Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

21/02/2019

Tình báo và ký giả trong vấn đề an ninh quốc gia

Phạm Phú Khải

Trong bang giao quốc tế nói riêng cũng như trong mi quan h chuyên nghip nói chung, tính minh bch và trách nhim gii trình càng cao thì s tin tưởng, tín nhim và hp tác lâu dài s gia tăng : và ngược li. Thiếu s minh bch thì làm sao biết được đâu là sự tht, làm sao đánh giá được chính xác ti sao mt vn đ được công khai hay giu kín, và làm sao lượng đnh được mc tiêu và đng cơ ca s công khai hay giu giếm đó là gì ?…

tinhbao1

Nước Úc đang đối diện với cung cách hành x không minh bạch ca người Trung Quc trên toàn lãnh thổ - Hình minh họa.

Minh bạch và trách nhim gii trình không nm trong văn hóa chính tr, ngoi giao hay nói chung cung cách hành x ca Trung Quc.

Trước khi Trung Quc được chp thun cho gia nhp T chc Thương mi Thế gii (WTO) vào năm 2001, lãnh đo Trung Quc ra v ha hn rng vai trò ca các công ty quc doanh (SOEs) s ngày càng gia gim, các chính sách về kinh tế th trường s đến, tin t Trung Quc (CNY-đng Nguyên) s không b thao túng, Trung Quc s không tích lũy thng dư thương mi ln, và các sáng chế và tài sn trí tu ca Hoa Kỳ tt nhiên s được tôn trng [1]. Bi mun làm thành viên của WTO thì các nước mun gia nhp đu phi tho mãn các điu kin này.

Trung Quốc hiu rõ, và chun b đến 15 năm đ được gia nhp vào WTO, nhưng ri h đu vi phm tt c các điu trên. Các công ty quc doanh, chng hn, vn phi tiếp tc phc v cho mục tiêu nhà nước hơn là các lc tác đng ca th trường. Cũng nh lun lách và bao che các chính sách này, nó đã giúp cho s tăng trưởng kinh tế ca Trung Quc t l hai con s tr lên trong nhiu thp niên. Cách thc h thao túng bng chng t năm 1995 đến 2000 đ thuyết phc Quc hi Hoa Kỳ chp nhn tư cách quan h thương mi bình thường và t đó lót đường đ được vào WTO đã được bà Lee, mt người đào ngũ Bc Kinh, trình bày vi tiến sĩ Michael Pillsbury qua các tài liu và hp mt mà bà đã chng kiến và tham dự [2].

Với cung cách hành x như thế, các đi tác ca Trung Quc thường luôn dè dt, đn đo vì hiu rng Trung Quc thường không tôn trng nhng gì đã được ký kết. Các tiến trình ly quyết đnh ca h thường ti mù, đc ngu. Ai là người ly quyết đnh sau cùng, và chu trách nhim, cho mt vn đ nào đó v.v… thường rt kín đáo và bí mt.

Peter Varghese cho rằng cách xây dng nh hưởng ca Trung Quc là đáng quan tâm sâu sắc, không phi ch vì nó là mt nhà nước đc đng đc tài vi các tham vng đa chính tr không thích ng vi quyn li ca Úc [3]. Varghese là người từng đứng đu B Ngoi giao và Thương mi Úc (DFAT) t năm 2012 đến 2016, và gi vai trò Vin trưởng ca Đi hc Queensland t đó đến nay. Varghese bin lun rng ch khi nào các tiến trình xây dng nh hưởng này càng rõ ràng thì Úc có th đánh giá được cái gì bí mật và công khai, và cái gì có th chp nhn hay không chp nhn được. Theo Varghese thì cơ quan tình báo Úc ASIO cn phi theo dõi cht ch đ biết được có nhng n lc nào đ xâm nhp và phá hoi h thng ca Úc mà đi quá nhng gì lut pháp và quy định cho phép.

Ông Duncan Lewis, Tổng Giám đc ASIO, cơ quan hu trách tình báo ca Úc, cnh báo quc hi Úc vào gia năm 2018 rng scan thiệp nước ngoàivào Úc đang xảy ra mt mc đ chưa tng thy, và "tình báo, can thip, phá hoi và hot đng ni gián đc hi, có th gây ra tác hi thm khc cho li ích ca đt nước chúng ta" [4]. Trước đó, vào cui năm 2017, sau cuộc kết hp điu tra ca hai cơ quan truyn thông uy tín ABC và Fairfax mà đã phơi bày nhng âm mưu tình báo và xâm nhp Trung Quc lên chính trường và xã hi Úc, ông Lewis cũng cảnh báo chính phủ liên bang là cn phi rt ý thc v kh năng can thip ca nước ngoài vào các trường đi hc ca Úc [5].

Can thiệp ca Trung Quc đây nên được hiu nghĩa rng, không ch là hoạt đng ca sinh viên hay ging viên gc Hoa trong các trường đi hc ti Úc hay trên thế gii, mà còn là tín hiu răn đe cnh báo đi vi các tiếng nói đi lp. Đin hình là trường hp ca giáo sư Chongyi Feng. Feng đã bị giam gi tại Qung Châu hơn mt tun, b thm phn mi ngày, ch vì ông đã tng lên tiếng ch trích Bc Kinh trên các cơ quan truyn thông Hoa ng v s can thip ca h tại Úc và sự đàn áp đi vi các nhà đi kháng [6]. Giáo sư Rory Medcalf, người đng đu Trường An ninh Quc gia thuc đi hc ANU, nhn đnh rng qua s kin bt giam giáo sư Feng, tín hiệu rõ ràngmà Bắc Kinh mun gi đến người Úc gc Hoa là "đng ch trích s can thip ca đng Cng sn" vào các vn đ ni b ca Úc [7].

Ngược li vi cung cách làm việc tùy tin và m o ca các th chế đc tài như Trung Quc, trong các nn chính tr dân ch đích thc, mi hot đng ca các cơ quan công quyn, dù trc thuc chính ph hay đc lp, đu phi minh bch và trách nhim gii trình. Không mt cơ quan hay cá nhân nào, kể c nhng người đng đu các ngành tư pháp, hành pháp và lp pháp có quyền tuyt đi, tất c đu có thi hn phc v đnh kỳ, và có nhim v kim soát cân bng quyền lc ln nhau. Nguyên tc chi phi tng quát là rng bt c mt t chc hay cơ quan nào nhn tài tr t nhà nước đ hot đng, nghĩa là đã s dng công qu, thì phi có trách nhim báo cáo hàng năm mt cách minh bch. Tt c đu phi báo cáo đnh kỳ trước quc hi hay các cơ quan liên quan trách nhim khác. Nguyên tc này áp dng c các t chc tình báo lo v an ninh quc phòng.

ASIO cũng không nằm ngoài quy đnh này. Như bbáo cáo thường niênnăm vừa qua [8]. Trong bn báo cáo này, Duncan Lewis, Tng Giám đc ASIO, cho biết năm 2017 – 2018 đánh du các th thách đáng k do các hot đng tình báo và can thip nước ngoài, ni bt trong các tranh luận ti quc hi cũng như công cng. Lewis cho biết các tác nhân nước ngoài đã hung hăng tìm kiếm thông tin phân loi/bo mt v các liên minh và đng minh ca Úc : lp trường ca Úc v vn đ ngoi giao, kinh tế và quc phòng : ngun lc năng lượng và khoáng sản : và các sáng to trong lĩnh vc khoa hc k thut. Ngoài ra h cũng đang c gng kín đáo nh hưởng lên quan đim ca các nhân vt công cng và truyn thông ca Úc, các viên chc chính quyn, và thành viên ca các cng đng lưu vong có cơ s tại Úc. Tuy bản báo cáo này không nêu đích danh th phm, t tên quc gia cho đến danh tánh ca nhng người liên h trong bn báo cáo này, người tìm hiu vn đ có th suy lun và kết lun th phm cũng như nhng thành phn can d là ai.

Cũng cần nhc li là vào cuối năm 2017, trước s gia tăng tình báo và xâm nhp ca Trung Quc, điu mà các cơ quan truyn thông Úc đã điu tra và ph biến rng khp, cu Tng trưởng Tư pháp Úc ông George Brandis đã bày tỏ mi quan tâm sâu sc [9]. Brandis gi thư cho cơ quan truyn thông ABC xác đnh rng ông đã được Th tướng Malcolm Turnbull giao trách nhim rà soát li toàn b lut v tình báo và can thip ca nước ngoài, cũng như duyt li B lut Hình s 1995 đ xem xét vic gia tăng kh năng điu tra và truy t các hành vi tình báo và can thip nước ngoài. Brandis d tính s hoàn tt vic này vào cui năm 2017. Nhưng sau khi hoàn tt đ ngh tu chính này vào cuối năm 2017 và trình bày cho công chúng đ tham kho ý kiến trước khi thông qua quc hi Úc, nhiu t chc đã bày t quan ngi rng các sa đi trong d lut đ ngh đã can thip quá nhiu vào mt s quyn t do, nht là tư do din đt, và có kh năng đưa đến nhng nn nhân bt đc dĩ vì các điu lut còn mơ h, chưa rõ ràng. Do đó h ly s tiêu cc. Cũng vì như thế mà mãi đến gia năm 2018 sau khi duyt xét và tranh lun sôi ni, thì hai b lut v tình báo và can thip nước ngoài mi được toàn quc hội thông qua [10].

Trước khi được thông qua, Thượng vin Úc đã mời các chuyên gia, nhng người đng đu các cơ quan an ninh quc gia cũng như các cơ quan hay chuyên gia đc lp đến trình bày quan điểm ca mình vào tháng Ba năm 2018 [11]. Qua cuc điu trn này, chúng ta có th hiu sâu sc hơn các vn đ này, bi các bn tin và phân tích trên các cơ quan truyn thông chính mch, k c các cơ quan uy tín hàng đu, thường không có nhiều thì giờ và không th đ cp đến nhiu khía cnh phc tp và sâu sc v vn đ này.

Trong phạm vi ngn ngi ca bài này, tôi mun đ cp đến ba điu đáng nói nht qua cuc điu trn ca ông Duncan Lewis.

Thứ nht, ông Lewis xác đnh rng hin ti đang có vô số các thế lc thù nghch vô cùng đa dng mun đi ngược li quyn li ca Úc hơn c trước đây, ngay c thi Chiến tranh Lnh, và tm vóc và mc đ tinh vi ca các hot đng này đã gia tăng đáng k. Nn dân ch m rng ca Úc, bao gm s t do di chuyn tiền, người và thông tin, điu đã làm giàu cho nước Úc và xã hi Úc, li là các mũi nhn mà các tình báo nước ngoài có th s dng đ tn công Úc. Thay vì s dng tình báo, các tác nhân nước ngoài đã vn dng các hot đng rng khp qua chiến thut can thip nước ngoài. H có th s dng người Úc đa phương đ quan sát và công kích cng đng lưu vong qua vic tuyn dng và hp tác vi các tiếng nói nh hưởng và quyn lc đ vn đng nhng người có quyn lc quyết đnh. Nông nghip, công ngh khai thác khoáng sản, nghiên cu y tế, các lĩnh vc nghiên cu và phát trin đi hc, và tài chánh, đu b nh hưởng. Tóm li, khó có mt lĩnh vc nào được min nhim t các hot đng này.

Thứ hai, các hot đng tình báo và can thip ngày càng tinh vi đến đ nh hưởng của nó không dễ nhìn thy cho đến nhiu năm v sau, khi mà hu qu ca nó không th đo ngược được. Nhưng lut hin hành đã li thi và thiếu sót, và trong trường hp các hot đng can thip nước ngoài thì không có hình pht nào c. H qu ca vn đ này là quyền t do quyết đnh và quyn li căn ct ca quc gia này đã không được bo v bi pháp quyn. Nói cách khác, ASIO nm rõ các hot đng tình báo và xâm nhp nước ngoài nhưng lut hin hành không y quyn cho ASIO làm vic vi các cơ quan thi hành pháp luật khác đ bo đm vic bt gi và truy t nhng k tham d vào các hot đng này. Theo Lewis thì lut l s cung cp các phương tin cn thiết và mnh m đ ngăn chn và phá v các hot đng mà các cơ quan an ninh mt mình không th đt được. Khi lut được thông qua và ban hành, các v truy t ti phm v các vi phm tình báo, can thip nước ngoài, bí mt, phá hoi và tình báo kinh tế s được trc nghim ti các tòa án Úc và s được truyn thông Úc đưa tin, qua đó nhng k có âm mưu cũng phi suy nghĩ li. Ông Lewis cho rằng trong khi chúng ta ngi đây tìm cách đóng các k h ca lut thì nhng k tìm cách phá hoi s tìm l hng đ khai thác.

Thứ ba, ông Lewis không tán thành các đ ngh là có nhng đa ht nên được min nhim v các lut này. Theo ông thì các miễn tr (exemptions) trên căn bn có th làm suy yếu/phá hoi lut này. Nếu gii truyn thông, hay các đa ht khác, được ngoi l, thì s làm cho lut ban hành không hiu qu. Ông Lewis nhn xét rng các ký gi truyn thông và các nhân viên tình báo, tuy có động cơ khác nhau, nhưng hot đng không khác nhau bao nhiêu. C hai đu theo đui các thông tin và s thm thu vn đ mà phn ln nm ngoài tm ca công chúng. Cũng vì như thế nên ngh ký gi có th là s che đy lý tưởng cho các thế lc nước ngoài để che đy các hot đng tình báo ca h, và các ký gi cũng vì như thế mà không có gì ngc nhiên khi h được các tình báo nước ngoài tiếp cn. Ông Lewis đã công nhn vai trò quan trng ca truyn thông trong vic đưa thông tin và phân tích đ người dân hiểu rõ các hot đng tình báo và can thip nước ngoài trong thi gian qua, nhưng ông cũng cnh giác rng nhng thế lc nước ngoài s khai dng k h nếu ký gi/truyn thông nói chung được min nhim t lut này.

Ký giả Angus Grigg ca báo The Australian Financial Review đã cho biết mt tình báo viên Trung Quc đã tìm cách tuyn m ông, và trong phn điu trn ca ông Lewis, ông cũng xác nhận rằng cách thc ca trường hp này có v nht quán mt cách kinh ngc vi các trường hp mà ASIO điu tra, dù ông không th nêu tên bt c ai, cơ quan hay quc gia nào [12]. V vn đ này, người Vit có l cũng không l gì vi trường hợp tình báo ni tiếng Phm Xuân n qua tác phm Đip Viên Hoàn Ho ca Larry Berman.

Tuy các đề ngh ca ông Lewis nghe rt hp lý, mt nn dân ch đ cao quyn và t do là giá tr cao c nht ca con người có chp thun tt c các đ ngh này không khi truyền thông đóng vai trò quan trng cho t do thông tin ?

Úc Châu, 19/02/2019

Phạm Phú Khải

Nguồn : VOA, 21/02/2019

Tài liệu tham kho :

1. Michael Pillsbury, "One Hundred Years Marathon", Henry Holt and Company, February 2015 : Chương 8, trang 166.

2. Như trên, trang 167.

3. Nick McKenzie, Richard Baker, Sashka Koloff and Chris Uhlmann, "The Chinese Communist Party's power and influence in Australia ", Four Corners, ABC, 29 March 2018.

4. Bevan Shields, "ASIO chief Duncan Lewis sounds fresh alarm over foreign interference threat ", Sydney Morning Herald, 24 May 2018.

5. Stephen Dziedzic, "Government needs to be 'very conscious' of foreign interference in Australian universities, ASIO says ", ABC News, 25 October 2017.

6. Andrew Greene, "Chongyi Feng's detention in China a blunt warning to Chinese Australians ", ABC News, 2 April 2017.

7. Primrose Riordan and Rachel Baxendale, "Detention of Chinese professor ‘an attack on Australian freedom’ ", The Australian, 31 March 2017.

8. Duncan Lewis, ASIO Annual Report (to Parliament) 2017 - 2018 , 25 September 2018.

9. George Brandis, "Statement to 4 Corners from Attorney-General ", ABC Four Corners, 2 June 2017.

10. Matthew Doran, "Senate rushes through foreign interference legislation before by-elections across the country ", ABC News, 28 June 2018.

11. Parliamentary Hearing, "PJCIS inquiry on the National Security Legislation Amendment (Espionage and Foreign Interference) Bill 2017 ", Official Committee Hansard, PARLIAMENTARY JOINT COMMITTEE ON INTELLIGENCE AND SECURITY, 16 March 2018.

12. Paul Karp, "Journalists would be recruited as foreign spies if exempted from new laws, Asio warns ", The Guardian, 16 March 2018.

Quay lại trang chủ
Read 535 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)