Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

11/05/2017

Đối thoại nhân quyền Mỹ-Việt, ai ưu thế ?

Phạm Chí Dũng

Một ngun tin kh tín cho biết kỳ Đi thoi nhân quyn M - Vit sp din ra, có th vào tháng Năm hoc tháng Sáu năm 2017. Nhưng vào lần này, Hà Ni không còn nm thế ch đng v thi gian, đa đim và các điu kin tr treo nhân quyn đ đi ly li ích thương mi và ngoi giao như nhiu ln trước đây trước Washington.

nhanquyen1

Một cuc tun hành vì nhân quyn cho Vit Nam ca cng đng người Vit ti Canada. (nh chp t Youtube Thu Tran)

Mặc k Vit Nam !

Thông tin về Đi thoi nhân quyn M - Vit xut hiện sau chuyến đi M gp Ngoi trưởng Rex Tillerson ca B trưởng ngoi giao Vit Nam Phm Bình Minh vào cui tháng 4/2017, vi hai kết qu đáng chú ý nht: Washington chuyn thư ca Tng thng Trump mi Th tướng Nguyn Xuân Phúc, ch không phi Ch tch nước Trn Đi Quang, thăm Hoa Kỳ ; phía M không có mt t nào đ cp vi Phm Bình Minh v hip đnh thương mi song phương Vit - M - nhu cu quá thiết thân được gii chóp bu Vit Nam đt lên ưu tiên hàng đu trong chính sách đu dây chính tr và làm tt cả đ gi được "s tn vong ca chế đ", trong bi cnh nn kinh tế đang hi t khá nhiu du hiu khng hong.

Chuyến đi ca Phm Bình Minh li là bước tiếp ni ca đng tác công khai gi ý "Th tướng Nguyn Xuân Phúc sn sàng đi thăm M" được trang facebook của Chính ph Vit Nam "bn" lên mng xã hi vào đu tháng 3/2017, trong bi cnh mà khác hn vi thi tin nhim Obama, Trump chưa có bt c biu hin gì t ra quan tâm đến vn đ Vit Nam. Trong lúc thm chí còn không nhc đến Cam Ranh, Trump li ưu ái xếp Vit Nam vào danh sách 16 quc gia "gây hi" mà đã khiến M phi nhp siêu ln cùng đe da nhng bin pháp "s x lý nhng nước này".

Giới chóp bu Vit Nam - thường được dung dưỡng bi t sĩ din t tôn "M cn Vit Nam hơn Vit Nam cn M" và thói trả treo nhân quyn, hn đã phi chu hai ln choáng váng và tht vng. Ln th nht là cái cách mà Donald Trump đã vượt qua Hillary Clinton trong cuc bu c tng thng M mà đã khiến sai lch rt cơ bn d đoán ca Hà Ni v mt đi th "d biết và d ci" sau Obama. Còn ln th hai có th ging như tâm thế bt cn ca Trump: mc k Vit Nam!

Bóng đuổi hình

Trò chơi hình và bóng li tiếp din, nhưng theo cách ngược li. Nếu ch na năm trước vn còn là tâm trng mt nước M ch xướng chính sách xoay trc v châu Á - Thái Bình Dương và do đó đc bit cn lôi kéo Vit Nam vào vòng cung đng minh ca mình, thì nay chính sách đó lại tr nên không my dt khoát đ khiến Vit Nam li cn đến M hơn bao gi hết, nht là làm sao đ duy trì được s xut siêu hơn 30 t USD vào M mi năm đ bù đp cho hơn 50 t USD Vit Nam phi nhp siêu t Trung Quc c sau 12 tháng.

Cái thế tương quan khá chênh bit trên đã làm cho gii chuyên gia phân tích chính tr d đoán rng th nào cũng có mt ni dung tranh lun v nhân quyn ti Vit Nam trong cuc gp Tillerson - Phm Bình Minh ti Washington. Rt cuc, câu chuyn này đã xy ra đúng như thế.

Sau chuyến "tin trm" M, Phm Bình Minh tr v Vit Nam, chuyn thư ca Trump mi Nguyn Xuân Phúc thăm M vào cui tháng 5/2017 ch không phi vào đu tháng 5/2017 như mt thông tin xut hin trước đó, nhưng không đ đng gì v Hip đnh thương mi song phương Vit - M. Cùng khi đó, bi cnh chính tr - xã hi Vit Nam ln đu tiên n ra cuc khng hong mang tên Đng Tâm, mt nhà hot đng xã hi là Lê M Hnh b nhiu "côn đ công v" xông vào tn nơi tm trú ti Sài Gòn đánh đp dã man, một người bán đ chay là Nguyn Hu Tn b công an tnh Vĩnh Long bt giam nhưng ông Tn bt ng chết thm bi mt vết ct rt dài và sâu qua vòng c

Cũng bởi thế, ni hàm ca cuc đi thoi nhân quyn song phương sp din ra dường như nghiêng v cm từ "M - Vit" ch không phi "Vit - M" như trước đây.

Việt Nam có "tái hòa nhp" CPC ?

Lịch s ca các kỳ đi thoi nhân quyn Vit - M vn thường khá trc tr và luôn b biến dng ngay sau cái bt tay kết thúc mt kỳ hp.

Vào cuối năm 2016, Tom Malinowsky - Trợ lý ngoi trưởng ph trách v dân ch, lao đng và nhân quyn và cũng là trưởng đoàn đàm phán nhân quyn ca M, đã không có cơ hi đ lp li li ma mai đến não rut ca chính ông vào gia năm 2015 ti Hà Ni "Vit Nam không th c th mt chc người này nhưng li bt mt chc người này đ thế vào". Cui năm 2016 và đu năm 2017 li là khong thi gian mà công an Vit Nam bt b người bt đng chính kiến vi s lượng ln, khiến phía M quá tht vng mà không th tiến hành đi thoi nhân quyn vi Hà Nội.

Vào cuối năm 2012, cũng đã không có đi thoi nhân quyn Vit - M nào. Trước tình trng chính quyn Vit Nam gia tăng đàn áp người bt đng và phong trào biu tình phn đi Trung Quc, phía M đã ngưng vô thi hn đàm phán nhân quyn. Cuc đi thoại này ch được khơi li bng vai trò ca Dan Bayer - người tin nhim ca Malinowsky - vào gn gia năm 2013 trong bi cnh sp din ra cuc gp Obama - Trương Tn Sang ti Washington vi nhu cu thiết thân ca gii lãnh đo Vit Nam là Hip đnh TPP.

Còn giờ đây, lâu đài cát mang tên "TTP Vietnam" sp đ thm hi. Mơ mng cũng bi thế ch còn vương li du n ca ni hoang tưởng siêu hình hc.

Trong khi đó, lại đang din ra mt làn sóng khn cp t y hi T do tôn giáo Hoa Kỳ và nhiu t chc nhân quyn quốc tế v đòi hi đưa Vit Nam vào li Danh sách CPC (các quc gia cn quan tâm đc bit v t do tôn giáo). 10 năm trước, vào năm 2007, Vit Nam đã được M đưa ra khi và được tham gia vào T chc thương mi thế gii (WTO), nhưng sau đó Vit Nam bt b trở li rt nhiu người bt đng trong sut giai đon 2008 - 2012 và nhng năm sau đó.

Thành thật mà nói, kh năng cuc vn đng đưa Vit Nam vào li CPC đã mnh hn lên t năm 2016 và gia tăng hn xác sut thành công, cho ti thi đim này có th lên đến 60%. Cuộc vn đng này s hướng đến Quc hi Hoa Kỳ, bao gm H ngh vin và Thượng ngh vin, và chc chn s được s ng h rt nhit tình ca Vietnam Caucus (Nhóm làm vic v Vit Nam) trong ngh vin M. Nếu Quc hi M quyết đnh xếp lch và b phiếu để đưa Vit Nam vào li CPC, cho dù hành pháp Trump có mun làm nh bt cũng s khó. Hung chi Trump li đang dường như mun đ cho Quc hi M t quyết đnh nhng vn đ thuc v nhân quyn Vit Nam.

Hậu qu ca vic Vit Nam vào li CPC có l không cn phải gii thích nhiu: v thc cht, đây là mt cơ chế chế tài, đc bit là chế tài v thương mi. Cơ chế này s khiến con đường đ Vit Nam tiếp cn Hip đnh thương mi song phương vi M là chông gai hơn hn hin thi, nếu không nói là vô vng.

Chưa k mt hot đng chế tài khác: Lut Nhân quyn Magnitsky Toàn Cu mà Quc hi M thông qua vào tháng 12/2016 và Tng thng Obama ký ban hành ngay sau đó, nhiu kh năng được trin khai trong năm 2017, s cm mt s quan chc Vit Nam vi phm nhân quyn trm trng, k c thân nhân nhng quan chc này, được nhp cnh vào M, đng thi tài sn ca s quan chc này nm trong phm vi can thip ca M s b đóng băng…

Nguyễn Xuân Phúc được gì M?

Cuộc đi thoi nhân quyn M - Vit trong thi gian ti có ý nghĩa rất quan trọng - như mt li thoát cho nhng quan chc Vit mun tìm mt li thoát v phương Tây, ch không phi Trung Quc.

Cũng rất có th, cuc đi thoi nhân quyn M - Vit trong thi gian ti là mt cơ s quan trng đ phía M quyết đnh s tiếp đón Th tướng Nguyn Xuân Phúc vào cui tháng 5/2017 theo cách nào và cho ra kết qu nhiu hay ít.

Tuy nhiên và trái ngược vi não trng thường rt ch quan ca gii chóp bu Vit Nam, không khí t phía M trước cuc đi thoi nhân quyn sp din ra được biết là cứng rn hơn nhiu so vi trước đây.

Sau nhiều năm qun qut nếm tri vi Vit Nam v nhân quyn, rt cuc có v người M đã rút ra mt bài hc đt giá : đc tính ca chính quyn Vit Nam là luôn dùng tù nhân lương tâm đ mc c v các hip đnh kinh tế, thương mi và vin tr. Nhưng khi đt được mc đích ca mình, chính quyn Vit Nam lp tc tr mt và bt b người hot đng nhân quyn. Nếu không vào thế cùng qun v kinh tế và ngân sách, bn cht đó s không bao gi thay đi.

Bằng chng rõ nht là trong hai nhiệm kỳ cm quyn ca nn hành pháp Obama, chính sách mm mng có phn thái quá ca M rt cuc đã ch giúp M và gii dân ch nhân quyn Vit Nam đt được mt s thành tích rt khiêm tn. Hu qu quá d thy là vào bt kỳ thi gian nào mà quan h Vit - M tr nên lnh nht, mà gn nht là khong thi gian cui năm 2016 - đu năm 2017, công an Vit Nam li gia tăng bt b người hot đng nhân quyn.

Còn bây giờ là mt thi kỳ khác. Khác rt nhiu. "Gói ci thin nhân quyn" mà M và Tây Âu đang đt ra với Vit Nam, bao gm nhiu yêu cu v ci cách lut (t do tôn giáo, t do lp hi, biu tình, t do báo chí), công nhn xã hi dân s, th tù nhân lương tâm, chm dt sách nhiu và bt b người bt đng… không phi là đ nhn được li ha suông ca Hà Nội nhưng chng làm gì như bao nhiêu ln trước, mà cn da trên mt l trình thc hin các điu kin nhân quyn trong năm 2017 và trong ít nht hai năm sau đó (2018 - 2019), vi tng ni dung c th và được kim chng, giám sát bi quc tế trong sut chiu dài thực hin l trình đó.

Liệu chân tri dân ch cho Vit Nam có bt đu hé rng t cuc đi thoi nhân quyn M - Vit sp ti ?

Phạm Chí Dũng

Nguồn : VOA, 11/05/2017

Quay lại trang chủ
Read 743 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)