Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

01/07/2020

Kỳ thị và bản sắc, nhìn từ nước Úc

Phạm Phú Khải

Làm người đi tìm s tht hôm nay cũng tht khó !

Đa số người M cho rng s phn n v cái chết ca người da đen dưới bàn tay ca cnh sát đưa đến các cuc biu tình khp nước trong thi gian qua là điu chính đáng, mc du h không nht thiết đng tình vi hành động xy ra, theo khảo sát vào đầu tháng 6 ca trường đi hc Monmouth. 76% người M, k c 71% người M da trng, cho rng kỳ th chng tc và phân bit là một vn đ ln tại Hoa Kỳ, tăng 26% so vi kho sát năm 2015.

kythi1

Các thông điệp được ghi và gn xung quanh tượng Tổng thống Andrew Jackson ti công viên Lafayette, đi din tòa bch c, 15/6.

Mọi mng sng đu quan trng

Vào ngày 22/6, một chiếc phi cơ bay ngang sân Etihad Stadium khi hai đi banh Manchester City và Burnley thi đu. Chiếc máy bay ch mt tm phướn ln có ch "White Lives Matter Burnley". Liền sau đó, đi Burnley b chỉ trích nng n vì b cho rng thông đip này coi thường phong trào đu tranh Black Lives Matter hin nay. Giám đc đi Burnley, ông Sean Mark Dyche, lin hp báo lên án hành đng này và xin li vì s vic xy ra ngoài ý mun ca ông. Còn đi trưởng Ben Mee cho biết anh cm thnhục nhã và xu h đối vi nhng ng h viên nng nhit nhưng hành x như thế.

Giám đốc đi Manchester City thì ôn tồn hơn khi phn ng v s kin này. Ông Pep Guardiola cho rng "Tt nhiên mng sng người da trng là quan trng nhưng mng sng người da đen cũng quan trng. Con người quan trng. Mi người, chúng ta đu ging nhau. Mi ngày chúng ta phi chiến đu không chỉ vì tình hung này mà còn vì tt c nhng bt công trên toàn thế gii". Trước đó, vào ngày 18/6, khi nói v phong trào Black Lives Matter, Guardiola cũng nhận xét rằng ông cm thy "xu h" v lch s đi x ca người da trng đi vi người da đen.

Tự hào hay ph nhn bn sc

Cái chết ca ông George Floyd ti M do mt cnh sát da trng quỳ gi lên c đã làm cho nhiu người phn n, trong đó nhng người da trng ti M cũng như khp nơi cm thy nhc nhã vì hành đng này và vô tình cm thy xu h lây vì mình là da trng.

Một đàn ông da trng Damian Cawthorne chụp tm hình mình mt áo có hàng ch "Tôi yêu được làm người da trng (I Love Being White), ri ph biến trên Twitter vi li gii thiu "Mt đàn ông da trng người Anh t hào" (Proud white English man).

Hân là một người bn Vit Nam ca tôi. Cô qua Úc lúc chỉ 7 tui nên cô rành tiếng Anh hơn tiếng Vit. Theo dõi phong trào Black Lives Matter trong nhng ngày qua, t bên ng h đến bên chng đi, cô lin dùng hình nh ca Cawthorne đ gi cho 6 người bn ca cô trên Twitter, tt c đu là da trng, là công dân của M, Úc, Anh, Ba Lan, Tây Ban Nha, và Hòa Lan. Cô hi my anh nghĩ gì v tm hình này ? Tt c đu tr li Hân rng gã đàn ông này qu tht ngu xun, không tế nh khi mc áo và đăng các hình và ch này, và có hàm ý ngm là kỳ th chng tc.

Hân ngạc nhiên hi sáu ông này rng t lúc nào t hào v bn sc ca mình tr thành mt vn đ ? Hân lý lun rng kỳ th chng tc là khi nào trong tư tưởng mình có suy nghĩ sc tc ca mình ưu vit hơn mt hay nhiu sc tc nào đó, và/hoc như thế coi thường và đối x phân bit vi sc tc đó. Còn ghi nhn và t hào v bn sc (identity) ca mình thì đâu có gì sai. Hân bin lun "Các ông thy không, tôi t hào là người da vàng, tôi t hào là người Vit Nam. Tôi không th thay đi màu da ca tôi. Nhưng tôi t hào về bn sc ca mình".

Tất c sáu người đàn ông da trng này đu ngc nhiên vi lý lun ca Hân. Qu tht h không th nghĩ ra hay nhìn vn đ này khía cnh như thế, nht là khi các vn đ tranh cãi qua phong trào Black Lives Matter tr thành vô cùng tế nhị và nhy cm hin nay. Bi nói không khéo người da trng d làm cho người không phi da trng nghĩ mình có óc kỳ th. Cho nên có nhng người da trng chn thái đ nói khéo, nói an toàn, nói phi đo (politically correct), đ khi mt lòng hay gây hiu lầm.

Một trong sáu người đàn ông này hi li Hân rng nếu ông ta nói "Tôi không mun làm người Vit Nam. Người Vit Nam có nhng tính xu. Vy cô có tc gin không ?". Cô Hân tr li "Không, tôi s không tc gin. Bi vì ông không phi là người Vit Nam. Ông là một người da trng. Ông không có quyn hưởng làm người Vit Nam bi vì ông không phi là vy (You are not entitled to be Vietnamese, because you are simply not)". Người đàn ông này kinh ngc vi cách nhìn ca Hân bi vì quen Hân đã lâu nhưng không ng Hân lại có li suy nghĩ và bin lun như thế. Hân tiếp tc "Tuy nhiên, tôi s tc gin nếu mt người Vit Nam nào đó li đi ph nhn mình là người Vit Nam". Hân kết lun "Chúng ta nên chp nhn mình là ai, nên t hào v bn sc ca mình, và nên tôn trng các sắc tc khác và tôn trng s khác bit".

Những trò "đu t" thi nay

Cũng qua sự kin George Floyd, luật sư Trn Kiu Ngc đại din cho Phong trào gii tr thế gii vì nhân quyền có ra mt thông cáo nhn đnh rng "Chúng tôi luôn kiên đnh lp trường ng h hoàn toàn các mc tiêu đu tranh cho công lý, công bng xã hi, và s bình đng cho tt c mi sc dân, chng tc". Phong Trào cũng khng đnh "All Lives Matter (Mng sng ca mi người đu quan trng)". Thông cáo này có thông đip ôn hoà, quan đim cũng không khác gì Pep Guardiola hay tng thng George W. Bush.

Thông cáo này cho đến nay được 659 thích, và 531 còm. S còm gn bng s thích. Tuy có nhiu người ng h hơn chng, phần ln ch bm thích nhưng không bình lun. Còn các còm thì phn ln đu t cáo cô Trn Kiu Ngc và Phong trào gii tr thế gii vì nhân quyền bng mi nhãn hiu ti t nht có th. Đc bit h cho rng cô li dng cơ hi này đ ng h cho đng Dân ch và h b ông Donald Trump ca đng Cng hòa, trong khi toàn ni dung ch nói v nhân quyn, và chng đ cp gì đến đng phái chính tr ti Hoa Kỳ.

Không biết t khi nào các cuc tranh lun v quyn làm người, hay các cuc đu tranh cho nhân quyn nhân phm, li b tóm gn và đơn gin hóa ti thiu thành các khu hiu chính tr như thế này.

Nhìn các trò ném đá này, những trò vu khng chp mũ vô ti vạ trên mạng xã hi, tôi c nghĩ đến tác phm "T thc dân đến cng sn" ca Hoàng Văn Chí, và cm thy rùng mình bi các hình thc "đu t" thi đi mi.

Sẽ tht là tích cc và văn minh hơn, và hiu qu hơn nếu mun người khác thay đi, khi chúng ta hc cách phê bình nhau bằng nhng li l ôn tn, vi lý lun chính đáng và trình bày các bng chng kh tín.

Đi tìm sự tht lúc này cũng khó !

Giáo sư Nguyn Thanh Vit có viếmột nhn đnh ngn trên Facebook rằng trong cùng mt ngày, ông b mt người theo cánh t bên Pháp gi ông là con ri chng cng, trong khi người Vit ti M gi ông là cng sn ; ông cũng thường b mt s người M yêu nước bo ông v li nước Vit Nam cộng sản nếu ông yêu chủ nghĩa cng sn nhiu như thế trong khi đó phn ln nhng gì ông làm không được phép xut bn ti Vit Nam. Tht là bi ri quá.

Quả là đi tìm s tht hay dám nói lên nhng gì mình tin là đúng vào lúc này có ri ro đng chm bao nhiêu xu hướng khác nhau trong xã hội : nhng người c tin, nhng k cung tín, nhng thành phn dân tc quá khích, t cc t sang cc hu v.v… Vì thế nên nhiu người ôn hòa chn thái đ im lng là vàng.

Nhưng vn có nhng tiếng nói công chính.

Vào ngày 2/6, sau sự kin George Floyd, cu Tng thng Hoa Kỳ George Walker Bush ra một tuyên b có đoạn như sau :

"Những người hùng ca nước Mỹ - t Frederick Douglass đến Harriet Tubman, t Abraham Lincoln đến Martin Luther King Jr. - là nhng v anh hùng ca s đoàn kết. Li kêu gi ca h không dành cho k yếu tim. H thường tiết l s cung tín và bóc lt - nhng vết nhơ ca dân tc mà đôi khi không dễ cho cng đng đa s suy xét. Chúng ta ch có th nhìn ra nhu cu ca đt nước qua cp mt ca người b đe dọa, áp bc và b rơi".

Ông Bush quả quyết "Đt được công lý cho tt c là trách nhim ca tt c mi người", và kết lun "Tôi tin rng cùng nhau người M s chn con đường tt hơn".

Tổng tng John Fitzgerald Kennedy tng nhn đnh rng "Khi quyn ca mt người b đe dọa, quyn ca mi người b gim sút theo" (1).

Tổng thng Franklin Delano Roosevelt thì xác đnh rng "T do có nghĩa là s thượng đng ca nhân quyn mi nơi. Chúng ta ng h nhng ai đu tranh đ giành và gi các quyn này. Sc mnh ca ta đến t s đoàn kết trong mc đích. Vì quan nim cao c đó, mục tiêu cui cùng phi là chiến thng".

Kỳ thị và bn sc có l là hai đ tài phc tp và nhy cm ln hin nay. Nhưng mi th đu có th đơn gin hơn nếu mi chúng ta bt đi s t ti cũng như s t tôn. T tôn quá tr thành l bch và kỳ th. T tin quá trở thành khôi hài và b kỳ th. Trng hay đen, vàng hay nâu, cũng ch là màu, và ch là b ngoài. Bên trong mi chúng ta, t tâm thc đến hành đng, mi là quan trng. Mun hiu bên trong thì cn nhìn sâu mt chút, lâu mt chút, và bng tm lòng thành và sự đng cm ca mình cho người khác, vi tư cách là mt con người đúng nghĩa.

Phạm Phú Khải

Nguồn : VOA, 01/07/2020

(1) "The rights of every man are diminished when the rights of one man are threatened"

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Phạm Phú Khải
Read 94 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)