Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

05/06/2017

Một kiểu tư duy pháp luật đáng quan ngại

Lê Anh Hùng

lun Vit Nam tun qua nóng lên trước thông tin là trong cuc tho lun v khon 3 Điu 19 B lut Hình s (quy đnh người bào cha phi chu trách nhim hình s khi không t giác thân ch phm phi các ti xâm phm an ninh quc gia, hoc các ti đc bit nghiêm trng mà người bào cha biết được khi thc hin nhim v bào cha), Ch tch Quc hi Nguyn Th Kim Ngân đã yêu cu các lut sư phi t giác thân ch.

luat1

Dư luận lo âu cho kiến thức và tâm thần của Ch tch Quc hi Nguyn Th Kim Ngân khi yêu cu các lut sư phi t giác thân ch - Ảnh minh họa

Nhiều người, đc bit là gii lut sư, đã bày t thái đ phn đi mnh m trước s vic trên. Các ý kiến phn đi ch yếu tp trung vào hai khía cnh : (i) vic lut sư biết hành vi phm ti ca thân ch mi ch mang tính cht ch quan, do thân ch t thú nhn, và điu đó có th là không đúng, trong khi tòa án mi là cơ quan có thm quyn quyết đnh người nào đó có ti bng mt bn án, trên cơ s kết lun điu tra ca cơ quan điu tra, cáo trng ca Vin kim sát và lp lun bào cha ca lut sư ; và (ii) vic t giác thân ch phm ti là trái vi đo lý nói chung và đo đc ngh nghip nói riêng, khi thân chủ đã gi gm nim tin cho lut sư đ ri nhn ly phn bi.

Thực ra, đây không đơn thun là mt hin tượng cá bit, mà nó nm trong mt xu hướng tư duy pháp lut rt đáng quan ngi ca b máy lp pháp và lp quy Vit Nam. Đó là vic các cơ quan lp pháp và lp quy xâm phm quá mc vào đa ht mà đy các quy tc đo đc truyn thng vn chi phi cách ng x ca con người trong xã hi.

Các mối quan h xã hi b chi phi, trước hết, bi các quy tc hay chun mc đo đc truyn thng. Hàng ngàn năm qua, khi những lut l do các vua chúa ban hành chưa nhiu, các mi quan h xã hi ch yếu vn chu s điu chnh ca nhng quy tc đo đc hay phong tc, tp quán ca dân tc.

Tuy nhiên, khi xã hội ngày càng phát trin, mi quan h gia các ch th trong xã hội ngày càng phc tp và đa dng, con người ngày càng có xu hướng thoát khi nhng ràng buc truyn thng, mt s quy tc truyn thng hoc là b lc hu hoc là không đ sc điu chnh các mi quan h xã hi na. Lúc đó, các lut l do nhà nước ban hành sẽ khc phc nhng bt cp và b sung nhng khiếm khuyết cho các quy tc đo đc, phong tc, tp quán truyn thng.

Sự tiến b và tương thích ca các lut l đó so vi các quy tc điu chnh hành vi truyn thng s đm bo cho s n đnh và phát trin ca xã hi. Nếu các lut l đó xung đt vi các chun mc đo đc truyn thng thì nguy cơ xã hi rơi vào tình trng bt n xut hin. Điu này là bi khác vi các quy tc đo đc truyn thng, vn vn hành da trên s tuân th t nguyn ca các thành viên trong xã hội cùng cơ chế chế tài lng lo, lut l do nhà nước ban hành thường kèm theo hình thc chế tài bt buc (nếu không mun nhng lut l đó ch tn ti trên giy). Vì thế, quyn năng điu chnh hành vi ca chúng thường cao hơn so vi các quy tc ng xử truyn thng.

Việc lut sư t cáo thân ch là trường hp c th đó lut l do nhà nước ban hành xung đt vi chun mc đo đc trong xã hi. Nó s khiến người dân không còn dám đt nim tin vào lut sư. Và điu này s kéo theo nhiu h lu khác, bởi lut sư là mt đnh chế quan trng trong xã hi hin đi, đm bo cho s vn hành n đnh ca xã hi : các chun mc đo đc b đo ln, con người ngày càng nghi k ln nhau.

Một dn chng khác v tình trng lut l do nhà nước ban hành xâm phm quá mc vào địa ht ca các quy tc đo đc truyn thng là Nghị đnh 167/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013. Mục 4 ("Vi phm hành chính v phòng, chng bo lc gia đình") của ngh đnh này gm phn ln nhng quy đnh theo kiu "Pht tin t 500.000 đng đến 1.000.000 đng đi vi hành vi lăng m, chì chiết, xúc phm danh d, nhân phm thành viên gia đình" (khon 1 Điu 51).

Chưa hết, ti phiên hp ln th nht ca Ban Son thảo Lut Hôn nhân & Gia đình ngày 26/7/2012, ông Dương Đăng Hu, V trưởng V Pháp lut Dân s - Kinh tế, B Tư pháp, cho biết là d kiến sẽ bổ sung chế tài x lý hành vi ngoại tình vào lut này. Lý do được ông đưa ra là các hành vi vi phm nghĩa v trong quan h hôn nhân và gia đình có th b x lý v hành chính hoc hình s, nhưng vic áp dng chế tài trong hôn nhân và gia đình li chưa được lut quy đnh c th. Ông Huệ nêu ví d là Lut Hôn nhân & Gia đình năm 2000 quy đnh v chng có nghĩa v chung thy, thương yêu nhau, nhưng khi mt bên v hoc chng vi phm nghĩa v này (như ngoi tình, ngược đãi, hành h…) thì li thiếu chế tài x lý.

Tương t như vy là Luật Tr em do Quốc hi ban hành ngày 5/4/2016 và bt đu có hiu lc t ngày 1/6/2017, vi nhng quy đnh như nghiêm cm hành vi công b, tiết l thông tin v đi sng riêng tư, bí mt cá nhân của tr em mà không được s đng ý ca tr em t đ 7 tui tr lên (khon 11 Điu 6).

Trước hết, cn tha nhn rng không phi s tn ti ca nhng nim tin luân lý sâu sc và ph biến trong bt kỳ vn đ nào là t nó đã bin minh cho vic áp đt chúng. đây, vic chúng ta tin tưởng sâu sc rng các thành viên gia đình phi thương yêu nhau, vợ chng phi "chung thủy, thương yêu, quý trng, chăm sóc, giúp đ nhau…" hay b m thì cn gi bí mt đi sng riêng tư, bí mt cá nhân ca con cái… không có nghĩa là xã hi cn phi có chế tài pháp lut đ ngăn nga các thành viên gia đình lăng m, chì chiết, xúc phm danh d, nhân phm ca nhau, đ các cp v chng phi "chung thủy, thương yêu, quý trng, chăm sóc, giúp đ nhau…", hay đ b m phi xin phép con cái khi, chng hn, mun đăng nh ca chúng lên Facebook.

Một mt, nhng quy đnh pháp lut như thế s xâm phm quá mc vào phm vi riêng tư ca quan h gia đình, quan h v chng hay quan h gia b m và con cái, nơi mà các quy tc đo đc truyn thng vn đ sc điu chnh. Mt khác, b máy công quyn lúc đó s tr nên quá cng knh và tn kém để thc thi pháp lut, trong khi mc đ hiu qu (bo v hnh phúc gia đình và trt t xã hi) rõ ràng là rt đáng phi đt du hi.

Tóm lại, Vit Nam đang ngày càng sinh sôi ny n nhng quy đnh pháp lut tréo ngoe, phi nhân, trong khi li thiếu vng những đo lut nn tng vn cn thiết cho s n đnh và phát trin ca mt xã hi dân ch như lut lp hi hay lut biu tình. Kết cc, như chúng ta đã thy, là mt xã hi ngày càng bt n, đo đc xã hi ngày càng suy đi.

Lê Anh Hùn

Nguồn : VOA, 03/06/2017

Quay lại trang chủ
Read 816 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)