Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

06/04/2017

Kỳ vọng gì từ thượng đỉnh Trump-Tập ?

Trà Mi

Cuộc gp gây chú ý

Cuộc gp thượng đnh gia Tng thng Hoa Kỳ Donald Trump và Ch tch Trung Quc Tp Cn Bình trong hai ngày 6 và 7/4 ti M là đ tài ‘nóng’ nht đang gây chú ý công lun thế gii không ch vì chia r chính sách sâu sc gia đôi bên mà còn vì tính cách ‘đối chi’ gia mt lãnh đo M ‘nghĩ gì nói đó’ và mt lãnh đo Trung Quc cn trng, tính toán. Đây không ch là mt cuc gp mà còn là cơ hi đu tiên đ đôi bên ‘đo lường’ đi phương.

kygong1

Tổng thng M Donald Trump và Ch tch Trung Quc Tp Cn Bình

Ngoài điểm chung duy nht gia ông Tp và ông Trump là ý hướng biến quc gia ca mình thành ‘vĩ đi’, hai nhân vt này khác bit v hu hết mi phương din t phong cách chính tr ti kinh nghim ngoi giao, khiến mi quan h song phương quan trng nht ca thế gii càng bt đnh và khó đoán.

Một tun trước chuyến đi ca ông Tp, truyn thông nhà nước Trung Quc đng lot đăng ti nhng bài viết bày t lc quan v thượng đnh ‘siêu cường’ này. Nht báo China Daily nêu bt kh năng cuc gp s dn ti các mi quan h ‘xây dng’ gia hai nước và xem đây là du hiệu cho thy quan h M-Trung đang vượt qua nhng rn nt xut phát t nhng tuyên b, quan đim, và nhng li ch trích ca ông Trump khi tranh c và sau khi đc c.

Trong cuộc chy đua vào Tòa Bch c, ông Trump tng khng đnh ‘Chúng ta không th tiếp tục đ Trung Quc cưỡng bc đt nước mình’ và cho rng Trung Quc ‘là k cp ln nht trong lch s thế gii.’ Ngoài ch trích Trung Quc v vn đ thương mi, đánh cp công ăn vic làm ca dân M, thao túng tin t, Tng thng Trump còn phê phán Bc Kinh chưa dc đ sc trong vn đ hn chế tham vng ht nhân ca Bc Triu Tiên.

Ông Trump còn ‘báo động’ Trung Quc bng cuc đin đàm sau cuc bu c vi Tng thng Đài Loan, Thái Anh Văn, làm dy lên lo ngi v chính sách công nhn ‘mt nước Trung Hoa.’ Trung Quốc xem Đài Loan là mt tnh ca mình, và M ct đt quan h ngoi giao chính thc vi Đài Loan t năm 1979 đ công nhn ch có mt nước Trung Hoa thng nht mà thôi.

Kể t chuyến thăm ca tân Ngoi trưởng Rex Tillerson hi tháng 3, báo chí nhà nước Trung Quốc bt đu mô t rng quan h siêu cường M-Trung bt đu được ci thin.

Nhật báo Nhân dân hôm 21/3 viết rng bt chp nhng li l và hành đng không thích hp trước đây t tân chính quyn M, mi vic đang dn tr li đúng hướng.

China Daily cũng đưa ra nhn đnh lc quan rng ging điu hòa gii ca chính ông Trump thi gian gn đây mang li nim tin rng lãnh đo hai nước có th nhân cuc gp tun này xóa b nhng cm giác bt đnh v mi quan h song phương.

Hoàn cầu Thi báo nói quan h M-Trung rạn nt k t khi ông Trump đc c, nhưng nhng chng đường khúc khuu trên l trình đang dn được san phng nh n lc toàn din t đôi bên thông qua các kênh chính thc, bán chính thc, và phi chính thc, và nh vy, quan h hai nước tránh được xung đột và khủng hong.

Đứng đu ngh trình làm vic ti khu ngh mát Mar-a-Lago ca ông Trump Florida s là Bc Triu Tiên, thương mi M-Trung, và an ninh khu vc bao gm Bin Đông, nhng vn đ có bt đng ln gia Bc Kinh và Washington.

Bắc Triu Tiên

Ông Trump muốn áp lc Trung Quc phi n lc hơn na kìm chế tham vng ht nhân ca Bc Triu Tiên. Tng thng Trump đã tuyên b Trung Quc có nh hưởng ln đi vi Bc Triu Tiên c v kinh tế ln chính tr và ông mun Ch tch Tp Cn Bình giúp Hoa Kỳ phi ht nhân hóa quc gia Đông Bc Á này. Nếu lãnh đo Trung Quc không làm như vy, ông Trump nói ông có th gii quyết vn đ mà không cn có Bc Kinh.

Đối vi Trung Quc, các bin pháp trng pht Triu Tiên có th khiến th chế Bình Nhưỡng sp đ và đó là điu không th chp nhn vì s gây nên mt tình thế t hi hơn, trong đó có thit hi v an ninh biên gii cho Bc Kinh.

Thương mi

Trước cuc gp, ông Trump đã lên Twitter cảnh báo rng cuc hp này s hết sc cam go và bt đng v thương mi là mt trong nhng nguyên nhân chính.

Ông Trump quả quyết nước M trong nhiu chc năm qua đã b Trung Quc la đo kinh tế gi đây phi ly li nhng gì đã mt trong khi ông Tập mun Bc Kinh m rng bành trướng trên sân khu thế gii.

Tổng thng M không hài lòng vi thâm thng mu dch khng l ca M vi Trung Quc, năm ngoái là 347 t đô la.

Bộ Ngoi giao Trung Quc trn an rng Bc Kinh s tiếp tc làm vic với M đ suy nghĩ sáng to và tiếp tc thúc đy cân bng thương mi song phương hơn na.

Vấn đ đt ra là khi phương châm ‘Làm nước M vĩ đi tr li’ ca ông Trump đng phi ‘Gic mơ Trung Hoa’ ca ông Tp thì chuyn gì s xy ra.

Vẫn chưa rõ ông Trump s đưa lun điu dân túy ca mình vào chính sách tăng cường áp lc lên Trung Quc ti mc nào trước ri ro mt cuc chiến thương mi mà không nước nào có th kham ni.

Nhưng các ph tá ca ông Trump nói Tng thng M s ‘không rút li nm đm’ ca mình, đc biệt trong lĩnh vc thương mi. Điu này làm gia tăng nghi ng v kh năng hai nhà lãnh đo có th tìm được đim chung trong hai vn đ gai góc còn li như vn đ Bc Triu Tiên và Bin Đông.

Tuy nhiên, quyết đnh t chc thượng đnh vào giai đon đu khi ông Trump vừa lên nhm chc Tng thng M cho thy c Washington ln Bc Kinh đu thy rõ giá tr ca n lc xây dng quan h cá nhân gia hai nhà lãnh đo.

Lãnh đạo M bước vào cuc hp vi ông Tp vi nhng khác bit v quan đim đáng k trong đi ngũ c vn Châu Á ca ông và mt chính sách v Trung Quc ca chính ông còn chưa được ‘công thc hóa’ đy đ.

Bài nhận đnh trên New York Times ca tác gi Roger Cohen cho rng k t khi nhm chc, ông Trump đã hiến tng Trung Quc mt món quà chiến lược qua vic hy b Hip ước Thương mi Xuyên Thái Bình Dương TPP vn được xây dng đ ‘đi trng’ vi Trung Quc trong khu vc. Tác gi nói quyết đnh ca ông Trump là khinh sut và vì vy Hoa Kỳ đã đ lt mt nước c vào tay Trung Quc.

Giới phân tích cho rng gp nhau lần này, hai nhà lãnh đo chc chn s có nhng phàn nàn qua li v các vn đ kinh tế nhưng có phn chc là không bên nào s đưa ra đe da chiến tranh thương mi, và cũng s không thương lượng hiu qu.

Với nhng ‘than phin’ ca ông Trump v chính sách thương mi cnh tranh không công bng ca Trung Quc, ông Tp có phn chc s đ ngh các phương thc b sung đ m rng hp tác và to thêm công ăn vic làm cho dân M bng cách chung quyết các hip ước đu tư song phương, cho phép Trung Quc đu tư nhiều hơn vào cơ s h tng M và thúc đy các doanh nghip Hoa Kỳ tham gia vào sáng kiến ‘Mt vành đai-Mt con đường’ ca trung Quc Châu Á.

Đối vi ông Tp, cuc gp ln này còn là mt cơ hi đt nn tng cho k nguyên mi trong mi quan h luôn ‘gp ghềnh’ M-Trung và cơ s h tng có th thế ch cho biến đi khí hu làm ct mc hp tác gia hai nn kinh tế ln nht thế gii, theo gii phân tích ngoi giao.

Các nhà quan sát cho rằng ông Tp nên qung bá sáng kiến ‘Mt vành đai, mt con đường’ đ vc dậy thương mi dc theo các tuyến đường truyn thng. Ông Trump s quan tâm đến vic này vì ông rt mun nâng cp cơ s h tng và tìm kiếm cơ hi cho doanh nghip M trong khi các ngun qu ca Trung Quc li mun đu tư vào vic tái thiết cơ s h tng M, theo nhn đnh ca ông Gal Luft, đng giám đc Vin Phân tích An ninh Toàn cu ti Washington.

Biển Đông

Về vn đ Bin Đông, bài viết ca tác gi Ross Babbage trên National Interest cho rng trước nht, ông Trump cn tái khng đnh quan tâm ca M mun thấy mi tranh chp gii quyết ôn hòa và theo lut quc tế.

Thứ nhì, ông Trump nên tiếp tc đ cho tàu và máy bay ca M tiến hành các cuc tun tra trong khu vc theo th thc mà Tng thng tin nhim Obama đã làm.

Phương án th ba, Washington nên kết lun rng không còn s la chn nào khác ngoài vic phát trin chiến lược cnh tranh riêng ca mình đ đi phó vi ch nghĩa bành trướng ca Bc Kinh. Chiến lược đó bao gm các bin pháp lâu dài v ngoi giao, thông tin, kinh tế, lut pháp, và quân s.

Kỳ vọng?

Cả đôi bên không đt quá nhiu kỳ vng rng cuc gp ln này s đưa ra nhng kết qu ‘hu hĩnh’ mà ch là mt cuc gp ‘nh nhàng’ đ hiu biết nhau.

Tuy nhiên, cuộc gp được quc tế theo dõi sát nhng tín hiu hay ít nht là manh mi đ biết được tương lai quan hệ hai siêu cường thế gii này s ra sao.

Với tt c nhng nút tht khó g hin nay trong quan h M-Trung, chuyến M du ca ông Tp ln này "vô cùng quan trng, s đnh hướng cho trt t thế gii mi, nh hưởng, và quyết đnh tương lai toàn b khu vực Châu Á-Thái Bình Dương", Giáo sư lut Vũ Đc Khanh ti Đi hc Ottawa (Canada) chuyên nghiên cu v chính tr Vit Nam, quan h quc tế, và lut pháp quc tế nhn đnh vi VOA Vit ng.

Thứ trưởng Ngoi giao Trung Quc nói c đôi bên trông đi mt cuộc hp thành công đ đt ra đường hướng đúng cho tăng trưởng bang giao.

Bất chp nhng chia r sâu sc, Bc Kinh dường như t ra mun thiết lp mt mi quan h tích cc vi Washington.

Các chuyên gia cho rằng có th ông Tp s không đáp ng yêu cu ca ông Trump v các vn đ ch quyn và an ninh, nhưng lãnh đo Trung Quc có nhiu cái đ ‘đi chác’ v kinh tế.

Tại cuc gp, Tng thng Trump s th hin quan đim vi lãnh đo Trung Quc về các vn đ trong mi quan h hai nước và nhng gì cn phi làm đ gii quyết.

Nếu ông Tp đng ý và nht trí cùng ông Trump gii quyết thì thượng đnh này s đưa ra mt gii pháp chung cùng nhau tăng cường quan h song phương.

Còn nếu ông Tp bt đng vi cách ông Trump đ ra nhng ưu tiên và hành đng thì rn nt gia đôi bên càng nhân rng gia lúc M tiến hành nhng bin pháp đơn phương đ gii quyết vn đ thương mi, Bc Triu Tiên, và Bin Đông.

Dù sao đi nữa, thượng đnh ln này ch dng li ý nghĩa thiết lp mi quan h làm vic vi nhau hơn là đt tiến b v bt c vn đ nào, theo đánh giá ca Giáo sư ngoi giao Su Hao ti Đi hc Ngoi giao Trung Quc.

Trà Mi

Nguồn : VOA, 06/04/2017

***************************

Các chuyên gia : Việt Nam ‘đề phòng’ về cuộc gặp Trump-Tập (VOA, 06/04/2017)

kygong2

Tổng thng M và Ch tch Trung Quc s gp nhau hôm 6/4 Florida, M

Tổng thng M Donald Trump s đón tiếp Ch tch Trung Quc Tp Cn Bình hôm 6/4 ti khu ngh dưỡng thuc s hu cá nhân ca ông Trump Mar-a-Lago, Florida.

Hai chuyên gia Lê Hồng Hip và Trn Công Trc nhn đnh rng khung cnh không đt nng các th tc ngoi giao chính thc và trnh trng cho thy đó s là cuc gp đ làm quen, thiết lp mi quan h trong không khí thân mt.

Mặc dù vy, ông Hip và ông Trc tiên liệu lãnh đo ca hai cường quc ch cht trên thế gii cũng s vn bàn tho mt s vn đ quan trng có nh hưởng đến Vit Nam.

Từ Singapore, Tiến sĩ Lê Hng Hip thuc Vin Nghiên cu Đông Nam Á, nói lãnh đo M-Trung s bàn 3 vn đ chính là thâm hụt thương mi ca M đi vi Trung Quc, th hai là chương trình ht nhân ca Bc Triu Tiên, và th ba là vn đ Bin Đông.

Đồng ý v d báo ca ông Hip, t Vit Nam, Tiến sĩ Trn Công Trc, nguyên Trưởng ban Biên gii Chính ph, b sung thêm ông Trump và ông Tập còn có th bàn tho v nguyên tc "mt nước Trung Quc".

Ngay sau khi đắc c, đu tháng 12 năm ngoái ông Trump đã làm Trung Quc tc gin khi đin đàm vi Tng thng Đài Loan Thái Anh Văn, mt đng thái b xem là phá v chính sách đi ngoi M có từ năm 1979 ch công nhn mt nước Trung Quc.

Trong số các vn đ đó, Bin Đông và kinh tế có liên quan vi li ích thiết thân ca Vit Nam.

Nhìn vào cuộc tho lun d kiến v Bin Đông gia hai ông Trump-Tp t góc đ Vit Nam, Tiến sĩ Trn Công Trc nói không phi là không có cơ s đ Vit Nam lo ngi v mt tha thun ngm nào đó giữa hai nước ln.

Ông điểm li các s kin lch s như - theo li ông - năm 1974 M cho" Trung Quc đánh chiếm phía tây qun đo Hoàng Sa lúc đó thuc Vit Nam Cng hòa, hay năm 2012 Hoa Kỳ không có đng thái gì sau khi Trung Quc giành ly bãi cạn Scarborough có tranh chp gia Trung Quc và Philippines, mt đng minh ca M. T đó ông nêu ý kiến :

"Đã có những hin tượng đó, và chc chn đi vi người Vit Nam chúng tôi thì tôi nghĩ chc rng cũng đ phòng đến kh năng có nhng s tha thun vì cái lợi ích ca h. Nhng cái chuyn h tha thun là quyn ca h. Nhưng vn đ là h có làm được nhng điu đó không và nh hưởng li ích ca các nước nh trong khu vc này không, đc bit là Vit Nam".

So sánh mức đ quan tâm ca M đến hai vn đ Bc Triều Tiên và Bin Đông, Tiến sĩ Trc, người có kinh nghim 30 năm làm vic Ban Biên gii Chính ph, đánh giá rng M "lo lng nhiu hơn" đến vic Bc Triu Tiên phát trin chương trình ht nhân và tên la so vi tình hình Bin Đông. Trong khi ngược li, Trung Quốc li xem trng Bin Đông. Đó có th là lý do đ M và Trung Quc "bt tay nhau" phân chia nh hưởng v hai vn đ này. Tiến sĩ Trc phân tích :

"Biển Đông rõ ràng không phi là li ích, s sát sườn đi vi Hoa Kỳ. Mà h ch bo v t do hàng hi, hàng không. Mỹ mà có quan tâm, thì tôi cho rng h quan tâm đến cái khu vc Đông Bc Á nhiu hơn là khu vc Bin Đông. Còn vi Trung Quc, h mun Bin Đông đ vươn lên đ mà tranh giành v trí ca M vùng Châu Á-Thái Bình Dương, đc bit là vươn lên trở thành ngang tm hoc thm chí vượt M na. Nhưng vn đ Triu Tiên cũng là vn đ mà không phi là h không gn bó. Cho nên tôi nghĩ rng hai nước ln này trong cái dp gp g ln này có l là h cũng có nhng tính toán nào đó".

Trong khi đó, nhà nghiên cứu Lê Hng Hip cho rng không có kh năng M và Trung Quc đi đến tha thun bí mt "có qua có li" phân chia s thao túng ca h đi vi Bin Đông và Bc Triu Tiên. Ông Hip nêu ra các lý do :

"Vấn đ Bc Triu Tiên thì k c Trung Quc có mun nhường cho M thì Trung Quc không d đt được. Mt khác, Bin Đông thì M có mun nhường cho Trung Quc cũng không th thc hin được, ti vì li ích ca M Bin Đông cũng rt là ln. H có li ích v mt t do hàng hải, các li ích chiến lược đ kim chế s bành trướng v hàng hi, hi quân ca Trung Quc. Cho nên M s không d dàng t b li ích ca mình Bin Đông, đy là chưa k ti s cam kết hay li ích ca các quc gia khác trong khu vc, trong đó có các quc gia đồng minh ca M".

Trái với phng đoán ca mt s người rng M, Trung s có mt tha hip nào đó, Tiến sĩ Hip d báo căng thng Trung-M v Bin Đông "s gia tăng" vì M không t b quyn li, trong khi đó, Trung Quc đã tuyên b Bin Đông là li ích cốt lõi và không nhượng b trong vn đ này.

Về Bc Triu Tiên, v tiến sĩ thuc Vin Nghiên cu Đông Nam Á Singapore nói rõ thêm rng Bc Kinh "không có nhiu nh hưởng, không có nhiu s kim soát" đi vi Bình Nhưỡng như nhiu người vn nghĩ. Vì vy, ông nói ngay cả khi Trung Quc "có mun giúp" M, Trung Quc cũng "rt khó" có th làm gì.

Chủ đ thương mi gia nn kinh tế s 1 thế gii và đt nước đông dân nht hành tinh cũng là mi quan tâm ln ca Vit Nam.

Tiến sĩ Lê Hng Hip nhn đnh tng thống Trump sẽ nói chuyn vi Ch tch Tp v gim thâm ht thương mi ln ca M đi vi Trung Quc và đem công ăn vic làm t Trung Quc v M, hai ni dung quan trng ông Trump đã ha vi c tri M khi tranh c.

Tuy nhiên, ông Hiệp đánh giá rng ông Trump sẽ khó đt được mc đích ca mình :

"Tại vì hàng xut khu ca Trung Quc sang M thì trong đy có mt phn đáng k là ca nhng công ty đa quc gia, trong đy có nhng công ty ca M thiết lp nhà xưởng Trung Quc. Cho nên, nếu hn chế thương mi vi Trung Quốc thì s làm tn thương, thit hi cho các doanh nghip M là nhng đi tượng ông Trump đang mun bo v. Bây gi có l mt bin pháp kh dĩ hơn là làm sao đ xut khu hàng ca M sang Trung Quc nhiu hơn đ mà thu hp được thâm ht thương mi đó. Tuy nhiên những li thế so sánh không cho phép M có th xut khu mnh được sang Trung Quc như là t Trung Quc sang M".

Năm 2016, Mỹ chu thâm ht thương mi vi Trung Quc lên đến 347 t đôla. Xut khu ca M sang Trung Quc là 116 t đôla, trong khi nhập khu t Trung Quc ti 463 t đôla.

Chỉ ít ngày trước cuc gp chính thc đu tiên gia hai nguyên th M-Trung, hôm 31/3 Tng thng M đã ký hai lnh hành pháp v điu tra gian ln thương mi và lý do làm cho M b thâm ht thương mi lên ti hơn 500 tỷ đôla mi năm vi 16 quc gia, trong đó ln nht là Trung Quc. Vit Nam cũng nm trong s 16 nước đó.

Nhiều nhà quan sát đánh giá đây là du hiu cnh báo Bc Kinh, song Washington nhn mnh hai sc lnh không tp trung c th vào bt kỳ mt quc gia nào.

kygong3

Thương mi M-Trump d kiến s là đ tài nóng trong cuc gp Trump-Tp

Trong trường hp tng thng M theo đui đường li cng rn trong quan h thương mi vi Trung Quc, hai nhà nghiên cu Trn Công Trc và Lê Hng Hip cnh báo điu này snh hưởng tim tàng đến Vit Nam. Tiến sĩ Trc nói :

"Mỹ mà thc hin cái mà ông Donald Trump tuyên b, rõ ràng nó có th có ảnh hưởng đến s phát trin kinh tế ca Trung Quc. Đương nhiên vi Trung Quc là nước láng ging sát vi Vit Nam, vi tt c quan h kinh tế t xưa đến nay, thì rõ ràng là Trung Quc mà có nhng nh hưởng thì nó cũng có th tác đng đến Vit Nam. Vi một nước như Trung Quc, khi mà có khó khăn, có nhng khng hong, thì chc chn điu đó nó cũng lôi kéo c tình hình kinh tế khu vc và thế gii ch không phi ch riêng Trung Quc".

Về phn mình, Tiến sĩ Hip nói c th hơn rng Vit Nam s khó có thể hưởng li được t s cng rn ca M đi vi Trung Quc trong vn đ thương mi :

"Một mt, nhng mt hàng ca Trung Quc xut sang M thì chưa chc Vit Nam đã có đ năng lc hoc là có kh năng thay thế. Đy là chưa k nhng hàng hóa ca Trung Quc b cm là vì mc đích gim nhp khu ca Hoa Kỳ. Cho nên nếu mà M mà cm hoc hn chế hàng nhp khu t Trung Quc, thì h s thay vì là tìm kiếm ngun nhp khu t các nước khác như Vit Nam, tôi nghĩ là h s tp trung vào vic đưa các cơ s sn xut về M và to công ăn vic làm cho người M. Cho nên kh năng cao hơn là M s ưu tiên sn xut các mt hàng đy trong nước M thay vì nhp khu t mt nước th ba như là Vit Nam chng hn. Th hai, bn thân Vit Nam cũng nm trong danh sách đen ca Nhà Trắng trong vic điu tra thâm ht thương mi ln ca Hoa Kỳ. Vit Nam cũng đang là đi tượng b Hoa Kỳ tìm cách gim thâm ht. Kh năng Vit Nam được hưởng li t s trng pht hay các hành đng ca Hoa Kỳ đi vi Trung Quc trong vn đ thương mi thì tôi nghĩ là thấp, không đáng k".

Năm 2016, Việt Nam đã xut siêu sang M hơn 29 t đôla. V tiến sĩ ca Vin Nghiên cu Đông Nam Á thn trng cnh báo rng vào lúc M tìm cách gim nhp siêu t 16 nước trong đó có Vit Nam, điu này cũng đng nghĩa kh năng để Vit Nam tăng xut khu sang M trong thi gian ti s thp.

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Trà Mi
Read 534 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)