Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

jeudi, 28 décembre 2023 23:30

Con rồng tre Việt Nam ra tay tế thế

‘Ngoi giao cây tre’ ca Vit Nam tăng tc

Reuters, VOA, 28/12/2023

Vit Nam do Đảng cộng sản cai tr va nâng cp quan h vi các cường quc hàng đu thế gii, bao gm c nhng cu thù là Trung Quc và Hoa K, như mt phn ca "ngoi giao cây tre" mà nước này tích cc theo đui k t năm 2021 đ băng qua nhng căng thng đang gia tăng trên toàn cu, theo Reuters.

hochiminh01

‘Ngoi giao cây tre’ ca Vit Nam tăng tc

Sau mt lot tha thun ký kết trong năm nay và năm ngoái, các đi tác hàng đu ca quc gia Đông Nam Á này bao gm Hoa K, Trung Quc, n Đ, Hàn Quc và Nga, nhng quc gia trong nhiu thp k đã cung cp hu hết các thiết b quân s cho Vit Nam.

Dưới đây là chi tiết v cách tiếp cn bng chính sách đi ngoi ngày càng năng đng ca Vit Nam và các hip đnh ngoi giao quan trng nht ca nước này trong 12 tháng qua.

‘Ngoi giao cây tre là gì ?

Là nước đng đu trong sn xut ca khu vc, Vit Nam ngày càng tr thành mt quc gia có tính chiến lược trong chui cung ng toàn cu.

Đ cng c v thế này, Tng Bí thư Đảng cộng sản Nguyn Phú Trng, nhân vt quyn lc nht đt nước, vào năm 2021 đã s dng hình nh "gc vng chc, thân mm mi, cành uyn chuyn" ca cây tre đ mô t cách tiếp cn chính sách đi ngoi ca Vit Nam là có "nhiu bn bè hơn, ít k thù hơn".

Trung Quc

Vit Nam và Trung Quc hi đu tháng này đã nht trí xây dng mt cng đng "chia s tương lai" trong chuyến thăm Hà Ni ca Ch tch Trung Quc Tp Cn Bình, chuyến thăm đu tiên ca ông ti mt quc gia Châu Á trong năm nay.

Hai nước đã ký 36 văn kin hp tác trong các lĩnh vc như h tng giao thông, thương mi, an ninh, kinh tế s và ra tuyên b chung vi nhiu cam kết sâu rng.

Trung Quc là đi tác thương mi ln nht ca Vit Nam và là ngun nhp khu quan trng cho lĩnh vc sn xut ca Vit Nam, nhưng hai quc gia cng sn này đã nhiu năm b lôi kéo vào các tranh chp Bin Đông - v mi nht vào tháng 5. Căng thng gn đây đã gim bt phn nào khi s chú ý ca Bc Kinh tp trung vào mt bên tranh chp khác vùng bin này là Philippines.

Hoa Kỳ

Vào tháng 9, Vit Nam và Hoa K nâng mi quan h ca h lên Đi tác Chiến lược Toàn din, cp cao nht trong thang bc ngoi giao ca Vit Nam, đng thi công b hp tác cht ch hơn v cht bán dn và khoáng sn quan trng trong chuyến thăm Hà Ni ca Tng thng M Joe Biden.

Hoa Kỳ, nước nhp khu hàng hóa hàng đu ca Vit Nam, thúc đy vic nâng cp này như mt phn trong chiến lược ca mình nhm đm bo kh năng tiếp cn liên tc vào chui cung ng toàn cu và đ kim chế Trung Quc Bin Đông.

Nht Bn

Hi tháng 11, Vit Nam và Nht Bn nâng cp quan h lên cp cao nht ca Vit Nam trong chuyến thăm ca Ch tch nước Võ Văn Thưởng ti Tokyo, đng ý tăng cường hp tác an ninh và kinh tế.

Các công ty đa quc gia ca Nht Bn, bao gm Canon, Honda, Panasonic và Bridgestone, nm trong s nhng nhà đu tư nước ngoài ln nht ti Vit Nam.

Hàn Quc

Vit Nam và Hàn Quc nâng cp quan h lên Đi tác Chiến lược Toàn din vào tháng 12/2022 trong chuyến thăm Seoul ca Ch tch nước Vit Nam lúc by gi là Nguyn Xuân Phúc, tp trung vào thương mi, đu tư, quc phòng và an ninh.

Hàn Quc là ngun đu tư nước ngoài ln nht ti Vit Nam, trong đó Samsung Electronics là nhà đu tư nước ngoài ln nht ti quc gia lp ráp mt na s đin thoi thông minh ca hãng này.

Vào tháng 6, hai nước ký 17 tha thun b sung, bao gm các tha thun v an ninh và khoáng sn quan trng trong chuyến thăm Vit Nam ca Tng thng Hàn Quc Yoon Suk Yeol.

Vatican

Hi tháng 7, Vit Nam đng ý cho Vatican c đi din thường trú đu tiên sau chiến tranh ti Hà Ni trong chuyến thăm gp Giáo hoàng Francis ca Ch tch nước Vit Nam Võ Văn Thưởng. V đi din này va được b nhim vào tháng 12.

Đt nước có gn 7 triu người Công giáo, Vit Nam đã ct đt quan h vi Vatican sau khi Cng sn thng nht đt nước bng chiến thng Chiến tranh Vit Nam năm 1975. Các cuc đàm phán đ b nhim đi din Giáo hoàng bt đu vào năm 2009.

Trung tâm giao dch

Vit Nam là thành viên ca Hip hi các quc gia Đông Nam Á (ASEAN) và có các tha thun thương mi t do vi Liên minh Châu Âu, Anh, Chile và Hàn Quc. Vào tháng 7, Vit Nam đã đưa thêm Israel vào danh sách các đi tác t do thương mi.

Vit Nam cũng là thành viên ca các hip đnh thương mi rng hơn, bao gm Hip đnh Đi tác Toàn din và Tiến b xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), bao gm Canada, Australia và Mexico, và Hip đnh Đi tác Kinh tế Toàn din Khu vc (RCEP) bao gm Trung Quc và Nht Bn.

Quc gia tiếp theo ?

Năm 2024, Vit Nam d kiến s nâng cp quan h vi Australia lên Đi tác Chiến lược Toàn din.

Chuyến thăm Vit Nam vào năm ti ca Tng thng Pháp Emmanuel Macron cũng đang được cân nhc, khi cu cường quc thuc đa này đang tìm cách tăng cường quan h v an ninh và phát trin cơ s h tng.

Reuters

Nguồn : VOA, 28/12/2023

****************************

Những con rồng tre : Ngoại giao cây tre hay dây bìm bìm ?

JB Nguyễn Hữu Vinh, RFA, 27/12/2023

Những tác phẩm trong công cuộc "thần thánh hóa"

Trong suốt quá trình lục lọi các câu chuyện thật, giả, tốt, xấu để tô son điểm phấn, để trang điểm cho nhân vật Hồ Chí Minh trở nên thần thánh, trở thành "Người Việt Nam đẹp nhất, danh nhân văn hóa thế giới, anh hùng giải phóng dân tộc"… và đủ thứ danh hiệu gắn cho Hồ Chí Minh, có nhiều câu chuyện được coi như là những thành tích, những điển hình của sự nghiệp hoạt động của Hồ Chí Minh.

hochiminh1

"Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ tịch" lấy tên Trần Dân Tiên

Mặc dù Hồ Chí Minh đã đáp ứng nhu cầu tô vẽ, khai thác cá nhân Hồ Chí Minh của hệ thống tuyên truyền của đảng bằng những tác phẩm do chính Hồ Chí Minh viết ra dưới danh nghĩa và tên người khác, nhằm để "tiết lộ" về chính mình với những cái cao đẹp, cái tử tế, cái tài giỏi… qua hai tác phẩm để đời là "Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ tịch" lấy tên Trần Dân Tiên và tác phẩm "Vừa đi đường, vừa kể chuyện" lấy tên là T. Lan, chính Hồ Chí Minh đóng vai một người đi theo Hồ Chí Minh để mô tả những điều tốt đẹp về Hồ Chí Minh.

hochiminh2

Tác phẩm "Vừa đi đường, vừa kể chuyện" lấy tên là T. Lan - Ấn bản này – là ấn bản bằng tiếng nước ngoài đầu tiên – giữ nguyên bản so với một loạt tờ báo đăng năm 1961 và bản in chính đầu tiên ấn hành năm 1963, khi Hồ Chí Minh còn sống. Bút tích của Hồ Chí Minh

Nhưng vẫn chưa đủ.

Hệ thống tuyên truyền của đảng đã tập hợp tất cả "Trí tuệ và tài năng" của cả đất nước nhằm tiến hành công cuộc thần thánh hóa Hồ Chí Minh ở mức cao nhất. Một hệ thống các thợ viết, các văn, nghệ sĩ, nhà báo, nhà văn, nhà thơ và đủ mọi thứ "nhà" khác được huy động để mà ca ngợi, mà mô tả, mà nâng tầm, mà đưa Hồ Chí Minh lên ngang tầm Chúa, Phật… Đủ mọi loại câu chuyện thêu dệt về Hồ Chí Minh được truyền bá bằng đủ mọi cách, mọi hình thức từ hệ thống truyền thông "chính thống" với cả ngàn tờ báo đài phát thanh truyền hình, đủ mọi loại tuyên truyền viên bằng miệng, dư luận viên… thả sức thêu dệt, miễn là đưa Hồ Chí Minh lên mức cao nhất, kể cả là Danh nhân Văn hóa thế giới cũng chẳng sao.

Những câu chuyện đó, chẳng mấy khi được kiểm chứng một cách khoa học, hoặc nếu có thì cũng là sự thiên kiến, thêu dệt có chủ đích tuyên truyền, nên nhiều khi đã trở thành câu chuyện lố bịch và "gậy ông lại đập lưng ông", nghĩa là phản tác dụng một cách lố bịch mà hệ thống tuyên giáo đảng không cưỡng nổi.

Chẳng hạn câu chuyện Hồ Chí Minh khi ở Paris làm nghề cào tuyết kiếm sống, đã được Hoàng Chí Bảo - một chuyên gia bịa chuyện để ca ngợi Hồ Chí Minh đến mức được phong hàm "Giáo sư" - kể lại và khẳng định là "Câu chuyện này đã được "Bác" xác nhận khi còn sống". Rằng Hồ Chí Minh đã lừa một doanh gia tại đó khi nhận hợp đồng viết thơ Tàu lên đồ gốm giả cổ. Nhưng khi nhận hợp đồng xong, viết lăng nhăng những khẩu hiệu chính trị vào đó, xong nhận tiền rồi đổi chỗ ở ngay. Báo hại thương gia đó suýt bị đi tù bởi cảnh sát truy vấn. Nhưng khi tìm đến thì "Bác ta" đã cao chạy xa bay sau khi nhận tiền.

Câu chuyện đó, được Hoàng Chí Bảo kể công khai trên các diễn đàn để ca ngợi sự nhanh nhẹn, thông minh của "bác ta". Thế nhưng, người ta đã chỉ ra rằng, đó là một điển hình của thói làm ăn lừa đảo mà ngày nay ở Việt Nam, sau một quá trình mấy chục năm "Học tập và làm theo" thì kết quả là đã không chỉ trong lĩnh vực sản xuất hàng giả, mà khắp mọi lĩnh vực từ mạng xã hội đến đời thường, từ lừa đảo đơn giản đến tinh vi, từ những tên đầu trộm đuôi cướp hành nghề cho đến các cán bộ công an của đảng… nhất loạt đã học tập, làm theo xuất sắc.

Con rồng tre năm xưa

Cũng trong quá trình đó, câu chuyện "Con rồng tre" được hệ thống đảng ca ngợi, gắn cho câu chuyện này thuộc tác giả là Nguyễn Ái Quốc mà theo đảng nói, đó là Hồ Chí Minh.

Hẳn nhiên, cũng như cái tên Nguyễn Ái Quốc gắn với những tác phẩm từ tác giả mang tên này, vẫn đang là một đề tài mà người ta bàn cãi. Bởi Nguyễn Ái Quốc từng được coi là một nhóm tác giả gồm dăm sáu người lập ra khi ở Pháp để cùng nhau viết lách, hoạt động chứ không phải là Hồ Chí Minh sau này.

Nhưng, cứ cho là của Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh theo sự tuyên truyền của đảng, ta thấy điều gì ?

Theo các tài liệu của Bảo tàng Hồ Chí Minh đưa ra, thì tác phẩm "Con rồng tre được cho là Hồ Chí Minh viết dưới bút danh Nguyễn Ái Quốc. Kịch bản Con rồng tre được Nguyễn Ái Quốc viết bằng Pháp ngữ và được Léo Poldes (1891-1970), một nhà báo người Pháp, chủ nhiệm câu lạc bộ Faubourg, cho công diễn tại ngoại ô thành phố Paris.

Nội dung của vở kịch : Một gốc tre được người chơi đồ cổ gọt thành con rồng để trang trí trong phòng khách. Hình dáng rồng nhưng thực chất chỉ là gốc tre.

Mục đích của vở kịch này nhằm để đả kích vai trò của vua Khải Định thuộc triều Nguyễn khi đến thăm Pháp ngày 18/6/1922 để tham gia Hội chợ thuộc địa Marseille.

Theo nhà báo này viết lại, thì "Con Rồng tre" đầu đề kịch bản chỉ một vị Quốc trưởng Á Đông, đớn hèn bất lực và ngu dốt, mà tác giả không hà tiện lời chế diễu một cách cay nghiệt, hóm hỉnh suốt trong ba hồi. Tuy nhiên, cho đến nay, vẫn chỉ là câu chuyện mà theo như "đảng ta" khẳng định là có thật, là của Nguyễn Ái Quốc, tức là của Hồ Chí Minh thật, thì đến nay cũng chưa ai biết cái kịch bản đó ra sao.

Đến nay, người ta vẫn chưa tìm thấy văn bản "Con rồng tre" ấy. Những lời được ghi chép kia cũng là những lời đồn đại và được hệ thống tuyên giáo đảng đưa vào để nâng tầm Hồ Chí Minh mà thôi.

Và những con rồng tre hôm nay

hochiminh3

Tổng bí thư Đảng cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng và Tổng thống Joe Biden đã từng gặp nhau vào năm 2015 - AFP

Trước những đòi hỏi thiết thực và cấp bách của tình hình chính trị thế giới sau cuộc xâm lược mà Nga tiến hành một cách trắng trợn, phi nghĩa và tàn bạo với một quốc gia độc lập có chủ quyền là Ukraine, cả thế giới đồng thanh lên án Nga, một biểu hiện của Chủ nghĩa phát xít, xâm lược, thì nhà cầm quyền Việt Nam trở nên lúng túng trước con mắt của thế giới và của nhân dân.

Bởi nếu cứ theo truyền thống mở miệng ra là ủng hộ Nga – một "quan thầy truyền thống" của Việt Nam cộng sản, thì trước mắt sẽ ăn nói ra sao với cả thế giới khi vẫn cứ leo lẻo là vì chính nghĩa, phản đối xâm lược, tôn trọng độc lập, chủ quyền…

Bởi vận mệnh và tình trạng của đất nước Ukraine trước Nga, chẳng khác mấy tình trạng Việt Nam trước bọn bá quyền bnfh trướng Bắc Kinh ở phía Bắc luôn rình rập, dòm ngó và chưa bao giờ bỏ ý định xâm lăng đất nước Việt Nam và chúng chẳng giấu diếm ý đồ này. Hàng loạt các lãnh thổ như Hoàng Sa, một số đảo Trường Sa và nhiều địa danh đang dưới gót giày quân xâm lược, kể cả chính thức được "bàn giao quản lý" và kể cả chính thức và không chính thức.

Trong khi đó, mối quan hệ đem lại nhiều tiền bạc và uy tín trên trường quốc tế, giải thoát khỏi sự cô lập với xã hội văn mình của loài người, là mối quan hệ với Hoa Kỳ và các quốc gia dân chủ khác.

Đó là một sự chọn lựa không hề dễ dàng cho nhà cầm quyền Việt Nam khi "Ý đảng" đang ngược với "Lòng dân".

Trước những mối quan hệ chính trị, quốc phòng khó có thể chọn lựa dứt khoát giữa một bên là quyền lợi của đảng độc tài cai trị, một bên là cơ đồ, lãnh thổ đất nước, nhà cầm quyền Việt Nam đặt ra cái gọi là "Ngoại giao Cây tre". Để rồi khi đem ra áp dụng cái đường lối ấy, nghĩa là cách sống nghiêng ngả, uốn éo về phía có lợi cho mình, bất chấp phía đó là tốt hay xấu, đúng hay sai, miễn là có thể thực hiện được điều mà dân gian vẫn còn nhắc lại : "Ngoại giao Vắc Xin" – một cách làm ranh mãnh không cống hiến co sự nghiệp chung của loài người, trái lại chỉ nhăm nhăm để xin xỏ, để thủ lợi cho mình. Vậy mà hớn hở bảo nhau rằng : Vụ xin xỏ ấy, mình được lợi gần cả tỷ đola mà không hề có ngượng.

congdong2

Nguyễn Phú Trọng tiếp Tập Cận Bình tại Hà Nội năm 2023

Với đường lối ngoại giao "Cây tre – Vắc xin" ấy, vừa qua Việt Nam nâng tầm quan hệ Việt – Mỹ lên hai bậc, và Việt – Nhật lên "Đối tác chiến lược, toàn diện", mức cao nhất

Hình ảnh cây tre được đem ra cũng không hẳn giống nhau trong mọi trường hợp.

Người ta thấy khi đón tiếp Biden, Tổng thống Hoa Kỳ, thì hình ảnh cây tre đằng sau là những cây tre thẳng thớm, những "đoạn tre" được đưa lên bằng hình ảnh trên màn hình như đang ở trong rừng vậy.

Tuy nhiên, khi đón Tập Cận Bình, thì "cây tre" đã đổi khác. Ở buối đón tiếp Tập Cận Bình, thì cả Trọng và Tập đều được che bóng bơi hai con rồng tre… giả. Đó là những cây tre, cây trúc đã được uốn lượn thành những con rồng giả.

Hai cây tre được bẻ cong để uốn lượn che đầu Tập và Trọng như ý nói lên rằng : Đường lối "Ngoại giao Cây tre" của Việt Nam cũng uyển chuyển, uốn éo tùy từng chủ, từng người chứ không phải khi nào cũng thẳng, cũng là tre, là trúc đâu.

caytre

Khi người cộng sản sử dụng hình ảnh cây tre, thì cây tre ấy đã được uốn éo, đã được bẻ cong cho thành rồng, thành phượng, nhưng là đồ giả

Trong đời sống xã hội Việt Nam, cây tre, cây trúc là loài cây thể hiện sự quân tử, sự đàng hoàng, đĩnh đạc. Tác giả Thép Mới viết rằng : "Tre, nứa, trúc, mai, vầu, mấy chục loại khác nhau, nhưng cũng một mầm non măng mọc thẳng. Vào đâu, tre cũng sống. Ở đâu, tre cũng xanh tốt. Dáng tre vươn mộc mạc, mầm tre tươi nhũn nhặn. Rồi tre lớn lên, cứng cáp, dẻo dai, vững chắc. Tre ấy trông thanh cao, giản dị, chí khi như người… Như tre mọc thẳng, con người không chịu khuất phục. Người xưa có câu : "Trúc dẫu cháy, đốt ngang vẫn thẳng". Tre là thẳng thắn, bất khuất".

Cây tre, là biểu hiện của sự thẳng thắn, sự bất khuất, sự trung thực, dù gió bão chuyển lay, nhổ đi cả bụi tre, bẻ gãy hàng loạt, xô ngả nghiêng bằng những trận cuồng phong, thì "Trúc dẫu cháy, đốt ngang vẫn thẳng". Điều đó, hoàn toàn ngược lại, khác với thái độ và cách sống lươn lẹo, xu nịnh, cơ hội nhằm kiếm ăn bất chấp liêm sỉ, tư cách của con người.

Thế nên, khi người cộng sản sử dụng hình ảnh cây tre, thì cây tre ấy đã được uốn éo, đã được bẻ cong cho thành rồng, thành phượng, nhưng là đồ giả thì khi đó, mọi vấn đề được người dân hiểu theo nghĩa khác.

Nhìn những hình ảnh ấy, người ta nhớ lại vở kịch được cho là của Hồ Chí Minh "Con rồng tre". Con rồng tre, tưởng là con rồng, nhưng không là rồng, mà là giả rồng, nghĩa là chỉ là con rối, là bù nhìn, chẳng có tác dụng trong đời sống xã hội.

Vì sao vậy ?

Chuyến thăm Việt Nam của Tập Cận Bình đã kết thúc trong sự thờ ơ, thậm chí khinh bỉ của người dân Việt Nam.

Những ngày Tập đến Việt Nam, là những ngày dâng lên trong dư luận cũng như trên mạng xã hội không chỉ là sự hoài nghi, mà là sự ấm ức, phẫn nộ của nhân dân.

Những hàng cây, những hàng cờ xí rợp trời, một màu đỏ rực lên như nhắc nhở người dân về một mối quan hệ nhuốm tràn màu máu giữa hai quốc gia độc tài cộng sản. Những dòng máu loang lổ ấy, gợi lên trong tâm trí người dân Việt hôm nay máu của những pháo đài Đồng Đăng, Tam Chúc, Hà Giang… là những nơi mà tội ác quân bành trướng còn nguyên vẹn, mùi tanh nồng như còn phảng phất đâu đó.

Những loạt đại bác ở Ba Đình gầm vang như nhắc nhở người dân Việt Nam những loạt đại bác năm nào đã giết chết hàng vạn đồng bào, chiến sĩ ta trên biên giới phía Bắc từ mờ sáng ngày 17/2/1979.

Tội ác ấy, nỗi căm hờn ấy, đã vẫn nguyên trong tâm trí người dân Việt. Bởi mưu đồ bành trướng, bá quyền vẫn còn đó, và âm mưu xâm lược thì chưa bao giờ nguôi ngoai trong những cái đầu nóng Trung Nam Hải.

Những người dân bỗng nhiên bị công an canh cửa, bị giám sát, theo dõi nhằm đề phòng họ có thái độ hoặc hành động chống lại việc rước giặc vào nhà của nhà cầm quyền.

Thế rồi, hôm nay đảng rước giặc vào nhà.

Và người ta hiểu, thật ra, với thái độ đó, với cách hành xử đó, thì bản chất của nền ngoại giao này không phải là "Ngoại giao cây tre" mà là nền ngoại giao "Cây Bìm Bìm", nghĩa là chỉ cần chờ dậu đổ để mà leo.

Cũng với cách xiên xẹo, lệch lạc cố ý đó, cả Tập và Trọng đều hò hét rằng : "Hai nước Việt – Trung chung vận mệnh" ?

Vận mệnh nào để có thể chung giữa bên xâm lược và bên bị xâm lược ? Vận mệnh nào để chung khi mà quan chức cộng sản đã trốn tránh trách nhiệm trước lịch sử khi để kẻ cướp cướp mất giang san lãnh thổi để rồi "dành cho con cháu sau này đòi lại" ?

Hoàn toàn không. Đất nước, này, dân tộc này hoàn toàn không hề chung vận mệnh với bọn xâm lăng.

Người dân Việt Nam biết rõ một điều : Cái gọi là chung vận mệnh ấy, chỉ dành riêng cho Đảng cộng sản Việt Nam và Đảng cộng sản Trung Quốc. Hai cái đảng ấy, sẽ chung một vận mệnh khi lòng dân trào lên thành con sóng nhấn chìm bè lũ ăn hại, gian manh và phản động, đi ngược lại lợi ích quốc gia, dân tộc. Chúng sẽ đi vào sọt rác lịch sử.

Và những màn đón tiếp, những cuộc hội đàm, những hoạt động huyên náo ấy, chỉ là những màn biểu diễn của vở kịch, mà ở đó, những "Con rồng tre" thời hiện đại đang múa may, quay cuồng.

Dân tộc này, đất nước này không cần những con rồng tre ấy.

J.B Nguyễn Hữu Vinh

Nguồn : RFA, 27/12/2023

Published in Diễn đàn
dimanche, 24 décembre 2023 17:05

Bàn về ‘Ngoại giao cây tre Việt Nam’

Não trạng của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng về ‘Ngoại giao cây tre’ vẫn là từ thời Chiến tranh Lạnh. Dư luận quốc tế có lý do để quan ngại, sau khi Việt Nam chấp thuận ‘chung vận mệnh’ với Trung Quốc, liệu Hà Nội có tối đa hóa được hệ thống ‘đối tác chiến lược toàn diện’ với Mỹ và thế giới dân chủ ? 

ngoaigiaocaytre1

Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng phát biểu chỉ đạo Hội nghị Ngoại giao lần thứ 32, khai mạc ngày 19/12/2023 - Ảnh : VGP/Nguyễn Hoàng

-----------------------------------

Toàn văn phát biểu của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Hội nghị Ngoại giao lần thứ 32, khai mạc ngày 19/12, dài 4.646 chữ. Độ dài này tuy chỉ bằng một nửa so với bản Tuyên bố Việt – Trung ngày 13/12/2023, nhưng cũng đủ để người đọc khó năm bắt được nội dung chính (1). Lẽ thường, các chuyên viên cao cấp Bộ Ngoại giao và Ban Đối ngoại Trung ương là những "cây bút" dự thảo các văn kiện thượng dẫn trước khi trình lên cho Văn phòng Tổng bí thư. Nhưng dường như tất cả họ đều có chung một ý đồ là phải giấu các thông tin đối với người dân. Văn bản phải thật dài và phải thật ‘vòng vo Tam Quốc’ để người đọc không nắm bắt nổi vấn đề, không hiểu được đâu là cốt lõi của ‘đường lối đu dây’ trong giai đoạn tới. Tuy nhiên, đối với giới phân tích, thì rõ ràng cái gọi là ‘Ngoại giao cây tre Việt Nam’ không phải là một lý thuyết gì cao siêu, lại càng khó để nâng nó lên thành một ‘trường phái ngoại giao’ như ông Trọng tán dương nó trong bài phát biểu mang tính chất ‘gợi mở’, và ông muốn khái quát thành 5 vấn đề như là các định hướng, nhiệm vụ và giải pháp cho nền ‘Ngoại giao cây tre’ trong những năm tới.

5 vấn đề ông Trọng khái quát đáng tiếc lại bị trùng lặp. Thứ nhất, Tổng bí thư đề nghị Ngoại giao phải tiếp tục bám sát Đại hội XIII, phải nêu cao tinh thần ‘Tiền hô hậu ủng’, ‘Nhất hô bá ứng’, ‘Trên dưới đồng lòng, ‘Dọc ngang thông suốt. Đến vấn đề thứ tư,Tổng bí thư lại kêu gọi phải luôn luôn quan tâm xây dựng sự đoàn kết, đồng thuận trong toàn Đảng như lời căn dặn của ông Hồ : ‘Sự nghiệp làm nên bởi chữ Đồng’. Phải chăng vì hiện nay cả trong lẫn ngoài Đảng cộng sản đang có nhiều đánh giá khác nhau về cục diện quốc tế cũng như chủ trương đối ngoại nên ông Trọng lặp lặp lại cái yêu cầu nội bộ phải đoàn kết. Khi nêu vấn đề thứ hai và thứ ba thì Tổng bí thư lại mâu thuẫn về chủ trương. Ông Trọng kêu gọi kết hợp sức mạnh của dân tộc với sức mạnh của thời đại, xử lý hài hòa mối quan hệ giữa lợi ích quốc gia – dân tộc và nghĩa vụ quốc tế trong vấn đề thứ hai. Thế nhưng sang vấn đề thứ ba thì Tổng bí thư lại nhấn mạnh nguyên tắc ‘kết hợp độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội’. Trong khi chủ nghĩa xã hội chính là điều ông Trọng từng nói là đến cuối thế kỷ này chưa có thì lấy gì để mà kết hợp ? Sang vấn đề thứ 5, ông Trọng nhắc lại lời dặn của cụ Hồ đối với cán bộ ngoại giao. Điều này thì hội nghị năm nào cũng lặp lại y nguyên (2).

Nếu 5 ‘huấn thị’ nói trên của ông Trọng là hồn cốt của ‘Ngoại giao cây tre Việt Nam’ thì nhận xét của Giáo sư Alex Vuving từ Hoa Kỳ là chính xác khi Giáo sư này đánh giá rằng, chính sách ‘ngoại giao cây tre chỉ phát huy tác dụng thời hậu Chiến tranh Lạnh, còn bây giờ đã bước vào thời kỳ mới, thời kỳ ‘sau hậu Chiến tranh Lạnh’, tạm gọi là tranh chấp Đông – Tây với Mỹ và Phương Tây một bên, và Trung Quốc và Nga ở bên kia. Trong cuộc đối đầu này, những công thức được sử dụng trong hậu Chiến tranh Lạnh không thể áp dụng được nữa. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn trở nên gay gắt thì ‘cây tre Việt Nam hoàn toàn có thể bị con gấu trúc Trung Quốc gặm nhấm dần dần’. Việt Nam phải tìm phương cách khác. (3) Một vị Giáo sư khác, ông Zachary Abuza cho biết, ông ‘không thấy ấn tượng trước nền ‘ngoại giao cây tre' của Việt Nam. ‘Việt Nam đã nhận được nhiều lời tán dương cho nền ‘ngoại giao cây tre'. Cá nhân tôi thì không thấy ấn tượng từ các cuộc họp thượng đỉnh và tầm quan trọng của hệ thống thứ bậc đối tác ngoại giao đơn phương của phía Việt Nam. Chúng chỉ mang tính biểu tượng, trong khi bản chất thực sự các mối quan hệ này quan trọng hơn’ (4).

caytre

‘Việt Nam đã nhận được nhiều lời tán dương cho nền ‘ngoại giao cây tre'.

Mà không chỉ dư luận quốc tế, ngay trong "Bộ tứ" cũng có đánh giá khác với ông Trọng. Tham dự Hội nghị Ngoại giao sau đó một ngày, đánh giá của Thủ tướng Phạm Minh Chính lại cho rằng, ‘ngoại giao cây tre ở Việt Nam trong lãnh vực kinh tế còn bị động, ngoại giao kinh tế vẫn chưa thành hệ thống, còn manh mún, chia cắt, chưa có trọng tâm, trọng điểm’. Vẫn theo nhìn nhận của người đứng đầu Chính phủ thì việc ký kết các thỏa thuận về kinh tế nhiều nhưng thực hiện rất khiêm tốn. Nhiều bên đối tác cho rằng, thủ tục của Việt Nam rườm rà mà chưa có bước xoay chuyển… Hàm ý của ông Chính, dường như chủ thuyết nền ‘ngoại giao cây tre’ của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng thiên về ‘ứng phó’ thay vì hành động có tính chủ động – nhất là chưa thể hiện được vai trò lãnh đạo trong các thể chế ở tầm khu vực… (5) "Ngoại giao cây tre" nên dừng lại ở tính biểu tượng, thay vì cứ tán dương kéo dài thì không hay, vì trên thực tế, ‘khi gió to, gió lớn, thì tre sẽ không chịu được, bật gốc…’ Điều này lặp lại nhận định trên của Giáo sư Alex Vuving : Cây tre Việt Nam hoàn toàn có thể bị con gấu trúc Trung Quốc gặm nhấm dần dần (!?).

Có một thực tế được dư luận trong và ngoài nước quan tâm, đó là năm 2023 sắp khép lại với nhiều hoạt động ngoại giao nổi bật, nhưng Hội nghị 32 đã không hề tiết lộ các đánh giá thực sự của Việt Nam về các sự kiện ấy. Ông Trọng chỉ ‘điểm danh’ việc tổ chức đón Tổng bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Mỹ Joe Biden, Tổng bí thư, Chủ tịch nước Lào Thoong-lun Xỉ-xu-lít, Chủ tịch Đảng Nhân dân Cam-pu-chia Hun Sen. Việc điểm danh này của Tổng bí thư chỉ nhằm chứng minh cho nhận định của ông đang gây tranh cãi, đó là ‘chưa bao giờ đất nước ta có được cơ đồ, tiềm lực, uy tín và vị thế quốc tế như ngày nay’. (6). Việc ông Trọng nhắc đến những sự kiện "bước ngoặt" trong hoạt động ngoại giao theo thứ tự như vừa dẫn, cho thấy, Việt Nam vẫn ưu tiên quan hệ với Trung Quốc là số một và Việt Nam vẫn đặt ‘3 quan hệ đặc biệt’ (với Trung Quốc, Lào và Campuchia) lên hàng đầu, trên cả các ‘đối tác chiến lược toàn diện’. Sự sắp xếp này cho thấy, tư duy về đối ngoại của Tổng bí thư vẫn từ một não trạng sót lại từ thời Chiến tranh Lạnh.

Não trạng ấy của Tổng bí thư đang đặt ra thách thức lớn cho ‘Ngoại giao cây tre’ : Sau khi Việt Nam chấp thuận ‘chung vận mệnh’ với Trung Quốc, liệu Hà Nội có tối đa hóa được hệ thống ‘đối tác chiến lược toàn diện’ với Mỹ và thế giới dân chủ ? Tuy trên giấy trắng mực đen, Việt Nam chỉ nhận ‘chia sẻ tương lai’ với Trung Quốc, nhưng rõ ràng đây là một ‘cách nói ‘thay thế’ khái niệm Cộng đồng chung vận mệnh (Community of Common Destiny – CCD). Về chính trị đối ngoai, một khi Đảng cộng sản Trung Quốc và Đảng cộng sản Việt Nam cùng chia sẻ một lý tưởng, còn kinh tế thì càng ngày càng lệ thuộc sâu, nếu đà này tiếp tục, Việt Nam không chỉ sẽ rất khó khăn trong nỗ lực thoát Trung, mà việc phát huy tối đa các lợi thế do hệ thống ‘đối tác chiến lược toàn diện’ (Comprehensive Strategic Partnership - CSP) và ‘đối tác chiến lược’ (SP) với Mỹ, các nước trong Quad, Aukus và khối EU mang lại, sẽ là một bài toán nan giải. Trước sức ép của Trung Quốc, trước xu hướng chạm đáy của nền kinh tế, dường như Việt Nam không thể kháng cự lâu hơn nữa, buộc phải chấp nhận kết nối hạ tầng với sáng kiến ‘Vành đai và Con đường’ (Belt and Roand Initiative - BRI) và ‘Cộng đồng chung vận mệnh’ (Community of Common Destiny – CCD) (7). 

Trần Hiếu Chân

Nguồn : RFA, 24/12/2023

Trần Hiếu Chân là một blogger, đồng thời cũng là nhà báo độc lập tích cực tham gia vào mạng lưới xã hội đấu tranh vì tự do báo chí, dân chủ và nhân quyền cho Việt Nam. Blogger này cũng là một trong những nhà nghiên cứu quan hệ quốc tế và đường lối ngoại giao của Việt Nam và các nước ASEAN.

Tham khảo

(1)  https://baochinhphu.vn/toan-van-phat-bieu-cua-tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-tai-hoi-nghi-ngoai-giao-lan-thu-32-102231219155116287.htm

(2)  https://baochinhphu.vn/toan-van-phat-bieu-cua-tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-tai-hoi-nghi-ngoai-giao-lan-thu-32-102231219155116287.htm

(3)  https://www.bbc.com/vietnamese/articles/cn043y8grg0o

(4)  https://www.bbc.com/vietnamese/articles/cn043y8grg0o

(5)  https://vietnamthoibao.org/vntb-thu-tuong-phan-bien-tong-bi-thu-ve-ngoai-giao-cay-tre/

(6)  https://baochinhphu.vn/toan-van-phat-bieu-cua-tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-tai-hoi-nghi-ngoai-giao-lan-thu-32-102231219155116287.htm

(7)  https://www.voatiengviet.com/a/nam-ngoai-giao-soi-dong-ket-thuc-bang-thang-loi-cua-ong-tap-/7402474.html

Published in Diễn đàn