Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

20/11/2017

Nợ ? Không lo ! Đã có dân trả

Trân Văn

11 bộ (Kế hoch và  đu tư, Tài nguyên và môi trường, Khoa hc và công ngh, Giao thông và vn ti, Nông nghip và phát trin nông thôn, Thông tin và truyn thông, Công thương, Tài chính, Quc phòng, Công an, Xây dng), chính quyn hai tnh Lâm Đng, Đk Nông và hai tập đoàn nhà nước là Than và khoáng sn (TKV), Đin lc (EVN), vn chưa kho sát xong và chưa có báo cáo cui cùng v d án khai thác bauxite Tây Nguyên.

no1

Đồng h n công ca tp chí The Economist nêu con s n công ca Vit Nam vào ngày 16/7/2017 là hơn $94 t. (Hình : Trích t website ca The Economist)

Theo chỉ đo ca Th tướng Vit Nam thì 11 b, chính quyn hai tnh Lâm Đng, Đk Nông và TVN, EVN sẽ phi kháo sát, báo cáo v năm khía cnh có liên quan ti d án này : Ch trương, hiu qu s dng vn, công ngh, th trường, sn phm.

Bởi Th tướng Vit Nam không n đnh thi gian nên chưa rõ bao gi s có báo cáo chính thc (?), sau đó báo cáo có được công b rng rãi hay không (?) và quan trng nht là có tha nhn sai lm, đng thi có truy cu trách nhim nhng cá nhân ch trương và thúc đy vic khai thác bauxite Tây Nguyên hay không ?

***

Dựa trên kết qu kho sát ca gii đa cht Liên Xô - xác định tr lượng bauxite khu vc Tây Nguyên khong tám t tn, năm 2001, Ban Chp hành trung ương ca Đng cộng sản Việt Nam khóa 9, xác đnh phi khai thác bauxite Tây Nguyên và nhn mnh đó là "ch trương ln" ca đng này. Sau đó, Ban Chp hành Trung ương ca Đng cộng sản Việt Nam khóa 10 tái tuyên b, khai thác bauxite Tây Nguyên là "ch trương nht quán" ca gii lãnh đo Đng cộng sản Việt Nam.

Không chỉ các chuyên gia, trí thc, báo gii, mt s tôn giáo, dân chúng mà nhiu cu viên chc cao cp ca chính quyn cộng sản Việt Nam đã cùng lên tiếng ngăn cn vic thc hin kế hoch khai thác bauxite Tây Nguyên. Đã có rt nhiu phân tích cn k cho thy, nếu thc hin d án khai thác bauxite Tây Nguyên, Vit Nam s chìm trong n, môi trường – h sinh thái khu vc Tây Nguyên s b hy dit, Tây Nguyên s thiếu c nước ln đin, hàng t tn bùn đ do khai thác bauxite thi ra s là mt qu bom bùn lơ lng trên đu min Nam, chưa k nó còn m toang ca cho công nhân Trung Quc tràn vào, cư trú ti mt trong nhng khu vc trng yếu v an ninh, quốc phòng,…

Bất chp các khuyến cáo và phân tích thit hơn, cui năm 2007, ông Nguyn Tn Dũng, lúc đó là Th tướng Vit Nam vn phê duyt kế hoch khai thác bauxite ti Tây Nguyên. Tng vn đu tư trong hai năm t 2007 đến 2029 là 3,1 t M kim.

***

Sau khi ngốn hết 15.415 t đng, Nhà máy Alumin Tân Rai Lâm Đng bt đu được vn hành vào tháng 3 năm 2013 và ch tính đến tháng 9 năm ngoái, nhà máy này đã l khong 3.700 t đng. Tương t, sau khi ngn hết 16.821 t đng, Nhà máy Alumin Nhân Cơ ở Đk Nông bt đu vn hành vào tháng 11 năm ngoái. Đến tháng 8 va qua, chính quyn tnh Đk Nông cho biết, h hết sc tht vng khi năm nay, Nhà máy Alumin Nhân Cơ ch có th đóng góp cho ngân sách ca c trung ương ln đa phương (thuế) chng 150 t đồng, bằng ¼ so vi d trù (437 t đng), thành ra chính quyn tnh Đk Nông đ ngh chính ph cho h hưởng luôn khon 78 t đng - tương đương 52% - mà l ra phi chuyn cho ngân kh quc gia.

Đến gi đã có khá nhiu du hiu cho thy, d án khai thác bauxite ở Tây Nguyên tr thành "ch trương ln ca Đng cộng sản Việt Nam", gây ra đ loi thit hi nghiêm trng cho kinh tế - xã hi – môi trường, không đơn thun là vì ngu dt.

Tháng 3 năm nay, Thanh tra của B Tài chính kết lun : Năm 2006, lúc vn đng cho d án khai thác bauxite ở Tây Nguyên, TKV ch có ý đnh đu tư 7.787 t đng vào Nhà máy Alumin Tân Rai Lâm Đng. Sau khi gii lãnh đo Đng cộng sản Việt Nam xác đnh, khai thác bauxite Tây Nguyên là "ch trương ln, nht quán", TKV đã nâng vn đu tư vào Nhà máy Alumin Tân Rai ở Lâm Đng (15.500 t đng). Dù vn đu tư tăng gp đôi nhưng công sut ca Nhà máy Alumin Tân Rai ch tăng chưa ti 1/10.

Nhà máy Alumin Nhân Cơ cũng vy. Lúc đu, TKV ch có ý đnh đu tư 3.285 t đng vào nhà máy này nhưng sau khi khai thác bauxite Tây Nguyên trở thành "ch trương ln, nht quán", TKV đã nâng vn đu tư vào Nhà máy Alumin Nhân Cơ lên năm ln (16.821 t đng). Dù vn đu tư tăng gp năm ln, công sut ca Nhà máy Alumin Nhân Cơ ch tăng hơn gp đôi.

Dẫu Nhà máy Alumin Tân Rai Lâm Đồng thua lỗ trm trng vì giá qung trên th trường thế gii liên tc st gim, mc tiêu hao năng lượng, nguyên vt liu, hóa cht và nước cao hơn mc trung bình ca thế gii nên giá thành rt cao, không th cnh tranh, du tháng 8 năm 2014, TKV công khai thú nhận, c Nhà máy Alumin Tân Rai và trong tương lai, Nhà máy Alumin Nhân Cơ s tiếp tc l, ít nht là hơn mt thp niên na mi có th thu hi vn nhưng tháng 3 năm 2016, da vào yếu t khai thác bauxite Tây Nguyên là "ch trương ln, nht quán" ca Đng cộng sản Việt Nam, B Công Thương Vit Nam đã đ ngh và chính ph Vit Nam đã chun y, "h tr" thêm cho kế hoch khai thác bauxite ti Tây Nguyên khong 5.000 t trong 10 năm t 2016 đến 2025. Theo mt s chuyên gia, nếu tính c h tr v giá đin thì khon "h trợ" phi ti 1,2 t M kim !

Bởi thiếu thông tin nên người ta không biết các khon "h tr" có bao gm chi phí khc phc hu qu nhng v bùn đ tràn ra bên ngoài khuôn viên các nhà máy alumin Tân Rai và Nhân Cơ hay chưa ? T tháng 10 năm 2014 đến nay, thnh thoảng, bùn đ t hai nhà máy alumin ti Tân Rai và Nhân Cơ li tràn ra ngoài. Ông Nguyn Văn Ban, cu Trưởng ban Nhôm – Titan ca TKV, tng nhn đnh đó là h qu tt nhiên ca… "công ngh Trung Quc".

***

Khoan kể ti 32.000 t đng đã đu tư cho kế hoạch khai thác bauxite ở Tây Nguyên không nhng không h sinh li mà còn to thêm n nn do phi tr lãi và bù đp các khon thua l, ch trương khai thác bauxite Tây Nguyên đã hy dit tương lai ca nhiu cá nhân, gia đình. Chng hn trường hp ông Đinh Đăng Định.

Ông Định, 51 tui, tng là mt sĩ quan ca quân đi cộng sản Việt Nam. Sau khi gii ngũ, làm vic cho nhiu công ty khác nhau, ông tr thành giáo viên dy Hóa ca trường trung hc Lê Qúy Đôn huyn Tuy Đc, tnh Đk Nông. Ông Đnh là mt trong nhng người tích cực vn đng dân chúng Đk Nông ký tên vào kiến ngh yêu cu không khai thác bauxite ti Tây Nguyên, va đ bo v môi trường ca Tây Nguyên và vùng Đông Nam b, va nhm ngăn chn Trung Quc đt chân vào khu vc này.

Ông Định b bt năm 2011. Năm 2012 b h thng tư pháp Vit Nam kết án sáu năm tù vì "tuyên truyn chng nhà nước". Nhiu ln ông Đnh được khuyến d nhn ti đ hưởng "chính sách khoan hng, nhân đo ca Đng và nhà nước" song ông cương quyết t chi. Trong tù, sức khe ca ông suy kit trm trng và gi chót mi được thăm khám, kết lun là ung thư bao t.

Đại din nhiu chính ph, nhiu t chc quc tế đã liên tc kêu gi chính quyn Vit Nam phóng thích ông Đnh đ ông nhm mt bên cnh nhng người thân. Tháng 2 năm 2014, chính quyền Vit Nam loan báo đã cho ông Đnh tm hoãn thi hành án trong 12 tháng. Tháng 3 năm 2014, Tòa án tnh Đk Nông đến tư gia trao cho ông "Quyết đnh đc xá". Đu tháng 4 năm 2014, ông Đnh qua đi đ li ba đa con di…

Chủ trương khai thác bauxite ở Tây Nguyên cũng là nguyên nhân hy dit nhiu khu vc, nhiu doanh nghip.

Song song với kế hoch khai thác bauxite Tây Nguyên, TKV đ ngh xây dng mt hi cng ti khu vc Kê Gà thuc xã Tân Thành, huyn Hàm Thun Nam, tnh Bình Thuận đ tiếp nhn – xut cng qung khai thác t Tây Nguyên. Theo d trù, cng Kê Gà chiếm 2,3 cây s b bin, din tích 366 héc ta, chi phí đu tư lên ti mt t M kim. Đ ngh ca TKV đã khiến tt c các d án xây dng resort đã được cy giy phép đu và đang trin khai Kê Gà b đình ch đ thu hi đt, giao cho TKV.

Năm 2009, TKV tổ chc l khi công xây dng cng Kê Gà nhưng sau đó, 366 héc ta Kê Gà b b hoang vì rõ ràng, bauxite tưởng vy mà không phi vy. Thế nhưng mãi đến năm 2013, ông Nguyễn Tn Dũng, lúc đó là Th tướng Vit Nam mi chính thc tuyên b hy b kế hoch xây dng cng Kê Gà và yêu cu các b hu trách trong chính ph Vit Nam phi hp vi chính quyn tnh Bình Thun gii quyết thit hi cho các doanh nghip du lch tng đu vào khu vc Kê Gà ! Nhiu doanh nghip trong s này đã mp mé bên b vc phá sn.

Bộ Công Thương đã tng t chc giám đnh thit hi nhưng nhng doanh nghip phi gánh chu hu qu ca d án cng Kê Gà không đng ý vì hai lý do : (1) Mc đ thit hi được bên gây thiệt hi (TKV) tha nhn thp hơn nhiu so vi thit hi thc tế. Chính quyn tnh Bình Thun, trung gian gia hai bên (gây thit hi và b thit hi) ước tính thit hi là 85,7 t đng nhưng TKV ch đng ý bi thường 37,4 t đng. (2) Dù tng số thiệt hi thp hơn nhiu so vi thit hi thc tế nhưng nhng doanh nghip b thit hi vn chưa nhn được đng nào.

Cho dù khoản bi thường là 85,7 t đng hay 37,4 t đng thì chc chn tin bi thường cũng s được ly t ngân sách. Vit Nam, n nn là thứ mà chính ph không h lo.

Trân Văn

Nguồn : VOA, 20/11/2017

Quay lại trang chủ
Read 378 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)