Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

01/07/2019

Vì sao Trump nổi đóa về 'kẻ lạm dụng thương mại tồi tệ nhất’ ?

Phạm Chí Dũng

Chỉ ít ngày sau khi gi Vit Nam là đi tác thương mi "th d" trong mt bình lun mà có v như mt li khen ngi, Tng thng Hoa Kỳ Donald Trump đã quay ngoắt sang mt bit danh khác : Vit Nam là "k lm dng thương mi ti t nht" !

noidoa1

Tổng thng M Donald Trump và Th tướng Vit Nam Nguyn Xuân Phúc ti G20 Osaka, Nhật ngày 28/6/2019. Photo : Chp t VTV1

Biệt danh mi

Nền kinh tế Vit Nam - lo đo như mt k say rượu trong sut 11 năm suy thoái qua - vào ln này phi đi mt vi mt nguy cơ thc s : Vit Nam có th tr thành đối tượng th ba, sau Trung Quc và Mexico, b Trump áp thuế trng pht lên hàng hóa xut khu vào th trường M.

Biệt danh "k lm dng thương mi ti t nht" được Trump tht ra - mt cách ma mai và có phn ni đóa - trong mt cuc phng vn trc tiếp trên đài Fox Business vào cui tháng 6 năm 2019, ch vài tiếng trước khi ông lên đường sang Nht Bn d hi ngh ca Nhóm 20 cường quc kinh tế.

"Rất nhiu công ty đang di sang Vit Nam, nhưng Vit Nam li dng chúng ta còn t hơn c Trung Quc" và "Việt Nam gn như là k lm dng ti t nht trong s tt c mi người" - Trump ch trích gay gt và cáo buc Vit Nam đang li dng cuc chiến tranh thương mi gia M và Trung Quc đ thúc đy xut khu sang M.

Có thể cho rng phát ngôn trên là góc cnh và cng rn nht t trước ti gi ca Trump nhm vào Vit Nam v vn đ thâm ht thương mi. Trong hơn hai năm rưỡi nm quyn, Trump thường than phin v thâm ht mu dch ca M trong quan h vi nhiu nước và đang cố gng thc hin nhng bin pháp quyết lit hơn đ điu chnh tình trng mt cân bng thương mi.

Thời hoàng kim ca Vit Nam

Việt Nam là mt trong nhng quc gia hưởng li nhiu nht t làn sóng thng dư thương mi vi M.

Sau gần hai chc năm hoàng kim từ thi tng thng George Bush, Bill Clinton đến Barack Obama và c thi ca Donald Trump, Vit Nam đã kích hot lượng xut khu phi mã vào th trường Hoa Kỳ và tăng vt s sut siêu lên đến khong 160 ln so vi năm 2001 - thi đim mà Vit Nam mi ký vi M Hip đnh thương mi song phương (BTA) đu tiên.

Chỉ trong 3 năm gn đây, Vit Nam đã to được mt lượng xut siêu k lc - lên đến hàng trăm t USD - vào th trường M.

Vào năm 2017, Việt Nam xut sang M lượng hàng hóa tng giá tr 41,6 t USD nhưng chỉ nhp khu có 9,2 t USD, nâng mc thng dư thương mi lên con s 32,4 t USD vi M.

Đến năm 2018, Vit Nam đã đt giá tr xut siêu mc k lc ti 35 t USD, còn năm 2019 và d kiến xut siêu đến 38 - 40 t USD vào th trường M, càng cng c mt cách chắc chn v trí th 6 ca Vit Nam trong s 16 quc gia b Donald Trump lit vào danh sách ‘gây hi’ cho nn kinh tế M.

Nhưng khác hn vi thi ‘êm m’ vi Tng thng Obama mà đã chng phi nhn đòn trng pht kinh tế nào, gi đây Vit Nam và c nn chính trị đc tài ca nó đang phi đi mt vi nguy cơ b Trump biến thành ‘k thù thương mi’, và do đó phi gánh chu nhng hu qu khó lường v bc tường thuế quan, kim đnh hàng hóa cùng nhng bin pháp khác mà Trump phát n trong thi gian ti.

Những đòn trừng pht đu tiên

Còn nhớ ch ít tháng sau khi nhm chc tng thng, Donald Trump đã giương cao ngn c ‘công bng và đi ng’ - mt đòn thương mi lit Vit Nam vào danh sách 16 quc gia ‘gây hi cho kinh tế M’ và đòi hi các B Thương mi và B Tài chính Mỹ phi thc thi nhng bin pháp quyết lit v hàng rào thuế quan thương mi đi vi hàng Vit Nam.

Đặc bit, c thép và nhôm Vit Nam xut khu vào M đu có th s b đánh thuế cao do ‘đc thù’ ca nhng mt hàng này. Vào đu năm 2018, mt báo cáo từ B Thương mi M cho biết Vit Nam nm trong s các nước mà B Thương mi M đ xut áp mc thuế quan nng lên các sn phm thép và nhôm xut khu sang M.

Trong vụ tung ra bin pháp trng pht đánh thuế "thép Vit Nam có ngun gc Trung Quc" vào tháng 12/2017, Bộ Thương mi Hoa Kỳ đã xác đnh rng có đến 90% sn phm thép t Vit Nam nhp sang M có xut x t Trung Quc. Ch tính riêng Vit Nam, mt hàng thép cun lnh nhp vào M năm 2015 đã tăng vt, t 11 triu đôla lên ti 295 triu đôla. Biện pháp trừng pht này chc chn s có tác đng tiêu cc lên toàn b ngành thép Vit Nam, trong đó có nhiu sn phm thép do chính Vit Nam sn xut.

Trong khi đó theo chính bản tin ca Tng cc Hi quan Vit Nam thì "gi mo xut x, đóng li bao bì bt hợp pháp thường xy ra đi vi hàng dt may, thủy sn, nông sn, gch men, mt ong, st, thép, nhôm và g ép… t Trung Quc". Cùng lúc, mt s chuyên gia đc lp Vit Nam đã cnh báo v vic nhôm tm Trung Quc mượn đường Vit Nam sang M nhưng chính ph và Bộ Công thương Vit Nam không có hành đng cng rn gì. Không nhng thế, còn có mt l hng pháp lý mà dường như b này c tình đ li cho Trung Quc tun hàng qua Vit Nam.

Cũng có nghĩa là thặng dư thương mi ca Vit Nam vi M bao gm c giá tr hàng hóa thép và nhôm có xuất x t Trung Quc, tc Vit Nam đã thông đng vi Trung Quc đ la người M.

Chỉ mt tháng sau vic bt thn tung ra bin pháp trng pht đánh thuế "thép Vit Nam có ngun gc Trung Quc", Hoa Kỳ đã khiến gii chc thương mi Vit Nam" chịu sc thêm mt ln na khi thông báo vi T chc Thương mi Thế gii (WTO) v 8 công ty mà l ra Vit Nam phi đăng ký là "doanh nghip nhà nước" theo quy tc thương mi toàn cu.

Tám công ty mà Mỹ khai báo vi WTO đu là nhng cái tên ni đình nổi đám ở Vit Nam : Tp đoàn Du khí Quc gia Vit Nam (PVN) và công ty con là Tng công ty Du Vit Nam (PV Oil), Tp đoàn Xăng du Vit Nam (Petrolimex), Công ty Xăng du Hàng không Vit Nam (Vinapco/SkyPec), Tng công ty Lương thc min Bc và Tng công ty Lương thc min Nam (Vinafood I và Vinafood II), Công ty Vàng bc Đá quý Sài Gòn (SJC) và Tp đoàn Công nghip Than và Khoáng sn Vit Nam (Vinacomin).

Thoạt nhìn, s kin trên có v không my bt thường trong quan h các tha thun giao thương đa phương quốc tế. Tuy nhiên xét v chiu sâu quan h thương mi song phương gia M và Vit Nam cũng như quan h thương mi đa phương gia Vit Nam vi nhiu quc gia, s kin này không ch mang tính cnh báo hay như mt đng tác trng pht mi v thương mi ca M đi vi Vit Nam, mà còn có th khiến Vit Nam b không ít quc gia quay lưng vì thói "gian ln thương mi" đã và đang hin l mt cách có h thng.

Vụ vic 8 doanh nghip nhà nước ca Vit Nam b phía Hoa Kỳ cáo buc lên WTO chc chn snh hưởng tiêu cực đến hot đng xut, nhp khu ca các doanh nghip này, bi c 8 doanh nghip nhà nước này đu tham gia hot đng kinh doanh xut, nhp khu.

Cho tới nay vn không thy phía Vit Nam đưa ra được các chng c có tính thuyết phc đ bác b cáo buc từ phía Hoa Kỳ.

Nếu các nước phát trin ng h quan đim ca Hoa Kỳ thì s dn đến khi lượng hàng hóa xut khu ca 8 doanh nghip nhà nước trên s gim sút, thm chí các doanh nghip khác ngoài 8 doanh nghip nhà nước b cáo buc xut khu sang các th trường nước ngoài cũng có th gp khó khăn.

Những đòn trng pht tiếp theo

Tháng 5 năm 2019, Bộ Tài chính M li tung ra mt đòn trng pht mi, hoc chính xác là mt mi đe da mi đi vi Vit Nam.

Lần đu tiên, Vit Nam đã suýt b lit vào danh sách các nước thao túng tin t - danh sách được B Tài chính M cp nht c sau mi 6 tháng.

Mỹ s dng ba tiêu chí đ đánh giá vic thao túng tin t ca mt quc gia : thng dư tài khon vãng lai ln hơn 3% GDP, thng dư thương mi hàng hóa song phương vi M ít nht là 20 t đô la, và can thip vào th trường ngoi hi vượt quá ít nht 2% GDP.

Việt Nam b M xem là mt nước lũng đon tin t vì đã cho h giá đng tin ca mình mt cách gi to.

Trong vài năm qua, Ngân hàng Nhà nước Vit Nam đã liên tiếp tăng t giá trung tâm để kích thích gom USD trôi ni. Ch trong 4 tháng đu năm 2019, dù đã trám bt l hng toang hoác ca Qu d tr ngoi hi đ có tin tr n nước ngoài, nhưng cơ quan ‘siêu ngân hàng’ này đã phi trút vào th trường t do đến 200.000 t đng - chiếm đến hơn 4% GDP, tc vượt xa gii hn 2% GDP mà M quy đnh đi vi quc gia thao túng tin t.

Việt Nam cũng đã ‘tha mãn’ tiêu chí thng dư thương mi khi đt giá tr xut siêu vào th trường M mc k lc ti 35 t USD vào năm 2018, không ch cng cố mt cách chc chn v trí th 6 mà còn có trin vng leo lên v trí th 5 trong danh sách 16 quc gia b Donald Trump lit vào danh sách ‘gây hi’ cho nn kinh tế M.

Nếu b xem là quc gia lũng đon tin t, ca vào ‘kinh tế th trường’ ca chính th đc đng Vit Nam, vn đã chng rng m gì, s càng thêm hp li. Khi đó, tương lai rt cn k là theo lnh ca Tng thng Trump, Đi din Thương mi M s nâng cao mc thuế sut đánh vào hàng xut khu ca Vit Nam vào th trường M - tương t chiến dch nâng thuế sut đến 25% ca M đi vi toàn b 500 t USD giá tr hàng hóa ca Trung Quc vào th trường M.

Và nếu b M đánh thuế nng hàng xut khu, nhiu doanh nghiệp sản xut và kinh doanh hàng Vit Nam s lâm vào cnh phá sn, còn nhiu doanh nghip có vn đu tư nước ngoài s không th chu ni thuế sut cao mà s phi rút khi Vit Nam, khiến nn kinh tế nước này lao nhanh vào suy thoái trm kha và càng khiến tui thọ ca chính th đc đng tr nên ngn ngi đến khó lường.

Phạm Chí Dũng

Nguồn : VOA, 01/07/2019

Quay lại trang chủ
Read 456 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)