Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

26/06/2021

Tính chính trị và ngoại giao của Covid-19

Phạm Phú Khải

Tôi còn nh khi đi dch Covid-19 bt đu lây lan trên toàn thế gii đu năm 2020. Các quc gia dn dn đóng ca biên gii.Trung tâm cho H thng Khoa hc và K thut ca Johns Hopkins University tr thành tâm đim cho các cơ quan truyn thông và chuyên gia vào cp nht d kin v Covid-19 ti thành ph hay quc gia ca mình. Lâu nay, tôi không vào li trang mng này. Hôm nay (th Hai 21 tháng 6) vào li, các con s làm tôi qu tht choáng ngp. Hơn 178.43 triu ca b nhim, 3.86 triu ca chết, mà M chiếm nhiu nht, hơn600 ngàn người, k t ngày 14 tháng 6. Thy toàn màu đ. Bun quá.

cov1

Vaccine là đáp án duy nht đ giúp ngăn chn Covid-19 tiếp tc lây lan, gim thiu s người chết - Hình minh ha.

Dù sao, tin vui bên cnh là hơn 2.60 t người được chích nga cho đến nay. Vaccine là đáp án duy nht đ giúp ngăn chn Covid-19 tiếp tc lây lan, gim thiu s người chết, và to ra tình trng min dch by đàn (herd or population immunity, mà cho đến nay thì T chc Y tế Thế giiWHO cũng không rõ là đi vi Covid-19 nó cn bao nhiêu phn trăm mi đ). Đt được min dch by đàn thì cuc sng bình thường như trước thi đi dch có th tr li. Có l bình thường mt phn nào đó thôi. Đúng hơn là mt bình thường mi (new normalcy). Bi vì đi dch đã thay đi sâu sc cung cách sng, làm vic, giao tiếp và hu như mi mt đi sng ca con người trên toàn cu trong mt năm rưỡi qua.

Úc là mt trong các quc gia qun lý dch bnh rt tt cho đến nay. Có mt thi gian dài ti Úc, Covid-19 đã hoàn toàn được loi tr (elimination). Lúc ban đu các lãnh đo chính tr và y tế ch mong ngăn chn đến mc ti thiu (suppression), nhưng ri h không ng chiến lược loi tr cũng có th đt được. Tuy nhiên, mt s công dân Úc vn tiếp tc tr v li nước t nước ngoài, cũng như Úc m ca cho New Zealand, nên đây là ngun làm tái gây nhim chính cho toàn quc gia. Trong đó tiu bang Victoria là b nng nht. Nhiu ln đóng ca (lockdown), và gii hn (restriction), đã xy ra ti Victoria trong hơn mt năm qua. Câu hi đt ra là vì cách qun lý t, hay vì xui xo, nên tình trng b đóng ca ln th tư li tái din ti Victoria vào cui tháng 5 va qua?

Ngoi tr Victoria, toàn nước Úc còn li qun lý Covid-19 rt hiu qu. Nhưng cũng vì thế mà nhu cu chích nga không cao, mt phn vì t mãn hay lo s ri ro ca vaccine. Đu năm 2021, chính quyn Úc đã chi24 triu đô la cho các qung cáo trên truyn thông nhm khuyến khích người dân đi chích nga. Nhưng vn không hiu qu. S người quan ngi tác hi ca AstraZeneca vaccine còn rt cao, mà đu là nhng người ưu tiên được chích nga. Cho nên vn còn nhiu người chưa mun chích. Tính đến nay, chính ph Úc đã chi40 triu ch đ qung cáo v chích nga. Chính ph chi tin cho qung cáo nhưng thông đip khuyến khích chích nga vn bt nht nên tn tin mà không hiu qu. Nhưng đây cũng là điu d hiu bi vì chính ph Úc quan tâm sâu sc cho s an toàn ca người dân. H trông cy vào quan đim chuyên môn ca các nhà lãnh đo y tế. Chính ph không th ép buc h.

Hin nay, vn đ không phi là mun hay không na, mà là không đ vaccine đ chích cho người t 40 tui tr lên, khoan nói đến người dưới 40. Không ai quan ngi Pfizer/BioNTech vaccine, nhưng loi vaccine này thiếu trm trng so vi nhu cu ti Úc và toàn thế gii.

T tháng Hai đến nay Úc ch có 6,1 triu liu vaccine được s dng (ch bng 3 ngày tiêm chng ti M), và ch có 3% dân s được chích nga hoàn toàn. Cho nến nay chính ph Scott Morrison b ch trích nng n v cách qun lý đi dch, nht là chiến lược chích nga cho toàn dân. Sáng nay, quyn Th hiến Victoria, James Merlino,phê bình cung cách qun lý vaccine ca chính ph liên bang. Merlino nói rng "Khi bn so sánh Australia đang đi như thế nào vi phn còn li ca thế gii, chúng ta đang tt li phía sau quá xa, điu đó tht không đùa chút nào."

Trường hp tương t là Thái Lan. Trong khong mt thi gian dài, Thái Lan đã qun lý dch bnh khá hiu qu. T đu tháng 5 năm đến cui năm 2020, s ca b nhim không đáng k. Các cuc biu tình ca sinh viên hc sinh và gii tr Thái Lan đã không gây lây lan Covid-19. Nhưng đt 2 k t gia tháng Giêng năm 2021 và đt 3 t cui tháng Tư năm 2021 đã làm cho chính quyn ca Prayut Chan-o-Cha lúng túng đi phó. Hin nay mi ngày vn tiếp tc có 3 ngàn ca mi. Chính ph Thái mun m ca Phuket, trung tâm du dch ni tiếng ca Thái, vào đu tháng By này cho nhng ai mun đến đây du lch nhưng đã chích nga ri. H không cn phi mt thi gian cách ly 14 ngày. Tht ra thì d án này đã được nghĩ đến và n lc thc hin vào cui năm 2020 nhưng không thành. Lý do chính yếu là vì chưa chích nga đ đt được tình trng min dch by đàn thì tình trng tái dch có th xy ra bt c lúc nào. Do đó mà chính quyn Thái đang n lc tiêm chng cho người dân ti Phuket trong nhng tun qua. K ngh du lch ca Th ái chiếm tng cng khong 20% tng sn lượng quc gia, và nn kinh tế ca Thái b nh hưởng nng n vì Covid-19. Người dân Thái bt mãn tt cùng vì lnh gii hn/khn cp kéo dài, và vì không có công ăn vic làm.

Th Tư 16 tháng 6, đng trước s ch trích ngày càng gia tăng, Th tướng Prayut ly quyết đnh táo bo, ly mc 120 ngày làm mc đích mà c nước s m ca hoàn toàn. Prayuttuyên b : "Đã đến lúc chúng ta phi nhìn v phía trước và đt ra mt ngày chúng ta có th m ca hoàn toàn đt nước ca mình và bt đu tiếp nhn du khách bi vì m ca tr li là mt trong nhng cách quan trng đ bt đu gim bt nhng đau kh to ln ca nhng người mt kh năng kiếm thu nhp Do đó, tôi đt ra mc tiêu cho chúng ta là có th tuyên b Thái Lan m ca hoàn toàn trong vòng 120 ngày k t hôm nay và cho các trung tâm du lch sn sàng làm như vy nhanh hơn na."

Lin sau đó mt trang web có tênĐi Khai trương Thái Lan đã được ra mt vào th Năm 17 tháng 6 đ đếm ngược thi gian còn li, tng giây, trước khi li ha ca Prayuth được cho là thành hin thc. Đây là sáng kiến ca người dân Thái đ bt buc chính quyn Prayut phi gi li ha ca mình, và đng nói suôn na.

Qu tht đi dch Covid-19 đã đưa vn đ sc khe và an toàn vào trung tâm ca chính tr quc gia và quc tế.Nhn din sai tm nh hưởng ca nó và không có đi sách kp thi, thì giá phi tr không ch chết người mà còn có kh năng chết chính quyn. Đi vi các nn dân ch cp tiến, chính quyn nào không qun lý tt Covid-19 thì s phi chu trách nhim vi người dân. Covid-19 s tác đng ra sao lên các th chế đc tài thì chc cn thêm thi gian đ nhn đnh. Dù gì thì mi chính quyn đang n lc đ qun lý tình trng Covid-19. Vit Nam cũng đang loay hoay trong đt bùng phát ln th tư t cui tháng Tư năm 2021 đến nay. Phương Phmbin lun trên The Diplomat rng, hành đng mà Vit Nam đã thc hin cho đến nay đi vi Covid-19 v cơ bn là mang tính chiến thut, nhưng ch có mt chiến lược vi tm nhìn toàn din mi giúp Vit Nam có th thc hin các bin pháp ng phó trước các mi đe da sinh hc mt cách hiu qu hơn.

Hin nay, các quc gia đang tìm đ mi cách đ có được vaccine càng nhiu, càng sm và càng tt. Trong k hp G7 va qua, Mha hn cung cp 500 triu liu Pfizer-BioNTech vaccine cho các quc gia nghèo hoc thu nhp thp đến trung bình vào tháng 6 năm 2022, mà không có ràng buc nào. 6 nước còn li ha hn 500 triu liu. Nhưng mt t liu vn chưa đ. WHO cho rng cn đến 11 t liu vaccine đ tiêm chng cho 70% dân s toàn cu, thì mi chm dt đi dch Covid-19 này.

Cung cho vaccine Covid-19 thì hin nay ít và chm, cu thì nhiu và khn cp. Vaccine cho Covid-19 đang là mt món hàng ngoi giao quý giá. Tuy vaccine ca Trung Quckhông hiu qu so vi cácvaccine hàng đu hin nay, như Pfizer-BioNTech, AstraZeneca, Johnson & Johnson hay Moderna, nhưng có thuc chích nga lúc này đã là quý ri.

Trung Quc đangchy đua ráo riết trên mt trn này đ tranh th s ng h ca các nước trong vùng, t Singapore, Mã Lai, Nam Dương, Bangladesh, Thái Lan, Miến Đin, Campuchia, Lào, và trên toàn thế gii. Nhiu quc gia ti Châu Á, Âu, Nam M và Phi đu cho biết cn vaccine ca Trung Quc, ngoi tr Úc. 9 quc gia thành viên ASEAN (ngoi tr Vit Nam) d tính dùng vaccine ca Trung Quc. Hàng trăm đến triu liu vaccine Sinovac và Sinopharm được tng min phí cho nhiu quc gia, ri nếu hài lòng h có th mua thêm. Theohai nhà bình lun Ivana Karásková và Veronika Blablová thì logic ca ngoi giao vaccine cho thy Trung Quc tiếp cn vn đ không ch t góc đ kinh doanh mà còn tính đến các đng cơ chính tr ; h s dng nó như mt công c đ cng c các mi quan h đã thiết lp và tn dng các cơ hi mi.

Người dân ti các quc gia như Bangladesh, Thái Lan, Vit Nam v.v rt lo ngi khi biết s được chích nga bng Sinovac hay Sinopharm. Vi cu nhiu hơn so vi cung thì vaccine ca Trung cũng s được dùng thôi, dù là trong tình hung khn cp. Đây là thi đim mà Trung Quc vn dng ti đa đ đy mnh chính sách "ngoi giao vaccine". Xinhuacho biết sáng nay vaccine Sinopharm ca Trung Quc đã đến Thái Lan, vì nó đã được chính quyn Thái cho phép s dng trong trường hp khn cp, sau bn loi vaccine AstraZeneca, Sinovac, Johnson & Johnson and Moderna vaccines. Hôm20 tháng 6, B Y tế Vit Nam cùng vi B Ngoi giao đã tiếp nhn 500.000 liu vaccine Vero-Cell ca hãng dược Trung Quc Sinopharm ti Sân bay Quc tế Ni Bài, mc du người dân Vit Nam t v không tin tưởng và không mun dùng Sinopharm. Trung Quc hiu rng khi các công ty chế to vaccine ti M, Anh và Đc có kh năng làm ra s lượng ln và cung cp hàng lot thì Trung Quc mt ưu thế. M và các nước thuc khi G7 đã ha tng mt t liu vaccine cho các nước nghèo không ràng buc trong vòng mt năm ti, và s to s lượng ln đ cung cp cho th trường đang mong đi. Trung Quc dù có mun cnh tranh vi 7 nước này thì cũng không h d, nht là h cũng phi lo đ liu vaccine cho 1,4 t dân ca mình.

Đi đa s gii lãnh đo quc gia đu mun các loi vaccine hiu qu, và không quá đt, đ nhanh chóng đem li s bình thường mi trong cuc sng. Đng sau các mt trn ngoi giao vaccine ca Trung Quc, nhiu quc gia đã và đang vn đng ráo riết các nước M, Anh, Đc v.v. đ có được vaccine chế to ti các nước này. Cho nên đ thng thế vượt tri trong cuc chy đua này, G7 và nhng quc gia khác, như Liên hip Âu Châu, Úc, New Zealand v.v cn phi chung sc đ mt mt n lc chm dt Covid-19 trên toàn cu, mt khác, loi tr các nh hưởng ngoi giao tiêu cc ca Trung Quc.

Phạm Phú Khải

Nguồn : VOA, 22/06/2021

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Phạm Phú Khải
Read 924 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)