Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

06/12/2022

Manila ‘xoay trục’ trong quan hệ với Bắc Kinh

Hoàng Trường

T kinh nghim bn thân, Vit Nam không loi tr nhng phc tp có th ny sinh khi Tng thng Marcos Jr. đã đưa các nhân t bên ngoài vào đ gia tăng "vn chiến lược" nhm đi trng vi Trung Quc.

myphi1

Báo chí "l Đng" đưa tin rt kp thi v chuyến thăm ca Phó tng thng M Kamala Harris ti Philippines trong n lc khi đng li hp tác quc phòng vi đng minh then cht sau nhiu năm lnh nht.

Gii quan sát đang nhìn vào chính sách "xoay trc" ca tân Tng thng Marcos Jr. đ tìm hiu 3 khía cnh :

i) M đã ch đng tái kích hot quan h vi Manila ra sao ?

ii) Nhng yếu t nào làm nên s bn cht ca mi quan h M Philippines mà không dn đến xung đt trên bin đo vi Trung Quc ?

iii) Vit Nam, qua chuyến thăm Manila ca Ch tch Quc hi Vương Đình Hu, liu có th rút ta được kinh nghim gì hu ích đ ci thin thế ngoi giao "tr đi mc núi, tr li mc sông" ca mình hin nay ?

Tái khi đng quan h M - Philippines

Ngược li vi thái đ "ignorant" ca báo chí và truyn thông chính thng, không h đ cp ti cuc cách mng "Bch Ch" (Giy Trng) Trung Quc sut nhng tun qua, hu hết các cơ quan truyn thông trong nước đã tường thut chi tiết mt cách đáng ngc nhiên quá trình "xoay trc" trong bang giao vi Trung Quc ca tân Tng thng Philippines Marcos Jr. Báo chí "l Đng" đưa tin rt kp thi v chuyến thăm ca Phó tng thng M Kamala Harris ti Philippines trong n lc khi đng li hp tác quc phòng vi đng minh then cht sau nhiu năm lnh nht. Các báo trích dn tuyên b ca Phó Tng thng Harris đưa ra trong cuc gp vi ông Ferdinand Marcos (Marcos Jr.) Dinh tng thng ti Manila hôm 21/11 : "Chúng tôi sát cánh vi các bn đ bo v nhng quy tc và chun mc quc tế liên quan Bin Đông Mt cuc tn công vào lc lượng vũ trang, tàu công v hoc máy bay ca Philippines Bin Đông s kích hot đến cam kết phòng th chung ca M.Đó là cam kết vng chc ca chúng tôi đi vi Philippines".

Đây là cam kết cp cao nht mà M đưa ra vi Philippines trong nhiu năm qua. Bà Harris cũng là quan chc cp cao nht ca M đến thăm Manila t khi ông Marcos Jr. nhm chc vào tháng 6/2022, báo hiu mi quan h m lên gia hai đng minh, sau nhiu năm lnh nht dưới thi cu Tng thng Rodrigo Duterte. Trong 6 năm nm quyn, ông Duterte ch trương thân thin vi Trung Quc và mun gim l thuc an ninh vào M. Ông cũng nhiu ln ch trích Washington "can thip" vào cuc chiến chng ma túy do ông phát đng. Duterte có thi đim còn tuyên b ct hp tác quân s vi M, đòi hy Hip ước Các lc lượng Thăm viếng (VFA) vn là cơ s cho quân đi M trin khai binh sĩ đn trú luân phiên Philippines. Gii quan sát cho rng khi Tng thng Marcos Jr. lên nm quyn, chính quyn Joe Biden đã ch đng tăng cường tiếp xúc cp cao đ kích hot li quan h M - Philippines, đng thi ni li nhng d án hp tác quc phòng b gián đon quc gia Đông Nam Á này, vn là mnh ghép then cht đi vi hin din ca M n Đ Dương - Thái Bình Dương.

u tư vào tiếp xúc cp cao là bước đi hp lý đ khôi phc hp tác sâu sc trên mi lĩnh vc vi mt đng minh năng đng và đang gi v thế chiến lược", Daniel Russel, cu C vn Nhà Trng v các vn đ Đông Á, nhn đnh v n lc ci thin quan h vi Philippines thông qua chuyến thăm ca Phó tng thng Harris.

Reuters dn thông tin t các quan chc M cho biết Tng thng Biden cùng đi ngũ c vn an ninh quc gia đánh giá tân Tng thng Philippines là đng minh chiến lược có th cùng hp tác đ gii quyết nhng thách thc đi ngoi hàng đu ti khu vc, trong đó có vn đ cnh tranh vi Trung Quc. Mt ngày sau khi ông Marcos đc c Tng thng vào cui tháng 6, ông Biden đã gi đin chúc mng và tránh đ cp đến nhng vn đ gai góc gia hai nước. Nhà Trng sau đó c Đ nh phu quân Doug Emhoff (chng Phó Tng thng Harris), đến d l tuyên th nhm chc ca tân Tng thng Philippines. Đi din Nhà Trng hôm đó trao tn tay ông Marcos lá thư mà Tng thng Biden viết riêng cho người đng cp, chia s mong mun đón tiếp ông trên đt M.

Chuyến thăm ca bà Harris đến Philippines được gii phân tích xem là bước đi tiếp theo ca M trong n lc tiếp cn tân ch nhân Đin Malacanang. Nhng n lc đó được đi din chính quyn Marcos ghi nhn tích cc, th hin qua thông đip t Đi s Philippines ti M Jose Manuel Romualdez rng Washington "không còn xem nh" Manila. "Tng thng Marcos đang phn hi vi tâm thế mun nước M hiu rng chúng tôi mun làm bn", Romualdez phát biu mi đây. Theo gii quan sát, ngoài n lc cng c quan h vi Philippines, chuyến thăm ca bà Harris dường như còn ngm phát đi tín hiu ti Trung Quc. Mt trong nhng đim dng chân ca Phó tng thng M trong chuyến thăm là tnh Palawan, vùng duyên hi rìa phía tây qun đo Philippines, tiếp giáp Bin Đông. Bà lên thăm tàu tun tra BRP Teresa Magbanua, qua đó gi thông đip v cam kết ca M đi vi t do hàng hi và trt t da trên lut pháp quc tế trên Bin Đông. "Bước đi này gi thông đip rt rõ đến Bc Kinh, đng thi tái khng đnh cam kết vi Manila. Hot đng như vy cho thy thay đi rt ln trong quan đim ca chính quyn Tng thng Marcos so vi người tin nhim Duterte,vn tìm cách hn chế tiếp xúc quân s vi M và gim nh bt đng vi Trung Quc", Lucio Blanco Pitlo, chuyên gia

ti t chc nghiên cu Qu Con đường Tiến b Châu Á - Thái Bình Dương, viết trên Asia Times.

Cơ s bn vng ca mi bang giao

Trước chuyến thăm ca bà Harris, Tng thng Marcos Jr. cũng đã có chuyến công du đến M và gp Tng thng ch nhà Joe Biden vào ngày 24/9. Trong cuc gp, mt mt, ông Marcos đã nhn mnh vai trò ca M khu vc. Nhng đng thái trên ca Malila được đánh giá là nhm làm m li mi quan h vi Washington sau nhiu trc trc dưới thi ông Duterte. Mt khác, tr li phng vn Bloomberg cũng trong ngày 24/9, Tng thng Marcos xác nhn chính quyn Manila mun ni li các cuc thương thuyết vi Trung Quc v hp tác khai thác du khí Bin Đông. C th, ông cho hay Philippines mun tìm kiếm s tha hip vi Trung Quc v lĩnh vc hp tác khai thác du khí, và nm trong phm vi lut pháp Philippines cho phép. Đi vi nhng điu chưa đng thun thì ông cho rng hai bên s tiếp tc tìm kiếm nhng bin pháp khác đ thúc đy n lc hp tác. Rõ ràng, tm nhìn v chính sách ca Marcos Jr. có th đưa li mtđường hướng n đnh lâu dài cho đnh hướng "thân M, làm bn vi Trung Quc" ca Manila.

Washington và Manila nhng tháng qua đã nghiên cu đy nhanh thc thi Tha thun Tăng cường Hp tác Quc phòng (EDCA) ký t năm 2014, cho phép M trin khai quân nhân đn trú luân phiên cùng b trí vt tư quân s mt s căn c Philippines. Trong 5 căn c mà quân đi M được phép s dng theo khuôn kh EDCA, có mt đa đim nm trong tnh Palawan là sân bay quân s Antonio Bautista. M cũng mun tăng s căn c đn trú Philippines t 5 lên 10 đa đim. Trong s 5 căn c đang được hai bên b sung vào EDCA, có mt đa đim cũng nm trong tnh Palawan, mt căn c khác nm ti tnh Zambales trên đo Luzon nhưng cũng hướng ra Bin Đông. Trong s ba đa đim tim năng còn li, hai căn c nm ti tnh Cagayan phía bc đo Luzon, hướng v Eo bin Đài Loan. Đa đim còn li nm trong tnh Isabela và nhìn ra vùng bin phía đông qun đo.

"Nhng căn c đn trú như vy có th cho phép M phn ng nhanh chóng nếu xy ra s c trên Bin Đông hoc Eo bin Đài Loan. Nhng đt din tp thi gian qua cho thy quân đi M mun trin khai lc lượng t đo Luzon", theo gii phân tích. "Tuy nhiên, điu này có th làm gia tăng lo ngi nguy cơ Philippines b cun vào xung đt, nếu tình hình ti các đim nóng an ninh đó leo thang". Philippines cũng như nhiu nước Đông Nam Á không mun b đy vào tình thế phi chn phe trong cuc cnh tranh M - Trung hin nay. Trong khi M đang tích hp mnh m hai đng minh Đông Á là Nht Bn và Hàn Quc vào chiến lược khu vc c v kinh tế ln quc phòng, Philippines vn dè dt trong hp tác quân s, đc bit là hin din thường trc ca quân đi M trên lãnh th. Trong bình lun trước thm chuyến thăm ca bà Harris, Tng thng Marcos cho rnglch trình ca Phó Tng thng M đến tnh Palawan s không gây căng thng trong quan h Philippines - Trung Quc.

Có nhiu yếu t làm nên s bn cht ca mi quan h M - Philippines. Các yếu t y bao gm : lch s, quan h thương mi - đu tư và quan h quân s gia hai nước. Ngoài ra, gn 90% người dân Philippines cho rng, M là quc gia đáng tin cy nht và rng, Marcos Jr. nên bo v quyn và li ích ca Philippines trên Bin Đông theo phán quyết ca Tòa PCA hi tháng 7/2016. Có điu thú v do chính Tp chí "Nghiên cu các vn đ Đông Nam Á" (Trung Quc) ch ra là, 6 năm cm quyn "thân Trung Quc, ri xa M" ca Duterte không nhng không làm tn hi đến li ích cơ bn ca M ti Philippines, mà còn ngược li na là khác. Mc đ mt lòng tin ca người dân và chính quyn Philippines đi vi Trung Quc cao hơn so vi 6 năm trước đó. Các quan chc quc phòng và ngoi giao thi Marcos Jr. xut thân t gii tinh hoa truyn thng và coi Trung Quc là mi đe da an ninh bên ngoài ch yếu. H coi trng vic duy trì liên minh vi M, và coi đó là thc tế khách quan v nn tng "thân M" ca chính quyn mi.

Vit Nam rút ta được kinh nghim gì ?

Tht khó có th lit kê mt cách rch ròi nhng kinh nghim mà Ch tch Quc hi Vương Đình Hu đã rút ta sau khi ông kết thúc chuyến thăm Philippines t ngày 23 đến 25/1. Truyn thông trong nước đưa li tin TTXVN. Theo báo Quc hi, lãnh đo hai bên đánh giá quan h hai nước phát trin tt đp trong nhiu năm qua dù gp thách thc do Coivd-19. Thương mi song phương đã tr thành đim sáng, vi tng kim ngch xut nhp khu năm 2021 đt 6,8 t USD, cao nht t trước đến nay ; 10 tháng đu năm 2022 đã đt gn 6,6 t USD ; nht trí tăng cường trao đi đoàn trên tt c các kênh và các cp đ tương xng vi tim năng hp tác và đ ngh Vit Nam tăng cường nhp khu hàng hóa ca Philippines đ giúp cân bng cán cân thương mi. Hai bên đánh giá cao s phi hp cht ch và hiu qu ti các t chc quc tế thi gian qua ; nht trí tăng cường trao đi, phi hp lp trường chung v các vn đ đa phương trong khuôn kh Liên Hiệp Quốc, ASEAN và APEC. Hai bên nht trí chia s thông tin, ng h ln nhau, đóng góp cho viccng c đoàn kết và vai trò trung tâm ca ASEAN trong các vn đ an ninh chung khu vc, trong đó bao gm Bin Đông.

Chuyến thăm Manila ca ông Hu cũng là chuyến thăm ca mt Ch tch Quc hi Vit Nam đến Philippines sau 16 năm. Nhân mt cuc viếng thăm có ý nghĩa lch s như vy, nhưng phía Vit Nam vn rt kín đáo và kim li, hu như không có bt c mt tuyến b (k c khen hay chê) đi vi "bước ngot xoay trc" ca tân Tng thng Marcos Jr. Tuy nhiên, trao đi trong din hp vi mt vài nhà báo không mun tiết l danh tính, được tháp tùng Đoàn đi biu cp cao Quc hi do ông Hu dn đu, Hà Ni không th không đánh giá tích cc ch trương "thân M, làm bn vi Trung Quc" ca Manila. Vit Nam cũng cho rng, có mt vài tuyên b không my thân thin ca Marcos. Jr trong cuc tr li phng vn vi Bloomberg ti New York, nếu ch vì li ích kinh tế thì Trung Quc vn có th chp nhn. "Làn ranh đ" đây là Philippines không được vượt qua vn đ Nam Hi (Bin Đông) và Eo bin Đài Loan. T kinh nghim bn thân, Vit Nam không loi tr nhng phc tp có th ny sinh khi Tng thng Marcos Jr. đã đưa các nhân t bên ngoài vào đ gia tăng "vn chiến lược" nhm đi trng vi Trung Quc. Tuy nhiên, vic Manila ch đng trin khai quan h i tác chiến lược toàn din" gia ASEAN vi Hoa K vào bang giao song phương là bài h c nhn tin đi vi Vit Nam, mt nhà báo n danh t v khâm phc nn ngoi giao Manila.

Hoàng Trường

Nguồn : VOA, 06/12/2022

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Hoàng Trường
Read 179 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)