Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

04/01/2021

Covid 2020 cũng thúc đẩy tiến bộ

Ngô Nhân Dụng

Mt ông hàng xóm ca tôi làm ngh sa mái nhà. Chiếc xe "van" ca ông đu ngoài đường viết, "Chúng ta thay đi thế gii : Mi ln mt cái mái nhà !" (We are changing the world. One roof of a time). Năm Covid 2020 ông rt bn rn. Nhiu người không được đi đâu, bèn lo sa cha căn nhà mình . Các ca hàng bán sơn, bán g, bán nhng món đ tu sa nhà ca, khách lái xe ti tp np.

covi1

Zoom Cloud Meeting, mt trong nhng dch v giúp giao tiếp t xa ph biến trong mùa đi dch. Hình minh ha. (Photo : Zoom)

Tt nhiên, năm Covid là mt năm đau bun cho tt c mi người, ti nghip hơn 300 ngàn người đã chết vì bnh dch. Nhưng trong lúc dân M phi nhà, h cũng thay đi, chăm ch lo cho gia đình hơn. Đó là mt h qu đáng mng. Không nhng nhiu cá nhân thay đi, c xã hi cũng thay đi, có v tt hơn.

Bnh dch đã nhiu ln thay đi lch s nhân loi. Năm ngoái, nghe tin Tng thng Trump cm người Châu Âu vào nước M, ký gi Rebecca Nagle đã lên tiếng ng h nhưng vn tiếc lnh cm này tr mt 528 năm !Christopher Columbus đt chân lên min đt mi năm 1,492 ! Khi người Châu Âu "khám phá" ra Châu M, 90 phn trăm dân bn đa chết vì các loi vi trùng nhng bnh dch mà h chưa bao gi biết nên không có kháng th. Bà Nagle gc dân "da đ" Cherokee.

Năm 1347, 12 thương thuyn t Hc Hi đem bnh dch hch ti thành ph Messina trên đo Sicilia nước Ý ri lan qua các nước khác. Sau bn năm, mt phn ba dân s Châu Âu đã chết. T thp niên 1350, các đa ch thiếu người làm vic, phi tr công cho tá đin cao hơn và cho hưởng nhiu quyn t do hơn trước. Gii nm quyn bt đu lo gi gìn v sinh cho xóm làng, th xã, thiết lp các đnh chế y tế công cn. Bi vì khi đám dân đen b bnh thì ông hoàng bà chúa cũng khó thoát.

Bnh dch Covid 2020 cũng đánh thc loài người như vy. Loài virus không phân bit sang hèn, ai cũng như ai. Nhc sĩ jazz "huyn thoi" Ellis Marsalis ca New Orleans qua đi vì Covid t ngày 1 tháng Tư. Sau đó 10 ngày, nhà toán hc ni danh John Horton Conway, Đi hc Princeton, chết mt mình trong bnh vin. Trước cuc tn công ca loài vi khun mi, người M thy rng nhng người không có bo him y tế có th chết sm hơn mình, nhưng chưa biết mình có th thoát không.

Tiu bang Oklahoma s có thêm 215,000 người dân được bo him y tế sau khi chu m rng chương trình Y tế min phí Medicaid vì dân chúng b phiếu đng ý, mc dù ông thng đc và quc hi vn chng không mun tham d chương trình này, t thi Tng thng Obama.

Các tiu bang Connecticut và California đã làm lut buc các xí nghip vi t 5 nhân viên tr lên phi cho h được ngh ít nht 12 tun khi cn săn sóc con mi sinh hoc con cái, v, chng b bnh. California người ngh làm s không được tr lương nhưng xí nghip không được đui h. Ti Connecticut h s được lãnh tr cp, cho ti $780 đô la mt tun ; mt th tin bo him do người lao đng đóng góp na phn trăm (0.5%) lương ca mình.

Cũng liên can đến bnh tt, Tiu bang New York s bt buc ch nhân phi cho công nhân ngh khi b bnh ; sau đó phi nhn h tr li làm vic. Và phi tr lương h trong thi gian bnh, nếu li tc ca doanh nghip trên mt triu đô la và thuê t 5 công nhân tr lên.

Người dân M các tiu bang trên bt đu hưởng nhng th quyn li lao đng như trên, được bao v không thua dân Canada và nhiu nước Châu Âu. Covid đã thúc đy nhiu thay đi trong năm xã hi M. Trong s 50 tiu bang M, mt na đã tăng lương ti thiu trong năm 2020, t Arkansas, Maryland, đến Vermont. Florida cũng chp nhn tăng lên ti $10 đô la mt gi và mi năm s tăng thêm, năm 2026 lên $15.

Vì sng trong cơn đi dch người ta mi thy rõ vai trò ca chính ph rt quan trng, không th nào thiếu ! Nhng người biu tình chng vic đeo mng che ming cũng đành chp nhn khi các tiu bang Arizona, California, Virginia ra lnh cm không được cm đin thoi trong khi đang lái xe, pht nng hơn nếu đang đc, viết trên máy.

Mt thay đi ln nht là nhng tiến b k thut trong tin hc đã xâm nhp vào đi sng dân M vi tc đ nhanh chóng không ai tưởng tượng được. Người ta mua bán và tr tin trên mng, thay vì đến các ca tim, mt phong trào din ra trong năm ba tháng mà đáng l phi ch 10 năm. Nhiu ngân hàng có th đóng ca bt vì các giao dch được thc hin trên mng.

Loài người đã phn ng nhanh chóng t khi gp đi ha Covid. Cuc sng thay đi nh các tiến b k thut tin hc được tìm ra t hàng chc năm nay. Nhng h tng cơ s đ dùng Zoom, hp mt qua mng, đã có t lâu ; nay bng dưng bt phát ch vì cơn đi dch. Các công ty hp qua Zoom, các lp hc, các bui trình din ca nhc, quc hi biu quyết cũng đu đi qua mng.

Tôi đã được bác sĩ chn bnh dù không gp nhau. Đã tham d các bui ngi thin và hc Kinh Pháp Hoa mi tun, qua Zoom. Tu vin Mc Lan, Mississippi đã t chc khóa tĩnh tâm cho 400 thin sinh, qua Zoom. Các cháu tôi chn hc qua mng thay vì đến trường. Con trai tôi, Montreal, làm vic nhà không cn đến s, vn báo tin mi được tăng lương. V chng cu con út New York, ch cn làm vic 2, 3 ngày bnh vin. Cô con ln dy các lp âm nhc hai ln mt tun. Ngày l cui năm còn t chc cho các sinh viên đàn hát. Cũng hoàn toàn qua Zoom. Tt c nhng chuyn đó t nhiên được thc hin, đáng l bình thường phi mt 5, 10 năm mi đt được.

Nhưng đó ch là nhng bước đu. Vì nhng nhu cu mi xut hin do Covid gây ra, người ta s ci thin các k thut cũ và ny ra nhng sáng kiến mi. Trong nhng năm sp ti, vì phi sng và làm vic theo cách mi, s còn nhiu phát trin trong ngành tin hc đ công vic hu hiu hơn.

Trong lch s, các tiến b k thut đu khiến nhiu người lo s. Năm 1812, Lord Byron đc bài din văn ra mt Thượng vin (House of Lord) nước Anh. Ông kch lit đ kích bn d lut pht t hình nhng người phá hoi máy se si dt vi. D lut nhm vào nhng công nhân đang lo mt vic vì b máy thay thế. Các công nhân đó s chết đói, ông báo đng.

Nhưng cô con gái duy nht ca Lord Byron rt thích toán, vt lý hc, và máy móc vì đã được m dy d, sau khi bà lìa b ông chng thi sĩ. Cô Ada là người đã nhit lit tán thán "b máy tính toán" đu tiên (Analytical Engine) do Charles Babbage sáng chế. Nghiên cu b máy đó, năm 1842 Ada đã nêu ý kiến phi biến nó thành mt th máy có th làm tt c các th tính toán, không phi ch cho có các con s mà thôi. Ngày nay ai cũng đng ý Lady Ada Lovelace là m đ ca khái nim v computer, máy vi tính.

Máy đin toán là th "máy ca các máy", đã thay đi đi sng c loài người. Không mt sinh hot nào không đng đến computer, như chính bài viết này. Mt năm 2020 qua, Covid đã đy công dng ca computer ti nhng biên gii mi.

Tt nhiên, thành qu ca nhng tiến b khiến cuc sng thay đi s không được chia s đng đu, như Lord Byron báo đng hơn 200 năm trước. Máy móc vn tiếp tc thay thế con người. Nhng người b máy chiếm mt công vic s chu thit thòi nht. Xã hi s phi tìm cách san s cho đng đu ; đó là mt vn đ chính tr. Quc hi và chính ph M s phi lo câu chuyn này. Nói chung, bây gi cũng vì Covid, đa s người M đã thy vai trò ca chính ph rt quan trng khi cn điu hp xã hi.

Hơn na, năm 2020 đi qua đã đ li mt di sn bt ng, s giúp cho kinh tế M phát trin mnh, có th bt đu trong vòng mt năm. Di sn đó là s tin tiết kim khng l trong túi người dân. Vì b cm cung bi bnh Covid, dân M đã gim bt chi tiêu, bt được $535 t đô la. Nhưng li tc cá nhân ca toàn th dân M đã tăng thêm được $1,030 t m kim. Trong 9 tháng, cho đến hết tháng 11 năm 2020, dân M đã tiết kim được tng cng $1,565 t đô la so vi con s $900 t c năm 2019.

S tin đó, mt phn ln, được đ vô th trường chng khoán, khiến giá các c phiếu tăng lên mc k lc ! Nhưng người M s dư tin tiêu th và đu tư, khi kinh tế bình thường tr li, có th vào cui năm 2021. Khi kinh tế phát trin tt như vy, dân M có th chp nhn mt cách d dàng hơn khi quc hi và chính ph làm các đo lut san s li tc quc gia cho cân bng.

Ngô Nhân Dụng

Nguồn : VOA, 04/01/2021

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Ngô Nhân Dụng
Read 432 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)