Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

15/10/2021

Khủng hoảng điện ở Trung Quốc, cơ hội hay thách thức cho Việt Nam ?

Đinh Quang Tri

Trung Quc thiếu đin trm trng

Nn kinh tế Trung Quc đang tri qua quãng thi gian khó khăn khi liên tiếp gp các thách thc, t nguy cơ v n ca Evergrande trên th trường bt đng sn cho đến mi đây nht là khng hong thiếu đin.

dien1

Nhà máy nhiệt điện tại Hàng Châu, Trung Quốc hôm 16/7/2021 - AFP

Trong nhiu tun l va qua, dân cư ti mt s khu vc ngay ti th đô Bc Kinh b cm s dng thang máy, cm bt máy điu hòa nhit đ và nhiu thành ph Trung Quc chìm trong bóng ti vì mt đin như thi my chc năm trước. Vn đ thiếu năng lượng đã được nhiu chuyên gia cnh báo trong vài tháng trước đây nhưng chúng đc bit tr nên nghiêm trng vào tun trước khi 20/31 tnh thành ca Trung Quc b ct đin tm thi, gây gián đon hot đng sn xut cũng như sinh hot ca người dân. Thm chí ti th đô Bc Kinh, nơi thường được ưu tiên trong h thng cung ng năng lượng cũng phi tính đến kế hoch ct đin luân phiên. Cuc khng hong năng lượng ti Trung Quc đang lan sang toàn thế gii và gây nhiu tr ngi cho các "tế bào" kinh tế tr ên quy mô toàn cu, t tp đoàn Toyota Motor cho ti nhng người chăn cu Australia hay các công ty sn xut thùng giy.

Nguyên nhân vì đâu ?

Ti Trung Quc, s phc hi ca nn kinh tế sau đi dch Covid-19 đã thúc đy nhu cu tiêu th đin ca h gia đình và doanh nghip sn xut. Tuy nhiên, hot đng đu tư vào lĩnh vc nhiên liu hóa thch phc v cho sn xut đin li gim.

Mt khác, cuc khng hong năng lượng ca Trung Quc mt phn là do nhng bin pháp mnh m nhm ct gim khí thi ca nước này. Thế vn hi mùa Đông 2022 s được t chc vào tháng hai năm sau, và Trung Quc đang n lc chng t vi cng đng quc tế rng nước này rt nghiêm túc trong n lc xanh hóa nn kinh tế.

Trung Quc đã hn chế hot đng khai thác than trong nước do lo ngi v vn đ an toàn và ô nhim môi trường. Trong khi đó, nước này vn tiếp tc cm nhp khu than t Australia. Gia bi cnh này, giá khí đt t nhiên trên thế gii, t châu Âu đến châu Á, cũng tăng vt do các nước đang chy đua tr giá cao hơn đ bù đp ngun cung đang cn kit nhanh chóng. Điu này dn ti Trung Quc thiếu ht than và khí đt trm trng, nh hưởng ln ti sn lượng đin ca các nhà máy đin. Giá than nhit ti th trường Trung Quc đã tăng gp bn ln trong tháng chín, liên tc phá k lc mi.

Nhng năm gn đây, Trung Quc đang n lc gim dn các nhà máy đin than. S liu thng kê cho thy, t năm 2010 đến năm 2020, t trng than trong tng tiêu th năng lượng ca Trung Quc đã gim 12,5 đim phn trăm, t 69,2% xung 56,7%, trong khi t trng tiêu th năng lượng sch đã tăng t 13,4% lên 24,4%.

Tuy vy, dù t trng nhit đin là 56,7% nhưng đóng góp cho tng ngun đin lên ti 71,8%, trong khi công sut lp đt đin gió và đin mt tri mc dù chiếm 24% nhưng sn lượng đin ch chiếm khong 10%.

Đến nay, s ph thuc vào nhiên liu hóa thch dùng đ phát đin nước này vn là khá ln. Chính vic s dng năng lượng hóa thch đ cung cp đin đã làm nh hưởng đến tính n đnh ca mng lưới năng lượng Trung Quc. Cuc khng hong đin ln này s là mt li cnh tnh đi vi nước này trong vic chuyn đi sang phát trin xanh vi nhiu loi năng lượng sch có ngun cung n đnh hơn đ thúc đy phát trin kinh tế.

dien2

ng khói mt nhà nhà máy đin than Thượng Hi. Hình chp hôm 14/10/2021. Reuters

Nhng tác đng tiêu cc

Cuckhng hong đin trm trng ti Trung Quc - quc gia xut khu ln nht thế gii - được d báo s nh hưởng tiêu cc ti trin vng tăng trưởng ca nước này. Cùng vi đó, nhng tác đng trc tiếp lên chui cung ng toàn cu ca cuc khng hong này có th s đè nng lên nn kinh tế thế gii, vn đang "on mình" chng chi vi đi dch

Công ty sn xut nhôm Yunnan Aluminum, mt trong nhng nhà cung cp nhôm ln nht ti Trung Quc, đã phi gim sn lượng. Thiên Tân, nhiu nhà máy chế biến đu tương thành du ăn và thc ăn chăn nuôi cũng đã buc phi đóng ca.

Báo chí cho biết, ngày 26/9, mt s nhà máy ca các nhà cung cp cho hãng công ngh Apple và hãng sn xut xe đin Tesla đã phi ngng sn xut.

Ti tnh Giang Tô, hu hết các nhà máy thép đã đóng ca và mt s thành ph phi tt đèn đường. tnh Chiết Giang gn đó, khong 160 công ty s dng nhiu đin, bao gm các xưởng dt may, cũng phi đóng ca. Trong khi Liêu Ninh, tnh nm phía Bc Trung Quc, 14 thành ph đã được lnh ct đin khn cp mà nguyên nhân mt phn là do giá than tăng cao.

Cuc khng hong năng lượng Trung Quc đang gây nh hưởng trc tiếp và đáng k ti nhiu lĩnh vc công nghip thế gii. Vic các tp đoàn hóa du ln ca Trung Quc phi ngng hot đng do thiếu đin đã khiến giá polyme cơ bn (hóa cht được s dng rng rãi trong công ngh hin đi) tăng 10%.

Các nhà kinh tế đã cnh báo v mt nn kinh tế Trung Quc vi tc đ tăng trưởng chm li. D liu t tp đoàn tài chính Citigroup cho thy nhng nhà xut khu nguyên vt liu đu vào trong lĩnh vc sn xut ca Trung Quc, cũng như nhng nhà xut khu hàng hóa, là đi tượng đc bit d b tn thương nht khi nn kinh tế Trung Quc yếu đi.

góc đ khu vc, nhng nn kinh tế khác như Đài Loan và Hàn Quc cũng s nhy cm vi s thay đi này, trong khi nhng quc gia xut khu kim loi như Australia và Chile, cùng nhng đi tác thương mi chính ca Trung Quc như Đc, cũng s phn nào b nh hưởng.

den3

Công nhân làm vic ti nhà máy dt may Thành Công Thành phố Hồ Chí Minh hôm 9/7/2019. Reuters

Vit Nam s b tác đng ra sao ?

Tr li báo chí, mt quan chc B Công thương cho biết v tác đng ca cuc khng hong này đến Vit Nam : Giá mt s nguyên liu nhp khu có th tăng trong ngn hn nhưng vic sn xut ca doanh nghip Vit chưa b nh hưởng ngay. (1)

Nhưng v lâu dài, chc chn Vit Nam s b nh hưởng. Tác đng trc tiếp đó là mt bng giá c s tăng cao thi gian sp ti. C th, st thép là mt trong nhng mt hàng Vit Nam nhp khu nhiu t Trung Quc, vi khi lượng nhp khu tám tháng đu năm 2021 hơn bn triu tn, giá tr nhp khu khong 3,5 t USD. Bên cnh đó, phân bón, cht do, xơ dt, than đá cũng là mt trong nhng nhóm hàng Vit Nam nhp khu khi lượng ln t th trường Trung Quc (2). Tt c các mt hàng này sp ti s tăng giá rt nhiu, kéo theo nhiu mt hàng khác tăng theo.

Cuc khng hong đin ca Trung Quc ln này s là bài hc đáng giá cho Vit Nam vì Vit Nam cũng có th rơi vào khng hong tương t. T hi 2019, Vit Nam đã lo ngi kh năng thiếu đin vào năm 2021(3). Nhưng do đi dch Covid-19 din ra nên lượng tiêu th đin đã gim và Vit Nam đã vượt qua được ni lo khng hong thiếu đin đó.

Ngân hàng Thế gii cho biết Vit Nam ngày càng ph thuc nhiu hơn vào đin than, chiếm 38,1% công sut phát đin ca c nước, đng thi Vit Nam s phi s dng 720 triu tn than trong nước cùng vi 680 triu tn than nhp khu đ cung cp cho các nhà máy đin trong thi gian giai đon 2016-2030.

Đ tránh rơi vào cuc khng hong thiếu đin như Trung Quc, theo các chuyên gia, Vit Nam cn đa dng hoá ngun đin, tránh trường hp mt ngun chiếm t trng quá ln, gây nh hưởng ln đến an ninh năng lượng (4).

Bên cnh đó, đ thc hin các mc tiêu dài hn, như phát trin“năng lượng xanh và carbon thp hay “trung hòa carbon”, cũng cn tính đến cách thc trin khai tng bước sao cho phù hp. Vic điu tiết kp thi các ngun d tr năng lượng khác nhau cũng cn được xem xét, đ va có th đm bo được ngun đin, va thc hin được mc tiêu bo v môi trường, giúp các chính sách và mc tiêu đ ra có th h cánh mm, tránh gây xáo trn và nhng“cú sc cho nn kinh tế.

Bên cnh tác đng tiêu cc, cũng có tác đng tích cc. Đó là vic nhiu tp đoàn trên thế gii trước cuc khng hong đin ca Trung Quc đã tìm cách rút khi quc gia này đ tìm các quc gia khác thay thế. Vit Nam có là mt trong nhng quc gia có th thay thế Trung Quc (5). Vn đ là liu Vit Nam có th tn dng được cơ hi này hay không ? Nhng đim yếu ct t trong b máy qun tr công ca Vit Nam đã được phơi bày trong làn sóng dch th tư va ri. Thm chí, cho đến nay, tình trng cát c đa phương, s bt lc và bt tài ca chính ph Trung ương vn đang hin hin. Điu đó đã khiến đt nước Vit Nam đánh mt nhiu cơ hi quan trng.

Đinh Quang Tri

Nguồn : RFA, 15/10/2021

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Đinh Quang Tri
Read 187 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)