Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Châu Á

29/04/2021

Điểm báo Pháp - Số phận người Uyghur trong tay Thổ Nhĩ Kỳ

RFI tiếng Việt

Người Duy Ngô Nhĩ đối mt vi nguy cơ b Th Nhĩ K bán đứng cho Trung Quc

Báo chí Pháp ra ngày 29/04/2021 đều dành ta chính trang nht cho ch đề Covid-19, t vn đề h chiếu y tế đang ni cm ti Pháp và Châu Âu, cho đến thái độ thn trng gim nh phong ta, hay s c vac-xin Covid b "chê" ti Pháp. H sơ quc tế được chú ý nhiu nht là 100 ngày đầu tiên ca tng thng M Joe Biden, và đặc bit trên Le Monde, là ni hoang mang ca người Duy Ngô Nhĩ ti Th Nhĩ K trước nguy cơ b bán đứng cho Trung Quc.

turkey1

Ch tch Trung Quc Tp Cn Bình đón tiếp đồng nhim Th Nhĩ K Erdogan ti Bc Kinh, ngày 29/07/2015. Reuters/Damir Sagolj

Ngay trên trang nht, Le Monde chy mt hàng ta nh để nêu bt vn đề :"Th Nhĩ K : Người Duy Ngô Nhĩ lưu vong lo s b trc xut v Trung Quc".

Theo ghi nhn ca t báo, hàng chc nghìn người Duy Ngô Nhĩ, nn nhân ca mt chính sách đàn áp có h thng Trung Quc, đã chy sang Th Nhĩ K, mt nơi lánh nn thot đầu rt bình yên. Vào năm 2009, tng thng Erdogan tng đi xa đến mc cáo buc Bc Kinh thc hin mt"kiu dit chng" nhm vào cng đồng người Hồi giáo nói tiếng Th Nhĩ K Tân Cương.

Thế nhưng, theo Le Monde, t lúc đó đến nay, li l chính thc Ankara đã thay đổi. Th Nhĩ K đã phi tìm kiếm các khon đầu tư ca Trung Quc nhm thay thế cho tư bn phương Tây, và quc gia này hin đang l thuc vào ngun vac-xin chng Covid-19 đến t Trung Quc. Và như vy là khong 50.000 người Duy Ngô Nhĩ, b Trung Quc truy bc và đang lánh nn quc gia Hồi giáo này, có nguy cơ tr thành nn nhân ca tiến trình xích li gn nhau gia Ankara và Bc Kinh.

Trung Quc dùng vac-xin để bt bí Th Nhĩ K ?

Trong bài viết đầu tiên trang quc tế mang ta đề "Ni tuyt vng ca người Duy Ngô Nhĩ lưu vong ti Th Nhĩ K", thông tín viên báo Le Monde ti Istanbul nêu bt tình cnh bp bênh ca cng đồng người Hồi giáo này. Trong nhng năm gn đây, đã có mt s b trc xut sang các nước th ba, để ri b các nước đó giao np cho Trung Quc. Ni lo s chính hin nay là kh năng Ankara s phê chun hip ước dn độ vi Bc Kinh, to điu kin cho vic giao np thng nhng người Duy Ngô Nhĩ mà Trung Quc mun truy bt.

Theo Le Monde, ni cm nht hin nay là s ph thuc ca Th Nhĩ K vào vac-xin chng Covid-19 ca Trung Quc, mà lượng cung cp đã chm li trong thi gian gn đây. Bc Kinh b nghi ng là đã đặt điu kin cho vic giao CoronaVac cho Ankara : Đó là phê chun hip ước dn độ mà hai bên đã ký kết năm 2017. Quốc hội Trung Quc đã phê chun hip ước này, còn phía Th Nhĩ K thì chưa.

Ngay c khi không có hip ước dn độ, Th Nhĩ K b cho là đã gián tiếp chiu ý Trung Quc trên vn đề người Duy Ngô Nhĩ. Trong nhng năm gn đây, mt s người đã b Ankara giao cho các nước th ba như Kazakhstan, Tajikistan và Dubai, thuc Các Tiu vương quc rp Thng nht, và t đó h b trc xut v Trung Quc.

Mehmet Okatan, mt lut sư Istanbul, đang bin h cho mười lăm người Duy Ngô Nhĩ b đe da trc xut, không ngn ngi cáo buc :"Nhìn chung, chính quyn Trung Quc cung cp danh sách người h mun bt cho Th Nhĩ K, phía Th sau đó đi bt người và tng vào các trung tâm giam gi". Hin nay tư pháp Th Nhĩ K còn có th can thip, nhưng nếu hip ước dn độ được Ngh Vin Th phê chun thì hu qu s khôn lường.

Kinh tế suy yếu, Ankara ve vãn Bc Kinh

Trong bài th hai mang ta đề "B suy yếu v kinh tế, Th Nhĩ K ve vãn Trung Quc", Le Monde đã phân tích s l thuc ngày càng nng ca Ankara vào Bc Kinh, mt nguyên nhân ch cht dn đến s thay đổi thái độ ca tng thng Th Nhĩ K Erdogan trên vn đề người Duy Ngô Nhĩ.

Theo Le Monde, Th Nhĩ K hin đang b suy thoái kinh tế nng n : D tr ngoi hi đang teo li, thâm ht thương mi ngày càng tăng, đồng lira ca Th Nhĩ K b mt giá và đại dch Covid-19 đã gây thit hi cho lĩnh vc du lch, mt trong nhng ngun thu ngoi t chính ca nước này.

Trong bi cnh đó, Th Nhĩ K ráo riết tìm kiếm ngun tài tr và đầu tư ca Trung Quc. Vào mùa hè năm 2018, gia cuc khng hong tài chính, khi giá tr ca đồng lira Th Nhĩ K gim gn 40%, chính ph Th Nhĩ K đã nhn được khon vay 3 t euro t Trung Quc. Đến tháng 6 năm 2019, sau tht bi ca Đảng Công Lý và Phát Trin (AKP), cm quyn t năm 2002, Ngân Hàng Trung Ương Trung Quc đã chuyn khong 1 t đô là cho Ngân Hàng Trung Ương Th Nhĩ K trong khuôn kh mt"tha thun hoán đổi tin t"gia hai quc gia.

Và k t năm 2020, các công ty Th Nhĩ K giao dch vi Trung Quc được phép s dng đồng nhân dân t để thanh toán. Trong khi ch có khong 100 công ty Th Nhĩ K kinh doanh ti Trung Quc, gn 800 công ty Trung Quc đặt chân lên Th Nhĩ K.

Hoa Vi, tp đoàn vin thông Trung Quc, đã tăng th phn ti th trường Th Nhĩ K t 3% trong năm 2017 lên 30% vào năm 2019. ZTE, mt công ty công ngh khác ca Trung Quc, đã mua li 48% phn vn ca Netas, nhà sn xut thiết b vin thông ca Th Nhĩ K, doanh nghip ph trách thông tin liên lc ca sân bay Istanbul mi, cũng như s hóa d liu y tế Th Nhĩ K.

Vi v trí địa lý, sc nng kinh tế khu vc, tư cách thành viên NATO, Th Nhĩ K cũng là mt mt xích quan trng trong"nhng con đường tơ la mi"ca ch tch Tp Cn Bình. Vào tháng 1/2020, mt tp đoàn ca Trung Quc đã mua 51% cây cu th ba ni Châu Âu vi Châu Á eo bin Bosphore. Trước đó 5 năm, các công ty Trung Quc đã mua cng thương mi Kumport, cách Istanbul không xa.

Cui cùng, tng thng Erdogan đang da vào các nhà đầu tư Trung Quc để giúp ông hin thc hóa d án đồ s, mt kênh đào ni thng Bin Đen vi Bin Marmara, không cn đi qua eo bin Bosphore. D án gi là "Kanal Istanbul" này tr giá khong 25 t euro và s kèm theo kế hoch xây mt thành ph mi hơn 500.000 dân.

H chiếu y tế Châu Âu trên đường hình thành

Như nói trên, ch đề Covid-19 đã chiếm lĩnh toàn b trang nht các t báo Pháp ra ngày hôm nay, đặc bit vi vn đề"h chiếu y tế"được Le Monde và Les Echos nêu bt thành ta chính. Trong lúc Le Monde chú ý đến tình hình ti Pháp, ghi nhn "Cách thc hành pháp đổi ý và quay sang chp nhn ý tưởng thiếp lp môt thông hành y tế", thì Les Echos nói thng rng đó là "Mt h chiếu y tế để gii phóng Châu Âu" khi gng km Covid-19.

Theo Le Monde, ngay t ti27/04, tng thng Pháp Emmanuel Macron đã phác ha các giai đon ca tiến trình gim phong ta ti Pháp mt cách tun t và thn trng, trong khi mà bước đầu tiên d kiến din ra ​​vào ngày 03/05. Sau khi tiết l các manh mi mt cách nh git, ông Macron cho biết s tiết l kế hoch ca mình "vào cu i tun này hoc chm nht là trong mười ngày ti".

Đối vi t báo Pháp, chính quyn ca ông Macron rt cuc đã phi đã thông qua nguyên tc hình thành mt loi"thông hành y tế", mà cách s dng trong cuc sng hàng ngày vn còn trong vòng tranh cãi. Điu đáng nói theo Le Monde là sau khi t thái độ min cưỡng vi nguyên tc ca mt h chiếu tiêm chng đơn thun, Pháp bt đầu th nghim mô hình được loan báo là s áp dng cho toàn Châu Âu trước cui tháng 6.

Covid, thông hành y tế để gii phóng Châu Âu

Mô hình này đã được nht báo Les Echos phân tích cn k trong h sơ chính được gii thiu ngay trên trang nht vi ta đề "Covid : Mt h chiếu y tế để gii phóng Châu Âu".

Theo t báo kinh tế Pháp, chính Ngh Vin Châu Âu vào hôm qua, 28/04, đã b phiếu thông qua kế hoch to ra mt"chng ch xanh"hu to điu kin thun li cho vic đi li Châu Âu và Liên Hip Châu Âu hy vng chng ch này s được thiết lp vào tháng Sáu.Chng ch xanh s tính đến mt lot yếu t, t vic đã được tiêm chng nga Covid, được xét nghim âm tính vi virus, cho đến vic người được cp chng ch có kh năng min dch vì đã b bnh và trong người còn kháng th.

Vic tính đến nhiu yếu t như va k là nhm đáp ng đòi hi ca Pháp và Đức, hai thành viên kiên quyết bác b ý tưởng v mt"h chiếu tiêm chng"đơn gin, ch chú ý đến gii đã được chích nga, mà lơ là nhng trường hp"vô hi" khác. Loi thông hành có th cho phép người s huđi du lch, vào nhà hàng, vin bo tàng hay đi xem ca nhc, th thao… Tt c nhng yếu t c th đó s tùy thuc vào quy định ca tng quc gia thành viên.

Macron thn trng ni phong ta

Cũng v ch đề Covid-19, Le Figaro quan tâm đến tiến trình ni lng phong ta đang được quyết định ti Pháp. Hàng ta ln trên trang nht nêu bt"Gim phong ta : Macron tìm kiếm nhp độ phù hp".Theo Le Figaro, tng thng Pháp s trình bày chi tiết kế hoch d b dn các bin pháp hn chế k t đầu tháng Năm ti đây trong mt cuc phng vn dành cho báo chí địa phương vào ngày mai 30/04.

Đối vi t báo cánh hu, vào lúc tình trng lây nhim ca virus gây dch Covid-19 vn cao, nguyên tc vn là cn phi thn trng, và ông Macron cn vch rõ hướng đi và khôi phc hy vng cho người Pháp trong khi kim soát được các nguy cơ bùng phát dch bnh.

Đây là mt phương trình phc tp mà Emmanuel Macron s c gng tìm ra li gii, khi công b chi tiết lch trình cho vic d b các bin pháp hn chế t nay cho đến hè, mt lch trình mà theo Le Figaro, s ph thuc ch yếu vào tc độ tiêm chng, mt đim mà hành pháp d định đẩy nhanh hơn na.

Phi m rng din được tiêm chng

Chính trên vn đề đẩy nhanh tiến độ tiêm chng mà nht báo cánh t Pháp Libération đã hiến kế cho chính quyn khi nêu bt trong hàng ta ln trang nht : "Vac-xin : Phi chăng là nên cp thuc chng cho các giáo viên ?".

Libération đã nêu bt hin tượng va mi xut hin ti Pháp :"Trong lúc ngun vac-xin được giao càng lúc càng nhiu, các trung tâm tiêm chng li thiếu người đến chích nga".Đối vi t báo, gii pháp rt đơn gin : M rng chiến dch tiêm chng cho tt c các giáo viên và nhng người làm vic trong các ngành d b nhim dch.

T báo nêu bt nghch lý :"Vào hôm qua, trên toàn quc, hơn 300.000 "ch" dành cho người được tiêm chng không có khách, khiến các cơ quan ph trách phi c tìm kiếm nhng tình nguyn viên khác đáp ng các tiêu chí ca chính ph, và hơn mt na trong s nhng liu thuc quý giá đó có nguy cơ hết hn s dng trong vòng mười ngày".

Đối vi Libération :"Trong thi đim nguy cp này, chính ph phi nhanh chóng sa đổi chiến lược ca mình, m rng tiêm chng đến nhng thành phn khác trước khi quá mun. Cho các giáo viên và các ngành ngh khác tiếp xúc vi virusđược tiêm chng dường như là mt gii pháp hin nhiên Đã đến lúc cn phi tăng tc và thc hin ngay chiến lược này".

Covid-19, mt cuc sng không hương v

Trái vi các đồng nghip, nht báo công giáo La Croix đặc bit chú ý đến ni kh đau ca nhng người b mt khu giác sau khi b Covid-19 tn công.

Theo t báo, trong s các triu chng ph biến nht ca Covid-19, mt v giác và khu giác không ch khiến bnh nhân mt đi nim vui trên bàn tic. Đôi khi s suy gim kéo dài ca các giác quan này còn gây ra s mt mát nhiu hơn, thm chí dn đến trm cm. Vic phc hi chc năng có th cn đến s chăm sóc y tế, nhưng hàng người ch để được khám ngày càng dài hơn.

Trọng Nghĩa

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Trọng Nghĩa
Read 60 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)