Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Việt Nam

01/11/2021

Người sắc tộc Tây Nguyên chết bất minh trong tù do bị ‘phân biệt đối xử’ ?

RFA tiếng Việt

Mt thanh niên thuc sc tc Êđê đã chết trong tri giam Đk Trung vào đu tháng 10, nhưng lý do t vong mà phía tri giam đưa ra to nên nghi vn.

sactoc1

Công dân sắc tộc Y-Công HĐơk - Courtesy of FB Người Thượng Vì Công Lý

‘Có điu gì đó không n vi s ra đi đt ngt ca em Y-Công HĐơk, 19 tui là nhn xét ca t chc Người Thượng Đng Lên vì Công Lý. Đây là mt t chc hot đng ti Thái Lan cho quyn li ca người sc tc Tây Nguyên. Ông Y Quynh Bdap, điu phi viên ca nhóm, nói t chc ca ông đã theo dõi và thu thp d kin liên quan đến cái chết ca Y Công HĐơk t gia đình em.

Được biết, Y Công b tuyên án năm năm tù v ti "c ý gây thương tích" trong phiên x ngày2 tháng 6 va qua do Tòa án Nhân dân tnh Đk Lk tiến hành. Cơ quan công an huyn Krông Ana vào ngày 23/6 đã đưa em đi đ chp hành án tù.

ến ngày 20/9 thì công an chuyn em đến tri giam Đk Trung thuc tnh Đk Lk. đây gia đình có đi gp mt ln nhưng không được gp mt mà ch được gi tin cho em thôi. Đến ngày mùng 5 tháng 10 thì gia đình nhn được tin báo t tri giam là em b bnh, đưa cp cu đến Bnh vin Tây Nguyên, tnh Đk Lk. H cho biết lý do là em b m. Nhưng theo thông tin gia đình đăng trên trang mng, thì em chết tht bt thường ti vì thy trên ngc các vết bm tím, không có lý do gì mà trên các b phn cơ th ca em li có các du vết như vy.

Sau đó thì tri giam bt gia đình phi ký mt t giy, mà không biết giy đó là giy gì nhưng vn phi ký. Nếu ký vào thì gia đình mi được mang xác v chôn".

Nếu không ký, cán b tri giam nói s không cho gia đình đem xác v mà thay vào đó s chôn ct ti khu tri giam cho đến khi hết án tù, vn theo li ông Y Qunh thut li.

Gia đình người thân cũng cho biết Y Công không h mc bnh lý nào và trước khi vào tù hoàn toàn khe mnh. Bên phía cơ quan pháp y cũng không cung cp cho gia đình mt bn kết qu m t thi.

Đài Á Châu T Do đã liên lc vi Công an tnh Đk Lk cũng như Bnh vin Đa Khoa Vùng Tây Nguyên đ hi v v vic nhưng không ai tr li đin thoi.

Điu phi viên ca nhóm Người Thượng Đng lên vì Công Lý khng đnh đây là mt s k th và phân bit chng tc và trường hp ca em Y Công không phi là trường hp đơn l.

Ông Y Quynh k li trước đây chưa đy hai tháng, vào cui tháng tám, t chc ca ông nhn được mt video clip ca gia đình sc tc Cơ Ho huyn Đơn Dương, tnh Lâm Đng v cái chết bt thường ca em Hunh Thanh Trung.

Ông Y Quynh Bdap cho biết thêm :

"Chính gia đình h cung cp video cho tôi ti tnh Lâm Đng. S vic chết cũng bt thường như vy vi nn nhân là Hunh Thanh Trung, dân tc Cơ Ho ti xã Lc Xuân, huyn Đơn Dương, tnh Lâm Đng. Hunh Thanh Trung cũng b bt v ti gây thương tích. Công an huyn Đơn Dương vào ngày 27 tháng 8 năm 2021 bt đến tri giam huyn Đơn Dương. Người này lúc đi thì cũng rt mnh khe. Nhưng ch sau mt ngày, đến ngày 28, cách ch có mt ngày thôi nn nhân này chết và phi kêu gi người nhà đến nhn xác. H bo là b bnh chết. Các v vic chết trong tù không hp lý".

Trong video, người xem ch thy cnh ban đêm, mt nhóm người, gia đình thân nhân ca em Hunh Thanh Trung khóc khi đón nhn thi th v làng.

V trường hp ca thanh niên người Ê đê Y-Công Hđơk chết trong tri giam Đk Trung, ông Phil Robertson, Phó Giám đc t chc Theo dõi Nhân quyn (Human Rights Watch) khu vc Á Châu trong mt email gi Đài Á Châu T Do nhn đnh :

"Không ai có th tin nhng lun điu này ca Chính ph rng anh Y-Công Hdơk b 'đau bnh'. Cái chết ca anh, và ca nhng người Thượng khác đang b giam gi là mt điu khng khiếp, không th chp nhn được, và cn được điu tra khn cp bi mt cơ quan đc lp sn sàng nói lên s tht. Các đi s quán nước ngoài ti Hà Ni nên th hin s quan tâm sâu sc đến nhng v vi phm quyn ca người Thượng và tình trng h phi chu ngược đãi, đng thi phi công khai yêu cu Chính ph Vit Nam điu tra nhng cái chết đy nghi ng này và trng pht nhng người có trách nhim, bt k v trí hay chc v".

Người đi din Human Rights Watch ti Châu Á nói, người sc tc Tây Nguyên b thit thòi nng n và thường xuyên b viên chc chính quyn k th :

"Thc tế đáng bun là tra tn và ngược đãi rt ph biến các đn công an và tri giam Vit Nam, nơi các viên chc và cai ngc có th đánh đp tù nhân mà không b trng pht. Người Thượng đc bit phi đi mt vi s phân bit đi x trm trng vì các quan chc coi thường và ngược đãi các dân tc thiu s Tây Nguyên mt cách có h thng. H cũng đàn áp nhng người b cáo buc là ng h các nhà th tư gia Cơ đc đc lp, và vic đàn áp này tiếp din trong tri giam bng s lm dng thân th ca h.

Thêm na, nhng hn chế ca người Thượng v ngôn ng Kinh càng làm tăng thêm mc đ bt lc ca các gia đình và cng đng trước s ngược đãi trong tri giam".

Nhà hot đng Y Quynh Bdap b sung v nhng hành vi đi x ngược đãi t phía chính quyn Hà Ni :

"Tôi cũng không th khng đnh là h k th, nhưng tôi có th nói rõ hơn vic này : Cái k th đây là gia quan chc Nhà nước vi người dân. Người dân gây thương tích thôi mà h x ti năm năm tù trong khi chính người đang thi hành nhim v, là điu tra viên mà làm chết người, h x 1,5 năm tù. Nó rt rõ ràng là k th gia người thi hành nhim v và người dân".

T North Carolina, Hoa K, ông Y Duen Buondap, Giám đc t chc Đêga Tây Nguyên chia s vi Đài Á Châu T Do rng, ông đã báo cáo v cái chết un khúc ca em Y Công Hđơk vi Đi s quán Hoa K ti Hà Ni, và ông cho biết, nhân viên Đi s quán đã yêu cu ông gi thêm thông tin.

"Chính quyn Vit Nam xem chúng ti như là thú. H không coi chúng ta là con người. Ph n thì b buôn vào mi dâm, dân tc chúng tôi sng như nô l. Mà chúng tôi có chng chính quyn đâu ?

Tôi đã liên lc vi Đi s quán Hoa K. Nhân viên đó yêu cu tôi trình bày tt c nhng gì tôi biết v trường hp ca em Y Công. Tôi đã gi báo cáo, đng thi cũng gi cho đi s quán Anh, Văn phòng Cao y Nhân quyn Liên Hip Quc, các bn bè tôi bên Malaysia và Singapore. Tt c các bn bè ti đang cùng làm vic trong vn đ này. Chúng tôi phi đng lên phn đi nhng gì Vit Nam làm đi vi đng bào chúng tôi".

Giang Nguyễn

Nguồn : RFA, 01/11/2021

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Giang Nguyễn
Read 64 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)