Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Văn hóa

28/07/2020

Lê Văn Tám của Hoa Kỳ và thế giới hậu sự thật

Nguyễn Hùng

Hi còn làm cho BBCtôi tng viết v nhng tranh cãi Vit Nam sau khi nhà s hc Phan Huy Lê tiết l rng nhân vt Lê Văn Tám không h có tht. Ông Lê nói B trưởng tuyên truyn Trn Huy Liu đã dng lên nhân vt đó trong nhng năm đu cách mng và mun ông Lê v sau nói cho hu thế biết s tht. Nhiu người đã phn bác li nhà s hc và kiên quyết khng đnh Lê Văn Tám là có tht. Có người còn nói không phi Lê Văn Tám tm xăng vào người mà ch là b "dính xăng". Thế ri vn khng đnh dù ch dính xăng thôi nhưng vn cháy như đuc. H có v vn chưa hc được bài hc t câu chuyn ban đu trong đó Lê Văn Tám cháy như đuc mà vn chy được thêm 50 mét na.

lvt0

Molly Pitcher, nữ anh hùng ca trn Monmouth hi năm 1778.

Mười năm sau khi tôi viết v cuc tranh cãi đó, mt nhà báo khác ca BBC, Lucy Worsely, đã tìm hiu v cuc ni dy chng li thc dân Anh ca Hoa K hi thp niên 1770. Chương trình truyn hình công phu được thc hin hi năm 2019 nhưng đang được chiếu li trên các kênh truyn hình ca BBC và qua mng internet. Hoá ra Hoa Kỳ cũng li có nhng khonh khc Lê Văn Tám ca riêng mình.

Nhân vt hư cu th nht là bà Molly Pitcher, người anh hùng ca Trn Monmouth hi năm 1778. Bà Molly có nhim v tiếp nước cho chng và đng đi đang chiến đu chng quân Anh. Nhưng ri chng bà trúng đn, gc ngã. Ngay lp tc bà lao vào thay chng nã đn vào quân thù. Chuyn k sau trn đánh bà đã được đích danh Tướng George Washington khen tng. Thm chí có nhng phiên bn nói bà được ông Washington phong làm trung s. Ch có điu không h có ngun trc tiếp nào c v nhân vt này mà ch có ngun gián tiếp. Các nhà nghiên cu v sau nói rng đó là nhân vt gp t nhiu n anh hùng khác nhau. Nhưng không có bà Molly Pitcher nào trong lch s c.

lvt2

Paul Revere đã phi nga vào mt đêm hi năm 1774 đ báo cho các dân quân tp trung ti Lexington và Concord (Massachusetts) quân Anh đang kéo ti

Phóng viên Lucy Worseley cũng tìm hiu v mt nhân vt anh hùng khác ca thi đó, Paul Revere, người được cho là đơn thương đc mã phi nga vào mt đêm hi năm 1774 đ báo cho các dân quân tp trung ti hai nơi cha vũ khí Lexington và Concord ti Massachusetts biết quân Anh đang kéo ti. Kết cc là 75 lính Anh b mng hai bãi chiến trường trong khi ch có 50 quân M thit mng do h đã được cnh báo và trc chiến khi quân Anh ti vi s lượng thua xa dân quân Hoa K.

Thc tế ra sao ? Theo chương trình ca BBC, chính Paul Revere khi k li chuyn này cũng nói rng đêm đó ông đi nga theo hướng bc t Boston nhm ti Lexington và Concord, còn mt người khác, ông Dawes, nhm hướng nam đi cp báo. Thc tế là ông Paul Revere không ti được Concord, mt trong các đim tp kết vũ khí ca lc lượng Hoa K, do b quân Anh bt và mt người th ba đã kp đến đó cnh báo. Nhưng gi lch s ch nh ti có mt người vì nhà thơ Henry Wadsworth Longfellow khi viết v din biến trn đánh đó ch nhc ti mt mình Paul Revere.

Đim khác được Lucy Worseley ch ra trong tìm hiu ca mình là vai trò được làm m đi hay nhiu khi biến mt ca Vua Pháp Louis XVI trong chiến thng ca Hoa K trước nước Anh ca Vua George III. Pháp và Anh tng có cuc chiến by năm, bt đu t 1756, đ giành thuc đa Châu M mà Pháp đã thua đau. Ch mt tun sau khi tuyên b đc lp khi Anh, các tướng Hoa K đã vi Pháp tham gia cuc chiến đánh đui quân Anh khi đt nước còn đang trong vòng nguy nan. Chính nh hi quân Pháp ngăn đường tiếp vin trên bin ca Anh cũng như gi quân và vũ khí mà Cách mng Hoa K kết thúc thành công hi năm 1781.

Đim khác na mà các tng thng Hoa K hay nói trong nhng din văn vào ngày quc khánh 4/7 mi năm là nhng hi chuông rung lên báo thi khc Hoa K tuyên b đc lp. Các chuyên gia được dn li nói k thc chng có tiếng chuông nào trong ngày đó c mà cho ti mãi sau này nó mi xy ra nh công ca nhà văn George Rippard khi ông viết Huyn thoi Cách mng Hoa K hi năm 1847.

Như vy có th thy nhng người trong cuc mà nói hay viết v nhng trn đánh mình có tham gia s luôn có xu hướng thiên v. Lucy Worsely nói người ta thường có xu hướng "nói vng" và c "nói điêu" khi viết v các s kin trong lch s. Cô cũng khng đnh điu mà người Vit cũng vn nói - tam sao tht bn, c mi ln ghi li, các d liu s b biến báo đi.

Rng hơn na, nhiu nhà bình lun nói rng chúng ta đang sng trong thi "hu s tht" trong đó các d kin không còn quan trng na mà điu có tính quyết đnh li là nhng gì đánh vào nim tin và cm xúc ca mi người. Người ta có th chia s mt bài báo ch qua đc tít vì nó hp vi điu mình nghĩ hơn là kim tra xem bài báo đó có chính xác không. Có nhng bài báo nhiu d kin quan trng nhưng nếu chúng không to ra được cm xúc gì cho người đc, người ta s vn tiếp tc miết tay trên màn hình đ tìm mt kết ni cm xúc. Nếu quý v đcbài ln trước ca tôi, hn quý v còn nh nhà văn Luvvie Ajayi Jones, người hay la chn nói tht đ làm thế gii tt đp hơn. Có mt câu bà trích dn mà tôi nghĩ s còn luôn đúng là : iu di trá đã đi được na vòng thế gii trong khi s tht còn đang bn x dày".

Nguyễn Hùng

Nguồn : VOA, 28/07/2020

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Nguyễn Hùng
Read 51 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)