Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

25/07/2020

Thế giới trở nên hỗn loạn khi người ta không còn biết nói thật

Viết từ Sài Gòn - Nguyễn Hùng

Hãy nói thật và tôn trọng nhau !

Viết từ Sài Gòn, RFA, 25/07/2020

Thế giới trở nên hỗn loạn khi người ta không còn biết nói thật, thế giới trở nên thù hận và giết chóc tràn lan bởi người ta không còn tôn trọng nhau. Trong khi đó, nói thật và tôn trọng nhau có gì là khó, bởi ngay từ trứng nước, lúc mới lọt lòng mẹ, trong lời ru của bà, trong bài học đầu tiên của bé đã có tiếng à ơi của lòng yêu thương và thật thà, của sự tôn trọng, yêu quí, trân quí giữa người với người, giữa người với vạn vật gần xa, từ cây cỏ, chim muông cho đến ánh trăng… Thế nhưng tại sao khi lớn lên, người ta lại đánh mất điều này, và thế giới trở nên căng thẳng, mệt mỏi, chiến tranh và thù hận ?

so0

Vì đâu nên nỗi ? Nếu xét trên bình diện quốc tế, có lẽ người viết sẽ đuối mất, nhưng xét trên bình diện quốc gia, mà thực ra cũng chỉ nên xét trên bình diện quốc gia, dân tộc thôi, bởi nói về rối rắm và bất an, có quốc gia nào nhỉnh hơn Việt Nam, nói về sự dối trá, lường gạt nhau hay đạp lên số phận, mạng sống của nhau mà thăng tiến, đâu nhiều hơn Việt Nam ? ! Và điều này cũng đồng nghĩa với tính hồn nhiên, lòng thật thà và sự tôn trọng giữa người với người đã xuống đến mức tối thiểu.

Thiết nghĩ, cũng nên đặt câu hỏi do đâu mà ra nông nỗi này ? Đương nhiên, câu trả lời đầu tiên và tiên yếu là do giáo dục, do một nền giáo dục tệ hại, bệ rạc và không tôn trọng sự thật đã đẩy đất nước đến chỗ như vậy. Nhưng, cũng trong nền giáo dục này, tức nền giáo dục Cộng sản xã hội chủ nghĩa, người ta luyến tiếc về một nền giáo dục quá khứ mà không nghĩ đến một nền giáo dục tương lai. Khi nhìn nền giáo dục Việt Nam hiện tại càng tệ hại bao nhiêu thì nỗi luyến tiếc về một nền giáo dục xưa càng dâng trào bấy nhiêu. Đương nhiên, so sánh với nền giáo dục bây giờ, thì nền xưa, nền giáo dục Việt Nam Cộng Hòa nhân bản và tiến bộ hơn nhiều. Nhưng, ông tôi từng nói với tôi rằng giáo dục thời Việt Nam Cộng Hòa lõa lồ và thiếu đạo đức so với giáo dục thời nhà Nguyễn, giáo dục Việt Nam Cộng Hòa để con gái thả sức đi lại với con trai, tự do tình dục, mất đi nữ tính, giáo dục thời nhà Nguyễn không có ai làm đĩ Mỹ nhưng giáo dục Việt Nam Cộng Hòa đã làm cho nhiều cô gái bán trôn nuôi miệng… Bla.. bla… bla… giáo dục phong kiến tốt đẹp hơn giáo dục Việt Nam Cộng Hòa !

Nhưng vấn đề là câu chuyện giáo dục được đặt trong bối cảnh lịch sử nào và dưới nhãn quan nào, dường như các nhận định đều tắc tị. Bởi nói giáo dục thời nhà Nguyễn tốt hơn giáo dục Việt Nam Cộng Hòa thì phải nói rằng tam cương, ngũ thường, tam tòng tứ đức tốt hơn dân chủ, khai phóng, nhân bản sao ? Nhưng nếu so sánh mức độ lễ nghĩa của con cái dành cho cha mẹ giữa thời Việt Nam Cộng Hòa với thời nhà Nguyễn thì rõ ràng thời nhà Nguyễn, con cái hiếu đạo với cha mẹ, ông bà hơn, thậm chí khép nép, sợ sệt trước cha mẹ. Và đương nhiên, nhìn theo khía cạnh nào thì giáo dục Việt Nam Cộng Hòa vẫn tốt hơn, nhân bản và khai phóng hơn so với giáo dục nhà Nguyễn.

Và tiếp tục so sánh giáo dục Việt Nam Cộng Hòa với giáo dục Cộng sản xã hội chủ nghĩa từ 1975 đến nay. Thì nhìn theo góc độ nào, giáo dục Việt Nam Cộng Hòa cũng tốt hơn, tự do, khai phóng, nhân bản hơn. Nhưng, có một yếu tố cực kì quan trọng đó là tính tự lực trong kinh tế, có vẻ như thời Việt Nam Cộng Hòa thiếu điều này, mọi khoản viện trợ từ Mỹ vẫn còn chi phối quá mạnh đến nền kinh tế và giáo dục Việt Nam Cộng Hòa. Khi Mỹ cắt giảm viện trợ thì liền sau đó là giải giáp quân sự, bỏ bê trường lớp. Điều này là sự thật, không cần tô hồng hay bôi đen. Tính thiếu tự chủ trong kinh tế khiến cho giáo dục Việt Nam Cộng Hòa như một chậu hoa đẹp, thơm, quí nhưng lại thiếu nền đất tốt để phát triển. Và hậu quả của nó là một thể chế chính trị rực rỡ vàng son của hiện đại và nhân văn nhanh chóng bị đẩy lùi bởi thế lực man rợ và rừng rú. Đây là điều hết sức đáng tiếc.

Và, trong nền tảng giáo dục hiện tại, nó quá thiếu những thứ cần thiết như tính thật thà, lòng yêu thương, hay nói khác đi là nó thiếu cái lõi nhân văn, nhân bản, khai phóng và tự do… Thì có một thứ nó có được, đó là tính tự chủ về tài chính, nền tảng kinh tế tự lực. Đó là sự thật của giáo dục Cộng sản xã hội chủ nghĩa. Với nền giáo dục có được yếu tố tự lực tài chính nhưng không có triết lý giáo dục sẽ mau chóng đẩy con người đến chỗ bế tắc và tội ác. Giáo dục Cộng sản xã hội chủ nghĩa đang lâm vào thảm cảnh này. Nhưng, đừng bao giờ thấy cái tệ hại của hiện tại mà nuối tiếc và tung hê, ngợi ca cái quá vãng như một biểu mẫu để hướng đến tương lai. Vì trong quá khứ chúng ta đã từng, trong hiện tại chúng ta đang tiếc về, thì chắc chắn trong tương lai, sự nỗ lực sẽ đạt được những gì tốt đẹp hơn cả quá khứ và hiện tại.

Vì hiện tại, chúng ta chưa bao giờ dám sống thật, từ hệ thống trung ương xuống đến địa phương, từ quan chức đến người dân nghèo, từ trí thức (gồm cả cũ và mới) đến nông phu… Tất cả đều cố gắng sống bằng một gương mặt khác để hợp thời, phù thịnh, tất cả đều sắm cho mình một vai diễn để làm sao có lợi cho bản thân và tạo ra danh nghĩa lợi cho cộng đồng nhưng thực chất, đó là lợi cho mô hình lý tưởng của bản thân hoặc thấp hơn một chút là vinh thân phì gia. Dường như xu hướng xã hội tại Việt Nam, ngay lúc này đều vậy, và hình như vấn đề chính trị từ cổ chí kim cũng xoay quanh mô hình đạt cho được lý tưởng hoặc đạt cho được vinh thân phì gia, nó chưa bao giờ vượt thoát khỏi nó. Mọi mô hình chính trị chỉ giải quyết được vấn đề cộng đồng thấy ưng ý, phù hợp trong chừng mực quyền lợi cộng đồng hay là cộng đồng loại bỏ nó đi vì nó trái với lợi ích cộng đồng (nhưng sâu xa hơn là một nhóm lợi ích và quyền lực). Nhưng suy cho cùng, tất cả đều phục vụ một thứ lý tưởng nào đó. Nếu vượt thoát lý tưởng, không chừng lại rơi vào ý niệm tôn giáo. Dân tộc nói riêng và nhân loại nói chung đều phải mắc kẹt trong thứ lý tưởng này (tức nó có thể phù hợp lúc này nhưng cần loại bỏ lúc khác).

Và một khi lý tưởng hoặc mô hình, quyền lợi được đặt trong bối cảnh thật thà, không dối trá, biết tôn trọng tha nhân thì nhu cầu thực hiện cho bằng được của nó sẽ gắn liền với quyền lợi nhân quần, với lịch sử phát triển dân tộc, quốc gia. Ngược lại, lý tưởng được đặt trong tâm thế bất chấp, đạp bằng mọi thứ để đạt được bởi không cần tôn trọng tha nhân hay thật thà giữa người với người, thì chắc chắn, đích đến của nó phải là chiến tranh hay diệt vong.

Sở dĩ tôi nói như vậy bởi tôi tin rằng các nhà trí thức cũng nhìn thấy hoặc manh nha nhìn thấy mối nguy nếu tiếp tục lún sâu vào con đường giáo dục xã hội chủ nghĩa với chủ thuyết thần tượng hóa, thậm chí tôn giáo hóa lãnh tụ và không dạy cho con người lòng thật thà mà dạy cho con người nói theo, nói leo, cạnh tranh khốc liệt, và đích đến là phù thịnh. Nhưng các nhà giáo dục, trí thức cũng thừa biết rằng nếu lấy mô hình giáo dục Việt Nam Cộng Hòa làm lý tưởng hoặc điểm tham chiếu thì cũng chưa chắc đã ổn, vì mọi thứ, một khi đã thành quá khứ thì rất khó phù hợp với hiện tại. Đáng sợ nhất trong tiến trình phát triển của loài người là mang một kiểu lý tưởng quá khứ áp đặt với sinh thể hiện tại. Chỉ có con đường duy nhất, đó là tìm ra một mô hình giáo dục cho tương lai, với đầy đủ tính thật thà, nhân văn, nhân bản, sáng tạo và cầu thị, yêu thương.

Bởi chỉ có lòng thật thà, tình yêu thương mới cứu rỗi chúng ta. Bởi chỉ có yêu thương và tôn trọng người khác mới giúp chúng ta đứng đủ vững trên mặt đất này !

Viết từ Sài Gòn

Nguồn : RFA, 25/07/2020 (VietTuSaiGon's blog)

**********************

Vì sao các quan chc cng sn và c chúng ta s nói tht ?

Nguyễn Hùng, VOA, 24/07/2020

Các chính tr gia Vit Nam đang chun b cho đi hi cng sn ln th 13 và ngoi tr có điu gì bt thường, hàng ngàn đng viên s li nghĩ mt đng và b phiếu mt no. H cũng s b phiếu mt no và b phiếu bng chân mt no khác. Kết qu là hin trng li vn như xưa. Hin nhiên chng ai tin hin trng s nhanh chóng mang li nhng điu h đang mong mun. Đó là mt nn giáo dc đ tt đ khi phi lo cho con cái ra nước ngoài hc tn c t đng mi năm. Đó là h thng y tế có lương tâm. Đó là mt đt nước giàu có và mt xã hi cưu mang nhng người nghèo khó và kém may mn.

so1

Mt k hp Quốc hội ti Vit Nam. Hình minh ha.

Vy lý do ti sao h li làm vy ? Đây là câu hi tôi có trong đu khi nghebài din thuyết trên mng hi cui tháng By ca mt tác gi có sách bán chy hàng đu theo bình chn ca báo New York Times, bà Luvvie Ajayi Jones. Bà Luvvie sinh ra Nigeria, ln lên ti Chicago, thành ph nơi cu Tng thng Barack Obama bt đu s nghip chính tr. Bà nói trong nhiu năm bà sng theo ước mơ ca người khác. Ba má bà mun con gái tr thành bác sĩ và bà theo đui gic mơ ca người ln cho ti năm đu đi hc hi đu thp niên 2000. Sau khi đt đim rt thp cho môn hóa hc trong năm đu đi hc, bà quyết đnh không t di mình na vì bn thân bà không thích c môi trường bnh vin ln công vic trong môi trường đó. Vic nói tht vi bn thân đã đưa bà ti vi thế gii viết nơi bà nói tht v nhng gì nơi bà sng, nước bà sng và c thế gii mà bà quan tâm ti. Bà bông đùa t gii thiu mình là "k gây chuyn chuyên nghip".

Nhng gì bà Luvvie nói giúp chúng ta hiu ti sao bà có th nói ra s tht mà rt nhiu người không th. Tác gi có tiếng cho rng nói tht cũng như mt múi cơ trong cơ th, phi có luyn tp cơ mi cng cáp và có sc bn. Nói tht, theo bà Luvvie, là điu chính bà nhiu khi cũng s, nhưng khác vi nhiu người khác, bà vượt qua ni s đó và hc cách "làm cho bn thân thoi mái vi điu khó thoi mái". Bà mun mi th tt đp hơn cho mình và mi người nh vào nói ra s tht.

Công dân Hoa Kỳ gc Nigeria cũng đt ra ba câu hi cn tr li mi khi quyết đnh có nên nói ra điu gì đó không ? Câu hi th nht là Tôi có thc s nghĩ thế không hay ch vì thích chc người khác. Câu hi th hai là Tôi có th bo v điu mình nói không và cui cùng là ‘Tôi có nói điu đó mt cách có suy nghĩ không. Ngoài ra bà cũng luôn nghĩ ti điu t nht có th xy ra và điu tt nht có th đến khi bà nói ra s tht. Có nhng ln bà nghĩ nói tht s khiến bà mt cơ hi được mi ti các s kin khi bà ch trích chính nhng nhà t chc s kin. Nhưng ri nhiu nơi khác li thích tính chính trc ca bà, báo chí đưa tin v cuc đu tranh vi bt công và bà li có nhiu cơ hi hơn. Kết lun ca bà là thc ra nhiu người có nhiu quyn lc hơn h nghĩ và nhiu khi nhng điu xu nht h lo ngi s không xy ra.

Điu đó hoàn toàn đúng vi hàng trăm ủy viên trung ương hay hàng chc v trong b chính tr và ban bí thư ca Đng cng sn Vit Nam. Tôi tin rng nhiu v ngi trong các cuc hp ngán ngm ti mc ch mun đp bàn nói "sao các anh c h và lc hu thế". Nhưng h không nghĩ rng h có đ quyn lc đ nói vy. H không nghĩ rng nếu có mt người dám lên tiếng, có l nhng người khác cũng đng lên. Nếu nhng người khác đó không đ can đm đng lên ngay, h cũng s suy nghĩ và có la chn trong ln sp ti. Bà Luvvie nói làm cho người khác khó chu vì lý do đúng đn là trách nhim ca chúng ta. Mt din gi khác cũng tng nói khi chúng ta nói rõ cho người khác biết quan đim và mong mun ca chúng ta, đó là khi chúng ta th hin s quan tâm ti người khác và ti môi trường sng nói chung. Khi chúng ta nói ra s tht và to ra s thay đi, nhiu người không có điu kin đ nói ra nhng điu đó cũng được hưởng li t m t môi trường sng tt hơn. Chúng ta nói tht không phi vì ích k mà vì cái chung.

Nói tht không phi khi nào cũng d dàng vì chính người Vit cũng nói "s tht mt lòng". Đ được lòng người khác, các quan cng sn cũng như nhiu người trong chúng ta chn nói di. Các nhà khoa hc ước tính mi ngày chúng ta phi nghe nhng li nói di t 10-200 ln trong khi chúng ta t di mình t 1-2 ln. Tác gi cun ‘Đoán ai nói di, bà Pamela Meyer cũng nói : "Di trá là hành đng [đòi] s hp tác Li nói di chng có quyn lc gì ch da vào chuyn nó được nói ra. Quyn lc ca nó xut hin khi có người đng ý tin vào điu di trá".

Nếu sau năm 1975 nhiu người đng v tin vào nhng điu di trá, Vit Nam gi có l đã trong nhóm đu v s phát trin ca các nước Asean ch không phi cui. Ngay c bây gi nếu nhiu đng viên vượt qua được ni s và nói ra nhng gì h thc s suy nghĩ v thc trng xã hi, nhng thay đi Vit Nam trong nhng năm ti s nhanh hơn. Điu khó khăn hơn các th chế cng sn là các quan chc đó có nhiu ni s hơn các nước minh bch. Không nhng ch s làm mt lòng người khác, s mt vic, mt thu nhp, nhiu quan chc còn s b l vì đã làm quá nhiu điu sai trái trong mt th chế không coi trng s minh bch. Vì lý do này s minh bch s li ti rt chm tr khi có s thc tnh đng lot.

S im lng trước nhng điu sai trái và bt công xy ra hàng ngày năm xã hi cng sn còn li trên thế gii và nhiu nơi khác cho thy vn có quá nhiu người chn tin vào nhng li di trá dù h có thc s tin như thế không. Nhà hot đng Martin Luther King tng nói hi năm 1968, năm Vit Nam xy ra biến c Mu Thân mà người ta còn nói di ti tn hôm nay, rng : "Rt cuc li chúng ta s nh không phi nhng li ca k thù mà là s im lng ca bn bè chúng ta". Nhà thơ và nhà giáo Hoa Kỳ Clint Smith dn câu trích dn này trong mt bài nói chuyn và nói ông có bn nguyên tc cho hc sinh ca mình : Đc có phân tích, Viết có ý thc, Ct tiếng rõ ràng và Nói tht. Nếu các quan chc cng sn ch cn bt đu vi nguyên tc cui cùng và khuyến khích xã hi cùng làm vy, Vit Nam s không còn nm trong cui bng xếp hng v các quyn t do căn bn và tm h chiếu Vit Nam s không còn b nhiu nước coi r như hin nay.

Nguyễn Hùng

Nguồn : VOA, 24/07/2020

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Viết từ Sài Gòn, Nguyễn Hùng
Read 222 times

1 comment

  • Comment Link Bùi Quang Lưu dimanche, 02 août 2020 11:28 posted by Bùi Quang Lưu

    Tôi là người từng trải qua 2 trào VNCH suốt 12 năm phổ thông - lúc đó gọi là tiểu học, trung học đệ I cấp và đệ II cấp. Tôi thấy thực ra nền giáo dục VNCH chỉ là sao y nền giáo dục của Pháp, ngay cả thứ tự lớp thì cũng gọi ngược : ở tiểu học thì lớp năm là thấp nhất, lớp nhất là cao nhất, lên trung học thì đệ thất là bắt đầu và chấm dứt là đệ nhất (chỉ khác là Pháp chấm dứt bằng lớp Terminal nên bắt đầu bằng lớp Sixième). Thậm chí đến môn học gọi là văn phạm (grammaire) mà bây giờ gọi là ngữ pháp, cũng sao y nên gò tiếng Việt vào khuôn khổ như tiếng Pháp một cách giả tạo! Thành thử nếu nói nền giáo dục đó có gì hay thì là công của Thực dân Pháp?
    Còn chuyện nhân bản hay ít dối trá hơn cũng có có phần vì lúc đó 2 miền nam bắc mỗi bên chỉ có độ 16, 17 triệu người, mà con người lúc ấy có nhu cầu đơn sơ hơn bây giờ nhiều với lại cả 2 miền đều có viện trợ ăn sẵn nên tất nhiên là chuyện dối trá lừa lọc hẳn là phải ít hơn bây giờ nhiều, khi mà cả nước có gần 100 triệu dân với đủ thứ nhu cầu của văn hóa tiêu thụ kiểu Mỹ!

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)