Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

02/06/2017

Đâu là cốt lõi quan hệ Việt-Mỹ ?

Trương Nhân Tuấn

Nội dung quan hệ Việt-Mỹ thời Trump được rõ nét sau chuyến du hành công vụ tại Mỹ của thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc.

quanhe1

Bán đảo Triều Tiên, thế cờ nào cho Việt Nam ? - Ảnh minh họa

Hai vấn đề Bắc Hàn và bất đối xứng cán cân mậu dịch là mối quan tâm chính của Trump đối với Việt Nam.

Về Bắc Hàn. Nói đến Bắc Hàn là nói đến sự can dự của Mỹ vào bán đảo Triều Tiên, qua cuộc chiến 1950-1953, đối đầu với Liên Xô và Trung hoa lục địa. Kết quả đất nước này bị phân chia thành hai miền : Nam, Bắc Hàn. Miền Bắc cộng sản, được bảo trợ của hai đại cường, cũng là hai láng giềng kế cận là Liên Xô và Trung Quốc. Miền Nam (cùng với Nhật) đứng dưới cây dù bảo trợ của Mỹ.

Hơn 6 thập niên trôi qua, chủ nghĩa cộng sản sụp đổ. Điều này đưa tới việc Liên Xô giải thể đồng thời với hệ thống các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu. Nhưng bàn cờ địa chiến lược ở khu vực này không vì vậy mà đơn giản. Ngược lại, nhiều yếu tố mới đã làm cho bàn cờ ngày càng thêm rắc rối.

Bắc Hàn, qua ba đời lãnh tụ, vẫn còn là một xứ cộng sản độc tài, nghèo đói và khép kín nhứt hành tinh. Trong khi người anh em phía nam đã trở thành một cường quốc kinh tế, đứng hàng thứ 11 trên thế giới.

Liên Xô sụp đổ nhưng sau đó Nga kế thừa đế quốc từ đống tro tàn. Nhờ tài nguyên phong phú và kho vũ khí hạt nhân còn lại (khá nguyên vẹn), Nga trỗi dậy trở thành một đại cường quân sự.

Còn Trung Quốc, nhờ sớm "mở cửa", lãnh đạo dám bỏ qua các ràng buộc ý thức hệ cứng nhắc lỗi thời, sử dụng các nguồn lực tư bản và khoa học kỹ thuật của Mỹ, Nhật (và Nam Hàn)... Nhờ đó Trung Quốc đã thành công việc canh tân đất nước. Trung Quốc trở thành đại cường thế giới, chỉ đứng sau Hoa Kỳ.

quanhe2

Đầu đạn liên lục địa Bắc Hàn - Ảnh minh họa

Vấn đề là Bắc Hàn, mặc dầu là một trong những quốc gia nghèo đói nhứt, nhưng cũng đã thành công trong việc cải cách quốc phòng, nhứt là hai lãnh vực hạt nhân và chế tạo (và phóng) hỏa tiễn. Với con số vài chục (?) đầu đạn hạt nhân cùng với khả năng phóng hỏa tiễn (ngày càng tiến bộ), Bắc Hàn đã đặt các nước, không chỉ Nam Hàn và Nhật, mà còn Trung Quốc (Bắc Kinh, Thượng Hải…), Nga (Moscou) và một phần nước Mỹ, vào tầm nhắm các phi đạn hạt nhân của mình.

Kết quả này do đâu ? Dĩ nhiên là do các đời tổng thống Mỹ Clinton, Obama… đã quá "ôn hòa" với lãnh đạo Bắc Hàn. Nhưng cũng do thế địa chiến lược, quyền lợi xung đột, khó có thể có một giải pháp ổn thỏa cho tất cả. Tức là các lãnh đạo Trung Quốc, Nga… cũng một phần có trách nhiệm.

Trung Quốc và Nga không thể để cho Hoa Kỳ đơn phương trừng phạt Bắc Hàn. Bởi vì việc này làm cho Bắc Hàn sụp đổ và Nam Hàn thống nhứt đất nước. Trung Quốc và Nga không thể chấp nhận có một quốc gia Triều Tiên thống nhứt, giàu mạnh thân Mỹ ở sát nách của mình. Ngay cả Nhật, mặc dầu là đồng minh thân cận vừa của Mỹ, vừa của Nam Hàn, cũng không thể chấp nhận một Hàn quốc thống nhứt, hùng mạnh chế ngự được vũ khí hạt nhân.

Nhưng các lãnh đạo Mỹ, Nga, Trung Quốc, Nhật... không ai cảm thấy yên tâm. Những tiến bộ của Bắc Hàn về khoa học kỹ thuật, mức độ tàn phá các đầu đạn hạt nhân của Bắc Hàn ngày càng kinh khủng hơn. Cũng như các hỏa tiễn ngày càng tinh tế, về độ chính xác mà tầm xa được mở rộng.

Giải pháp nào cho Bắc Hàn để giải tỏa các mối lo của các đại cường ? Giải pháp nào có thể cân bằng quyền lợi chiến lược cho các bên ? Các biện pháp trợ giúp kinh tế từ thời Clinton (cùng với chính sách Hướng dương của Nam Hàn), Obama… cho thấy đã thất bại.

Việt Nam vì vậy trở thành một "nhân tố quan trọng" trong ván cờ chiến lược Bắc Hàn.

Ta có thể hình dung ra nhiều "kịch bản" (mà kịch bản nào Việt Nam cũng có vai trò trung tâm).

Giải pháp ưu tiên là kinh tế. Mô hình Việt Nam là tiêu chuẩn để lãnh đạo Bắc Hàn noi theo. Kim Jong-un cam kết giải giới kho vũ khí hạt nhân (với sự chứng giám, nếu không là chủ động của Mỹ và quốc tế). Đổi lại Trung Quốc và Mỹ sẽ giúp họ Kim, một phía bảo đảm về chỗ dựa chính trị, phía kia bảo đảm về trợ giúp tư bản. Việt Nam dĩ nhiên đóng vai trò "con thoi", là "sứ giả" trong lãnh vực "đi đêm" giữa các bên.

Giải pháp thứ hai là quân sự. Trump sử dụng việc "bất đối xứng cán cân thương mãi" để ép Trung Quốc đồng thuận với mình trong vụ "trừng phạt" Bắc Hàn. Cuộc chiến sẽ "hạn chế" ở việc phá bỏ các trung tâm nguyên tử (làm giàu uranium, plutonium), các trung tâm nghiên cứu, chế tạo và lắp ráp đầu đạn hạt nhân cũng như các loại động cơ (và nhiên liệu) hỏa tiễn. Giải pháp này có nhiều nguy cơ "vượt khỏi tầm kiểm soát", chiến tranh sẽ lan rộng và bùng nổ giữa các đại cường. Việt Nam sẽ là "ngọn cờ đầu" của hoa Kỳ do vị trí trọng yếu của Cam Ranh.

Việt Nam sẽ cho Mỹ sử dụng Cam Ranh như một "hậu trạm", vừa là nơi tiếp liệu nhu yếu phẩm cho chiến trường, vừa là nơi trú ẩn của các hạm đội (và không lực) Mỹ. Nếu cuộc chiến mở rộng, vai trò của Việt Nam đối với Mỹ càng quan trọng hơn.

Một trong các "ám ảnh" của Trump, biểu lộ từ lúc còn tranh cử, là sự đe dọa của Trung Quốc chiếm vai trò hàng đầu của Mỹ. Để tự bảo vệ, chiến tranh giữa Mỹ và Trung Quốc sẽ phải diễn ra.

Về kinh tế (bất đối xứng cán cân mậu dịch), thực ra chỉ là cái "chỏm tóc" của Việt Nam để Mỹ nắm đầu. Con số vài ba chục tỉ, so với Trung Quốc, Đức… nước nào cũng vài trăm tỉ trở lên. Đối với Trung Quốc mà Mỹ còn "ngó lơ" được huống chi Việt Nam.

Mỹ sẽ giựt tóc Việt Nam (mà Việt Nam không thể chống cự), nếu Việt Nam không chấp thuận đi với Mỹ trong việc giải quyết bàn cờ Bắc Hàn. Bởi vì, thặng dư thương mãi của Việt Nam đến từ Samsung và các xí nghiệp FDI khác. Mỹ tăng mức thuế để cân bằng thì Samsung (và các xí nghiệp khác) phải rời bỏ Việt Nam để đi tìm "thiên đàng thuế và nhân công rẻ", như ở Miến Điện, Madagascar… Kinh tế Việt Nam sẽ sụp đổ. Việc này đe dọa sự tồn tại của chế độ.

Đi với Mỹ (chống Trung Quốc) Việt Nam còn được lợi là bảo vệ được Biển Đông.

Vì vậy, kịch bản nào xảy ra, vấn đề "nhân quyền" cũng đều "xếp xó".

Nhiều tháng trước tôi đã viết rằng từ nay "giới tranh đấu cho một nước Việt Nam tốt đẹp hơn" sẽ phải tranh đấu một mình. Tình hình thế giới có nhiều thay đổi. Vì vậy mọi người hãy cẩn thận. Điều tôi tiên đoán đã xảy ra đúng như vậy.

Nhưng ta không thể "bó tay". Bởi vì chúng ta không tranh đấu cho quyền lợi của cá nhân, bản thân mình. Mục tiêu vĩnh cửu của chúng ta vẫn là tranh đấu vì "một nước Việt Nam tốt đẹp hơn".

Không có gì đẹp hơn việc hy sinh vì một lý tưởng trong sáng.

Đảng cộng sản hiện nay có khoảng 4 triệu đảng viên. Nếu tính thêm gia đình, quyến thuộc, con số có lẽ lên tới 20 triệu người. Trong khi Giáo sư Carle Thayer có đưa ra con số 1/6 dân số Việt Nam là "an ninh", làm việc cho công an.

Xã hội Việt Nam bị phân cực nặng nề : một thành phần dân tộc này bóc lột, đày đọa thành phần dân tộc kia, không khác thời thực dân nô lệ.

Những người "tranh đấu cho một Việt Nam tốt đẹp hơn" mặc dầu ít ỏi, lúc ban đầu, nhưng con số này ngày càng tăng, đặc biệt ở giới trẻ. Đây là đóm lửa hy vọng cho tương lai đất nước.

Trương Nhân Tuấn

Nguồn : fb.nhantuan.truong, 02/06/2017

Quay lại trang chủ
Read 853 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)