Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

17/05/2023

Vụ Đường Văn Thái và những hệ lụy

Lê Quốc Quân

Vic bt cóc người trong lãnh th quc gia khác đã xy ra t lâu, không hiếm, đc bit là nhng quc gia "Chí Phèo" như Triu Tiên (*) nhưng chưa bao gi n r như giai đon t 2010 cho đến hin nay.

duongvanthai1

Ông Đường Văn Thái trong mt tm hình không rõ ngày tháng, do mt người bn chp và chia s.

Ngày 13/4/2023, Đường Văn Thái b bt cóc và tng lên mt chiếc xe bán ti hiu Mitsubishi màu trng ti Thái Lan, sau đó mt ngày truyn thông Vit Nam đưa tin đã bt được ông "xâm nhp biên gii trái phép qua đường mòn li m" huyn Hương Sơn, Hà Tĩnh.

Cách nay bn năm, ngày 26/1/2019 Nhà báo Trương Duy Nht b mt tích ti Trung tâm thương mi Future Park, Bangkok, Thái Lan. Ngày 28/1/2019 công an Hà Ni đt ngt thông báo đã bt được ông Nht ti Đn công an Phường Dch Vng, Hà Ni.

Và 23/7/2017 Trnh Xuân Thanh bt ng b n vào mt chiếc xe trên mt đi l th đô Berlin, cách không xa Ph Th tướng Đc Quc. Ngày 31/7/2017, B Công An Vit Nam cho biết nghi can Trnh Xuân Thanh đã rađu thú ti trc ban hình s ca cơ quan an ninh ti Hà Ni.

Có th cho rng tt c nhng nhân vt trên đu là nn nhân nhng v bt cóc ca công an Vit Nam và đó ch là nhng v vic tiêu biu đã được nhn din t thông tin trên truyn thông Vit Nam, còn hàng lot v bt cóc đã được công chúng đ cp nhưng không được loan báo chính thc khác.

Vy ngun gc và căn c pháp lý đây là gì và Công pháp Quc tế đ cp đến vn đ này ra sao ?

Ngun gc và căn c ca s bt cóc

Vic bt cóc người trong lãnh th quc gia khác đã xy ra t lâu, không hiếm, đc bit là nhng quc gia "Chí Phèo" như Triu Tiên nhưng chưa bao gi n r như giai đon t 2010 cho đến hin nay.

Sau đi hi 18 ca Đảng cộng sản Trung Quc vào năm 2012, Tp Cn Bình đy mnh chiến dch chng tham nhũng ln nht trong lch s vi tên gi h, dit rui", trong đó có phi hp vi các quc gia trên thế gii đ truy lùng ti phm tham nhũng thông qua chiến dch "lưới tri" và "săn cáo".

Tham kho Tân Hoa Xã, Reuters thng kê, t 2012 cho đến 2018, Trung Quc đã bt gi 4,141 ti phm kinh tết 90 nước trên khp hành tinh. Cũng Tân Hoa Xã khoe Trung Quc đã ưa được" khong 10.000 k đào tu v nước.

Ngoài chuyn bt cóc các ti phm kinh tế, tham nhũng, Trung Quc còn "săn" nhng cá nhân bt đng chính kiến hoc vn đng cho t do, dân ch Trung Quc như v bt cóc Michel Gui ti Thái Lan, hoc Howard Lam Hông Kông.

Ging như "người anh phương Bc", Tổng bí thư Nguyn Phú Trng cũng đy mnh chiến dch chng tham nhũng mà người Vit thường ví von là t lò", trong đó cũng có "săn cáo" mt s nơi.

Tuy nhiên khác vi Trung Quc, tt c các v bt cóc mà công an Vit Nam thc hin bên ngoài lãnh th đu không phi là truy tìm - cưỡng bc nhng cá nhân tham nhũng, ti phm kinh tế v quy án, nn nhân các v bt cóc, k c Trnh Xuân Thanh (đã b pht do tham nhũng) đu nhm cng c quyn lc chính tr nên đã gây h lụy rt xu trong quan h quc tế, k c v bt cóc Trnh Xuân Thanh, Trương Duy Nht và mi đây là Đường Văn Thái.

Phi nói thng rng vic cưỡng bc ai đó, đưa h t bên ngoài vào bên trong lãnh th đ xét x là vi phm lut pháp quc tế .

Ngày 23/10/2010, Đi hi đng Liên Hiệp Quốc đã thông qua mt công ước quc tế v Bo v mi người không b mt tích do cưỡng bc" (International Convention for the Protection of All Persons from Enforced Disappearance). Điu 1, khon 2 ca công ước này minh đnh, không th vin dn bt c lý do nào đ bin minh cho vic bt cóc hoc th tiêu. Điu 3 ca công ước này còn yêu cu các quc gia điu tra và đưa nhng người, nhng nhóm đã tiến hành bt cóc ra trước công lý.

Tuy không tha nhn đã bt cóc nhưng do tin điu đã làm là… chính đáng, nên mt s cá nhân có liên quan đến hot đng bt cóc do chính quyn Vit Nam thc hin đã khoe chuyn được Nhà nước vinh danh bi đưa Trnh Xuân Thanh v nước - ít nht đã có 12 chiến s được tng huân chương chiến công nht, nhì và ba vì "có thành tích xut sc tham gia kế hoch VT17".

Vy chng l c ti phm trn ra nước ngoài thì không th đưa v được hay sao ?

Dn đ và h tr tư pháp quc tế

Trong quan h quc tế, các quc gia có th thiết lp Hip đnh tương tr tư pháp (Mutual Legal Assisstance Treaty – MLAT). Đa s MLAT là song phương nhm h tr nhau gii quyết các vn đ v tư pháp c trong lĩnh vc dân s ln hình s.

Ni dung chính ca các h ip đnh tương tr tư pháp thường xác lp cách thc tr giúp ln nhau trong vic tng đt giy t đến các đương s, y thác điu tra, thu thp thông tin, chng c, chuyn giao đ vt, tài sn, dn đ công dân, công nhn và thi hành các bn án ca nhau.

Cho đến cui năm 2022, Vit Nam đã ký kết hơn 60 điu ước quc tế và 25 hip đnh tương tr tư pháp hình s đang có hiu lc thi hành trong khi Mcó 19 hip đnh tương tr tư pháp đang có hiu lc. Vit Nam chưa ký hip đnh tương tr tư pháp nào vi Thái Lan nhưng các quc gia trong ASEAN có mt điu ước v tương tr tư pháp hình s.

Theo Lut tương tr tư pháp ca Vit Nam (s 08/2007/QH12) thì nguyên tc tương tr tư pháp phi ược thc hin trên nguyên tc tôn trng đc lp, ch quyn, toàn vn lãnh th, không can thip vào công vic ni b ca nhau, bình đng và các bên cùng có li".

Trong trường hp chưa có điu ước quc tế v tương tr tư pháp thì phi hot đng trên nguyên tc "có đi có li", phù hp vi lut pháp và tp quán quc tế.

Xét trên b ni và căn c vào công pháp quc tế thì rõ ràng v bt cóc Trương Duy Nht và Đường Văn Thái ti Thái Lan là vi phm ch quyn, quyn toàn vn lãnh th ca Thái Lan. S vic tương t cũng đã xy ra vi Trnh Xuân Thanh ti Đc và đó là lý do Toà án Đc đã bt các nghi phm đem ra xét x. Đã sáu năm nhưng chính ph Đc và mt s quc gia Châu Âu như Slovakia vn đang tiếp tc điu tra và truy nã nhng ti phm bt cóc Trnh Xuân Thanh, xâm hi ch quyn ca h.

Bi vy, không th loi tr kh năng Thái Lan cũng điu tra và đem nhng k bt cóc Đường Văn Thái ra xét x như v Trnh Xuân Thanh. Da trên nhng gì đã biết, có hai tình hung có th xy ra t phía Thái Lan :

Th nht : Nếu Vit Nam đã thông báo và Thái Lan xem Đường Văn Thái ch là mt ti phm hình s, h có th bt gi và trao cho phía Vit Nam. Điu đó có th giúp Thái Lan nhn li nhng công dân Thái đang n náu ti Vit Nam vì chng chính quyn Thái hin ti theo phương thc "có qua có li".

Th hai là phía Vit Nam ch đng bt cóc, thc hin mt chuyên án ging như "Kế hoch VT17" vi Trnh Xuân Thanh vào năm 2017. Mt v ca Vit Nam "bí mt" theo dõi và thc thi hot đng ti phm ngay trên lãnh th Thái Lan, cưỡng bc Đường Văn Thái v Vit Nam, ri lu loa v vic Thái "xâm nhp trái phép". Ông s ch b pht hành chính v hành vi này nhưng sau đó s b khi t, truy t và xét x bi mt điu khon khác trong chương các ti phm v an ninh quc gia ca B Lut hình s.

Tình hung này sát din biến thc tế vì cnh sát Thái Lan tng bo vi báo chí Thái Lan rng h đã liên lc vi Vit Nam đ yêu cu cung cp thông tin nhưng Vit Nam "chưa tr li" và sau khi loan báo Đường Văn Thái b bt vì "xâm nhp trái phép", cnh sát Thái Lan thc mc Vit Nam không nói gì thêm v Đường Văn Thái, k c công b quyết đnh đnh khi t.

H lụy ca vic bt cóc và can thip ni b

Vic Trương Duy Nht và nay là Đường Văn Thái b bt cóc đã to nên tin l nguy him.

Hin nay đang có rt nhiu người vn đng cho t do, dân ch ti Vit Nam b truy bc đến mc phi đào thoát sang Thái và tm cư ti đó đ ch được cu xét t nn nước th ba. H có nguy cơ đt nhiên "mt tích" ri xut hin trong mt nhà tù Vit Nam và không th biết h là nn nhân ca mt v "bt cóc " hay là kết qu t, rt có th, s "tương tr ngm" theo kiu "có đi có li" gia hai chính quyn Vit Thái ?

Vn đ bây gi là các t chc nhân quyn và các cá nhân đang tm cư ch t nn ti Thái Lan phn đi mnh m đến mc nào, có theo sát - thúc đy li ha s điu tra ca cnh sát Thái Lan v nhng trường hp như tng xy ra đi vi Trương Duy Nht và Đường Văn Thái đng thi yêu cu công khai kết qu điu tra đ xác đnh s thc thế nào ?

Ch khi hai s kin này được bch hóa và công chúng được biết chính xác, nhng người đã "mt tích" là nn nhân ca riêng chính quyn Vit Nam hay là nn nhân ca s hp tác ngm ngm trái vi lut pháp quc tế gia Vit Nam hay Thái Lan đ trit h các tiếng nói t nước này "chng li" nước kia như đã khng đnhtrong tuyên b chung Vit-Thái thì mi có các hành đng tiếp theo.

Như chúng ta cũng đã biết, gn đây đài VOA đã phát đi mt phóng s đăc bit v vic chính quyn Nga mượn tay Vit Namđàn áp kiu dân phn đi chiến tranh ti Ukraine. Mc dù Vit Nam đã bác b nhn đnh đó nhưng các nhân chng trưc tiếp vn đang hin din và nhng nghi vn vn tiếp tc được cng c. Trong quá trình trao đi thì đi din phía Viêt Nam đu khng đnh s không cho bt c cá nhân nào "s dng Vit Nam" đ chng li nước khác (chng li Nga).

Cùng vi vic khi Australia phát hành đng tin xu có hình quc k Vit Nam Cng Hoà, Vit Nam lên tiếng phn đi,đng thi yêu cu "dng lưu hành". Đây có l là bước leo thang mi v vic các quc gia can thip vào ni b ca nhau và không loi tr s có nhng nn nhân mi nếu chúng ta không lên tiếng mnh m đòi bch hoá.

Lê Quốc Quân

Nguồn : VOA, 17/05/2023

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Lê Quốc Quân
Read 206 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)