Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Văn hóa

21/09/2020

Cứ đeo mạng cho an toàn !

Ngô Nhân Dụng

Tôi phi tp sng vi Cô Vi. T nay cho đến ít nht mùa Hè sang năm. Chưa biết bao gi nước M có thuc chng nga vi khun SARS-CoV-2. Bác sĩ Robert Redfield, giám đc CDC, Cơ quan Phòng chng Bnh Dch, đã nói vi các đi biu quc hi M rng đến cui năm nay s có vaccine. Lúc đó thì chc tôi, vì tui già, có th được ưu tiên chích nga. Nhưng tôi s nhường th vaccine quý hóa này cho người khác cn hơn mình ; vì hin nay tôi chưa mc nhng bnh như áp huyết hay tiu đường.

deo0

Hình minh ha.

Phi đến mùa Hè sang năm mi hy vng tt c mi người s được chng nga. Trong khi ch đi, tôi chp nhn s sng vi Covid-19, gi tt là Cô Vi cho d nghe.

V li, ông Bác sĩ Robert Redfield cũng nói rng thc ra nếu mình chu kiêng c, đeo mng che mũi và không ti ch t tp đông người trong nhà kín gió thì mình có th tránh Cô Vi d dàng, hiu nghim hơn c vaccine na !

Tôi tin li khuyên ca ông bác sĩ. Trước hết, vì khi đeo mng thì mình biết nó bt ming và mũi li, cn đường không cho Cô Vi bay sang người khác, hoc t người khác chui vào trong phi mình. Mi khi ra đường bôi tí du gió vào mũi ! V nhà ra tay k càng. Trong khi không có gì bo đm vaccine s hiu nghim. Cơ quan Kim soát Thc phm và Dược phm (FDA), theo đúng lut, có th chp thun mt th vaccine dù khi th nghim nó ch công hiu đi vi mt na s người được th mà thôi. Biết đâu, mình thuc vào cái na không may mn trong nhân loi !

Th hai, có hàng chc vaccine đang được th, chưa biết th nào công hiu hơn th nào, và nht là không biết chúng công hiu trong bao lâu. Hi xưa Vit Nam tôi vn phi chích nga bnh đu mùa mi năm mt ln, vì nó ch kích thích sanh ra kháng th công hiu mt năm thôi. Trên nguyên tc, mt người đã b Cô Vi tn công ri được cha khi thì trong người phi có sn kháng th ; vy mà đã có nhiu người b mc bnh ti hai ln, trong vòng my tháng. Chích nga có th công hiu ti mt năm, hay ch my tháng thôi ? Tt nht, c đeo mng cho an toàn !

Cũng không th ch ti lúc nước M s đt ti tình trng min nhim tp th (herd immunity). Khi nào có nhiu người đã được Cô Vi thăm viếng và h tr thành min nhim thì cô virus này s không hoành hành được na, đó là min nhim tp th. Nhưng bao nhiêu người mc bnh thì đ ? Thường thì phi 60 phn trăm, tc là 200 triu người M mc bnh ri thì c nước có herd immunity. Hin nay mi có 6 triu b bnh mà đã 200 ngàn người chết ri. Ch ti khi 200 triu thì lâu quá ! Tt c các nước trên thế gii chưa nơi nào đt ti tình trng min nhim tp th.

Thy Đin đã theo chính sách chp nhn cho bnh truyn lan cho đến khi có min nhim tp th. Hu qu là s người chết lên quá cao, đáng l không cn phi chết nhiu đến thế nếu áp dng các bin pháp cách ly và đóng ca ngay t đu. Thôi, c đeo mng cho an toàn !

Tôi s cn thn đeo mng k hơn trong năm, ba tháng ti. Vì khi tri tr lnh thì người ta s trong nhà nhiu hơn, đóng kín ca hơn, loài virus s tung hoành d hơn !

Tháng Mười là mt tháng đáng nh trong Trn Đi dch Cúm năm 1918. Mùa Hè năm đó, người ta đã tưởng bnh dch ngưng ri. Nhưng đến tháng Mười nó tr li đt th hai, khp thế gii, 200.000 người M thit mng trong vòng mt tháng.

Âu Châu, Covid-19 Đt Hai có v đã bt đu. Trong tun trước, các nước t Đan Mch cho ti Hy Lp đã bt dân chúng hn chế sinh hot sau khi Cô Vi bùng phát ti các thành ph. Nước Anh đang có 6.000 ca bnh thêm mi ngày, nước Pháp hơn 10.000 ca, cao hơn c trong Cô Vi đt đu.

Bác sĩ Michael T. Osterholm, giám đc Trung tâm Nghiên cu Bnh Truyn nhim (Center for Infectious Disease Research) ti Đi hc University of Minnesota, ví bnh dch Cô Vi này ging như đám cháy rng. Mình dp tt la mi ch ri, nhưng chưa chc đã dp hết. Khi nào vn còn mt đám than hng âm và còn cây, còn g, thì rng còn có th bùng cháy li. Trong trường hp bnh dch thì con người là cây và g !

Nhng đm than hng là loài virus đang n náu trong nhiu người nhưng không ai biết. nhng khu b Cô Vi đánh nng nht, như vùng Queens, New York, các cuc th nghim cho thy s người b bnh tht ra cao hơn con s được ghi nhn rt nhiu. Trong toàn th nước M có ti 10 phn trăm hay 12 % đã b nhim SARS-CoV-2, rt nhiu trường hp không ai biết. Đó là nhng đm than nóng bng và mi người chung quanh là đng g có th b bén.

Ch có th tìm ra đ dp tt nhng đm than la đó nếu vic th nghim, testing, được áp dng rng rãi. Lúc đó mi biết ai đang mang vi khun trong người mà không có triu chng. Và sau đó phi có mt chương trình theo dõi đ tìm coi nhng ai đã tiếp xúc vi my người này (tracing).

Hin nay nước M c hai vic testing và tracing còn chưa được phát trin toàn din, tr hai tiu bang New York và Massachusetts. Bn hướng dn (guidance) ca CDC, được B Y tế (Department of Health and Human Services) sa đi, còn nói không cn th nhim nhng người không có triu chng bnh. Đó là chp nhn cho các đm than hng tiếp tc âm cháy.

Thôi thì mình chp nhn, c đeo mng cho an toàn, cho đến khi nào c nước được chích vaccine đu đu, sáu tháng nếu cn thì chích nga li ! Hoc cho đến khi c nước được min nhim tp th !

Nhưng đang có nhiu tin tc đáng mng.

Th nht, mi người đã khôn ngoan hơn, nhng người mi b bnh, hoc sp bnh s là nhng người tr tui, d vượt qua. Hoc h cung cng không th cm cung mãi, nên t hp nhiu hơn, hoc đó là nhng sinh viên tr li trường. Các đi hc đã theo chính sách khôn ngoan, không cho các sinh viên b bnh tr v nhà, vì tr v nhà tc là đem vi khun truyn đi xa hơn. Nhiu đi hc đã nói s bãi b nhng ngày ngh đu Xuân (Spring breaks) đ sinh viên không v thăm gia đình như mi năm na.

Th hai, phong trào chng đeo mng đang xung dn, hu hết mi người chp nhn nên đeo mng. Các trường đi hc đu bt sinh viên phi đeo mng !

Nhng tiến b trong phương pháp điu tr và vic tìm thuc tr bnh là tin đáng mng nht. So vi tháng Tư va qua thì hin nay nhng người bnh được cha khi đã tăng lên nhiu, cao hơn trước t 30% đến 50%. Cho nên, tôi hy vng ch lo đeo mng nghiêm chnh t nay đến mùa Hè năm 2021 na thôi !

Trong khi ch đi, xin kiếu t không tham d các cuc hp mt L T Ơn, L Giáng Sinh và Tết ! Mong bn bè và bà con thông cm !

Ngô Nhân Dụng

Nguồn : VOA, 21/09/2020

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Ngô Nhân Dụng
Read 76 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)