Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

18/10/2021

Cấp cao Mỹ – Trung có ảnh hưởng tới Việt Nam ?

Đinh Hoàng Thắng

Các Nhóm Công tác từ Chính phủ Hoa Kỳ và Trung Quốc đã bắt tay chuẩn bị cho cuộc Thượng đỉnh qua hình thức trực tuyến giữa hai Nguyên thủ vào cuối năm. Trung Quốc trao "tối hậu thư", trong đó cho phía Mỹ biết: Tân Cương, Đài Loan, Hong Kong và Biển Đông là những vấn đề Mỹ không có quyền can thiệp. Liệu Mỹ có chấp nhận các đòi hỏi này không ?

capcao01

Ủy viên Bộ Chính trị Đảng cộng sản Trung Quốc, phụ trách đối ngoại Dương Khiết Trì và ngoại trưởng Vương Nghị (bên trái) và Ngoại trưởng Mỹ Anthony Blinken (cùng Cố vấn an ninh Quốc gia Jake Sullivan) ở khách sạn Captain Cook Hotel, Anchorage, Alaska, Hoa Kỳ, ngày 18/03/2021

Những diễn tiến trước Cấp cao

Ngày 13/10/2021, theo các ngun tin t Tp đoàn Bloomberg, Trung Quc đã thành lp mt nhóm đi din đ tho lun vi Chính quyn M v các vn đ còn vướng mc, trước thm Hi ngh Thượng đnh trc tuyến gia Tng thng M Joe Biden và Ch tch Trung Quc Tp Cn Bình, d kiến s được t chc vào cui năm nay. Trong cuc tr li phng vn ca Đài Truyn hình trung ương Trung Quc (CGTN), dù không nêu rõ chi tiết, nhưng Th trưởng Ngoi giao Lc Ngc Thành (Le Yu Cheng) ca nước này khng đnh, nhóm đi din đã "đt được mt s tiến b" vi phía M.

i thoi và hp tác là không th thiếu và đi đu và xung đt s chng dn chúng ta đi ti đâu", ông Lc Ngc Thành nói, đng thi khng đnh, Trung Quc rt coi trng nhng tuyên b tích cc gn đây ca M v quan h hai nước. Thi gian gn đây, Washington và Bc Kinh đang xây dng li các mi liên h đã b đt gãy trong nhiu năm do bt đng nhau v nhiu th, t thương mi, công ngh cho đến ngun gc đi dch Covid-19 [1].

Hi ngh Thượng đnh trc tuyến M Trung sp ti s là cuc tiếp xúc công khai đu tiên (qua video) gia Tng thng Biden và Ch tch Tp, mc dù ngày gi chính xác vn chưa được n đnh. Theo Th trưởng Ngoi giao Trung Quc Lc Ngc Thành, các cuc đàm phán cp cao này là bng chng cho thy cánh ca đi thoi ca Trung Quc luôn rng m vào bt c lúc nào. Ông Lc cũng cho rng trong thi gian ch đi, hai bên cn hp tác đ xây dng bu không khí tt đp và to điu kin tích cc cho cuc gp g ca hai nhà lãnh đo.

Được biết, thng dư thương mi ca Trung Quc vi M trong tháng 9/2021 mc 42 t USD, tăng t mc 37,68 t USD trong tháng 8. Tun trước, các quan chc thương mi hàng đu ca hai nước cũng đã xét duyt li vic thc hin Hip đnh Kinh tế và Thương mi M Trung.

Trong khi Trung Quc đang tìm cách mô t các cuc liên lc cp cao sp ti vi chính quyn Biden như mt s khôi phc i thoi chiến lược", thì M li phn bác vic so sánh vi cái quy trình trước đó đã b Washington ch trích là không hiu qu. Đu tun qua, Thư ký Báo chí Nhà Trng Jen Psaki còn nói vi các phóng viên rng bà chưa có thông tin tươi mi nào đ cung cp v Hi ngh Thượng đnh. "Hin nay, chúng tôi đang làm vic và tho lun cp chuyên viên", bà Psaki nói.

Tuy nhiên, du hiu "chm tan băng" đu tiên din ra sau khi Hoa K tr t do cho Giám đc Tài chính Mnh Vãn Chu (Meng Wanzhou) ca Huawei Technologies Co. Sau đó, phía Trung Quc cũng th hai người Canada b giam gi vì b cáo buc làm gián đip t tháng 12/2018. Tuy nhiên, c hai chính ph đu ph nhn có bt k mi liên h nào gia hai đng thái này.

Th trưởng Lc Ngc Thành cho biết, Bc Kinh hy vng Tng thng Joe Biden s gi li ha ca ông, M không tìm kiếm mt cuc Chiến tranh Lnh mi vi Trung Quc. Tuy nhiên, ông Lc cnh báo, khi nhm mc tiêu vào Trung Quc, M s nhn ra rng h phm "sai lm còn ln hơn" so vi s tht bi v quân s Afghanistan, và rng h đang "đùa vi la" trong vn đ Đài Loan.

Th trưởng Lc còn đ cp đến mt s vn đ gây ra tranh cãi gia hai nn kinh tế ln nht thế gii, nhưng ông cũng nói v tim năng hp tác trong tương lai. Tho thun v Cp cao cui năm nay được đưa ra sau khi các nhà ngoi giao hàng đu ca Trung Quc và Hoa K gp nhau Zurich (Thu) vào tun trướ[2].

Biển Đông sẽ ở vị trí nào ?

Gii nghiên cu và các nhà phân tích thi s hn rt quan tâm đến vn đ Bin Đông s được đt v trí nào trong quá trình chun b cho Thượng đnh M Trung ? Trước cuc hi đàm vi Ngoi trưởng Vương Ngh ti Thành ph Thiên Tân hôm 26/7/2021, Th trưởng Ngoi giao Hoa K Wendy Sherman đã có cuc hp khá căng thng vi người đng cp Trung Quc T Phong.

Ti đây, nhà ngoi giao Trung Quc nói rng, mi quan h Trung M đang rơi vào "bế tc" và đi mt vi "hu qu nghiêm trng". Ông T cáo buc, M đang coi Trung Quc như mt k thù "tưởng tượng". Ti hp báo sau đó, ông T cho biết đã đưa cho phái đoàn M hai bn danh sách, bn th nht gm "nhng hành đng M cn chm dt" và bn th hai, "nhng vn đ khiến Trung Quc quan ngi hàng đu". Đây là ln đu tiên Trung Quc gp các vn đ đang tranh cãi thành hai danh sách như mt kiu "ti hu thư" cho phía M.

Danh mc nhng hành đng mà Trung Quc đ ngh M "cn chm dt" là d b hn chế th thc vi công dân Trung Quc, d lnh trng pht vi các quan chc và thc th ca nước này, xóa b hn chế đi vi Vin Khng t và các doanh nghip Trung Quc, chm dt vic coi truyn thông Trung Quc là đc v nước ngoài.

Còn danh sách "nhng quan ngi hàng đu" ca Bc Kinh gm có tình trng đi x không công bng vi công dân Trung Quc ti M, các hành đng quy ri Đi s quán và Lãnh s quán Trung Quc, s tri dy ca tư tưởng phân bit chng tc chng li người Trung Quc và người Châu Á, các hành đng bo lc nhm vào công dân Trung Quc.

Th trưởng T Phong còn cho biết thêm, phía Trung Quc cũng bày t bt bình vi nhng bình lun và hành đng ca phía M liên quan đến cuc điu tra ngun gc Covid-19, vn đ Tân Cương, Đài Loan, Hong Kong và Bin Đông [3].

Cách phát biu mp m ca Th trưởng Ngoi giao T Phong như trên cho thy Bin Đông có th được xếp vào bn danh sách th hai, "nhng quan ngi hàng đu" ca Trung Quc. Điu này không gây ngc nhiên, bi lâu nay, Bin Đông đu được "ưu tiên" cùng vi các vn đ Tân Cương, Đài Loan và Hong Kong như là nhng "li ích ct lõi" ca Trung Quc. Vi nhng h sơ nóng liên quan đến Tân Cương, Hong Kong, Đài Loan và Bin Đông, M và Trung Quc cho đến nay đu chưa th tìm được cách tiếp cn tương đng.

Trong trao đi vi C vn An ninh Quc gia Jack Sullivan ti Zurich ngày 6/10/2021, Ch nhim Văn phòng y ban Ngoi v Trung ương Đảng cộng sản Trung Quốc Dương Khiết Trì cũng tái khng quan đim nht quán ca Bc Kinh, coi bn vn đ này đu thuc "li ích ct lõi" ca Trung Quc và M không được li dng nhng ch đ này đ can thip vào công vic ni b ca Trung Quc [4].

Cuc gp các nhà ngoi giao cao cp M và Trung Quc din ra trong bi cnh quan h hai bên tiếp tc leo thang căng thng k t thi Tng thng Donald Trump. Khi nhn nhim s vào đu năm nay, Tng thng Joe Biden tiếp tc các chính sách tiếp cn cng rn vi Bc Kinh, trong đó có vic duy trì chính sách áp thuế, áp hàng lot các trng pht mi nhm vào quan chc Trung Quc đ phn đi các hành đng ca Bc Kinh liên quan đến vn đ Hong Kong, Tân Cương, Đài Loan và Bin Đông.

Nhưng khi coi đy là nhng "li ích ct lõi" ca mình, qua tuyên b ca Dương Khiết Trì, Trung Quc dường như mun khng đnh, M không được đt vn đ Bin Đông lên bàn thương lượng. Tt nhiên, như chính quyn M đã nhiu ln tuyên b, điu y là không th, vì nó hoàn toàn trái vi lp trường nguyên tc trước nay ca M v vùng bin quc tế liên quan đến các hot đng t do hàng hi theo Lut quc tế (FONOP) [5].

Sau cuc hp vi phía Trung Quc, C vn An ninh Quc gai Sullivan khng đnh trước báo gii, mc đích ca cuc gp là "c gng hết sc nhm to ra mt môi trường đ cuc cnh tranh khc lit gia Hoa K và Trung Quc có th được gii quyết mt cách có trách nhim mà không chuyn sang xung đt hoc đi đu Đim mu cht cơ bn ca tôi cho vn đ này là s cnh tranh khc lit đòi hi ngoi giao khc lit. Vì vy, chúng tôi cn nhiu hơn ch không phi ít hơn".

*

Hip ước AUKUS, Liên minh Úc Anh M ra đi hôm 15/9 là đ tăng thêm sc mnh cho cu trúc an ninh mi AUKUS QUAD (B T) ASEAN, vi mc đích không che đy, thách thc các đe do không ngng phát trin trong không gian n Đ Dương Thái Bình Dương T do và Rng m (FOIP). Đúng như Ngoi trưởng Blinken tuyên b: "M không tìm kiếm s đi đu, nhưng M cũng không nao núng trước nhng đe do các li ích ca M và các đng minh". Trong bi cnh y, Cp cao M Trung có th m ra mt s cơ hi mi. Đông Nam Á gi đây thc s là mt trong nhng trng tâm trong chiến lược ca M và đng minh. Đây chính là thi đim thích hp đ Vit Nam xét duyt li mt s quan nim t trước ti nay.

T đánh giá li vai trò các nước ln trong quá trình quc tế hóa Bin Đông, đến hoàn thin h thng các đi tác chiến lược ca Vit Nam đu là nhng vn đ cn cp nht. Riêng vi B Quy tc ng x trên Bin Đông (COC), Vit Nam cùng các thành viên "tuyến đu" trong ASEAN cn đy mnh đu tranh đ B Quy tc y đ năng lc ràng buc v pháp lý, phi cnh báo cho khu vc và thế gii v nhng ý đ vô hiu hóa COC, biến nó thành mt DOC trá hình (ch như bn Tuyên b v Cách ng x DOC), nhm làm tê lit cuc bo v ch quyn và toàn vn lãnh th ca Vit Nam và các thành viên ASEAN liên quan.

Đinh Hoàng Thắng

Nguồn : RFA, 18/10/2021

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Đinh Hoàng Thắng
Read 231 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)