Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

13/12/2022

Việt Nam có tự do tôn giáo không ?

Phạm Trần

Ngày 2/12/2022, Hoa Kỳ đặt Việt Nam vào Danh sách "theo dõi đặc biệt" (Special Watch List) vì tiếp tục vi phạm quyền tự do tín ngưỡng và tôn giáo, nhưng Việt Nam phủ nhận và cho rằng Mỹ đã xuyên tạc tình hình để chống phá Việt Nam.

tongiao1

Vụ Tinh Thất Bồng Lai, ông Lê Tùng Vân và các bị cáo khác đã bị đưa ra xét xử hôm 30/06/2022

Báo chí của Đảng gọi tố giác của Mỹ nằm trong chiến lược gọi là "diễn biến hòa bình" và nói rẳng : "Đối với Việt Nam, những năm qua, tôn giáo là một trong những nội dung chiến lược được các thế lực thù địch, phản động triệt để lợi dụng nhằm gây mất ổn định an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội tiến tới xóa bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta".

Theo Ủy ban Tự do Tôn giáo Quốc tế Hoa Kỳ (The United States Commission on International Religious Freedom-USCIRF) thì các nước nằm trong danh sách bị "theo dõi đặc biệt" sẽ bị :

- Cấm visa nhập cảnh Mỹ đối với các quan chức chính phủ nước chịu trách nhiệm trực tiếp hoặc thực hiện các vi phạm tự do tôn giáo nghiêm trọng

- Cấm nhập cảnh hoặc sở hữu các tài sản tại Mỹ đối với những công dân nước ngoài có liên quan đến tham nhũng hoặc vi phạm nhân quyền, bao gồm vi phạm tự do tôn giáo

Bộ Ngoại giao Mỹ được yêu cầu, cứ mỗi 180 ngày, nộp cho Quốc hội Mỹ danh sách những cá nhân bị cấm visa hoặc bị trừng phạt về tài chính, hoặc các biện pháp khác vì có vi phạm nghiêm trọng về tự do tôn giáo.

Việt Nam có tự do tôn giáo không ?

Có, nhưng chỉ trên giấy.

Điều 24 Hiến pháp năm 2013 quy định :

1. Mọi người có quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, theo hoặc không theo một tôn giáo nào. Các tôn giáo bình đẳng trước pháp luật.

2. Nhà nước tôn trọng và bảo hộ quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo.

3. Không ai được xâm phạm tự do tín ngưỡng, tôn giáo hoặc lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để vi phạm pháp luật.

Vậy quyền "tự do tín ngưỡng và tôn giáo" của người dân ở Việt Nam" được hiểu như thế nào ?

Quyền này có thể được hiểu vừa "có" vừa "không" tùy theo góc độ của người nhận định, nghĩa là tùy theo sự phân biệt và đối xử của Nhà nước. "Có" là đối với những tổ chức tôn giáo có "đăng ký" với Nhà nước và đồng ý chấp hành chính sách của Đảng. "Không" là đối với những cá nhân hay tổ chức không chịu đặt dưới quyền chỉ đạo của Mặt trận Tổ quốc, một tổ chức vệ tinh của Đảng để khống chế những sinh hoạt văn hóa và nghệ thuật. Một thí dụ : Giáo hội Phật giáo Việt Nam, một tổ chức văn hóa do Đảng cộng sản dựng lên để lãnh đạo và hướng dẫn những sinh hoạt về văn hóa và tín ngưỡng của Phật tử, bù lại Giáo hội này được sự giúp đỡ và bảo vệ của Chính phủ. Trong khi Nhà nước đã đối xử bất xứng và tìm cách hủy hoại mọi sinh họat của Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất (khối Ấn Quang cũ), một tổ chức tôn giáo từ chối đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, nghĩa là không gia nhập vào Giáo hội Phật giáo Việt Nam, còn gọi là Phật giáo quốc doanh.

Tiến trình này không mới, chính quyền cộng sản Việt Nam luôn tìm cách khống chế những tổ chức tôn giáo ngoài lề, như Giáo hội Công giáo Việt Nam hay Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất vì đây là hai tổ chức tôn giáo bề thế, có chiều dày lịch sử và được cộng đồng quốc tế biết đến. ngược lại, những tổ chức tôn giáo nhỏ hơn, tự phát, thường là mục tiêu theo dõi, giám sát và đánh phá không nễ nang, như vừa mới đây vụ những cư sĩ tu tại gia ở Tinh thất Bồng lai (hay Thiền am bên bờ Vũ trụ).

Chính những vi phạm nghiệm trọng về quyền tự do tôn giáo của chính quyền cộng sản Việt Nam mà vào năm 2004 Hoa Kỳ đã liệt Việt Nam vào danh sách các nước phải "quan tâm đặc biệt" (Countries of Particular Concern - CPC), nghĩa là Việt Nam không còn được hưởng người ưu đãi về thương mại và kinh tế khi tiếp cận với thị trường Hoa Kỳ.

Hồi đó, Hoa Kỳ đưa Việt Nam vào CPC vì có "nhiều người theo đạo đã bị bỏ tù, nhiều cơ sở tôn giáo bị đóng cửa, ép buộc giáo dân cải đạo, bỏ đạo và đánh đập hay giết chết các tín đồ tôn giáo". Mỹ "cũng bày tỏ quan ngại về việc ngược đãi các dân tộc thiểu số và cộng đồng tôn giáo, kể cả các tín đồ Tin Lành và Phật Giáo", theo Ủy ban Tự do Tôn giáo Quốc tế Hoa Kỳ, USCIRF (The United States Commission on International Religious Freedom).

Nhưng hai năm sau, vào năm 2006, Việt Nam đã được rút tên khỏi danh sách CPC với đánh giá "Việt Nam không còn là một nước được xem là vi phạm nghiêm trọng tự do tôn giáo". Mỹ khi đó đã đồng ý mở lại Đối thoại Nhân quyền với Việt Nam.

Được chân lân đến đầu

Tuy nhiên quyết định rút tên Việt Nam ra khỏi danh sách CPC của chính quyền Mỹ đã không được USCIRF và các tổ chức nhân quyền khác tán thành, đối với họ Việt Nam vẫn chưa thật sự tôn trọng quyền tự do tôn giáo của người dân. Quan điểm này đã được cụ thể sau đó bằng những vụ bắt bớ, ngăn chặn những người theo đạo và phá hoại nơi thờ phượng, đặc biệt ở những vùng dân tộc thiểu số ở Lai Châu, Cao Bằng, nhất là với cộng đồng người Hmong ở miền Bắc ; hay cộng đồng người Thượng trên vùng Tây Nguyên (Ban Mê Thuột, Pleiku, Kontum, Gia Nghĩa, v.v.).

Ngoài ra, các tín hữu Tin lành, trong đó có các nhóm Ngũ tuần độc lập, các nhóm Hòa Hảo độc lập, các nhóm Cao Đài độc lập, các hội thánh tư gia của người dân tộc thiểu số, như đạo Dương Văn Mình ở vùng Tây Bắc, giáp ranh giới Lào, đã bị theo dõi, phá phách bởi chính quyền địa phương.

Bằng chứng tín đồ của ông Dương Văn Mình bị đàn áp, nếu không muốn nói là bị "cấm đạo" - được báo Công an Nhân dân số ra ngày12/07/2022 nhìn nhận - bắt đầu từ năm 2021 và dự kiến sẽ hoàn tất năm 2023. Báo này viết : "Năm 2021, Chính phủ ban hành Đề án số 78 về "Đấu tranh, ngăn chặn, tiến tới xóa bỏ tổ chức bất hợp pháp Dương Văn Mình". Bộ Công an và UBND tỉnh Bắc Kạn cũng đã ban hành kế hoạch về triển khai thực hiện Đề án số 78. Một cách cụ thể, Công an tỉnh Bắc Kạn chủ động tham mưu Tỉnh ủy Bắc Kạn ban hành chỉ thị về thực hiện cao điểm đấu tranh ngăn chặn, tiến tới xóa bỏ tổ chức bất hợp pháp Dương Văn Mình, đặt ra lộ trình đến năm 2023 phải xóa bỏ tổ chức này trên toàn tỉnh Bắc Kạn".

Tuy nhiên tín đồ của ông Dương Văn Mình vẫn không hợp tác với chính quyền, theo lời kể của báo Công an nhân dân : "Tính đến tháng 5/2022, trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn có 164 hộ, 889 người thuộc 19 thôn, tổ ; 14 xã, thị trấn ; 5 huyện (Chợ Mới, Ngân Sơn, Ba Bể, Pác Nặm, Chợ Đồn) bị ảnh hưởng của tổ chức bất hợp pháp Dương Văn Mình. Trong đó, số đối tượng cốt cán trong tổ chức luôn có thái độ bất hợp tác, không chấp hành các quy định của chính quyền địa phương, thường xuyên tụ tập họp bàn, tuyên truyền, kích động số người tin theo không chấp hành các chính sách của Đảng, Nhà nước và các quy định của địa phương, lôi kéo tham gia các hoạt động tập trung đông người gây phức tạp về an ninh trật tự".

Vì vậy, Công an tỉnh Bắc Kạn đã ép dân bỏ đạo như lời tự thú của báo Công an nhân dân : "Đặc biệt, Công an tỉnh đã thành lập 11 tổ công tác (Công an tỉnh 5 tổ, Công an các huyện có tổ chức bất hợp pháp Dương Văn Mình 6 tổ), triển khai đồng loạt xuống các địa bàn có ảnh hưởng của tổ chức bất hợp pháp Dương Văn Mình để tham mưu cấp ủy, chính quyền các cấp chỉ đạo sự vào cuộc của các ban, ngành, đoàn thể trong công tác đấu tranh, xóa bỏ tổ chức này ; vận động, thuyết phục quần chúng nhân dân yên tâm lao động sản xuất, chấp hành tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và quy định của địa phương, ký cam kết từ bỏ tổ chức bất hợp pháp Dương Văn Mình, không tham gia vào các hoạt động gây ảnh hưởng đến an ninh trật tự tại địa bàn".

Tôn giáo và Đảng

Như vậy rõ ràng Đảng cộng sản Việt Nam đã cưỡng chế dân bỏ đạo để đi theo các tổ chức tôn giáo được nhà nước bảo hộ. Những cấm đoán và can thiệp thô bạo này đã bị các nạn nhân trực tiếp và những tổ chức nhân quyền quốc tế tố cáo, nhưng phía chính quyền cộng sản Việt Nam vẫn nói ngược như thế này : "Nhiều năm qua, các thế lực thù địch không ngừng dùng những thủ đoạn lợi dụng tôn giáo với nhiều hình thức để chống phá Nhà nước, xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng. Chúng cho rằng "tôn giáo ở Việt Nam đứng ngoài chính trị, tôn giáo độc lập với chính quyền, tôn giáo có sự "tự do" tuyệt đối, tôn giáo đứng ngoài pháp luật"…

Đảng cộng sản Việt Nam còn cấm giáo dục tôn giáo hay dạy giáo lý tại các trường học, kể cả trường học của các tôn giáo. Nhà nước không cho biết lý do nhưng lại buộc các tu viện phải dạy Lịch sử đảng và Chủ nghĩa cộng sản Mác-Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh cho các tu sinh. Nhà nước cũng cấm biến tư gia làm nơi thờ phượng ở những vùng không có nơi thờ cúng khiến nhiều người không thể hành đạo.

Cũng nên biết, đảng viên cộng sản và hầu hết các viên chức trong hệ thống cầm quyền, kể cả Quốc hội và Hội đồng Nhân dân đều là những người "không tôn giáo" trong lời khai lý lịch của họ. Đây là bằng chứng của một đảng cầm quyền vô thần.

Như vậy rõ ràng các quyền tự do tôn giáo ở Việt Nam không phổ quát mà chỉ là thứ "tự do xin-cho" giữa Đảng và Nhà nước ; các tôn giáo nào chịu phục tùng và làm theo lệnh Đảng thì được hưởng quyền lợi vật chất cụ thể quyền được nhận tiền cúng đường hay quyền sở hữu bất động sản. Đối với các tôn giáo độc lập, không chấp nhận sự lãnh đạo của Đảng và nhà nước thì bị vu vạ, vu khống như : "Lợi dụng triệt để quan điểm "quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo trong khuôn khổ pháp luật" để cho rằng "tự do" tôn giáo của Việt Nam chỉ là hình thức, vu khống Việt Nam vi phạm tự do tôn giáo, cấm đoán tôn giáo, đàn áp giáo sĩ, tăng sức ép với Việt Nam qua việc quốc tế hóa các vấn đề tự do tôn giáo, tín ngưỡng"...

Chế độ cộng sản Việt Nam còn cáo buộc : "Các thế lực thù địch thường xuyên sử dụng tôn giáo hòng thực hiện các mưu đồ chính trị nhằm hoạt động chống phá Đảng, Nhà nước. Chúng lợi dụng vấn đề "dân chủ", "nhân quyền" để xuyên tạc, bóp méo cho rằng Việt Nam "đàn áp tôn giáo" ; lợi dụng các vấn đề chính trị-xã hội phức tạp trong nước để kích động ly khai, biểu tình ; lợi dụng sự thiếu hiểu biết, cả tin của một bộ phận dân chúng để thành lập các "đạo lạ", các tổ chức núp dưới danh nghĩa tôn giáo nhưng mang màu sắc chính trị, truyền đạo trái phép ; lồng ghép những tư tưởng phản động, xuyên tạc bản chất chế độ chính trị, chống đối chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước ; nhằm tạo ra mâu thuẫn giữa tôn giáo với chính quyền, gieo nên những ánh nhìn định kiến, ác cảm của đồng bào tôn giáo đối với chính quyền, kích động gây rối, làm mất ổn định chính trị-xã hội, gây mất đoàn kết lương-giáo, chia rẽ dân tộc"… (Nhân Dân online, ngày 11/10/2022).

Viết như thế là hạ thấp sự hiểu biết của người dân về tình hình trong nước. Trong thời điện tử, người dân đã tự thoát ra khỏi cạm bẫy tuyên truyền sai trái của Đảng để tìm kiếm sự thật nên không thể nói họ đã bị "các thế lực thù địch" đánh lừa về những đàn áp tôn giáo của Đảng.

Vì vậy, điều được gọi là "quản lý của Nhà nước", chẳng qua chỉ là kìm kẹp và khống chế hoạt động của các tôn giáo. Một trong những hoạt động bình thường của các tôn giáo như thành lập tổ chức, hội đoàn để sinh họat thì Nhà nước lại xuyên tạc, chụp mũ coi đó là âm mưu của "diễn biến hòa bình" để chống đảng.

Sự vu khống của Nhà nước được phản ảnh trên báo Quân đội Nhân dân : "Thực hiện chiến lược "diễn biến hòa bình" đối với Việt Nam, những năm qua, tôn giáo là một trong những nội dung chiến lược được các thế lực thù địch, phản động triệt để lợi dụng nhằm gây mất ổn định an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, tiến tới xóa bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta. Chúng coi đó là một yếu tố quan trọng để tạo sức ép từ bên ngoài, đồng thời kích động các hoạt động chống phá từ bên trong" (Quân đội nhân dân online, ngày 05/12/2022).

Tố cáo để viện cớ đàn áp là thói thường của Đảng đã bị các tôn giáo lật tẩy từ lâu, nhưng càng sai trái, Nhà nước càng bịa đặt thêm, như báo Quân đội nhân dân vu vạ : "Chúng tìm mọi cách tách tôn giáo ra khỏi sự quản lý của Nhà nước, tích cực thúc đẩy liên kết hoạt động giữa các tôn giáo hòng từng bước biến tôn giáo thành lực lượng chính trị đối trọng với Đảng và Nhà nước Việt Nam. Chúng đẩy mạnh phát triển các hội đoàn tôn giáo, khuếch trương thanh thế, kết hợp với tăng cường truyền đạo trái phép, nhất là ở các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số  ở Tây Bắc, Tây Nguyên để tập hợp quần chúng, gây áp lực với chính quyền địa phương. Chúng đã lập ra các hội, nhóm liên kết bất hợp pháp núp dưới danh nghĩa tôn giáo như "Hội đồng liên tôn Việt Nam", "Hội đồng nhân quyền Việt Nam", "Văn phòng Công lý-Hòa bình" để lôi kéo, mua chuộc quần chúng, tín đồ nhằm tập hợp lực lượng tiến hành các hoạt động phá hoại an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở một số địa phương".

Báo cáo của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ nói gì ?

Báo cáo của Bộ Ngoại giao Mỹ năm 2021, phổ biến tháng 4/2022, về tình hình Tự do Tôn giáo ở Việt Nam viết : "Hiến pháp Việt Nam quy định tất cả mọi người đều có quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo. Pháp luật quy định sự kiểm soát đáng kể của chính quyền đối với các hoạt động tôn giáo và có những quy định mập mờ cho phép hạn chế tự do tôn giáo vì lợi ích an ninh quốc gia và đoàn kết xã hội. Luật Tín ngưỡng, tôn giáo vẫn duy trì một quy trình đăng ký và công nhận các nhóm tôn giáo gồm nhiều bước. Một số chức sắc tôn giáo, đặc biệt là những người đại diện cho các nhóm chưa yêu cầu công nhận hoặc đăng ký, hoặc chưa được công nhận chính thức, hoặc chưa được cấp giấy chứng nhận đăng ký, cho biết chính quyền có nhiều hình thức sách nhiễu – bao gồm việc hành hung, bắt người, truy tố, theo dõi, từ chối hoặc không trả lời yêu cầu đăng ký và các yêu cầu xin phép khác. Một số tổ chức xã hội dân sự báo cáo có những cuộc đàn áp nghiêm trọng vào thành viên các nhóm tôn giáo chưa đăng ký, đặc biệt ở khu vực Tây Nguyên. Các nhà hoạt động về tự do tôn giáo cho biết nhà chức trách địa phương chấp thuận các hồ sơ đăng ký dựa trên lập trường chính trị của các nhóm tôn giáo hơn là dựa trên giáo lý. Trong năm qua, chính quyền không công nhận tổ chức tôn giáo mới nào"…

Báo cáo này còn cho biết thêm : "Những vấn đề lớn về quyền con người ở Việt Nam bao gồm các báo cáo đáng tin cậy về : việc tước đoạt sinh mạng trái luật hoặc tùy tiện của chính quyền ; tra tấn và đối xử hoặc trừng phạt dã man, vô nhân đạo hoặc đê hèn bởi các nhân viên chính phủ ; bắt và giam giữ người tùy tiện ; tù nhân chính trị ; các hành động trả thù vì động cơ chính trị đối với các cá nhân ở quốc gia khác ; những vấn đề nghiêm trọng về tính độc lập của tư pháp ; sự can thiệp tùy tiện hoặc trái luật vào đời sống riêng tư ; hạn chế nghiêm trọng tự do biểu đạt và tự do báo chí, bao gồm bắt và truy tố tùy tiện những người chỉ trích chính quyền, kiểm duyệt, ra các luật về hành vi phỉ báng mang tính chất hình sự ; hạn chế nghiêm trọng tự do Internet ; can thiệp đáng kể vào quyền tự do hội họp hòa bình và tự do lập hội ; hạn chế tự do đi lại, trong đó có việc cấm xuất cảnh đối với các nhà hoạt động ; công dân không có khả năng thay đổi chính quyền một cách hòa bình thông qua các cuộc bầu cử tự do và công bằng ; hạn chế nghiêm trọng sự tham gia chính trị ; các hành vi tham nhũng lớn ; buôn bán người ; hạn chế đáng kể quyền tự do lập hội của công nhân ; sử dụng lao động trẻ em cưỡng bức".

Cướp đất

Đối với tài sản của các tôn giáo làm chủ từ lâu, Đảng đã tìm mọi cách để cưỡng chế bằng các thủ đoạn gọi là "để phục vụ công ích" như xây công viên, trụ sở, trường học.

Báo Quân đội nhân dân đã "đặt điều" vu oan giá họa để hợp thức hóa hành động cướp đất trái luật của Nhà nước như sau : "Đáng chú ý, kẻ địch triệt để đẩy mạnh hoạt động lấn chiếm, chuyển nhượng đất đai trái pháp luật của các cá nhân, tổ chức tôn giáo, như : vụ lấn chiếm đất đai trái pháp luật tại Giáo xứ Sở Kiện (Hà Nam) ; vụ lấn chiếm, chuyển nhượng đất đai trái phép tại Giáo xứ Xuân Hòa (Bắc Ninh) ; vụ dòng Thiên An lấn chiếm đất rừng ở Hương Thủy (Thừa Thiên Huế) Thông qua đó, đòi tư hữu hóa đất đai, gây mâu thuẫn giữa các chức sắc, tín đồ với chính quyền, kích động chức sắc, tín đồ tôn giáo cản trở việc thực hiện chính sách, pháp luật, chống người thi hành công vụ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội tại địa phương" (Quân đội nhân dân, ngày 05/12/2022).

Như vậy, rõ ràng không hoàn toàn có tự do tôn giáo ở Việt Nam như đã quy định trong Hiến pháp. Nhà nước đã sử dụng Luật pháp của chế độ như một đặc quyền để vô hiệu hóa bản Hiến pháp đang hiện hành và khống chế hoạt động của các tu sĩ và tôn giáo. Ban Tuyên giáo đảng cũng đã sử dụng báo chí và truyền thông để tuyên truyền, xuyên tạc chống các tôn giáo theo lệnh Đảng.

Phạm Trần

(12/12/2022)

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Phạm Trần
Read 298 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)