một bộ phim lớn của điện ảnh Ấn Độ, Befikre, đã được quay toàn bộ ở Pháp, cụ thể là tại Paris, vùng Picardie và vùng thành phố Cannes.

Thật ra thì không chỉ có sức hấp dẫn về ngoại cảnh, nước Pháp còn thu hút các nhà làm phim quốc tế với những kỷ năng và đội ngũ kỹ thuật viên giỏi, nhất là trong lĩnh vực phim hoạt hình và phim ba chiều 3D.

Truyện tranh và thời sự

Cũng về văn hóa, nhân Liên hoan truyện tranh Angoulême, nhật báo công giáo La Croix hôm nay có bài điều tra về một hiện tượng ngày càng phổ biến : đó là truyện tranh với đề tài thực tế.

Trong một thời gian dài, truyện tranh chỉ được xem như là một loại hình nghệ thuật để giải trí, chỉ toàn dựa trên chuyện hư cấu. Nhưng theo La Croix, theo thời gian, nhất là trong những năm gần đây, ngày càng có nhiều truyện tranh thuộc loại tự truyện, phóng sự hoặc chuyện kể, làm như thể là có dùng hình ảnh để nói về tất cả mọi thứ. Đến mức mà hiện nay ở Pháp có cả những tạp chí toàn bằng truyện tranh như La revue dessinée hoặc nhật báo thời sự bằng truyện tranh Groom.

Theo La Croix, độc giả rất thích thú khám phá những truyện tranh "thực tế", vì họ tìm thấy trong đó không chỉ những thông tin, mà cả những cảm xúc, và một cái nhìn khác, tuy mang tính chủ quan, nhưng rất chân thực, của các tác giả. Về phần các tác giả thì họ cũng rất hứng thú với việc chia sẽ những trải nghiệm của họ qua truyện tranh, như tác giả Guy Delisle, từng kể lại các chuyến du hành của anh đến Bình Nhưỡng, Miến Điện hay Jerusalem qua truyện tranh.

Thậm chí nay còn các cả các truyện tranh … tiểu luận, nhằm phổ cập hóa các kiến thức về đủ mọi lĩnh vực : khoa học, kinh tế, chính trị… Nói tóm lại, theo La Croix, truyện tranh nay đã trở thành một phương tiện truyền thông thật sự, được dùng để nói về mọi chủ đề và chuyển tải mọi thông điệp.

Thanh Phương

Published in Quốc tế