Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

04/08/2020

Chuyện quản lý nước non

Phạm Phú Khải

Trong mọi thi đại, những th thách và vn đ ca mt quc gia, nht là ở thi đi công ngh cao cp vi tc đ thay đi cc nhanh như bây gi, là vô s k. Việc cân bng gia sự phát trin kinh tế và môi trường sng, là mt th thách ln ca mi quc gia, nht là tại các nước phát trin, là mt ví d. Chính sách giáo dc và an sinh xã hi nên thiết kế ra sao đ giúp người dân thoát ra khi vòng nghèo đói, đng thi gim thiu vn nn bo hành gia đình, là mt ví d khác. H thng công lý ti phm (criminal justice system) phi mang tính trng pht nng n hu răn đe ti phm hay nên đ cao ch trương ci hun con người đ sau khi mãn tù, họ có th làm li cuc đi và không tái vi phm, cũng là mt ví d khác na v.v

quanly1

Một phiên họp Quốc hội Việt Nam - Ảnh minh họa 

Bt c mt quc gia nào, dù giàu mnh v vt cht đến đâu, cũng đu có bao vn đ xã hi phi gii quyết. Đc bit về mặt sc khe tinh thn (mental health) là vn đ ph biến ca xã hi văn minh hôm nay. Nó không loi tr bt c ai. Cu Th tướng Úc Malcolm Turnbull mi đây chia s trong hi ký "Mt Bc tranh Ln hơn" (A Bigger Picture) rng, ông cũng đã tng nghĩ đến chuyn t t khi màn đêm bao ph lên mình sau khi b tn hi uy tín và mt chc Th lãnh Đi lp vào năm 2009 [1].

Trước những th thách và vn đ ln lao mang tính tầm vóc quc gia ca mi thi đi như thế, nhng người lãnh đo chính tr cn phi làm gì ?

Tht ra vn đ điu hành lãnh đo quc gia nói d nhưng làm thì khó, và phn nào đó, tuy nói khó mà lại làm d. Như vậy nghĩa là sao ? Trước hết, nói khó làm d vì có nhng vn đ phc tp nên không d gì trình bày mt cách ngn gn d hiu các chính sách rc ri nhưng không nht thiết khó làm. Cho nên việc nói, thuyết phc, là mt k năng quan trng ca lãnh đo. Lãnh đo, vì thế, là mt ngh thut. Trong ngh thut này, k năng biết nhìn người và dùng người là quan yếu. T nhng người c vn chung quanh cho tng vn đ, rồi nào là nhng nhân s ch cht cho ni các ca mình, cho đến chính sách nhân dng tm quc gia đ khai dng mi tim năng tim lc ca đt nước ; bao gồm gii trí thc lẫn mi công dân và nông dân trong xã hi. Cái này thì, nói d làm khó.

Vai trò quan trng hàng đu ca người lãnh đo là biết dùng người. Tht ra xưa nay đu vy c và lý do thật đơn gin d hiu. Mun qun lý c mt quc gia thì cn nhiu cái đu thông thái hơn là mt cái đu. Mun dùng nhng cái đu thông thái thì không th ch dùng nhng người luôn đng ý vi mình mà phi dùng nhng người biết suy nghĩ sâu sc và khác ý kiến vi mình. Nhng người có tri thc, kinh nghim và suy nghĩ trit đ luôn nhìn ra được vn đ và thường có vin kiến nhìn thy trước thi đi ca h. Gii tinh hoa luôn đóng vai trò quan trng trong mi quá trình thúc đy s tiến b ca xã hi. Vì thế, người lãnh đo quc gia không nhìn ra, hay nhìn ra mà không khai dng được các nhân tài thì s không th nào ci tiến xã hi được. Abraham Lincoln là mt lãnh đo quc gia hiếm hoi ca mi thi đi vì ông biết trân quý và tn dng mi tim năng quc gia, cho du nhng người đó tng coi thường hay chng li ông, cho du h khác quan đim vi ông, và cho du h tài gii hơn ông thế nào đi na. Đim đc bit ca Lincoln là có đ s t tin và ý thc bn thân và xã hi chung quanh đ s dng hin tài thay vì cho rằng mình b h đe da [2].

Thi nay, s dng nhân tài là c mt chính sách xây dng và phát trin quc gia. Nước Úc là trường hp đin hình đáng đ hc hi.

K t năm 2014, khi Bc Kinh đã bt đu gia tăng các hot đng ngm đ can thip thô bo vào nn chính tr Úc, gii tình báo và lãnh đo chính tr ti Úc đã vch ra nhng chính sách và đưa ra nhng b lut mi hu có căn c vng chc đ đi đu vi Trung Quc, đng thi huy đng được tim lc ca quc gia cho các ch trương này. Vic đu tiên lãnh đo chính tr ca Úc thc hin là tăng cường kh năng hot đng phn gián ca mình qua các cơ quan tình báo như ASIO. Sau đó Úc đã vn dng tim lc ca toàn quc gia đ vch ra một chính sách ngoại giao thiết thc, da trên tim lc ca Úc, tương quan đng minh và các thế lc đang đe da mình. Qua việc đó, nó giúp lãnh đo quc gia điu hướng và trin khai các hot đng đi ngoi mt cách tt nht. Kế đến, Úc đã ci t bao nhiêu b lut khác nhau, chng hn như minh bch hóa và gii hn các hot đng ng h tài chánh chính tr vi ch trương ngăn chn s lũng đon ca thế lc nước ngoài ; ci t và đưa ra các b lut mi đ ngăn chn tình báo và can thip từ nước ngoài ; ngăn chn các thế lc nước ngoài dùng kh năng tài chánh di dào đ mua hay mướn cơ s h tng ca Úc nhằm tăng nguy cơ đe da nn an ninh quc gia [4]. Úc đã thc hin tt c các ci t sâu rng này t năm 2017 đến 2019.

Trong sut tiến trình thay đi mt cách sâu sc đ gia tăng ni lc hu có th đi phó vi Trung Quc mt cách chính danh, lãnh đo chính tr ca Úc đã thc hin ba bin pháp cơ bn. Mt, Úc luôn khôn khéo v mt ngoi giao cũng như truyn thông đ Trung Quc không cm thy chính mình là đi tượng b chiếu c đây, dù Bc Kinh tha biết đi tượng trong mt trn này không ai khác. Hai, Úc luôn khai dng nhng tinh hoa và chuyên gia khi hình thành các chiến lược này. Nhng kiến trúc sư đàng sau các n lc này, ngoài th tướng, ni các chính ph và gii lãnh đo ngoi giao, quc phòng và tình báo, vân vân, còn là nhng tinh hoa Úc như John Garnaut (c vn), Andrew Hastie (y ban tình báo quc hi), Ducan Lewis (cơ quan tình báo ASIO), Clive Hamilton và John Fitzgerald (chuyên gia, hc gi) v.v... Ba, có nhng điu cn nói ít làm nhiu và những điu khác cn nói nhiu hơn làm. Chng hn, h biết không cn thiết đ gây căng thng mi bang giao vi Trung Quc nên h âm thm thc hin nhng chính sách và thay đi lut pháp này mà không h gây tiếng n, min sao được vic. Đó là "Do more Talk less". Nhưng mt khi đã thc hin được thay đi và cn giáo dc công chúng thì s chun b ca lãnh đo chính tr Úc v truyn thông rt là bài bn và chiến lược. Ngoài vic tiếp xúc thường xuyên vi gii truyn thông, h chun b k lưỡng các t thông tin d liu (Factsheets) v tt c các vn đ liên quan nói trên đ truyn thông tin và giáo dc công dân. Văn phòng Giáo dc Quc hi (Parliamentary Education Office) là nơi cung cp nhng t thông tin d liu này. H s dng ngôn ng rõ ràng và d hiu đ mi người dân có th tìm hiu v hiến pháp và pháp lut hu có th đóng vai trò tích cc và hiu qu nht ca mt công dân thuc mi la tui [4].

Đứng trước s tn công mng ngày càng gia tăng bi các thế lc nước ngoài, nht là t Trung Quc gần đây, cùng s lm dng truyn thông xã hi ca các thành phn khng b và cc đoan, cng vi các tin gi tràn ngp truyn thông xã hi, quc hi Úc đãcải tổ luật liên hệ đ ngăn chn và trng pht nhng ai vi phm [5].

Đó là nhng vn đ liên quan đến các th thách ln lao tm quc gia. Khi đng ti nước, đin, hay cng, chng hn, hay các vn đ liên quan đếcơ sở hạ tầng thiết yếu mang tm an ninh quc gia, mi người dân đu có th tham gia đóng góp ý kiến tích cc mt cách công khai. Đt nước là ca chung, không th một cá nhân hay tổ chức đng phái nào nắm đc quyn hoàn toàn.

Đi vi mi vn đ h trng khác, chng hn các kẽ h ca pháp lut hay do s thi hành lut không đúng, do s lm quyn ca cá nhân hay tp th, mang tính cách h thng hay ch nhng trường hp đơn l, thì não trng/văn hóa chung ca nước Úc là đi tìm các gii pháp ti ho nht có th. Mt tr em dưới tuổi v thành niên người bn đa b nhân viên tri giam hành h, hay mt người không phi công dân Úc b ngược đãi trong tri tm giam di dân, hoặc những trường hợp b giam cm vô hn đnh mà không da trên cơ s pháp lý nào, thì gii pháp tt nht là mt cuc điu tra đc lp do các cơ quan trách nhim ch đnh. Nếu h qu trm trng hơn, như s đi phó ca các cơ chế liên quan đếsách nhiễu tình dục trẻ em, hay các vn đ khác tm tiu bang hoc lãnh th, thì s do chính ph liên bang, tiu bang, hay lãnh th liên h v.v ch đng đ ra y ban điu tra. [6]. Tt c các cuc điu tra này, trên bình din toàn nước Úc, được lit kê rõ ràng trên trang mng ca các quc hi. Đi vi chính ph liên bang Úc thì các cuc điu tra này đã có t năm 1902 đến nay.

Tóm li, vn đ quc gia có muôn vàn khó khăn và th thách. Nhưng khi đã có mt tiến trình hn hoi và mt văn hóa gii quyết vn đ rt ráo, cng vi nim tin rng mi vn đ chung phi có trách nhim gii trình, thì vn đ nào cũng s được gii quyết mt cách ti ho nht có th. Đặc biệt là khi lãnh đo chính tr biết s dng các chuyên gia đc lp đ thc hin mt cách khách quan và trit đ.

Trong vn đ sông Mekong và cách qun lý nước ti Vit Nam, cũng như bao nhiêu th thách khó khăn đang đi din Vit Nam hôm nay, đáng l ra đã phi được gii quyết hiu qu và rt ráo t lâu ri. Không phi ch đến bây gi khi mi s đã qiá tr và khiến cho sự thit hi quá nng nề. Nguyên nhân chính là do th chế chính tr nhúng tay vào mi mt đi sng của người dân nhưng li không chu trách nhim gi trình cho bt c vn đ nào.

Riêng v sông Mekong, chính quyn ch cn y quyn cho mt s chuyên gia đc lp và uy tín hàng đu tiến hành cuc điu tra mt cách toàn din v nhng vn đ liên quan đến sông Mekong hầu đưa ra các đ ngh thay đi hay gii quyết thiết thc. Nhng đ ngh này bao gồm vic giúp cho 20 triu người dân b nh hưởng nng n có đy đ thông tin và biết cn làm gì đ đi phó vi him ha h đang đi din. Chính ph cn có các chính sách nâng đ, h tr, đa dng hóa và công ngh hóa nn kinh tế đ dn dn các ngành nông nghip và thy sn được chuyn sang công ngh cao cp. Chính ph cũng cn có kế hoch đ chun b chính sách nhân dng thích hp cho thi đi Công Ngh 4 này. Kinh tế tri thc, trong đó có các dch v và k ngh cao cp, là con đường đ Vit Nam cnh tranh. Người Vit Nam có kh năng, tính thông minh và s cn cù đ thc hin thành công vic đó.

Còn đi vi người dân vn mun tiếp tc sng và làm vic ti sông Mekong, điu chính ph có th làm là cung cp h những thông tin và dng c cn thiết đ trong tư thế luôn sn sàng đi phó vi mi tình hung xu nht có th. Ngoài vic Vit Nam cn gia tăng hp tác vi Sáng kiến H lưu Mekong/LMI, mt trong các bin pháp giúp 20 triu dân chung quanh khu vc này, căn bn nht, là giúp h biết được mc nước và nng đ mn ca nước vào mi lúc. Vi công ngh cao cp hin nay, như hình nh chp t v tinh, cho đến các dng c đo mc nước t thượng ngun ti tn Bin Đông, không có gì quá khó đ tính ra được mc nước được phng đoán s cao thp ra sao bt c nơi nào dc theo b sông này. Trí tu nhân to/AI có th giúp làm vic đó. Nếu Trung Quc có ngăn chn nước hay x nước thượng ngun thì vn có th đo lường được và báo trước, và sm nht có th, cho người dân sng nơi này tác hi ca nó ra sao. Thêm vào đó, nếu Vit Nam có các chính sách qun lý nước hiu qu cho toàn quc gia thì chính ph vn có th đưa nước ung và nước ngt cho nông nghip đến tay người dân. Người dân, như thế, có th ch đng được đi sng và công vic thay vì ph thuc vào s thương hi ca Bc Kinh, hay thi tiết bt thường đang xy ra thường xuyên hơn ti nơi này.

Tt nhiên các gii pháp ngoi giao vi Trung Quc và các gii pháp liên minh chính tr khác là quan trng. Nhưng khi chính ph và người dân phn nào ch đng được các tình hung xu nht thì các thế lc và phn t xu không th xiết c được dân mình.

Câu hi cn đt ra là ti sao chính quyn Vit Nam không khai dng trí tu ca toàn th dân tc cho các bài toán nhc nhi ca Vit Nam hin nay ? Ti sao h vn ch trương mi s c đ cho đng và nhà nước lo, thay vì khuyến khích người dân t lo liu và t gii quyết các vn đ ca mình ? Không nhng thế, ti sao h còn tìm cách gây bao khó khăn cho các hot đng dân s ? Ti sao h biết thông tin là quan trng cho mi đi sng người dân, và trí thc là thiết yếu cho vic canh tân quc gia, nhưng h luôn cn tr và kim soát vai trò ca gii truyn thông và trí thc ?

Hi thì hi vy thôi. Nhưng chc đa s chúng ta đu biết vì sao ri, phi không quý bn đc ?

Phạm Phú Khải

Nguồn : VOA, 04/08/2020

Tài liu tham kho :

1. Sabra Lane, "Malcolm Turnbull opens up about his struggle with suicidal thoughts in memoir A Bigger Picture", ABC News, 17 April 2020.

2. Phm Phú Khi, "Abraham Lincoln : Một vĩ nhân ?", VOA Tiếng Vit, 21 July 2019 ; Phm Phú Khi, "Abraham Lincoln : Chiến lược trong nội chiến", VOA Tiếng Vit, 23 July 2019 ; Phm Phú Khi, "Abraham Lincoln : Trí thông minh cảm xúc hiếm có", VOA Tiếng Vit, 2 October 2019 ;

3. Phm Phú Khi, "Nhìn từ Úc : Những vấn đề an ninh quốc gia", VOA Tiếng Vit, 17 July 2020 ; Phm Phú Khi, "John Garnaut : Ai thiết kế tâm hồn ?", VOA Tiếng Vit, 21 August 2019 ; Phm Phú Khi, "Những tinh hoa Úc khiến Bắc Kinh nhức đầu", VOA Tiếng Vit, 16 August 2019 ; Phm Phú Khi, "Chiến lược đối phó Trung Quốc của Úc", VOA Tiếng Vit, 28 February 2019 ; Phm Phú Khi, "Bắc Kinh và chiến lược đổ bộ âm thầm vào nước Úc", VOA Tiếng Vit, 7 February 2019 ;

4. "Welcome to the Parliamentary Education Office", Parliamentary Education Office ; Accessed on 1 August 2020.

5. "Government Responses to Disinformation on Social Media Platforms : Australia", Library of Congress, 24 July 2020.

6. "Royal Commissions and Commissions of Inquiry", Parliament of Australia ; Accessed on 1 August 2020.

<a data-flickr-embed="true" href="https://www.flickr.com/photos/181610326@N07/50189628303/in/dateposted/" title="quanly1"><img src="https://live.staticflickr.com/65535/50189628303_dbe449241f.jpg" width="500" height="333" alt="quanly1"></a><script async src="//embedr.flickr.com/assets/client-code.js" charset="utf-8"></script>

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Phạm Phú Khải
Read 150 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)