Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

17/11/2021

Thái Lan : Yêu cầu cải tổ trở thành tội phản quốc

Phạm Phú Khải

Vào ngày 10/11, Tòa Hiến pháp Thái Lan (Constitutional Court) đã đưa ra phán quyết v ba nhà hot đng ni tiếng nht hin nay ca Thái Lan : sinh viênPanusaya Sithijirawattanakul, 23 tui, còn gi là Rung ; lut sư nhân quyn Arnon Nampa, 37 tui ; và Panupong Jadnok, 24 tui, còn gi là Mike.Ba nhà hot đng này đã tng phát biu nhng quan đim vô cùng táo bo trong các cuc biu tình vào tháng 8 năm 2020, yêu cu ci t nn quân ch Thái. Trong bn tuyên ngôn 10 đim, phong trào dân ch do người tr ti Thái Lan lãnh đo đã vn đng hy b điu 6 ca Hiến pháp năm 2017 và điu 112 ca B lut Hình s Thái Lan, trong đó hình s hóa lut ph báng hoàng gia, được biết đến là lèse-majesté.

Trước tháng 8 năm 2020, mt s cá nhân người Thái cũng đã b bt hoc b truy lùng vì ti ph báng hoàng gia, đin hình như Pavin Chachavalpongpun. Chachavalpongpun là phó giáo sư người Thái dy chính tr hc ti Nht, người đã thành lp din đàn trên Facebook có tên Royalist Marketplace, quy t c triu người Thái tham gia. Nhưng ngay c nhng người như Chachavalpongpun cũng không h kêu gi ci t hoàng gia mt cách công khai và thng thn như phong trào dân ch tr ti Thái Lan đã thc hin t tháng 8 năm 2020 tr đi.

thailan1

Panupong "Mike Rayong" Jadnok, Parit "Penguin" Chiwarak, Panusaya "Rung" Sithijirawattanakul và Arnon Nampa, trình din cnh sát theo lnh triu tp ti Bangkok hi 30/11/2020.

Nói cách khác, s táo bo ca gii tr Thái Lan trong thi gian qua là chưa tng xy ra trước đó, mc du hàng trăm người đã tng b bt trước đây, vào nhng năm như 2010, vì ti ph báng hoàng gia.

Cũng vì thế, phán quyết ca Tòa Hiến Pháp v trường hp ca ba nhà hot đng này mang tính nghiêm trng, và s có nhng h trng đến tương lai ca phong trào dân ch ti đây.

Khi đưa ra phán quyết, Thm phán Chiranit Havanond bin lun rng, "Nếu chúng ta cho phép b cáo th nht, th hai và th ba, và mng lưới ca h tiếp tc thc hin hành đng này, thì không lâu sẽ dn đến vic lt đ chế đ quân ch lp hiến", theo thông tn AFP.

C ba nhà hot đng Thái đu bác b cáo buc rng h mun lt đ chế đ quân ch lp hiến. Panusaya cho biết đó không phi là mc tiêu ca cô, nhưng cô chp nhn phán quyết ca tòa. Trong khi đó, Arnon và Panupong thì vn còn đang b giam tù vì các ti danh khác, và lut sư ca h, Kritsadang Nutcharat, cũng khng đnh h không h mong ước lt đ chế đ quân ch.

Nhà nghiên cu Sunai Phasuk thuc t chc Human Rights Watch din t phán quyết này như là "căn bn là mt cuc đo chánh pháp lý" (essentially a judicial coup) vì nó to cơ hi đ xúc tiến các trường hp pháp lý khác chng li nhng người biu tình ti Thái Lan. Phasukbin lun : "Bng cách khng đnh rng quyn lc đi cao thuc v chế đ quân ch ch không phi ca nhân dân, điu này đã chm dt chế đ quân ch lp hiến ca Thái Lan và thay thế nó bng chế đ chuyên chế".

Trong khi đó, lut sư Kritsadang bin lun rng, "Nếu bn thc s dành thi gian và cơ hi cho nhng người tr này trin khai và đưa ra lp lun ca h, h s nói rng nhng yêu cu ci cách chế đ quân ch này thc s s làm cho chế đ quân ch tr nên an toàn và bo đm hơn dưới chế đ dân ch mà chúng ta có". Nhưng bi vì tòa không xem xét các bng chng do các nhà hot đng cung cp nên lut sư Kritsadang và cô Panusaya quyết đnh b ra khi phiên tòa. Kritsadang nhn đnh, "phán quyết này s tác đng đến nhng li kêu gi ci t trong tương lai".

K t tháng 7 năm 2020 đến nay, có ít nht 1636 người Thái b kết ti liên quan đến các cuc biu tình và phong trào chính tr ti Thái Lan. Nhưng phong trào dân ch ti Thái không phi vì thế mà chùn bước. H khng đnh rng mc tiêu ci t là đ có mt nn dân ch đích thc nơi mà quyn lc chính tr thuc v người dân. Trong s nhng người b bt thì có 156 trường hp liên quan đến lut lese majeste, trong đó có 12 tr em v thành niên, tr nht là 14 tui, theo t chcThai Lawyers for Human Rights.

Vào cui năm 2020, khi chính quyn Thái do cu tướng lĩnh Prayut Chan-o-cha, nay là Th tướng Thái, leo thang đàn áp phong trào dân ch tr ti Thái Lan, báo cáo viên đc bit ca Liên hp quc v quyn t do hi hp, Clément Voule, đã cnh báo rng đt nước có nguy cơ rơi vào bo lc. Voule khng đnh rng, "Tht là chính đáng đ mi người bt đu tho lun v vic đt nước ca h s đi đến đâu và h mun tương lai như thế nào Vic ngăn cn mi người nêu lên nhng lo ngi chính đáng ca h là không th chp nhn được".

Lut ph báng hoàng gia ti Thái lese majeste là mt trong các điu lut khc nghit nht trên thế gii hin nay. Vào ngày 19 tháng Giêng năm nay, Tòa Hình s Bangkok đã kết án 87 năm tù dành cho mt cu công chc Thái tên Anchan Preelert, 65 tui, cho 29 v vi phm lut này vì các ph biến trên mng. Án này được gim xung còn 43 năm 6 tháng vì bà đã nhn li. Mt nhà hot đng ni tiếng khác,Parit Chiwarak, 23 tui, còn gi là chim cánh ct, "Penguine", tuy chưa được xét x, nhưng nếu b kết ti thì án tù ti đa là 300 năm, vi mi bn án t 3 năm đến 15 năm tù.

Trong nhng năm qua, chính quyn Prayut s dng mi bin pháp khác nhau đ dp tt phong trào dân ch ti nước này. Không có cách nào hiu qu hơn là bin pháp siết cht t do ngôn lun, t do truyn thông, và t do biu đt, bi vì chế đ đã có bao nhiêu đ ngh đang nm sn trong các pháp lut h đã xây dng hoc cng c by lâu nay.

Tuy đi din vi lm th thách, phong trào dân ch ti Thái Lan vn tiếp tc đu tranh. Trong nhng ngày qua, trước khi Tòa Hiến pháp Thái đưa raphán quyết trên, 9 đng phái chính tr Thái đã cho biếtquan đim mun ci t lut ph báng hoàng gia, điu mà đã gây nhiu tranh cãi và sóng gió trong chính trường Thái lâu nay. Cùng ngày vi tòa đưa ra phán quyết trên, trong Duyt xét Đnh k Ph quát (Universal Periodic Review), các quc gia thành viên ca Liên Hip Quc, trong đó có Hoa K, đã bày t quan ngi và đưa ra đ ngh ci t lut lese majeste này vì nó gii hn quyn t do bày t. Ngoài ra, B, Canada, Phn Lan, Pháp, Đc, Na Uy, Thy Đin và Thy Sĩ nm trong s nhng nước kêu gi Thái Lan sa đi hoc xem xét li lut.

Tháng 4 năm 2021, t chc Phóng viên Không Biên gii (Reporters Without Borders) đã xếp hng Thái Lan th 137 trên 180 nước được nghiên cu v t do truyn thông, vi ch s ngược đãi, ch s tình hình đang din ra, ch s toàn cu, ch s khác bit so vi năm 2020 và ch s khác bit v xếp hng, theo th t, là : 52.98, 44.15, 45.22, 0.28 và 3. Tc so vi năm 2021 thì khác nhau 0.28 đim, và khá hơn 3 nc. Thái Lan b xếp hng đ, nghĩa là rt đáng quan ngi. Các nước đng đu bng phn ln vn là Bc Âu, như Na Uy, Phn Lan, Thy Đin, Đan Mch. Tuy thế, vn còn đ hơn Vit Nam. Vit Nam b xếp hng đen, 175 trên 180, tc đng gn cui bng, v t do truyn thông, vi các ch s tht là ln : 68.04, 75.18, 78.46, 3.75 và 0. Nghĩa là Vit Nam không tiến b chút nào c, v ch s thì còn t hơn 3.75 đim so vi năm ngoái, và v th hng là vn t như trước.

Tr li vi chính tr Thái Lan, trong gn mt năm rưỡi qua, c nước Thái như hng hc trong cơn st chính tr. S xung đt gia các phe phái liên quan đến quyn li và quan đim ngày càng sâu sc. Các cuc biu tình sôi đng xy ra hàng tun, có khi hàng ngày, chng li chính quyn Prayut, v cung cách qun lý Covid-19, kinh tế, chính tr, s bo hành ca cnh sát, t do ngôn lun v.v Các vua Thái trước đây không can d nhiu vào chính tr, nhưng nhà vua Maha Vajiralongkorn li tr thành mu cht trong cuc vn đng ci t chính tr ti đây. T cui tháng 10 năm 2020 cho đến cui tháng 10 năm nay, vua Vajiralongkorn Thái nguyên c năm qua. Đây là điu hiếm hoi vì ít khi nào ông chu Thái lâu vy. Theot Nikkei Asia, vào ngày 8/11/ông bay t Thái sang Đc qua hãng hàng không Thai Airways International, đa đim ông thường xuyên ghé li và lâu dài lúc trước. Vào ngày 1 tháng 11 va qua, Thái Lan đã m ca li cho khách du lch t khp thế gii, cho nhng ai đã chích hai liu, mà không cn cách ly. Nhà vua có l đã ch cơ hi này, hơn ai hết, không phi đ đó n khách đến Thái Lan và đ kinh tế Thái vc dy, mà đ được cơ hi hưởng ngon. Trên hết, chc đ tránh thy gii tr Thái tiếp tc đòi ci t nn quân ch mà ông đng đu.

Phán quyết ca Tòa Hiến pháp v lut ph báng dành cho các nhà hot đng vào ngày 10 tháng 11 không có gì là ngc nhiên c.Hiến pháp 2017, điu 190, trao quyn cho vua Tháib nhim tt c các thm phán ti Thái Lan, bao gm Tòa Công lý, Tòa Công s, Tòa Hiến pháp và c Tòa Quân s, mi cp. Như thế, vua Thái hin gi chính là hin thân ca nn tư pháp, nm sc sng ca các thm phán. Yêu cu hay đu tranh đ ci cách quc gia ti Thái hin naytr thành ti phn quc, đng đến quyn lc quân ch ti cao. Nn quân ch Thái tuy là quân ch lp hiến nhưng nhà vua chng khác gì đng trên và ngoài hiến pháp và pháp lut Thái.

Cho nên trò chơi quyn lc ti Thái Lan ging như mt trò đùa. Tuy vy, so vi Vit Nam, chng hn, thì các ch s v t do và dân ch ti Thái vn khá hơn rt nhiu. T do ngôn lun, trong đó có truyn thông Thái, tht đa dng v mi mt, tiếng Thái ln Anh. Truyn thông và công dân Thái vn có nhiu t do trong vic phê phán chính quyn, min đng đng đến hoàng gia.

Tuy thế, phong trào dân ch tr ti Thái vn quyết tâm, vn tiếp tc đu tranh dù biết s b trng pht, tù đy. Website ca Tòa Hiến pháp Thái đã bxâm nhp và đi tên thành Tòa Kangaroo vào ngày 12 tháng 11. Trong nhng ngày qua h vntiếp tc xung đường kêu gi ci t nn quân ch, và có nơi âm thmđt cháy c biu tượng ca vua Thái hin nay. Bi vì nhng người đu tranh hiu rõ giá phi tr đ có được mt nn dân ch đích thc.

Phạm Phú Khải

Nguồn : VOA, 17/11/2021

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Phạm Phú Khải
Read 56 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)