Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

13/10/2022

Iran, cuộc cách mạng hijab

Đinh Yên Thảo

Nhng khu hiu đó đây được hô to, "K thù ngay ti nơi đây, ngay chính trên đt nước này". Nó không phi "Satan" mà nhà cm quyn ám ch hay đ li trc tiếp cho M và Do Thái.

iran1

Biu tình ti Tampa, Florida, ng h "cách mng hijab" ti Iran.

C tháng qua, nhng cuc xung đường ti Iran đã thu hút s chú ý và lên tiếng ca c thế gii. Phong trào này được xem là mt trong nhng phong trào phn kháng mnh m nht ca người dân quc gia này, hu hết t gii tr, trong hàng chc năm qua. Nhng thanh niên, sinh viên hc sinh Iran bo rng h không biu tình mà h đang tham gia vào mt cuc cách mng. Cuc cách mng gì ?

p nhng ngn la phn kháng, các phong trào xung đường ti nhiu quc gia trên thế gii thường b châm ngòi bi mt s vic nào đó. Vi Iran, đó là cái chết ca mt thiếu n 22 tui trong đn cnh sát.

Hi gia tháng Chín va qua, Mahsa Amini, mt thiếu n tr trung, xinh đp và được bn bè, người thân xem là rt hin lành, đã cùng anh trai mình lên th đô Tehran ca Iran t mt th trn nh vùng núi Kurdistan. Mahsa b nhóm cnh sát chuyên v vic giám sát cách trang phc theo lut Hồi giáo ca Iran chn li vì mang khăn choàng đu hijab sái cách.

iran2

Biu tình ng h n quyn cho Iran ti Tampa, Florida.

Nhng nhân chng k rng cô đã b nhóm cnh sát này đánh đp, đưa lên xe ch đi trong s khn cu và tuyt vng ca cô và anh trai. Và ri ba ngày sau, tin t cnh sát đưa ra là Mahsa đã b đt t vì b "nhi máu cơ tim". Mt thiếu n 22 tui, tr trung và kho mnh không th chết d dàng như vy, gia đình đòi giy xét nghim t thi và chng minh s đt t ca Mahsa nhưng nhng kết qu đưa ra không tha đáng.

Cơn phn n ca người dân Iran xy ra ch vài gi sau khi tin cô gái qua đi. Bt đu t ngay bnh vin mà cnh sát ch cô vào, đến th trn cùng các thành ph lân cn khu vc cô , ri lan đến Tehran cùng khp các thành ph khác ca Iran hin nay. "Ph n, mng sng, t do", hàng ngàn thanh niên nam n, sinh viên các đi hc bt đu xung đường phn đi chính sách và cách hành x khc nghit này.

Nhiu thiếu n đã t thái đ phn đi bng cách lt b hay đt khăn hajab, ct tóc mình trong đám đông biu tình. Phong trào ct tóc lan ra khp thế gii hin nay, có c nhng n tài t ni tiếng, nht là các n ca sĩ, tài t gc Hồi giáo đang sng ti phương Tây cũng đã cùng tham gia ct tóc mình như s ng h đến phong trào ca ph n và gii tr Iran.

Trước khi tiếp tc câu chuyn v nhng cuc xung đường ca gii tr Iran, t cũng nên nhc sơ v hijab. Hijab là gì và ti sao nó quan trng trong thế gii Hồi giáo ?

Hijab là chiếc khăn choàng đu, ph xung vai người ph n Hồi giáo, vn thường thy trong cng đng người Hồi giáo ti các quc gia phương Tây, không riêng ti quc gia ca h. Theo din gii t kinh Qur'an ca người Hồi giáo, người đo Hi cn ăn vn khiêm cung và khăn hijab mà ph n Hồi giáo choàng nhm gi s khiêm cung và kín đáo trước nhng người đàn ông xa l. Mt s quc gia Hi giáo còn nghiêm ngt hơn khi đnh nghĩa "khiêm cung và kín đáo" là áo choàng che ph toàn b cơ th, ch cha khuôn mt và đôi mt.

Các giáo sĩ Hi giáo gii thích rng, hijab nhm bo v người ph n Hi giáo trước nhng cám d nhc th ca đàn ông và ca chính h. Nó bo v nhng giá tr gia đình và giúp cho xã hi đánh giá người ph n da trên tích cách, kh năng ca h hơn là ngoi hình đ bào cha trước s ch trích và nhìn nhn ca phương Tây v hijab là mt s vi phm đến n quyn và t do cá nhân.

Nhng khác bit v tôn giáo, văn hóa và lch s là điu khó tránh khi như vy. Tuy nhiên vic đưa thành lut cưỡng bách qu là điu khó chp nhn vi gii tr trong xã hi đương thi.

nh hưởng phn nào t phương Tây và phong trào n quyn phát trin mnh m hơn ti nhiu quc gia Hồi giáo, mt s lut l Hồi giáo kht khe đã bt đu được tháo b trong nhng năm gn đây, dù các trang phc ph n vn b buc phi "đoan trang và t chnh". Tuy nhiên Iran và Afghanistan vn còn lut buc các em gái và ph n choàng khăn hijab. Và phi choàng đúng cách. Chính xác vic Mahsa b bt bi vì cô mang khăn choàng đu hijab còn l tóc ra ngoài.

Nhng người tham gia biu tình hin nay phn ln là ph n và sinh viên hc sinh ngoài tui đôi mươi. H không ch biu tình nhm phn đi cái chết vô lý ca Mahsa Amini mà còn đòi hi dp b lut buc mang hijab cưỡng bách, lên án s tàn bo ca cnh sát và chính quyn đc tài, tranh đu c cho n quyn và quyn t do ca người dân nói chung. Gii giáo chc, các giáo sư đi hc và trí thc cũng lên tiếng ng h phong trào.

Trong khi nhà cm quyn Iran khăng khăng cho rng cái chết ca Mahsa ch là "tai nn" và "đáng tiếc", h không h nhân nhượng vi người biu tình. Nhng cuc đng đ gia hai bên đã làm c trăm người chết cho đến nay, trong đó có c vài em gái v thành niên b cnh sát đánh chết, càng đ du vào người biu tình.

Internet, mng xã hi b ct. Gii ký gi chp hình, đưa tin b bt trong đêm. Hàng ngàn người khác b bt, trong đó có c nhng công dân nước ngoài đang sng ti Tehran. Gii lãnh đo Iran tuyên b cuc biu tình ca gii tr là nhng cuc "bo lon" và do Do Thái và M "git dây".

Câu chuyn đt t trong đn cnh sát dường như không xa l vi nhng th chế đc tài, còn li là phn ng ca người dân trong chế đ đó ra sao. H có đ dũng khí đ lên tiếng ? Gii tr Iran hin nay đã khác xa vi nhng cuc cách mng tng xy ra ti Iran trước đây. Nhng khu hiu đó đây được hô to, "K thù ngay ti nơi đây, ngay chính trên đt nước này". Nó không phi "Satan" mà nhà cm quyn ám ch hay đ li trc tiếp cho M và Do Thái. Mà không điu gì khác hơn, chính nhà cm quyn đã châm ngòi cho phong trào xung đường ca người dân Iran.

Cái chết ca Mahsa Amini không ch như mt mi la, mà chính s khao khát t do và nhân phm ca ph n, ca gii tr và ca người dân Iran đã là nguyên nhân chính cho cuc cách mng hin nay ti Iran.

Có th gi phong trào này là cuc cách mng hijab ca gii tr Iran. Mt khao khát ci b nhng giáo điu c h đã đè nng lên người ph n Hồi giáo t hàng ngàn năm qua.

Đinh Yên Thảo

Nguồn : VOA, 13/10/2022

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Đinh Yên Thảo
Read 83 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)