Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

17/11/2018

Chính phủ trốn trả nợ nước ngoài của doanh nghiệp nhà nước ?

Phạm Chí Dũng

Khi con số vay n nước ngoài ca Vit Nam - bao gm n chính ph, n do chính ph bo lãnh và n ca các doanh nghip - đã vt lên ngang bng vi toàn bộ GDP mt năm, tc hơn 200 t USD, đã quá mun đ B Chính tr và hai cơ quan được đng cm tay ch vic - Quc hi cùng Chính ph - ra tay ‘siết cht bo lãnh cho vay’.

tron0

Doanh nghiệp nhà nước làm tăng gánh nặng nợ công - Ảnh minh họa

Ai sẽ tr n cho n nước ngoài ca doanh nghip ?

Kỳ họp quc hi tháng 10 - 11 năm 2018 đã một ln na, trong nhiu ln k t sau thi ‘ăn c’ ca chính ph Nguyn Tn Dũng, cung cung tìm cách chy làng khi nn ‘đ v’ bng ch trương được ‘gt toàn din’ các cp trung ương nhưng chưa h được thông não bi các tp đoàn kinh tế nhà nước : siết bo lãnh cho vay.

Vào năm 2017, chính phủ ca th tướng ‘đ v’ Nguyn Xuân Phúc đã phi đ ra hn ngch bo lãnh cho vay ch 1 t USD - con s thp nht trong nhiu năm gn đây. Nhưng sang năm 2018, hn ngch này thm chí không còn tn ti.

"Doanh nghiệp nhà nước vay nước ngoài tăng vt, ai s tr n ?"- gii chuyên gia, báo chí và c quan chc cùng ht hong kêu lên. "Nếu các doanh nghip này là doanh nghip nhà nước, doanh nghip nhà nước chiếm c phn chi phi không có kh năng tr n thì nợ này ai trả, bi đây đu là các doanh nghip nhà nước ?".

Trả li câu hi trên, B trưởng B Tht C (mt tc danh mà dân gian đt cho B Tài chính - đa ch chính yếu ‘kiến to’ vô s sc thuế và đè đu dân đ siết thuế nhm cu vãn cho ngân sách đng sp vào hồi rng rut và cho c t l chi thường xuyên cho b máy gn 3 triu công chc viên chc chiếm hơn 70% tng chi ngân sách) - Đinh Tiến Dũng - đã phi tha nhn đúng là n nước ngoài t vay t tr ca doanh nghip đang có xu hướng tăng nhanh trong nhng năm gần đây : năm 2016 tăng 25,7% so vi 2015 ; năm 2017 tăng 39,6% so vi 2016. Nếu năm 2015, n nước ngoài ca quc gia là 42% thì đến cui năm 2018 đã tăng lên mc 49,7%, sát vi ngưỡng 50%.

"Riêng năm 2017, nợ nước ngoài t vay, t tr ca doanh nghip tăng tới 42%,

trong đó có khoản vay ca công ty Vit Nam Beverage tr giá 4,8 t USD đmua cổ phn của Sabeco, chúng ta lại cng vào n nước ngoài quc gia" - cho đến gi Đinh Tiến Dũng mi tha nhn và tiết l ‘bí mt’.

Nhưng ông Dũng li cho rng n nước ngoài ca doanh nghip mi là nguyên nhân chính dn đến gia tăng n nước ngoài ca quc gia so vi GDP, trong khi không thừa nhn n ca chính ph, mà đng đng sau là ‘đng ta’, cũng cng hiến mt phn không nh vào gánh nng n nước ngoài, n công quc gia và khiến dân Vit s không biết phi tính bao nhiêu đi con cháu mi tr xong.

Vậy làm thế nào để trả núi n nước ngoài ca khi doanh nghip, chưa tính đến n nước ngoài ca chính ph ?

"Chính phủ đã ch đo Ngân hàng Nhà nước ch trì nghiên cu đ xut các gii pháp nhm kim soát cht ch hot đng vay nước ngoài theo phương thc t vay, t tr ca doanh nghiệp và t chc tín dng ; hn chế ti đa cp bo lãnh Chính ph cho các khon vay mi. Chính ph cũng s không bo lãnh cho doanh nghip đ vay vn nước ngoài và không s dng ngun Chính ph vay v đ cho doanh nghip vay li ; không s dng ngân sách nhà nước đ cơ cu li doanh nghip nhà nước, x lý n xu ca ngân hàng và cp vn điu l cho các t chc tín dng thương mi", B trưởng tài chính Đinh Tiến Dũng ‘kiến to’ gii pháp.

Còn trước câu hi "nếu doanh nghip, t chc tín dng vay không trả được thì ai s tr n", ông Dũng tr li gn ln : người vay s là người tr.

Theo đó, Nghị quyết ca B Chính tr và ca Quc hi là không dùng ngân sách đ tái cơ cu doanh nghip nhà nước ; đng thi, theo quy đnh hin nay, n nước ngoài ca doanh nghiệp thuc mi thành phn kinh tế, t chc tín dng theo cơ chế t vay t tr do bên vay có trách nhim tích lũy đ tr n

Hết dám bo lãnh cho vay !

Cần nhc li, Chương trình qun lý n trung hn giai đon 2016-2018 vi mc tiêu n công (bao gm n Chính phủ, n được Chính ph bo lãnh và n chính quyn đa phương) được Th tướng Phúc phê duyt vào cui tháng 4/2017 đã tm dng toàn b vic cp mi bo lãnh Chính ph cho các khon vay trong và ngoài nước. Điu đó có nghĩa là Chính ph s không còn chu trách nhiệm gì v nhng khon n vay ca các doanh nghip, đc bit là doanh nghip nhà nước, cho dù là vay t các ngân hàng thương mi c phn trong nước.

Trước đó vào đu tháng 3/2017, Cc Qun lý n và tài chính đi ngoi (B Tài Chính) đã phát ra thông tin Chính phủ ch bo lãnh vay 1 t USD cho doanh nghip trong năm 2017.

Mức bo lãnh ch có 1 t USD trên là gim mnh so vi nhng năm trước (năm 2015 là 2,5 t USD và 2016 là 1,5 t USD), và gim rt mnh so vi mc 6,6 t USD ca năm 2014.

Nhưng cho đến nay, có v ngay c con s 1 t USD bo lãnh cho năm 2017 cũng không còn na. Vào lúc này, Chính ph và B tài chính ch còn biết cm đu tr n.

Những năm trước, hin tượng nhiu tp đoàn và doanh nghip nhà nước vay n tràn lan, đã cho thy tâm lý vay là cực kỳ vô trách nhim. Và thm chí mt s doanh nghip còn có biu hin "xù n" khi làm ăn l lã.

Có đến ít nht 30% s tp đoàn và doanh nghip nhà nước đã rơi vào vòng l lã, và đi mt vi nguy cơ phá sn k t năm 2008, khi kinh tế Vit Nam bắt đu rơi vào giai đon suy thoái. Con s cp nht nht vào đu năm 2017 là t mt nhà nghiên cu đc lp là Tiến sĩ Vũ Quang Vit - cu v trưởng v Thng kê Liên hip quc - ngay trên mt t báo nhà nước là Thi báo Kinh tế Sài Gòn, cho biết các tp đoàn và doanh nghiệp nhà nước đang gánh mt khon n công lên đến 231 t USD - vượt hơn rt nhiu s "d tính" khong 25 t USD do mt s cơ quan nghiên cu ca chính quyn Vit Nam đưa ra vào thi đim đó.

Chỉ riêng năm 2016, mt s d án "khng" như D án Đường st cao tc Bc Nam (ước toán đu tư đến hơn 50 t USD), D án Đường b cao tc Bc - Nam (hơn 10 t USD), D án Đin ht nhân Ninh Thun (20 t USD) đã b Chính ph và Quc hi "dũng cm" đình hoãn vô thi hn, nhưng ai cũng hiu lý do thc cht là… hết tin. Ngay c d án xây dng sân bay Long Thành có ước toán đu tư đến 15 t USD (khong 60-80% là vay ODA) cũng chưa biết làm cách nào đ "xoay" ra tin…

Nhưng nhiu doanh nghip và tp đoàn nhà nước - vn đã quen ‘ăn’, không th nhn và do đó vẫn tiếp tc tng ra các yêu cu cn được bão lãnh vay đi vi chính ph.

Vào năm 2017, Tập đoàn Du khí Vit Nam (PVN) đã phát ra mt đ ngh hoàn toàn mt "thiên thi" : mun được Chính ph bo lãnh vay trong khi chính gii quan chc lãnh đo ca PVN đang lũ lượt tra tay vào còng.

Những đ ngh bo lãnh trên vn được PVN nêu ra như mt não trng cùng thói quen không my thay đi dù "triu đi Nguyn Tn Dũng" đã trôi qua t khá lâu. Trong giai đon 2011-2015 ca "triu đi" này, chính ph Nguyn Tn Dũng đã cấp bo lãnh vay trong và ngoài nước cho 35 chương trình d án vi tng s vn khong 15,6 t USD, trong đó vay nước ngoài lên đến 14 t USD.

Một na n s đáo hn trong 3 năm ti !

Khách quan mà xét, Nguyễn Xuân Phúc li là đi th tướng "cc hình" nht trong lịch s tn ti ca đng Cng sn Vit Nam. Tr n nhiu nht, kinh tế be bét nht, xã hi hn tp nht, chính tr "tan nát" nht… Nhưng phi sau na năm kế tha chc th tướng t Nguyn Tn Dũng, ông Phúc mi nhn ra được cnh nn đó đ chính ông phi than "Nợ công nếu tính đ thì đã vượt trn" và cnh báo v nguy cơ "sp đ tài khóa quc gia".

Còn bây giờ, hn nhiên ông Phúc không h mong mun mình phi tr thành nn nhân "đ v" cho quá nhiu hu qu gy dng bi đi th tướng trước.

Trong bối cnh giật gu vá vai như thế, Ngân hàng thế gii li đưa ra mt cnh báo git mình : trong 3 năm ti, có đến 50% n trong nước ca Chính ph s đáo hn, tc chính ph này phi đi mt vi nguy cơ rt ln là không biết ly đâu ra tin đ tr n, tr vic… in tin t.

Phạm Chí Dũng

Nguồn : VOA, 17/11/2018

Quay lại trang chủ
Read 527 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)