Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Khôn ngoan và tham vọng, Jack Ma đã tự dựng nên một trong những đế chế kinh doanh lớn nhất Trung Quốc từ con số không, tạo ra hàng tỷ đô la của cải và giới thiệu cuộc sống đổi mới kỹ thuật số cho hàng trăm triệu người Trung Quốc. Dĩ nhiên Jack Ma không phải kiểu người như Jeff Bezos, Elon Musk hay Bill Gates của Trung Quốc. Nhưng sau cú vươn vai và giàu có ấy, Jack Ma trở thành đồng nghiệp, sánh vai cùng những người đó.

jack1

Jack Ma giới thiệu với Tập Cận Bình về sự vận hành của Alibaba trong Hội chợ Ánh sáng của Internet tổ chức tại Wuzhen ngày 13/11/2020 (Ảnh Tân Hoa Xã)

Thế nhưng giờ đây, ông ta đã biến mất gần như hoàn toàn khỏi tầm nhìn của công chúng ở Trung Quốc, Thật kỳ lạ. Những gì thuộc về Jack Ma từng được báo chí nhà nước ca ngợi không ngừng, coi là động lực hữu ích để Trung Quốc bắt kịp phương Tây, nay lại được báo chí trở mặt, đúc kết lại như một mối đe dọa đối với Đảng cộng sản cầm quyền.

Tập Cận Bình, nhà lãnh đạo quyền lực nhất của Trung Quốc trong nhiều thập kỷ, đang viết lại các quy tắc kinh doanh cho nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Theo những người hiểu ông Tập, đã nhận định rằng hậu quả hiện thời, do Jack Ma đã không bắt kịp với những quan điểm chính trị đang thay đổi của Bắc Kinh. Có người bình luận rằng trong ảo mộng về một thứ tự do không có thật ở đế quốc cộng sản, Jack Ma quên, và cư xử giống một doanh nhân Mỹ.

Jack Ma đột nhiên mất dần khỏi sân khấu thế giới cũng như tại quê nhà, sau một vài phát biểu thẳng thắn, kể từ tháng 10/2020. Ông ta lên tiếng chỉ trích các cơ quan quản lý Trung Quốc vì đã kìm hãm sự đổi mới tài chính. Có vẻ đó là những nhận định trở thành nguy hiểm, nhất là khi Ma đang trở thành một hình mẫu thần tượng của hàng trăm triệu người ở Trung Quốc. Tập Cận Bình đã đích thân can thiệp vài ngày sau đó để chặn đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng kỷ lục trị giá hơn 34 tỷ đô la của Ant Group, công ty công nghệ tài chính đầu não của Jack Ma. Kể từ đó, Ant Group buộc phải cơ cấu lại hoạt động kinh doanh của mình, khiến các nhân viên và nhà đầu tư của công ty rơi vào tình trạng lơ lửng, không biết số phận của mình rồi sẽ ra sao.

Từ đầu năm nay, Bắc Kinh đã ra tay đàn áp khu vực giới tài chính tư nhân của Trung Quốc, trong đó nổi bật là phạt tiền và tiến hành các cuộc điều tra nhằm buộc các công ty của ông Ma, cũng như các công ty cho thuê xe Didi Global Inc. và chủ sở hữu của TikTok là ByteDance Ltd., buộc các nơi này phải tuân thủ chặt chẽ hơn các quy định lợi ích chính trị từ nhà nước ban hành. Các công ty ấy, hiện nắm giữ rất nhiều vốn và dữ liệu người dùng, đã phát triển quá mức để kiểm soát, khiến Bắc Kinh lo ngại.

Ông Jack Ma, chỉ mới 56 tuổi, nhưng lại có quá nhiều chuyến đi cá nhân gặp gỡ các nhà lãnh đạo thế giới, chỉ để chơi golf hay trò chuyện về triết học Trung Hoa. Phong thái của Jack Ma bắt đầu giống như một lãnh tụ ở tầm quốc tế khi thuê họa sĩ riêng để học vẽ sơn dầu, phong cách trừu tượng, rồi cả học hát. Điều đáng nói, trong các công việc của Jack Ma, ông ta cũng có những chuyến lui tới Bắc Kinh để dàn xếp nhiều thứ cao hơn chuyện kinh doanh bình thường. Các quan chức giấu tên nói cho biết là Ma đã đi lạc quá xa khỏi làn đường của mình rồi. Tham vọng và bản tính thoải mái bộc lộ của ông, trở thành những đặc điểm thu hút sự theo dõi mạnh mẽ của nhiều người ở Trung Quốc. Nhưng yếu tố đó, nay sẽ không còn được dung thứ trong vòng tay siết chặt của ông Tập và đảng cầm quyền.

Việc Jack Ma bị "trừng phạt" bởi đảng cộng sản Trung Quốc, có vẻ không còn là chuyện hình sự hay sai sót bình thường, tờ Washington Post từng thử gửi thư đặt câu hỏi với các cơ quan chính phủ Trung Quốc liên quan đến việc quản lý các công ty của ông Ma, bao gồm Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, Ủy ban Quản lý Ngân hàng và Bảo hiểm Trung Quốc và Cục Quản lý Nhà nước về Quy chế Thị trường… nhưng không có nơi nào trả lời yêu cầu bình luận. Văn phòng thông tin của Quốc vụ viện, Nội các Trung Quốc cũng không trả lời các câu hỏi bằng văn bản.

Những nhà bình luận thời sự nói lẽ ra, Jack Ma chỉ nên tập trung vào việc "ủng hộ Đảng thay vì chỉ tập trung vào lợi ích của riêng mình". Một quan chức Bắc Kinh cũng xác nhận điều này. Đây thật sự là một bài học của những người làm giàu trong chế độ cộng sản : Phải luôn biết cách tạo ra một hình ảnh khiêm tốn hơn đảng cầm quyền, và phải luôn giữ một cách sống ít bị chú ý nhất. Thường thì giới tư bản đỏ vẫn hay thể hiện điều đó bằng cách luôn ra mặt hỗ trợ các doanh nghiệp chính phủ, nói như vẹt về chính trị và chia sẻ nhiều lợi nhuận hơn của công ty với các hoạt động xã hội.

Những người bênh vực Jack Ma nói rằng ông ta đang bị trừng phạt cũng vì hành động hay bỏ tiền ra cho các tập đoàn công nghệ, kinh tế phương Tây – như một cách thúc đẩy đổi mới, tìm kiếm sự thống trị thị trường, tạo ra sản phẩm mới, vận động hành lang để nới lỏng quy định và kiếm tiền. Tuy đây là cách làm hợp lý và sự năng động đã dẫn đến sự thành công của Ant và gã khổng lồ thương mại điện tử Alibaba Group Holding Ltd.

Một người quen thuộc với quan điểm của ông Tập cho biết nhà lãnh đạo đầy quyền lực này "chắc chắn không vui" với một công dân của mình, như Jack Ma, lại được Tổng thống Barack Obama mời tới một bữa trưa riêng tại Nhà Trắng ở Washington, trò chuyện riêng về thương mại điện tử với Tổng thống Pháp François Hollande tại Điện Élysée ở Paris.

Đầu năm 2017, ông Ma lại gặp gỡ Tổng thống đắc cử Donald Trump. Khung hình trực tiếp cho thấy cả hai bước vào sảnh Trump Tower ở Manhattan, và ông Trump ca ngợi vị khách của mình là "một doanh nhân vĩ đại, vĩ đại".

Vào sinh nhật lần thứ 18 của tập đoàn Alibaba năm đó, Jack Ma đã hóa trang thành Michael Jackson và nhảy theo bài hát "Billie Jean" trước khoảng 40.000 nhân viên, một màn trình diễn được hàng triệu người xem trên YouTube – điều làm cho các quan chức tuyên giáo của Trung Quốc phải cau mày, và có thể tự hỏi vì sao cuộc vui đó không phải là hình ảnh của Tôn Ngộ Không.

Hình ảnh của Jack Ma ở nước ngoài càng khởi sắc bao nhiêu, thì cổ phiếu của ông ở quê nhà lại sụt giảm. Những thư từ gợi ý của Ma tới lãnh đạo Trung Quốc thông qua một văn phòng trong Ủy ban Trung ương Đảng cộng sản bắt đầu không có hồi âm. Sự lạnh nhạt bắt đầu từ năm ngoái, và Ant Group, công ty công nghệ tài chính của của Jack Ma bắt đầu có hồ sơ báo cáo mật trên bàn của nhiều lãnh đạo, bao gồm cả công an.

Các quan chức Trung Quốc đã báo cáo khẩn về sự cần thiết phải quản lý các rủi ro tài chính tiềm ẩn từ các hệ thống tư nhân, mà Ant Group là một trong những ví dụ. Chính quyền cũng tìm cách ngăn cản các tỷ phú và những nhân vật quyền lực khác đầu tư vào Ant, thậm chí ngăn cản nguồn tiền lớn tham gia vào nỗ lực quản lý Ant Group.

Ngay cả việc Ant Group tham gia sàn giao dịch chứng khoán Thượng Hải với mã số 688688, một bộ số đặc biệt tốt lành trong văn hóa Trung Quốc, cũng khiến không ít người quyền lực khó chịu, bởi đó được coi là một dấu hiệu cho thấy sức mạnh bao trùm của Ma.

Trước những bài phát biểu hồi tháng 10 của ông Ma, nhằm vào việc chỉ trích các cơ quan quản lý, Jack Ma đã tuyên bố riêng với các nhân viên rằng ông có kế hoạch phát triển mà cũng sẽ chẳng cần phải dựa dẫm gì vào chính quyền. Lập tức báo cáo về chuyện này đã được gửi đi nhiều nơi. Với công an, và đảng cộng sản Trung Quốc, đó chính là biểu hiện đe dọa nền kinh tế Trung Quốc. Ông Tập đã lạnh lùng tự tay cắt bỏ các hồ sơ xin phát triển của Ant Group mà không buồn nói dông dài lý do. Chuyến đi lên đỉnh của ông Ma đã bắt đầu kết thúc.

Câu chuyện của Jack Ma rõ là một bài học - nhưng cũng là lời cảnh báo với tất cả những tay tư bản đỏ trong chế độ cộng sản : Nhà nước độc tài chỉ muốn có các nhà lãnh đạo doanh nhân tỷ phú sánh ngang với đỉnh cao của các huyền thoại công nghệ của Mỹ hay thế giới để nở mày nở mặt cho chính quyền. Nhưng cứ vươn cao quá trong đất nước, sớm muộn gì họ cũng sẽ trở thành cái gai trong mắt giới lãnh đạo tối cao.

Tuấn Khanh

Nguồn : RFA, 12/09/2021 (tuankhanh's blog)

Published in Diễn đàn

Trung Quốc : Vinh quang và ô nhục của các đại gia quá "liều lĩnh"

Mai Vân, RFI, 06/01/2021

Vụ ông Lại Tiểu Dân, cựu lãnh đạo tập đoàn tài chính khổng lồ Trung Quốc Hoa Dung vừa bị tuyên án tử hình, trong khi tỷ phú Trung Quốc Jack Ma, nguyên lãnh đạo của tập đoàn Alibaba, đã "mất tích" từ hai tháng nay đã thu hút sự chú ý của báo giới Pháp. Trong bài viết "Vinh quang và ô nhục của các đại gia quá liều lĩnh tại Trung Quốc", báo La Croix ngày 06/01/2020 đã điểm lại một số vụ thanh trừng tiêu biểu thời Tập Cận Bình.

tq1

Chủ tịch tập đoàn Alibaba Mã Vân tham dự Hội Nghị Thế Giới về Thông Minh Nhân Tạo (WAIC) tại Thượng Hải (Trung Quốc) ngày 17/09/2018.  Reuters - Aly Song

Theo tờ báo Pháp, tại vương quốc của chủ nghĩa tư bản "với đặc thù Trung Quốc", các ông chủ lớn chỉ có một quyền tự do duy nhất : "Đoàn kết chung quanh Đảng cộng sản và nỗ lực phát huy sự phát triển lành mạnh của nền kinh tế", theo lời lẽ được ông Tập Cận Bình sử dụng vào tháng 9 năm ngoái.

Vì không tôn trọng đường lối chính thức này, nhà tỷ phú lừng danh Jack Ma, từng được chế độ tung lên may xanh như biểu tượng của nền công nghệ cao của Trung Quốc, đã bị thất sủng vào tháng 11 vừa qua. Tương tự như một loạt các ông chủ khác trong những tháng gần đây, những người đã dám chỉ trích hoặc có thái độ coi thường chính quyền.

Vì vậy, khi mọi người đang thắc mắc là ông Mã Vân (Jack Ma) đã mất tích từ cách nay 2 tháng đã đi đâu, thì cựu lãnh đạo của tập đoàn tài chính khổng lồ Trung Quốc Hoa Dung (Huaron), ông Lại Tiểu Dân (Lai Xiaomin), đã bị tuyên án tử hình vào hôm 05/01 về tội "tham nhũng và đa thê". Sau khi thực hiện một "lời thú tội trên truyền hình" một năm trước đây - những lời thú tội thường do bị tra tấn hoặc ép buộc - ông bị kết tội nhận hối lộ một khoản tiền hơn 200 triệu euro.

Một giáo sư kinh tế Đại học Phúc Đán (Fudan) ở Thượng Hải giải thích : "Lại Tiểu Dân là hiện thân cho số phận bi thảm của nhiều ông chủ lớn, đảng viên Đảng cộng sản Trung Quốc (Đảng cộng sản Trung Quốc), những người có quyền làm bất cứ điều gì họ muốn miễn là phục vụ lợi ích của chế độ".

Theo vị giáo sư xin được giấu tên này, sự khác biệt giữa các công ty tư nhân và công ty nhà nước rất nhỏ ở Trung Quốc. Họ không thể làm gì nếu không có sự đồng ý của của Đảng cộng sản Trung Quốc. "Nhưng nếu đường lối chính trị đột ngột thay đổi, hoặc nếu bạn dám đặt vấn đề về chính sách đó, thì lưỡi dao máy chém lập tức rơi xuống, Đảng cộng sản Trung Quốc muốn bạn trở thành một tấm gương để khiến người khác sợ hãi".

Tháng 11 năm ngoái, Tôn Đại Ngọ (Sun Dawu), 72 tuổi, ông chủ của một tập đoàn kinh doanh nông sản hùng mạnh, đã bị bắt cùng gia đình vì công khai chỉ trích chính quyền địa phương đã giảm nhẹ mức nghiêm trọng của dịch tả lợn Châu Phi năm 2019. Tập đoàn của ông sau đó đã bị chính quyền địa phương tiếp quản.

Trong "chiến dịch chấn chỉnh" rộng lớn này nhằm giành quyền kiểm soát khu vực tư nhân, tiếp theo chiến dịch chống tham nhũng được phát động từ năm 2012, Đảng cộng sản Trung Quốc nhắm vào các lĩnh vực cụ thể và sinh lợi như ngân hàng, công nghệ cao và kinh doanh nông nghiệp, hoặc bất động sản.

Ông chủ cũ của tập đoàn bảo hiểm khổng lồ Trung Quốc Anbang, Ngô Tiểu Huy (Wu Xiaohui) - người đã mua khách sạn Waldorf Astoria danh tiếng ở New York vào năm 2014 - đã mất tích vài tháng vào năm 2017, trước khi bị kết án một năm sau đó mười tám năm tù về tội "tham ô". Có lẽ vì ông đã đầu tư hơi quá tự do. Theo vị giáo sư của Đại Học Phúc Đán, "Có những lằn ranh đỏ không được vượt qua".

"Tỷ phú đỏ" ngành bất động sản Nhậm Chí Cường (Ren Zhiqiang), 70 tuổi, con trai của một quan chức cao cấp sáng lập ra Đảng cộng sản Trung Quốc, đã bị kết án mười tám năm tù vào tháng 9 năm 2019 vì "vi phạm kỷ luật đảng". Tư cách là "hoàng tử đỏ" đã bảo vệ ông từ lâu, nhưng vô số lời chỉ trích mà ông đưa ra nhắm vào chế độ và lãnh đạo Tập Cận Bình, người mà ông dám gọi là "thằng hề" vào tháng 3 năm ngoái, đã khiến ông hoàn toàn bị thất sủng. Thái độ ngạo mạn của ông đã bị coi là hành vi phản bội Đảng cộng sản Trung Quốc, vốn sẽ kỷ niệm 100 năm thành lập vào tháng 7 tới đây.

Mai Vân

********************

Trung Quốc gia tăng đàn áp Hồng Kông, hơn 50 nhà đấu tranh bị bắt

Thụy My, RFI, 06/01/2020

Hơn 50 nhà hoạt động dân chủ sáng nay 06/01/2021 đã bị bắt giữ tại Hồng Kông theo luật an ninh quốc gia mới. Đây là đợt trấn áp lớn nhất từ trước đến nay của Bắc Kinh tại đặc khu dựa vào đạo luật khắc nghiệt này.

tq2

Phe đối lập họp báo về vụ chính quyền bắt giữ ồ ạt hơn 50 nhà hoạt động dân chủ, ngày 06/01/2021 tại Hồng Kông.  AP - Vincent Yu

Cảnh sát xác nhận đã bắt tạm giam 53 người trong đó có một luật sư Mỹ vì "nổi dậy" trong chiến dịch huy động đến 1.000 nhân viên công lực sáng sớm hôm nay.

Bộ trưởng An Ninh Hồng Kông Lý Gia Siêu (John Lee) cho rằng vụ bắt bớ này là "cần thiết", nhắm vào một nhóm người tìm cách "nhấn chìm Hồng Kông xuống vực thẳm". Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh khẳng định "các lực lượng bên ngoài và một số cá nhân ở Hồng Kông kết hợp với nhau để cố làm phương hại đến ổn định và an ninh của Trung Quốc".

Ông Anthony Blinken, người được tổng thống tân cử Joe Biden lựa chọn làm ngoại trưởng nhanh chóng tố cáo "vụ tấn công vào những người can đảm bảo vệ các quyền phổ quát", và hứa hẹn chính quyền Mỹ "sát cánh với nhân dân Hồng Kông chống lại việc Bắc Kinh đàn áp dân chủ".

Thông tín viên Florence de Changy tại Hồng Kông giải thích :

"Tất cả những vụ câu lưu và khám xét nhà sáng nay đều có liên hệ với cuộc bầu cử "sơ bộ" không chính thức, được phe đối lập tổ chức vào ngày 11/07, nhằm chuẩn bị cho bầu cử Nghị Viện vào ngày 06/09 nhưng rốt cuộc đã bị hoãn lại.

Cuộc bầu cử sơ bộ này không bị chính thức cấm đoán, đã diễn ra một cách ôn hòa, đã huy động được 600.000 người tham gia.

Nhưng vào lúc đó, trưởng đặc khu Lâm Trịnh Nguyệt Nga (Carrie Lam) cho rằng sự kiện dân chủ tự phát này "có thể bị coi là hành động nổi dậy", và những người bị câu lưu hôm nay đã bị cáo buộc xúi giục nổi dậy.

Sáng hôm nay Thang Gia Hoa (Ronnie Tong), từng là thành viên của phe đối lập nhưng nay tham gia chính quyền Hồng Kông cho rằng "tổ chức bầu cử sơ bộ không thể bị coi là bất hợp pháp".

Nhưng vấn đề là đạo luật an ninh mới có hiệu lực từ ngày 30/06 mơ hồ đến nỗi tất cả mọi sự đều có thể trở thành bất hợp pháp nếu Bắc Kinh phật lòng".

Những khuôn mặt bị bắt hôm nay rất đa dạng, từ các cựu dân biểu như Đồ Cẩn Thân (James To), Doãn Triệu Kiên (Andrew Wan), Lâm Trác Đình (Lam Cheuk Ting), Mao Mạnh Tĩnh (Claudia Mo) cho đến những nhà đấu tranh trẻ tuổi hơn như cựu nhà báo Hà Quế Lam (Gwyneth Ho), ủy viên hội đồng Viên Gia Úy (Tiffany Yuen). Nhiều người thân cận với lãnh tụ sinh viên Hoàng Chi Phong (Joshua Wong) hiện đang thụ án tù cho biết nhà của anh đã bị khám xét. Cảnh sát cũng bắt giữ và lục soát văn phòng luật sư Mỹ John Clancey - người Mỹ đầu tiên bị bắt giam nhân danh luật an ninh quốc gia – đồng thời khám xét ba tòa soạn báo của Stand News, Apple Daily và Inmediahk.

Thụy My

*********************

Điều tra Covid-19 : Trung Quốc chận đoàn chuyên gia Tổ Chức Y tế Thế giới

Tú Anh, RFI, 06/01/2021

Một năm từ khi đại dịch SARS-CoV-2 bùng phát từ Vũ Hán, công cuộc điều tra tìm nguồn cội siêu vi sẽ còn mất thêm nhiều thời gian nữa. Lẽ ra phái đoàn chuyên gia của Tổ Chức Y tế Thế Giới (WHO) phải tới Trung Quốc ngày 05/01/2021, nhưng Bắc Kinh chưa cấp thị thực nhập cảnh. Trong cuộc họp báo tại Geneve, Thụy Sĩ, tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus bày tỏ "thất vọng" về thông tin này.

tq3

Ảnh tư liệu chụp ngày 23/02/2017 : Phòng thí nghiệm của Viện Vi trùng học Vũ Hán, Hồ Bắc, Trung Quốc. Reuters - ALY SONG

Phái đoàn của Tổ chức Y tế Thế gới gồm 10 nhà khoa học của 10 nước (Mỹ, Úc, Nga, Đan Mạch, Anh, Đức, Hà Lan, Nhật Bản, Qatar và Việt Nam). Hai người tiền trạm chưa vào được Trung Quốc, một số chuyên gia khác phải chờ đợi ở một nước thứ ba.

Trong khi đó, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh, hôm nay, 06/01, giải thích với báo chí : "Vấn đề không chỉ đơn thuần là thị thực nhập cảnh, Trung Quốc muốn biết chính xác thời gian viếng thăm và mục đích của phái bộ".

Từ ngày đầu đại dịch đến nay, Bắc Kinh không bao giờ sốt sắng với đề nghị để các chuyên gia độc lập đến Vũ Hán điều tra..

Thông tín viên Stéphane Lagarde tại Bắc Kinh tường thuật :

"17 năm sau khủng hoảng dịch viêm phổi cấp tính SARS-CoV-1 (năm 2003), tình trạng thiếu minh bạch vẫn tồn tại trong việc đối phó với dịch bệnh truyền nhiễm tại Trung Quốc.

Nếu giới y tế Trung Quốc có chia sẻ những hiểu biết cốt yếu của họ cho các nhà nghiên cứu trên thế giới về SARS-CoV-2 thì cội nguồn của siêu vi corona chủng mới này vẫn là chuyện nhạy cảm.

Từ nhiều tuần nay, truyền thông Nhà nước loan tải những lập luận của chính quyền và chuyên gia địa phương hoài nghi về nguồn gốc cũng như về giả thuyết siêu vi xuất phát từ nước ngoài trước rồi mới vào Trung Quốc sau. Chính ngoại trưởng Vương Nghị mới đây tuyên bố : Ngày càng có nhiều yếu tố cho phép nghĩ rằng dịch Covid có thể đã xuất hiện ở nhiều nơi trên địa cầu.

Đối với Trung Quốc, việc khống chế cách diễn giải lịch sử diễn tiến đại dịch là một cuộc đấu tranh chính trị. Báo chí Nhà nước không dùng từ siêu vi SARS-CoV-2 để tránh làm công luận nhớ lại là vào năm 2003, đợt dịch viêm phổi cấp tính đầu tiên cũng đã phát sinh từ Trung Quốc.

Nhiều nhà báo công dân đã bị bắt giam, những người báo động dịch bệnh bị bịt miệng.

Chuyến công tác của phái đoàn chuyên gia Tổ Chức Y tế Thế Giới hoàn toàn không được đề cập đến trên báo chí tiếng Hoa. Và chắc chắn, các chuyên gia quốc tế sẽ được "kèm cặp" chặt chẽ tại Vũ Hán ; bằng mọi giá, thành phố đặt dưới sự kiểm soát này không muốn thấy xuất hiện những trường hợp lây nhiễm mới, làm gợi nhớ lại những gì đã xẩy ra vào mùa đông năm ngoái, như hình ảnh chuyến xe lửa từ Bắc Kinh đến Vũ Hán, các nữ tiếp viên đeo găng tay, khẩu trang hai lớp và kính bảo hộ để tiếp hành khách".

Tú Anh

Published in Châu Á
vendredi, 17 novembre 2017 11:06

Jack Ma, hãy tránh xa Việt Nam !

Bên lề Tun l Cp cao APEC 2017 din ra ti Đà Nng va qua, s kin t phú Jack Ma, người sáng lp và là Ch tch tp đoàn Alibaba của Trung Quc, sang Vit Nam t ngày 4 – 8/11 đã thu hút s chú ý rt ln ca dư lun.

jack1

Ông chủ Alibaba, Jack Ma.

Với giá tr tài sn lên đế47,6 tỷ USD tại thi đim tháng 11/2017, Jack Ma hin là người giàu nht Trung Quc và giàu th 11 trên thế gii. Ông ta đã tr thành mt biu tượng toàn cu v tài năng kinh doanh và tinh thn khi nghip trong kinh doanh, và thm chí còn đng th hai trong danh sách "50 nhà lãnh đạo nh hưởng nht thế gii" năm 2017 do tp chí Fortune bình chn.

Với mt hành trang choáng ngp như thế nên chng có gì khó hiu khi công chúng Vit Nam dành cho v khách đến t Trung Quc này mt s chú ý đc bit.

Bệ phóng ca hàng gi

Khởi s Alibaba.com vi 60.000 USD cùng 17 nhà đng sáng lp khác, Jack Ma đã đưa Alibama phát trin vi tc đ khó tin, tr thành mt công ty m vi 9 công ty con chính là Alibaba.com, Taobao Marketplace, Tmall, eTao, Alibaba Cloud Computing, Juhuasuan, 1688.com, AliExpress.com và Alipay.

Tuy nhiên, bên cạnh tài năng kinh doanh xut chúng, con đường Jack Ma đưa Alibaba Group tr thành mt đế chế kinh doanh hùng mnh vn băng qua nhng khong tối gây nhiu tranh cãi.

Sự phát trin thn tc ca Alibaba luôn gn vi vô s tai tiếng v kinh doanh hàng gi. Tháng 1/2015, Cc Qun lý Nhà nước v Công nghip và Thương mi ca Trung Quc đã công b mt nghiên cu kho sát, trong đó cho biết chỉ 37% hàng hoá mà h kim tra trên Taobao là hàng chính hãng, 63% còn li là hàng gi.

Về phn mình, Jack Ma thanh minh rng vn đ hàng gi là do luật pháp yếu kém ca Trung Quc. Tuy nhiên, điu đó tht khó thuyết phc được ai. Và tháng 5 va qua, Alibaba đã b đình ch tư cách thành viên trong IACC (International AntiCounterfeiting Coalition), mt t chc quc tế phi li nhun chuyên chng hàng giả và vi phm bn quyn.

Trong một báo cáo được công b ngày 22/6 va qua, T chc Cnh sát Châu Âu (EuroPol) cho biết : Năm 2015, Trung Hoa đại lc và Hong Kong là nơi xut x ca 86% hàng gi trên thế gii. Và mi năm Trung Quc kiếm đến 400 t USD t hàng gi.

Chính phủ Trung Quc xưa nay vn nhm mt làm ngơ trước vn nn hàng gi đt nước này. Và chính sách dung dưỡng hàng gi ca Bc Kinh chc chn là một b phóng quan trng cho s thăng tiến ngon mc ca Alibaba.

Không quay lưng li vi nhng gì đã giúp mình thành công, ông ch Alibaba t ra hồn nhiên : "Hàng giả Trung Quc còn tt hơn hàng tht !"

Chưa hết, Jack Ma còn thành lp công ty APN ti "thiên đường thuế" Cayman Islands rthông qua APN nắm gi c phn trong Alibaba Group và các công ty con.

"Người Trung Quc làm gì cũng có tính toán." Chính ph Trung Quc đã hu thun hết mình cho các tp đoàn công ngh tư nhân như Huawei hay ZTE ri biến chúng thành những tp đoàn gián đip nhằm mc đích thu thp tin tc trên khp thế gii (Vit Nam đã tr thành "sân nhà" ca hai tp đoàn này t lâu). Vì thế, câu hi hp lý đt ra là : Liu Alibaba ca Jack Ma có s tr thành công c chính tr và kinh tế ca Bc Kinh.

Tham vọng ca Jack Ma ti Vit Nam

Chuyến thăm Vit Nam công khai và n ào ca Jack Ma va qua có th khiến mt s người nghĩ đây là ln đu Jack Ma đưa Alibaba đến Vit Nam tìm cơ hi kinh doanh.

Thực ra, Jack Ma đã sang Việt Nam ln đu cách đây 11 năm. Alibaba cũng đã có mt vài đi lý hp tác kinh doanh Vit Nam, nhưng ch quy mô nh.

Với vic kinh tế Trung Quc bt đu gim tc vài năm qua, nhu cu tìm kiếm tăng trưởng bên ngoài th trường ni địa ca Alibaba ngày càng tr nên cp thiết. Trong bi cnh đó, tháng Tư năm ngoái, Alibaba đã chi 1 t USD đ s hu 51% c phn Lazada, sàn thương mi đin t ln nht Đông Nam Á hin nay và đang hot đng ti 6 th trường ch cht là Singapore, Malaysia, Thái Lan, Philippines, Indonesia và Việt Nam. Tháng 6/2017, Alibaba lrót thêm 1 tỷ USD vào Lazada đ nâng t l s hu lên 83%.

Hiện ti, Lazada đã chiếm đến 1/3 thị phn thương mi đin t ca Vit Nam. Ti l k nim 5 năm Lazada Vit Nam hi tháng Ba va qua, đi diện Lazada đã tiết l tham vng ca mình : duy trì đà tăng trưởng 2 con s mi năm, thu hút 80% người mua sm trc tuyến s dng dch v ca mình vào năm 2020, và đt 100 triu dollar doanh thu trong ngày Cách mng mua sm trc tuyến 11/11/2020.

Rõ ràng, mục tiêu ca Lazada là thng lĩnh th trường thương mi đin t Vit Nam. Ngày 12/11, Tng Bí thư Nguyn Phú Trng và Ch tch Tp Cn Bình đã chng kiến B Công thương Vit Nam và B Thương mi Trung Quc ký kết bn ghi nh v vic thành lp nhóm công tác, hợp tác thương mi đin t. Con đường đưa Alibaba tiến vào mt th trường mà Jack Ma ví như "m vàng" qua đó tr nên thênh thang hơn bao gi hết.

Một mũi tên trúng nhiu đích

Trong chuyến thăm Vit Nam va ri, Jack Ma đã ký kết hp đng hp tác gia Alipay vi NAPAS. NAPAS là đơn v trung gian thanh toán duy nht được Ngân hàng Nhà nước cp phép cung ng dch v chuyn mch tài chính và dch v bù tr đin t ti Vit Nam, vi các cổ đông chính là Ngân hàng Nhà nước và 15 ngân hàng thương mi ln ti Vit Nam.

Còn Alipay là gì ?

Alipay là tiện ích thanh toán đin t do Alibaba s hu và phát trin. Nhim v chính ca Alipay là bo lãnh thanh toán trong các giao dch trc tuyến. Khi một đơn hàng giao dch trc tuyến được khi to, Alipay s đóng vai trò là bên trung gian th ba đm bo cho đôi bên thc hin giao dch. Alipay nhn tin t bên mua hàng, đóng băng khon tin thanh toán ri thông báo ti bên bán hàng và đ ngh bên bán hàng xuất hàng ti đa ch bên mua hàng như cam kết. Sau khi nhn được hàng và hoàn tt vic kim hàng, bên mua s gi xác nhn ti Alipay đ g băng khon thanh toán ; bên bán lúc này s nhn được tin và giao dch hoàn tt.

Năm 2003, khi sàn thương mi điện t Taobao ra đi, tr ngi ln nht đi vi s phát trin ca nó là thiếu mt cơ chế to nim tin gia bên mua và bên bán. Hai bên đu l lm vi nhau nên thiếu tin tưởng ln nhau. Người mua không mun tr tin trước, còn người bán thì không mun chuyn hàng trước. S ra đi ca Ailpay đã giúp gii quyết vn đ này, m đường cho s phát trin bùng n ca Taobao cũng như các sàn thương mi đin t khác ca Alibaba Group.

Tại Trung Quc, Alipay hiện có khoảng 450 triu người dùng, chiếm ti 61,5% s giao dch trên th trường thanh toán di đng, và đang hướng ti mc tiêu 2 t người dùng trên toàn thế gii vào năm 2025.

Hiện nay, vi mt ví đin t Alipay trong tay, người ta có th d dàng thanh toán đơn hàng không ch trên nhng website thương mi ca Alibaba mà c nhiu sàn thương mi đin t khác ca Trung Quc.

Như vy, thông qua hp đng hp tác gia Alipay với NAPAS, Jack Ma đã bắn mt mũi tên trúng nhiu đích : va được tiếng là giúp Vit Nam phát trin thanh toán đin t và thương mi đin t như tuyên b hùng hn ca ông ta, va to b phóng cho s phát trin ca sàn TMĐT thuc s hu Alibaba ti Vit Nam, va m đường cho s đ b t ca hàng hoá "made in China" thông qua Lazada cũng như các sàn thương mi đin t khác ca Trung Quc. Nếu vin cnh này tr thành hin thc, hàng hoá Vit Nam cùng nn sn xut trong nước không b bc t ngay trên sân nhà thì mới l.

Kinh tế quyết đnh chính tr

Thủ tướng Hun Sen tng nói đi ý là ông ta không lo ngi Trung Quc bi Campuchia không tiếp giáp nước này. Tr thành đng minh thân cn nht ca Bc Kinh trong khi ASEAN, Hun Sen gn như nhm mt cho các nhà đu tư Trung Quốc mc sc "làm mưa làm gió" khắp đt nước. Và đến gi thì có l ch còn mi Hun Sen là vn chưa nhn ra mt thc tế là him ho "Hán hoá" đã nhãn tin trên x s chùa tháp.

Hạ tng kinh tế quyết đnh thượng tng chính tr. Đó là quy lut mà dường như các ông ch Trung Nam Hi mi "ng ra" thi gian gn đây trong sách lược vi Vit Nam.

Một nn kinh tế phát trin cao trong hàng vài chc năm như Trung Quc dĩ nhiên là có nhiều bài hc thành công như Jack Ma. Tuy nhiên, xut phát t lch s đau thương hàng nghìn năm ca dân tc, cũng nhng vn nn "made in China" đang din ra trên khp đt nước, điu đó không có nghĩa là chính ph Vit Nam cn m rng ca chào mi họ.

Giống như"mối tình hu ngh" gia hai quc gia láng ging Toracanxi và Hopantomola, lãnh đạo Vit Nam bên ngoài có th vn phi dành "nhng li có cánh" cho Jack Ma hay các ông chủ Trung Quc tim n nhng him ho khó lường khác, nhưng bên trong thì cn phi hành đng theo mnh lnh ca hàng chc triu đng bào : Jack Ma, hãy tránh xa Vit Nam !

Lê Anh Hùng

Nguồn : VOA, 17/11/2017

Published in Diễn đàn