Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

18/09/2023

Quan hệ Việt - Mỹ nâng cấp : Không bạn-thù, mà ‘đa ái’

Andrew Wells-Dang

Vic hai nước cu thù chiến tranh Hoa K - Vit Nam tiến ti nâng cp quan h lên mc Đi tác chiến lược toàn din vào đu tun này cho thy s tn ti và tim năng ca hình thái ngoi giao a ái", tương phn vi cách tiếp cn truyn thng theo kiu "mt mt mt còn" hay phương thc "bn-thù", theo nhn đnh ca mt chuyên gia cp cao nghiên cu v Vit Nam ti M.

vietmy

Tng thng M Joe Biden trong cuc hp vi Tng bí thư Đng Cng sn Vit Nam Nguyn Phú Trng ti Hà Ni vào ngày 10/9/2023.

Vit Nams xa Trung khi gn M: Chưa đúng và chưa đ!

K c trước và sau khi Vit Nam và M nâng cp mi quan h lên mc cao nht, mt lung quan đim ni lên rt rõ xoay quanh s kin này là M đang bt tay vi Vit Nam đ "chng Trung Quc" và Hà Ni đang tìm cách "thoát Trung" khi tiến gn hơn vi M.

Tiến sĩ Andrew Wells-Dang, chuyên gia cp cao ti Trung tâm Đông Nam Á thuc Vin Hòa bình M (USIP), cho rng nhn đnh này không hoàn toàn chính xác, hay nói đúng hơn là chưa đ, bi mi quan h Vit M có rt nhiu ni dung đc bit và quan trng khác ngoài vn đ an ninh quc phòng.

"Mt là đi tác chiến lược v an ninh trong khu vc Đông Nam Á. Hai là hp tác kinh tế gia Vit Nam và Hoa K đã tăng cường rt mnh sau khi bình thường hóa quan h và ký tha thun v thương mi Vit M năm 2001. Bây gi thì M là đi tác kinh tế th hai ca Vit Nam. Và rõ ràng bây gi Vit Nam có mt chiến lược phát trin kinh tế liên quan đến công ngh cao. Chính cái này là Vit Nam mun tăng cường cng tác vi M. Có người nói, đ Vit Nam tránh cái by thu nhp trung bình, thì Vit Nam phi hp tác vi M và các nước giàu hơn. Nếu cng tác vi Trung Quc và các nước xung quanh Châu Á thì rt khó phát trin tiếp", Tiến sĩ Wells-Dang phân tích.

Ngoài ra, Vit Nam và M cũng có nhng quan h đc bit khác như hàng triu người Vit đã sang M t nn sau chiến tranh và tr thành công dân M, các chương trình hp tác gii quyết hu qu chiến tranh, bên cnh nhng chương trình hp tác v giáo dc-đào to...

Vì vy, theo ông, nếu xét v khía cnh an ninh khu vc thì vic nâng cp quan h có liên quan đến Trung Quc là "đúng nhưng chưa đ", và điu này đã được th hin trong li khng đnh ca Tng thng Biden khi ông Hà Ni vào đu tun này.

"Chính Tng thng Biden nói rt rõ rng vic tăng cường quan h đi tác vi Vit Nam không phi là vì Trung Quc hay Chiến tranh lnh mi, mà là mt cách đ tiếp tc ng h s phát trin và thnh vượng ca Vit Nam và Đông Nam Á", Tiến sĩ Wells-Dang nói vi VOA.

Vit Nam "thc dng", M "uyn chuyn"

Theo nhn đnh ca Tiến sĩ Andrew Wells-Dang, vic Hoa K - Vit Nam nâng cp quan h lên mc đi tác chiến lược toàn din là kết qu ca mt quá trình dài nhiu thp niên n lc ca c hai phía, mà trong đó có s linh hot đáng k ca các thế h lãnh đo trong vic đáp ng yêu cu ca "phía bên kia" và mang li li ích cho c hai nước.

Ông cho rng sau nhng tri nghim chiến tranh thương đau trong sut chiu dài lch s, Vit Nam đã có nhng tính toán "thc dng".

"H biết rng các cường quc có li ích xung đt nhau. Thay vì liên minh vi mt cường quc này đ chng li mt cường quc khác, vn đã gây ra nhng hu qu tai hi như vy mt nước Vit Nam b chia ct (trong chiến tranh), h s tìm cách hp tác vi tt c mi người", Tiến sĩ Wells-Dang nhn đnh.

Mc tiêu này được xác đnh ti Đi hi Đng Cng sn ln th VII vào năm 1991 khi Hà Ni tuyên b "tr thành bn ca tt c các nước trong cng đng thế gii phn đu vì hoà bình, đc lp và phát trin".

Bước chuyến biến v chính sách này đã m đường cho nhng bước tiến mnh m sau đó trong mi quan h gia Vit Nam vi cu thù Hoa K.

Còn xét v phía M, Tiến sĩ Wells-Dang cho rng chuyến thăm ca Tng bí thư Nguyn Phú Trng đến M vào năm 2015 dưới thi Tng thng Obama là mt thi đim rt quan trng.

"Vì đây là ln đu tiên M tôn trng đng cng sn Vit Nam (trong tư cách) là lãnh đo", chuyên gia ca USIP nói.

Trước đó, theo li Tiến sĩ Wells-Dang, nhng chuyến thăm gp được thc hin ch là vì lý do "phi hp tác vi Vit Nam mà thôi" và thường là vi người đng đu nhà nước, ch không phi vi mt lãnh đo đng cng sn.

"Sau đó thì tt c các tng thng M đu nói là M tôn trng h thng chính tr ca Vit Nam, và lãnh đo Vit Nam cũng luôn luôn nhc li vic đó. Nhưng đây cũng là mt nguyên tc cơ bn trong quan h quc tế thôi, nước nào cũng vy. [Điu này] không có ý là M phi đng ý vi h thng chính tr hay là các quyết đnh ca Vit Nam, và Vit Nam cũng không cn thiết phi đng ý vi nhng cái M đang làm hay h thng dân ch M, nhưng hai bên vn s hp tác vi nhau".

Tiến sĩ Wells-Dang tin rng mt khi mi quan h gia hai bên cht ch hơn, hai phía s có nhiu cơ hi "trao đi" vi nhau hơn đ gii quyết nhng khúc mc và khác bit, chng hn như vn đ nhân quyn.

Chuyến đi "quan trng" và "cn thiết" đến Bc Kinh ca Nguyn Phú Trng

Mc dù vic nâng cp quan h gia M và Vit Nam đã được lên kế hoch và được mt s ngun tin tiết l t cui năm ngoái, nhưng nhng chuyn biến bt ng v chính tr ti Vit Nam trong thi gian qua đã dn đến nhiu lo ngi v kh năng kế hoch không thành s.

Hi đu năm nay, vn được xem là năm p" và "thích hp" đ hai bên t chc s kin quan trng này sau 10 năm thiết lp quan h đi tác toàn din, Hà Ni bt ng "thay tướng" gia đường. Nhng người được xem là "hiu biết" hay thiên v M như Th tướng Nguyn Xuân Phúc và B trưởng Ngoi giao Phm Bình Minh bt ng b bãi chc, khiến không ít người lo ngi v kh năng bt thành ca vic nâng cp quan h trong năm nay và thm chí c s can thip ca Trung Quc.

Tuy nhiên, Tiến sĩ Wells-Dang nói có 2 điu có th quan sát thy và ngm hiu trong nhng din biến chính tr ti Vit Nam thi gian qua.

"Mt là, vic Nguyn Phú Trng đi Bc Kinh là rt quan trng và phi làm thế. Nếu không, Trung Quc li không đng ý và không hiu ti sao Vit Nam li nâng cp vi M. Tôi không biết hai lãnh đo Vit Nam, Trung Quc đã nói gì, nhưng chc chn là phía Vit Nam đã nói gì đy gii thích vi Trung Quc v chính sách đi ngoi đc lp ca h".

"Th hai, đúng là trong năm nay có mt s lãnh đo mi thay các ông phi t chc, nên nhng người mi chưa có nhiu kinh nghim v M và phương Tây bng các lãnh đo trước. Nhưng chính vì thế, có th h mun tham gia và mun cho thy là bây gi dù ai lãnh đo thì cũng s tiếp tc chính sách đi ngoi ca Vit Nam t trước".

Hình thái "đa ái" trong ngoi giao

Theo Tiến sĩ Wells-Dang, h thng chính tr toàn cu sau thế chiến th hai ri đến Chiến tranh lnh đã phân cc thế gii thành hai phe, mt bên là các nước ch nghĩa xã hi và bên kia là các nước tư bn. Ông nói, t góc nhìn ca M, thì ch có hai la chn : hoc "bn đi cùng chúng tôi" (là "bn"), hai là bên phía kia (là "thù").

Chuyên gia ca USIP nói mi quan h M - Vit hin ti cho thy các mi quan h chính tr trong thế gii hôm nay không đơn thun ch là "bn thù" na, mà ni lên hình thái a ái trong ngoi giao" (diplomatic polyamory) làm bn vi tt c.

"Chính sách đi ngoi ca Vit Nam là mt cách đ th xem có mt cách nào mà không cn phi bên này hay bên kia nhưng hp tác vi tt c. Thành công đến mc nào thì chúng ta phi tiếp tc đ ý, nhưng đến gi thì Vit Nam có mt s thành tu ln t chính sách đó", Tiến sĩ Wells-Dang nói thêm.

Do đó, nếu xét trong khía cnh này, sau khi nâng cp quan h vi M, nếu Vit Nam tiếp tc đy mnh hp tác vi Trung Quc, Nga và các nước khác thì điu này, theo ông, cũng là bình thường.

Khi được hi liu sau ct mc quan trng va qua, Hà Ni và Washington đã vượt qua nhng "ln cn" v lòng tin gia hai bên hay chưa, vì đây là mt thc tế mà mt s chuyên gia vn đ cp đến bt chp nhng li tán dương ca c hai phía lãnh đo v nhng thành qu ca vic "xây dng lòng tin", Tiến sĩ Wells-Dang nói :

"Chưa nói được là lãnh đo hai nước nghĩ gì. Mình ch biết là h nói gì và làm gì. Nhưng suy nghĩ thì có th vn có mt s lo ngi trong đu. Th hai, c M và Vit Nam không phi hoàn toàn ging nhau và c gia nhng b ngành khác nhau Vit Nam thì có nhng quan đim khác nhau...".

Nguồn : VOA, 16/09/2023

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Andrew Wells-Dang
Read 14334 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)