Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

14/10/2020

Phu chữ

Hoàng Hoành Sơn

Báo Tui Tr, ngày 13/10, có bài viết : Th tướng Nguyn Xuân Phúc cho biết đã ch đo B Giáo dc và đào to nghiêm túc tiếp thu vn đ c tri nêu v sách giáo khoa ; s có công b chính thc đ rút kinh nghim và x lý nghiêm nếu vi phm (1).

phuchu0

Nhìn mi em kh n vác, xách, đeo, mang, khuân đ cho thy cái s hc ch không h đơn gin chút nào. Hình minh ha.

Vâng, đó đon kết cho câu chuyn sách giáo khoa y sn" râm ran ti Vit Nam thi gian qua. Nó phác ha hình nh mt nn giáo dc t tơi, thiếu đo đc khi các cháu bé đến tui đi hc b biến thành nhng con chut bch cho các ci cách, đi mi và các nhóm li ích tha h in bán sách vô ti v. Nhưng li thiếu nn tng đo đc và kiến thc phù hp. Đến khi mang vào s dng mi l ra biết bao nhiêu sn ; đy là nhng bài hc gian di lc la, manh nha ngay trong sách giáo khoa, gián tiếp thâm nhp trí óc đơn sơ ca tr nh nhng điu xu chc ch bùng phát khi các em đến tui trưởng thành.

Sut t năm 1975, sau khi thng nht Bc - Nam, đến nay, b giáo dc đã gây bao điu tiếng khi sách giáo khoa h xut bn đc quyn đã đi t mng đến dày và ngày mi dày hơn vì khi lượng kiến thc nhi nhét, nng phn giáo điu và kinh tế mà nh v hiu qu và ch đích ca giáo dc là ly hc sinh làm trung tâm. Vì thế, c xoay đi xoay li ci cách ri đi mi. Chúng khiến cho hc sinh lp 1 on mình dưới chng sách, kèm theo nhiu khon phí phát sinh đè nng lên các gia đình nghèo ti Việt Nam (2). Mi hc sinh là mt phu khuân vác kiu mi dưới mái trường xã hi ch nghĩa, vn đy dy bnh thành tích thường dn đến vic ngi nhm lp ; nguyên do chính đến t h thng giáo dc giáo điu, thiếu trng tâm, lãng phí và biết bao vn nn khác.

So sánh giáo dc gia Cng hòa và Xã hi ch nghĩa : Min Nam trước 1975 luôn chú trng giáo dc l nghĩa và xây dng nn tng nhân bn cho hc sinh. Quý bn đc c tìm sách giáo khoa min Nam trước đây mà xem s rõ. Min Bc trái li, năm 1950 giáo dc ph thông ch có 9 năm, sau đó đến năm 1956 thì tăng lên thành 10 năm ph thông và sau 1975 thì li tăng lên 12 năm ph thông (3). Trước năm 1975, vic giáo dc min Bc tp trung mi ngun lc tuyên truyn cho tinh thn chiến đu là chính, hc ít đ đi b đi sm nhm gia tăng lc lượng chiến đu.

Thi Việt Nam Cộng Hòa có Hoa K và nhiu t chc quc tế vin tr. Khi đó, kinh tế min Nam đã khi sc và phát trin mnh, xét trong khu vc và thi cuc. Vy mà trong li nhn gi các sách giáo khoa thi đó đu có ghi : "sách này còn dùng cho các niên hc sau, cho các em đến sau mượn, vy các em đng đ ai v gch by b. Các em đng ghi chú gì vào sách. Nếu cn lm thì ch ghi rt nh tay bng bút chì đ sau d ty đi. Ví d như trong sách Toán" (4). Và còn nhng li nhc nh gìn gi sách khi v nhà rt nhân bn. Dy hc sinh va biết quý trng các vt dng, va rèn luyn tính ngăn np sch s, va biết nghĩ ti người khác và va hc tính cn kim vn t lâu đã ăn sâu vào truyn thng văn hóa Việt Nam.

Mt điu hin nhiên và rt khác ca nn giáo dc nhiu nước trên thế gii chính là khơi dy s hng khi ham hc, ham hiu biết, dù ch là bt đu bng v giác rt chi ư là bình thường. Chng hn, Israel, bài hc đu đi cho các bé khi nhìn thy ch viết chính là cm giác con ch ngt như mt ong. B m các em bôi mt ong lên nhng bng đá khc ch đ các em le lưỡi liếm và in sâu s ngt ngào hc tp đó nơi tâm trí.

Việt Nam ta ngược li, bài hc trong ngày tu trường chính là đưa lưng làm phu khuân vác, người min Bc còn gi là cu vn. Có l đng, nhà nước và b giáo dc mun dy ngay bài hc ti đn, lương thc trên đường Trường Sơn thi chiến tranh thu nào vào tâm thc hn nhiên ca các bé, hu nh ni gian nan khn khó ca thế h đi trước trong chiến tranh chăng ? Và các hc sinh còn làm nhiu th phu khác na, chúng ta th lược qua sau đây :

Nhìn mi em kh n vác, xách, đeo, mang, khuân đ cho thy cái s hc ch không h đơn gin chút nào. Qua sông thi phi ly đò, mun hay con ch phi khuân ly đ ngh hc tp bao gm : tiếng Việt tp 1,2 - Toán tp 1,2 - Đo đc - T nhiên xã hội - Âm nhc - M thut - Hot đng th nghim - Giáo dc th cht - B thc hành toán TV 1 - Sách tiếng Anh - V bài tp tiếng Vit -V bài tp tiếng vit tp 2 - V bài tp toán tp 1 - V bài tp toán tp 2 - V bài tp đo đc - V bài tp t nhiên xã hi - V bài tp âm nhc -V bài tp M thut - V bài tp hot đng tri nghim - Thc hành tâm lý hc đường - Văn hóa giao thông - Bác H và nhng bài hc v đo đc - Tp trng - Bng viết (5).

Dĩ nhiên không phi ngày nào các em cũng mang hết nhiêu đó th, nhưng con s ngày thường không phi là ít so vi đ tui. Nó dn đến h ly ln lên các bnh lý v xương sng, cong đt sng, gù lưng là chuyn đương nhiên. Tuy nhiên, gánh nng này chưa dng li đó, nó còn được cht thêm t trong tư tưởng tr thơ nhng kiến thc nhi nhét và ni dung không phù hp.

Trang Giaoduc.net nhn xét v b sách lp 1 mi như sau :Khuyết đim chung ca hu hết các b sách là lượng kiến thc đưa vào các bài hc còn quá ln vi năng lc ca hc sinh lp 1. C th, sách tiếng Việt 1 ca b "Vì s bình đng và dân ch trong giáo dc" sang hc k 2 cho hc sinh hc viết hoa, trong khi đ tui này thì viết ch thường còn nhiu khó khăn (6). Đy là chưa k vic các tác gi son sách giáo khoa đã xuyên tc nhng câu chuyn ng ngôn ca các tác gi ln như La Fontaine, Aesop hay Lev Tolstoy. Chúng ta không cn đi sâu vào phân tích ni dung, vì đó là điu mà by lâu nay xã hi Việt Nam đã m x k lưỡng.

Điu đáng nói là vic gánh gng kiến thc qua nhng cái gi là tài liu tham kho. Đây mi là đnh cao ca th trí tu dài dòng văn t, rườm rà, nhiu sai sót mà không hiu qu. Ti sao phi gn thêm râu ria khi c khuôn mt li không được tp chú cao đ. Đc tính ca giáo dc là hiu qu. B sách giáo khoa l ra phi giúp các hc sinh biết đc biết viết, biết đếm và tính nhng phép đơn gin ngay trong chính sách giáo khoa, ch không phi ni thêm đến tài liu tham kho ? Hc thêm, hc kèm M quá rng ch thêm bi ri cho các em khi chng biết phi tin sách nào và không th tp trung vào sách nào. Trí óc non nt lp 1 không th như sinh viên nước ngòai viết mt ch đ cn tham kho mt s sách mà giáo sư gii thiu.

V li, hi đng son sách giáo khoa cho các em toàn giáo sư tiến sĩ, bc thy ca các bc thy ging dy trc tiếp cho hc sinh. Các v này ch bao gi có đng lp cm tay dy ch cho hc sinh ; cho nên thiếu hn tính thc tế và ch vn dng tư duy tâm lý hc đường ch quan cao siêu mà quên mt hiu qu chính ca giáo dc. Điu này được minh chng sut thi gian ci cách, đi mi sách giáo khoa ch đi ti đâu, chng rút được kinh nghim thc tin giúp to hiu qu tht s trên các em hc sinh. B trưởng này lên ng h nhóm này, b trưởng khác lên ng h nhóm n. H qu là hc sinh b biến thành nhng vt thí nghim không hơn không kém. Cái lưng đã cong vì gánh nng sách v nay cái đu cũng dn m mt chán nn vic hc. Không có sáng to, đam mê hc hi. Và thế là t nn văn mu, chép văn, quay cóp, lch hc thêm hc bt dày đc mà li kém hiu qu.

C nhìn vào Hàn quc, sau chiến tranh h dám can đm chp nhn mui mt ly nguyên b sách giáo khoa ca Nht Bn, dch ra áp dng cho nước mình, ngoi tr các môn lch s, đa lý, ng văn (7) và mt chút thay đi cho phù hp, thế thôi. Ngày nay h đã phát trin mi mt thế nào ? Ti sao Việt Nam không dám chp nhn cái yếu kém ca mình mà c chy theo nhng ci cách - đi mi vô b, thiếu khoa hc và minh bch. Hoc chính th cng sn ch mun dân ngu hu d b cai tr, nm đu dân hay sao ? Trong khi con quan chc đng đu chính ph, đng b, ban ngành đu được gi ra nước ngòai th hưởng nhng nn giáo dc hàng đu thế gii. Sau đó lot thái t đ, ht ging đ ngun này tr v tiếp ni cha m làm ph mu chi dân. Nếu nn giáo dc Việt Nam hiu qu, xng tm v thế quc gia xã hi ch nghĩa thng tiến lên cng sn, vic quái gì phi qua bn tư bn giãy chết hc hành cho tn c núi tin như thế. Thái đ đó minh chng các v y viên trung ương, b trưởng, ch tch, bí thư, giáo sư đi theo đng cũng ch tin tưởng vào h thng giáo dc c nước.

Mc tiêu ca b giáo dc chính là hc sinh, nhưng nó không phi phương pháp dy hc tích cc ly hc sinh làm trung tâm, mà hc sinh là con gà đ trng vàng cho b GD, và có l theo phương châm "vàng trong dân còn nhiu" nên tn thu qua tr em là an toàn và hp l nht. Không ph huynh nào mun con em mình mi ngày đu đi hc li thua kém bn bè. Ngun thu đy ch đâu ra. Đây là đim son ca b giáo dc, vn là vic nh lương cao. Nó làm đng lc cho b giáo dc hng năm hăng hái ci cách giáo dc và đi mi giáo dc không ngng. Qu là sáng kiến cho nn kinh tế th trường xã hi ch nghĩa, cái gì có li là c thế tn thu.

Bên cnh đó, các trường cũng vn dng tâm lý thương và cưng chiu con ca ph huynh hc sinh đ mè nheo t b đng phc đi hc, đôi giày hc th thao cho đến tivi trang b cho hc sinh, tin nước sch, tin tin nhn thông báo tình hình hc sinh, ph phí này, ph chi kia, kế hoch nh, ln hi ph huynh v.v đa phn các em cp 1 đu hc bán trú, và thế là thêm khu phn ăn trưa, ăn l cho các em được tn thu không khác gì vic thay đi sách. K c vic b giáo dc thông báo không thu hc phí lp 1 vy mà ph huynh cũng không h được nghe nói đến. Trước năm 1975 và hin nay nhiu nước, các hc sinh đi hc được min phí ba ăn trưa nóng st, đy đ cht dinh dưỡng và đy tính nhân văn (9). Đúng là nay đã khác xưa nhiu lm.

B giáo dc đã chơi chiêu chính tr, nm được các bé là nm được ph huynh. Và thế là các bé tr thành mt dng con tin mi đ b giáo dục tha h đc quyn thao túng ci cách sách dy, đc quyn sn xut và bán sách v, thiết b hc đường, đc quyn nhi s tr em t tm bé. Và ri tr em biết gì mà c đi viên thiếu niên tin phong, cô cu bé khăn quàng đ, sao đ, đo đc H chí Minh. Ngay c bui chào c tôn vinh quc k cũng b biến thành nhng bui mít tinh đu tun tuyên truyn cho th chế chính tr. Vào đến lp hc cũng thế, hc sinh b nhi s lý tưởng cng sn, đo đc ông H, ta như tr cp 1 Trung Quc phi đc nhng t tưởng lý lun Tp Cn Bình (10). Đón các cp lãnh đo đng cũng đưa các em nh cm c, trao hoa. 5 điu bác H dy và bt các cháu nh tuân gi, nhưng ch thy các cp đng y gi gìn gì c. C xem danh sách đi tù ca đng vi ên s rõ.

Trường lp là nơi hc sinh bước đu làm quen đi sng xã hi, hc nhng điu căn bn đ dn hi nhp đi sng chung cng đng. Nó không phi là lò đúc gch, viên nào y ht viên y. Việt Nam, điu này th hin rõ nht qua bng thành tích tính t l hc sinh gii cp I (11). Có l chng có nước nào trên thế gii có t l hc sinh gii cao như Việt Nam, trường nào, tnh thành nào cũng đu mc cao ngt ngưởng trên 90 phn trăm và năm nào cũng thế. Đây là tâm lý ca người dân Vit, nơi mi người đu có hình bóng ông quan trong đó. Dưới th chế xã hi ch nghĩa, tâm lý này được đy mnh hơn bao gi hết. Kết qu xã hi đy thy mà thiếu th : Qua nhng kho sát thng kê đáng tin cy, đến năm 2020, Việt Nam sdư tha hơn 70.000 giáo viên các cp ; còn nếu c gi nguyên ch tiêu đào to như hin nay, thì s hơn 70.000 sinh viên Sư phm ra trườngkhông có vic làm (12).

Gii tr luôn tìm vic nh lương cao, có danh tiếng hơn là làm nhng công vic phù hp vi kh năng bn thân. Nó khi ngun t căn bnh giáo dc vĩ cung. Nó là bnh thành tích nng n ăn sâu trong tâm khm nhng k đng đu ngành giáo dc, đã gây ra biết bao câu chuyn d khóc d cười như ngi nhm lp : hc sinh lp 6 chưa đc sõi vn được lên lp, 1hc sinh lp 6 xung li lp 1 và cuc kim tra phát hin thêm 70 hc sinh "ngi nhm lp" như thế (13). Còn rt nhiu minh chng khác cho thy lp tr Việt Nam không được chun b đy đ hành trang và các k năng mm cho vic t lp ca bn thân. Bước vào môi trường công vic các em luôn b choáng và các nhà tuyn dng phi đo to thêm phn l ra phi có ngay t hc đường. Nguyên do đến t chính gung giáo dc cng knh, thiếu nn tng, thiếu nhng cái l ra phi có trong giáo dc. Nhng b sách ch được đu tư đ đ ra tin ch không phi được đu tư đ xây dng nn tng cho con người là câu tr duy nht.

Giáo viên đng lp dy, bên cnh nhng con ông cháu cha hoc có mi quan h ln được s giáo dc đa phương thu xếp công vic các trường đim có tiếng. Không quen biết, không có ô dù che ch, s giáo viên còn li s phi len li vào các trường bng phong bì… trường tiu hc t 1 trăm triu đến 150 triu ; cp hai t 150 triu đến 250 triu ; cp 3 cao hơn, cá bit có nhng trường có tiếng ti các thành ph ln, chy vào làm giáo viên trường đy có th lên đến 500 triu (14). Chy có chân dy xong còn phi gng vào biên chế, thi công chc v.v Vì thế, không l gì mt thc tế đau lòng là nhiu đa phương, sinh viên gii có bng Đi hc sư phm chính quy hn hoi mà thi vào biên chế vn trượt. Còn người dt ch có bng Cao đng sư phm, thm chí Trung cp sư phm thì li đ đt thành công chc ?

Chy cht, hi l, lun cúi đưa phong bì, nhiu giáo viên n phi trao c thân xác đ có được chân công chc. Giáo viên như thế s dy bài hc đo đc gì cho hc sinh ? Nht là nhng em ln đu đến trường đ nghe nhng giáo viên hi l, chy tin dy bo nhng điu tt đp và bài hc đo đc làm người cho các em ư. Ri nhng kiến thc dy điu gian manh ngay trong các sách giáo khoa chng khác liu thuc đc tiêm vào tim thc các em chc ch ngày bùng phát. Ch trách gì tình trng quay cóp, đo văn, trm bài, bo lc hc đường nhan nhn trong các hc đường xã hi ch nghĩa (15). Chuyn lãnh đo thành ph bt các cô giáo đi tiếp khách ri coi nó là bình thường, thm chí các v lãnh đo còn nói đó là vinh hnh khi được phc v khách ca đng, ca nhà nước (16).

V phía trường hc có biết bao t nn, môi trường hc đường không an toàn cho hc sinh đang din ra ta cơm ba, gây bao bc xúc, lo lng. Ph huynh chng biết con mình s b bo hành, nghin ngp hoc t vong bt c lúc nào : Hin trng bo hành hc đường t phía giáo viên đánh hc sinh, gia các hc sinh vi nhau (17) ; ma túy được ra bán ngay trước cng trường (18) ; tr mu giáo b b quên trên xe may chưa t vong ; hc sinh lp 1 t vong vì b b quên trên xe ; Hc sinh b cây đ đè chết ngay ti trường hc ; 3 hc sinh t vong vì sp cng trường (19).

Vài nét phác tho nhng mm non đt nước, là tương lai dân tc, đang gánh gng nhng bi đát do giáo dc gây ra như thế, đ xem ai là k chu trách nhim nhng gì đang xy ra. Điu đáng nói là nhng s vic đáng tiếc xy ra liên quan đến tính mng ca hc sinh đã không được điu tra, xem xét đến nơi đến chn. Ch toàn là ém nhm, bám ghế mà chng thy ông b trưởng, th trưởng nào t chc lãnh trách nhim. Nó là bng chng cho mt th chế gio hot và đùn đy trách nhim là chính. Do đó, mc tiêu giáo dc ca Việt Nam hin nay ch vì li nhun cũng là điu d hiu.

Chng ai mun con cái mình ngày càng ln bi, nht là trong vic hc. Tuy nhiên, s thn nhiên ca đa s các bc ph huynh Việt Nam qu là đáng s. Trước ni lo cơm áo go tin, ni s đàn áp t phía nhà cm quyn khiến cnh con cái dân Vit ngày càng cong lưng vì biết bao quang gánh nng n cuc đi, hết đi dch ti mưa gió bão lũ. Thôi thì đành ti đâu hay ti đó ch mà c ci cách đi mi na cũng ch đi đến đâu, ngoi tr thay đi th chế hin hành. Và người dân Vit đang đi đúng hướng khi cht vn chuyn sách giáo khoa vi th tướng khiến b giáo dc phi xem li phương cách làm vic ca b đi vi mm non đt nước, đúng như Benjamin Franklin tng nói : "Trách nhim đu tiên ca mi công dân là hãy cht vn chính quyn".

Hoàng Hoành Sơn

Nguồn : VOA, 14/10/2020

Tư liu tham kho :

(1) https://tuoitre.vn/thu-tuong-rut-kinh-nghiem-voi-sach-giao-khoa-xu-ly-nghiem-neu-co-vi-pham-20201013141202147.htm

(2) https://dantri.com.vn/giao-duc-khuyen-hoc/dau-nam-hoc-phu-huynh-lop-1-hut-hoi-voi-tien-sach-hon-800000-dong-20200901092557856.htm

(3) https://tuoitre.vn/cai-cach-toan-dien-giao-duc-viet-nam-nhu-the-nao-999538.htm

(4) http://thuongmaitruongxua.vn/sach/sach-vien-tro-sgk-cap-1-thoi-vnch/doc-sach/em-hoc-van-lop-mot-1971.html#page5

(5) https://vnexpress.net/truong-tieu-hoc-gioi-thieu-bo-sach-lop-1-hon-800-000-dong-4156825.html

(6) https://giaoduc.net.vn/giao-duc-24h/sach-giao-khoa-lop-1-co-diem-moi-song-co-qua-nhieu-kien-thuc-post207721.gd

(7) Câu chuyện lấy kinh nghiệm của người khác và kỳ tích Sông Hàn

(8) https://tuoitre.vn/tp-hcm-nam-hoc-2020-2021-co-1-74-trieu-hoc-sinh-tang-hon-54-000-hoc-sinh-20200704001231309.htm

(9) https://www.finnwards.com/living-in-finland/starting-first-grade-in-finland/

(10) https://www.dkn.tv/the-gioi/nghi-he-hoc-sinh-tieu-hoc-phai-doc-ly-luan-tri-quoc-cua-tap-can-binh.html

(11) https://vietnamnet.vn/vn/giao-duc/chuyen-gia-ly-giai-ty-le-hoc-sinh-gioi-cao-ngat-240024.html

(12) https://giaoduc.net.vn/giao-duc-24h/nhom-viet-cuong-gui-tam-huyet-ve-dao-tao-giao-vien-den-bo-truong-nha-post168563.gd

(13) https://kenh14.vn/nhung-ca-ngoi-nham-lop-kho-do-lo-can-benh-thanh-tich-20190303133829739.chn

(14) https://laodong.vn/ban-doc/giao-vien-bo-hang-tram-trieu-chay-viec-giao-duc-se-ve-dau-596207.ldo

http://congan.com.vn/vu-an/khoi-to-bo-sung-8-vi-can-dua-nhan-hoi-lo-lien-quan-den-thi-thpt-tai-tinh-hoa-binh_79934.html

https://baotainguyenmoitruong.vn/nghe-an-lua-chay-viec-hon-2-ty-dong-cuu-giao-vien-bi-tuyen-phat-14-nam-tu-259950.html

(15) https://tiasang.com.vn/-giao-duc/Gian-lan-va-thi-cu-Lo-au-ve-mot-ngay-mai-20833.

(16) https://dantri.com.vn/giao-duc-khuyen-hoc/dieu-dong-giao-vien-nu-di-tiep-khach-chuyen-binh-thuong-2016111110394565.htm

(17) https://tuoitre.vn/bao-luc-hoc-duong.html.

https://zingnews.vn/bao-hanh-hoc-sinh-va-nhung-bat-an-so-hai-trong-moi-truong-giao-duc-post896539.html

(18) https://congannghean.vn/van-hoa-giao-duc/202006/chung-tay-day-lui-ma-tuy-hoc-duong-901876/

(19) http://cand.com.vn/ban-tin-113/dieu-tra-viec-chau-be-3-tuoi-o-bac-ninh-bi-bo-quen-tren-xe-dua-don-7-gio-561724/

http://cand.com.vn/doi-song/Bi-bo-quen-tren-oto-dua-don-tre-di-hoc-be-trai-6-tuoi-tu-vong-556337/

https://thanhnien.vn/giao-duc/cay-do-de-chet-hoc-sinh-noi-lo-an-toan-truong-hoc-1229560.html.

https://vietnamnet.vn/vn/giao-duc/goc-phu-huynh/ba-hoc-sinh-lao-cai-tu-vong-vi-sap-cong-truong-trong-ngay-dau-nam-hoc-moi-672141.html

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Hoàng Hoành Sơn
Read 120 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)