Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

10/02/2021

Bảo vệ nền dân chủ Myanmar

Ngô Nhân Dụng

Dân Myanmar li đi biu tình, liên tiếp trong bn ngày, đòi tr chính quyn li cho nhng người do dân bu lên, tr t do cho bà Aung San Suu Kyi. Hàng ngàn người xung đường, nhiu sư sãi mc áo đ, các sinh viên, hc sinh, gii lao đng, thy giáo, k sư, h mang biu ng "Đòi Công Lý". Xưởng may Dress Up Exports, mi lp năm 2013 sau khi Myanmar m ca, có 1,200 công nhân, ngày thứ Hai đa s đi biu tình, ch có khong 400 làm vic.

myanmar1

Biu tình trước tr s Liên Hip Quc ti Bangkok, chng quân đi đo chính ti Miến Đin. Hình b gch chéo là tướng Min Aung Hlaing, Tng tư lnh Quân đi Miến Đin.

Ngày thứ Ba, Yangon, có c mt cp v chng mc đ đám cưới, cm hai tm bin viết : "Đám cưới ca chúng tôi có th hoãn, nhưng cuc vn đng này thì không !". Chc h kéo c đám phù dâu, phù r đi biu tình. Cnh sát phun vòi rng và bn đn mã t. Nhiu người đng bên đường, ngi trong xe đang đi qua, đưa tay lên hoan hô cô dâu chú r.

Tướng Min Aung Hlaing, tng tư lnh quân đi, đã ra lnh bt giam bà Suu Kyi và v tng thng dân c ; sau khi t cáo có gian ln trong cuc bu c vào tháng 11 năm ngoái. Ông tuyên b "tm nm quyn" mt năm, vì tình trng khn trương.

Ngày 29/01/2021, y ban T chc Bu c đã bác b nhng điu cáo buc này, vì không có bng c nào xác tht. Đng Liên minh Dân tc vì Dân ch (NLD) ca bà Suu Kyi đã chiếm 396 trong s 476 ghế trong quc hi ; còn Đng Liên hip Đoàn kết và Phát trin (USDP) do các tướng lãnh lp ra ch được 33 ghế.

Năm 1962, tướng Ne Win lt đ chính quyn dân ch, x Miến Đin sng gn na thế k dưới ách cai tr đc quyn, dt nát và mê tín ca quân phit. Năm 2011, các v tướng cm đu t b quyn hành đ dân Myanmar b phiếu dân ch. Nhưng theo bn hiến pháp cũ năm 2008, các tướng lãnh nm mt vai trò quan trng đc bit. Quân đi, tiếng Miến Đin gi là Tatmadaw, được c mt phn tư các đi biu quc hi, không cn dn bu. Quân đi có th ph quyết không cho tu chính hiến pháp, có th nm toàn quyn nếu xy ra tình trng khn cp. T năm 2011, tướng Hlaing đã nhân danh quân đi, dành quyn b nhim các b trưởng b quc phòng, b biên gii, lc lượng cnh sát công an.

Cũng theo bn hiến pháp trên, bà Aung San Suu Kyi không được ng c tng thng vì đã tng có chng ngoi quc. Trong năm năm qua, Bà Suu Kyi làm c vn cho chính ph, đã phi tìm cách tha hip, bo đm quyn li các tướng lãnh đang được hưởng, hi ý kiến h v các chính sách. Bà tng đng ra bênh vc quân đi khi, trong nhng năm 2016 và 2017, h tàn sát người thiu s Rohingya phía Nam nhng di dân theo Hi giáo t Bangladesh chy qua Myanmar tri qua nhiu đi. Nhiu người đã ch trích bà Suu Kyi v thái đ này, có người đ ngh tước b Gii Nobel Hòa Bình đã tng bà năm 1991, khi bà còn b chính quyn quân phit qun thúc, sut 15 năm.

Nhưng các tướng lãnh không tha mãn vi nhng nhượng b ca bà Suu Kyi và chính quyn dân s. Bà không gp tướng Hlaing trong hơn mt năm qua. Sau cuc bu c ngày 8/11/2020, trước nhng li vu cáo không bng chng v gian ln bu c, bà Suu Kyi đã đoán trước s có biến c. Đi din ca Hlaing và Suu Kyi gp g nhiu ln, cũng không th đng ý vi nhau. Bà đã đưa ra mt bn tuyên b t cáo âm mưu đo chính, báo đng dân chúng. Ngày thứ Hai quc hi mi bt đu hp đ làm l tuyên th, tướng Min Aung Hlaing ra tay tái lp chế đ quân phit, ít nht trong 12 tháng ; vì có cơ hi bt giam tt c các đi biu đang có mt th đô Naypyidaw.

Lnh gii nghiêm ban hành t 8 gi ti đến 4 gi sáng trên toàn quc, cm không được t hp quá 5 người. Mi phương tin truyn thông, t các đài ti vi, đin thoi ti internet, b cm hay b hn chế.

Nhưng dân chúng đã xung đường phn đi mt cách ôn hòa, và hin mi ch b cnh sát phun vòi rng và bn đn mã t.

Ti sao ông Min Aung Hlaing phi lt đ mt chính quyn được hu hết dân Myanmar ng h ? Mt lý do là, năm nay 64 tui, đến tháng Sáu này ông s phi v hưu. Nhiu nhà quan sát cho rng ông Hlaing cũng nuôi tham vng làm tng thng. Nhưng mun vy thì Đng USDP phi chiếm được nhiu ghế trong cuc b phiếu vào hai tháng trước. Nhưng USDP thua, đng NLD vi bà Suu Kyi đã chiếm 83% s phiếu. Thay vì kêu gi th h tn công chiếm tr s quc hi đ bt buc các đi biu phi bu cho mình làm tng thng, tướng Min Aung Hlaing đã xóa b luôn c h thng chính quyn dân c.

Hành đng này cũng nhm bo v quyn li kinh tế ca các tướng lãnh. H đang lo s chế đ t do dân ch càng ngày càng vng mnh, s các nhà chính tr ch ch khi đ mnh s tước b các đc quyn kinh tế mà h đang hưởng.

K t khi thiết lp chế đ dân ch, Myanmar không còn b các nước Tây phương cm vn, kinh tế bt đu phát trin vì xut cng được nhiu hàng hóa ; khách du lch và đu tư ngoi quc cùng đ vào mt x hơn 60 triu dân nghèo.

T đó, các tướng lãnh đã dùng quyn lc ca h, trên toàn quc hoc mi đa phương, đng ra kinh doanh. Chế đ quân phit cũ đã đng lõa cho Trung Quốc vào khai thác nhng m ngc, đá quý, đn g, xây đp nước cung cp đin cho tnh Vân Nam. Sau khi kinh tế m ca, các tướng lãnh lp ra nhiu công ty liên đi vi nhau trong các ngành khai thác đá quý, sn xut thuc lá, rượu bia, ngân hàng, công nghip dùng sc lao đng r, và chuyên ch công cng.

Năm ngoái, t chc Ân Xá Quc tế (Amnesty International) báo cáo rng tt c các đơn v trong quân đi đu làm ch nhng c phiếu trong Đi Công ty Ch qun Myanmar (Myanmar Economic Holdings Limited - MEHL), có nhiu chi nhánh và làm ăn vi thế gii bên ngoài.

Các tướng tá cũng m các trung tâm du lch, khách sn. Có lúc mt thành ph có hai phòng trà mang th h đánh phá nhau, vì nhng người con ca hai ông tướng mun giành ly đc quyn m hp đêm.

Gia đình tướng Min Aung Hlaing cũng làm giàu nh da vào uy quyn ca ông. Nếu ông v hưu, các quyn li đó s b gim, hoc b mt dn, vì không th cnh tranh vi gii doanh thương trong th trường t do.

Cho nên cuc đo chính trước hết nhm mc đích bo v quyn li kinh tế ca gii nm đu quân đi.

Nhưng đó cũng là mt "ch nhược" đ tn công nếu các nước phương Tây mun h tr đòi t do cho dân Myanmar. Năm 2011 chế đ quân phit đã phi chu nhượng b trước khát vng dân ch ca Miến Đin cũng vì chu áp lc cm vn kinh tế, trong khi toàn dân chng Trung Quốc lũng đon và bóc lt tài nguyên Myanamar. Khi đó, các tướng lãnh chưa biết làm kinh doanh. Bây gi đã tr nên giàu có, h s d thm đòn trước các áp lc kinh tế, khi xut cng và đu tư cn dn.

Người dân Miến đã trông thy cnh kinh tế phát trin nh chế đ dân ch t do. Mc dù còn rt nh, ngành may qun áo đã tiến lên trong my năm qua, khi các công ty quc tế b Trung Quc sang đt hàng, may t nhng áo sơmi đến qun áo đóng b, Myanmar, Vit Nam, Campuchia.

Ngành xut cng hàng qun áo Myanmar, s dng 700 ngàn công nhân, đã tăng lên gp 15 ln t 2010 đến 2019, ti 5 t m kim, trước khi đình tr vì bnh dch Covid 19. Các nhãn nhiu thi trang ni tiếng ca Tây Ban Nha, Thy Đin đã ti đt hàng.

Cuc đo chính ca tướng Aung Hlaing có th khiến Myanmar li b cm vn tr li.

Các công nhân đang lo lng không biết s còn vic làm không, nếu các tướng lãnh b trng pht. Năm 2003, khi chính ph M cm nhp cng t Myanmar đ cnh cáo chế đ quân phit, mt công ty dt may đã phi sa thi bt công nhân, t 2.000 người xung ch còn 300.

Tháng By năm 2019, tướng Min Aung Hlaing và ba viên tướng khác b t cáo ti dit chng khi đem quân đi giết và xua đui nhng người Rohingya, b cm qua nước M. Tháng 12 năm đó, tài sn M ca nhiu tướng lãnh Myanmar b phong ta, các công ty và ngân hàng M không được phép giao dch vi các cơ s kinh doanh ca h.

Sau cuc đo chính, B Ngoi giao M cho nghiên cu các công ty, xí nghip liên can đến gii quân nhân Myanmar đ có th m rng lnh cm vn. Điu khiến chính ph M phi dè dt là h có th đy chính quyn quân phit Myanmar rơi tr li trong vòng nh hưởng ca Trung Quốc. Ngoài vic khai m và xây đp thy đin, các công ty Trung Quốc còn đang theo đui các d án ln, như hi cng trong vùng vnh Bengal ni lin vi n Đ Dương, và h thng dn du khí t đó đi qua Myanmar chy thng đến tnh Vân Nam.

Nhưng áp lc kinh tế ca các cường quc M và Châu Âu ch là mt mũi tn công ngăn cn âm mưu tái lp chế đ quân phit.

Mũi nhn chính, ln nht, là s thc tnh ca người dân Miến Đin. Trong mươi năm qua, kinh tế lên cao cùng vi các quyn t do dân ch, đã thay đi xã hi Myanmar. Nh tp b quán phiếu, chn các lãnh t chính tr tr, và nh đin thoi di đng, người dân đã tp được thói quen t quyết đnh cuc sng ca mình. Mười năm trước, mt cái SIM card đ cài vào đin thoi tn 1.000 m kim, bây gi giá ch có my đng. Gii tr quen vi các mng xã hi như Facebook không khác gì thanh thiếu niên M.

Cho nên các tướng lãnh tham quyn c v s khó lòng giết chết được nn dân ch Myanmar, dù mi ch có 5, 10 tui.

Ngô Nhân Dụng

Nguồn : VOA, 10/02/2021

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Ngô Nhân Dụng
Read 556 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)