Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

01/03/2021

Việt Nam vẫn ‘nghi ngờ’ Mỹ sử dụng 'diễn biến hòa bình'

VOA tiếng Việt

Quan hệ cựu thù

Mt báo cáo cp nht ca Quc hi M v tình hình quan h gia Hoa Kỳ và Vit Nam ra hôm 16/2 cho biết nhng li ích song trùng v chiến lược và kinh tế đã làm cho s hp tác gia hai nước được m rng trên nhiu lĩnh vc, đc bit trong nhng năm gn đây. Sau hơn 25 năm bình thường hoá quan h ngoi giao, M đã tr thành đi tác song phương ln th hai ca Vit Nam, sau Trung Quc, trong khi Vit Nam là bn hàng thương mi ln th 10 ca M.

cuuthu1

Tng bí thư Vit Nam Nguyn Phú Trng là người đng đu Đảng cộng sản đu tiên và duy nht tng ti thăm Nhà Trng, trong bc nh cùng Phó Tng thng lúc đó Joe Biden chp ngày 7/7/2015.

Báo cáo do vin nghiên cu chính sách công ca Quc hi M, CRS, son tho cho biết rng k t năm 2010, M và Vit Nam đã to dng được quan h đi tác v các vn đ an ninh khu vc và kinh tế, mt phn do có chung nhng mi lo ngi v s bành trướng ca Trung Quc trong khu vc cũng như v thế ca Vit Nam đang tăng lên thành mt cường quc tm trung.

Tuy nhiên, vin nghiên cu ca Quc hi M nhn đnh rng tc đ và mc đ ci thin trong quan h song phương gia hai nước còn b hn chế bi mt s yếu t.

Mt trong s đó là vic Vit Nam không thường thc hin các đng thái ngoi giao quy mô ln đc bit vi M mà không tính đến phn ng có th ca Trung Quc. Mt yếu t khác, theo nhn đnh ca CRS, là mc dù các cuc thăm dò ý kiến cho thy công chúng Vit Nam có quan đim tích cc đi vi M nhưng nhiu quan chc Vit Nam "vn nghi ng rng mc tiêu lâu dài ca Hoa K là thy được s chm dt đc quyn quyn lc ca Đảng cộng sản Vit Nam thông qua din biến hoà bình". Bên cnh đó, h sơ nhân quyn ca Vit Nam, mà theo đánh giá ca báo cáo là đã xu đi trong nhng năm gn đây, tiếp tc là mt rào cn cho s phát trin ca quan h song phương gia M và Vit Nam.

Theo Tiến s Hà Hoàng Hp ca Vin nghiên cu Đông Nam Á ISEAS Yusof-Ishak có tr s Singapore, nhng nhn đnh trong báo cáo ca Quc hi M là đúng nhưng ông cũng cho rng đã có nhng thay đi trong cách nhìn ca các lãnh đo Vit Nam v M.

"Chính quyn Vit Nam do Đảng cộng sản nm gi và trước đây h có lo là chính quyn M s tiến đến các hot đng hay vn đng nào đó đ chính quyn (Cng sn) này không còn na", Tiến sĩ Hp, hin đang nghiên cu t Hà Ni, cho biết. "Thế nhưng đến nay (các lãnh đo Vit Nam) không lo đến như thế bi h tin vào hai cam kết khá ging nhau ca thi (Tng thng Barack) Obama và (Tng thng Donald) Trump".

Chính quyn M trong 8 năm cm quyn ca Tng thng Obama cam kết tôn trng th chế chính tr ca Vit Nam. Dưới thi chính quyn ca Tng thng Trump, M cũng có cam kết tương t và theo Tiến sĩ Hp, ông Trump còn "nhn mnh rng nước M s không làm gì đ tác đng đến tình hình chính tr ni b ca Vit Nam".

Chuyến thăm đu tiên và duy nht ca mt lãnh đo Đảng cộng sản ti nhà Trng ca Tng bí thư Nguyn Phú Trng hi tháng 1/2015, khi ông Obama là tng thng M, đã cho thy s tôn trng các h thng chính ch ca nhau gia hai quc gia. Theo đánh giá ca nhà nghiên cu Derek Grossman ca Vin nghiên cu RAND Corporation, bt c s thay đi nào ca M trong quan đim này cũng có th khuyến khích nhng người theo đường li cng rn bo th Vit Nam tìm cách tránh s can thip ca Hoa K vào chính trường quc gia Cng sn Đông Nam Á.

Ông Trng còn được cho là s có chuyến thăm th 2 ti Nhà Trng vào năm 2019, theo li mi ca Tng thng Trump, nếu ông không bt ng b gp vn đ v sc kho.

"Không thy h nói đến s lo lng na nhưng trong thc tế (các lãnh đo Đảng cộng sản) vn có cnh giác đi vi nhng hot đng phê phán h, phn bin chính sách ca h cũng như là vic đi chiếu h thng chính tr toàn tr này vi các h thng chính tr ci m hơn, dân ch hơn. H ngi cái đó và do đó đưa vào danh sách chng li cái mà h gi là din biến hoà bình và trong ni b h gi là t din biến t chuyn hoá’", Tiến sĩ Hp nói.

Các quan chc Đảng cộng sản Vit Nam, nht là ban Tuyên giáo Trung ương, thường xuyên đưa ra các phát biu cnh báo v các hot đng "din biến hoà bình", mà theo cách hiu trong ng cnh Vit Nam là các bin pháp phi bo lc ca nước ngoài s dng nhm chng phá Đảng cộng sản và nhà nước Vit Nam trong mi lĩnh vc, t chính tr, kinh tế, văn hoá/xã hi, cho đến an ninh/quc phòng.

Nhân quyn và Trung Quc

Đó cũng là mt trong nhng lý do Đảng cộng sản Vit Nam ít dung th cho các nhà hot đng dân ch, các tiếng nói bt đng hoc ch trích chính ph cũng như nhng thế lc mà h gi là "thù đch" t bên ngoài ng h chế đ đa nguyên, đa đng. Các t chc nhân quyn quc tế thường xuyên lên tiếng ch trích vic trn áp t do ngôn lun ca Đảng cộng sản và coi Vit Nam là mt trong nhng quc gia ít có t do báo chí nht.

Báo cáo ca CRS, được gi ti các u ban và các thành viên Quc hi M, nhn đnh rng Vit Nam là mt "nhà nước đc Đng, toàn tr bi Đảng cộng sản" và "đã đàn áp nng n lên cái mà h coi là hot đng chng phá chính quyn và mt s nhóm tôn giáo không đăng ký".

Trích dn các nhà quan sát, báo cáo cho rng vic trn áp người bt đng chính kiến và nhng người biu tình đã tr nên t hi hơn trong vài năm gn đây Vit Nam, trong khi chính ph "tăng cường kh năng pháp lý và công ngh đ theo dõi các hot đng trên mng xã hi ca người dân".

"Vit Nam còn đang có nhng khác bit trong quan nim v nhân quyn vi nhng nước phương Tây và M", Tiến sĩ Hp nói. khc phc nhng khác bit như vy, nhiu nước phương Tây, đc bit là M, đã cùng vi Vit Nam tho thun hàng năm có các đi thoi v nhân quyn, trong đó có đi thoi song phương M-Vit, đ cùng bàn tho, hành đng nhm rút ngn s khác bit. Nhưng Vit Nam vi th chế chính tr mt Đng thì s khc phc khác bit đó s không được nhanh".

Vn đ nhân quyn dường như không được t ưu tiên cao" trong chính sách tiếp cn chung ca M đi vi Vit Nam dưới thi Tng thng Trump, mc dù chính quyn ca cu tng thng này đã tiếp tc duy trì các cuc đi thoi nhân quyn hàng năm và ch trích h sơ nhân quyn ca Vit Nam trong nhiu báo cáo và mt s tuyên b, theo báo cáo ca Quc hi M.

Gii quan sát cũng nhn đnh rng, chính quyn Tng thng Trump đã không đt nng vn đ nhân quyn trong quan h vi Vit Nam mà ch tp trung vào vic gim thiu thng dư thương mi vi quc gia Đông Nam Á cũng như tht cht hp tác an ninh đ chng li s nh hưởng ngày càng tăng ca Trung Quc trong khu vc. Ch vài gi sau khi cuc đi thoi nhân quyn Vit-M kết thúc hi tháng 10 năm ngoái, công an Vit Nam đã bt ngay nhà báo t do ni danh Phm Đoan Trang vì các cáo buc mà gii hot đng dân ch và các t chc nhân quyn quc tế cho là "mơ h".

Báo cáo cho biết hp tác gia M và Vit Nam tăng lên trong nhiu lĩnh vc, trong đó có an ninh quc phòng, t năm 2017 đến năm 2021, do chính sách ca chính quyn Trump trong vic giúp quân đi Vit Nam "phát trin kh năng thách thc các năng lc vin chinh ca Trung Quc".

Tuy nhiên, báo cáo cũng nhn đnh rng Trung Quc là "mi quan h song phương quan trng nht ca Vit Nam" khi hai nước đu có h thng chính tr do Đảng cộng sản lãnh đo vi kênh thông tin kết ni gia hai đng và thường có các quan đim chính thc tương đng v thế gii.

Hoa Kỳ được cho là mun nâng cp quan h toàn din vi Vit Nam lên tm chiến lược đ có kh năng hp tác vi quc gia Đông Nam Á nhiu hơn nhm kim chế nh hưởng ngày càng tăng ca Trung Quc nhưng vì mt s lý do mà điu này chưa được thc hin, mt phn trong đó như theo Giáo sư Carl Thayer ca Đi hc New South Wales Úc tng cho biết trong ln tr li phng vn trước đây vi VOA rng có s khác bit trong các nhn đnh v "chiến lược" ca hai nước. Vit Nam không mun liên minh quân s vi bt c nước nào đ chng li nước th 3 trong chính sách quc phòng "4 không" ca mình trong khi theo GS Thayer, M nhìn nhn "chiến lược" theo hướng đng minh trong hp tác an ninh quc phòng.

Nhân quyn s là mt trng tâm trong chính sách ca Tng thng Joe Biden và điu này được Ngoi trưởng Antony Blinken khng đnh hôm 24/2 rng nước M cam kết vi thế gii s bo v nhân quyn trong lúc đt mc tiêu tr li Hi đng Nhân quyn Liên Hp Quc. Theo nhà nghiên cu Grossman, chính quyn mi ca M có th t tìm kiếm s hp tác hơn vi các đi tác toàn tr và hp tác nhiu hơn vi các nn dân ch".

Dù còn có nhng khác bit và thách thc trong quan h Vit-M nhưng theo nhn đnh ca Tiến sĩ Grossman trênThe Diplomat, qu đo ca quan h gia hai cu thù trong nhng năm ti s "tích cc và có kh năng s tiếp tc như vy".

Nhà nghiên cu ca RAND Corporation cho rng c M và Vit Nam đu "tôn trng ln nhau" và cùng có li ích chung trong vic khng chế sc mnh ngày càng tăng ca Trung Quc v c kinh tế ln quân s.

"Bt c xích mích nào ny sinh (gia M và Vit Nam) s có th được gii quyết qua con đường ngoi giao đ tránh thit hi ln hơn cho mi quan h gia hai nước", Tiến sĩ Grossman nhn đnh. "Nhưng tt nhiên, không có gì được đm bo".

Nguồn : VOA, 01/03/2021

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: VOA tiếng Việt
Read 83 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)